← catalogue

Mysterium Arcae Boulé

by Burton Egbert Stevenson · Latin · Gutenberg #46456 · 438,411 chars · public domain (US)

The Project Gutenberg eBook of Mysterium Arcae Boulé
    
This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States and
most other parts of the world at no cost and with almost no restrictions
whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it under the terms
of the Project Gutenberg License included with this eBook or online
at www.gutenberg.org. If you are not located in the United States,
you will have to check the laws of the country where you are located
before using this eBook.

Title: Mysterium Arcae Boulé

Author: Burton Egbert Stevenson

Translator: Arcadius Avellanus


        
Release date: July 30, 2014 [eBook #46456]
                Most recently updated: September 30, 2022

Language: Latin

Other information and formats: www.gutenberg.org/ebooks/46456

Credits: Carolus Raeticus and revised by Aurēliānus Agricola


*** START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK MYSTERIUM ARCAE BOULÉ ***

Mount Hope Classics
Vol. III.
Mysterium Arcæ Boulé

Opus Anglice scripsit Burton E. Stevenson,
Latine interpretatus est Arcadius Avellanus.

NEW YORK CITY
37 Wall Street

Copyright By
E. Parmalee Prentice
1916

Latin Press Printing Co., 336 West Girard Ave., Philadelphia, Pa.

For permission to publish this Latin version of “The Mystery of the
Boulé Cabinet” I take pleasure in expressing my thanks to Mr. Burton
E. Stevenson, the author of the story, and to Messrs. Dodd, Mead &
Company, the owners of the English copyright.

E. Parmalee Prentice

37 Wall St., New York, N. Y.
Index capitum


Caput I.

Prolubium Callentis.[1]

“Eho!” exclamo ego interea dum auscultatorium[2] telephoni
scriptoriæ[3] meæ nuntium excepturus deiungo.

“Herus[4] Vantine cupit tecum, mi Here, colloqui,” nuntiat puer
apparitor.

“Bene est,” et interim audio nexús strepitum.

“Tune is es, mi Lester?” vox quærit Philippi Vantine.

“Ego sum. Ergo iam domum venisti?”

“Heri adveni. Poterisne per otium hodie ad mecum prandendum venire?”

“Libenter faciam,” respondi, sic et sensi, quod Philippum Vantine
nunquam non plurimi feci.

“Itaque prima cum dimidio[5] te domi opperiar.”

Sic ergo evenit ut post unius horæ spatium versus Compitum
Washington, paullo supra eum locum Plateæ, ubi vetustæ ædes
Vantinianæ stabant, perambularem. Hæ fere iam erant solæ quæ ex
antiquiori rerum ordine usque superfuerunt, nam impetus negotiorum e
viis contiguis ipsam Plateam iam dudum invadere, incolatumque
delicatiorem illinc exigere, ac versus superiores urbis partes
compellere cœpit. In locum privatarum ædium bibulis lapidibus fuscis
constratarum, iam celsa sufficiebantur ædificia officiis negotiisque
apta; nec nisi hic et illic passim raræ superstitabant familiæ, ceu
obfirmatum ac pervicax agmen novissimum, adventantem hostem minaciter
excepturum.

Philippus Vantine unus horum fuit. Natus in ea domo est quam modo
incolebat, in qua se et moriturum aiebat. Nec cuiquam hac in re ut
placeret studendum ei erat, nisi sibi, quod cœlebs solus vivebat,
atque augescentem strepitum pulveresque viciniæ diuturnis
peregrinationibus solebat compensare. Etiam modo peregri domum venit.

Haud abs re erit hic uno labore indolis eius adumbrationem absolvere.
Vantine ætate circiter quinquagenarius erat, re familiari commoda,
artium quodammodo callens, qui antiquam supellectilem domesticam
conquirere et coemere solebat, aliquanto erraticus — quamquam post
descriptum vocabulum distinguendum censeo, et uno tantum sensu eum
sic vocari posse, nempe, quod spretis multis irritamentis, cœlebs
manere satius duxerit. Mulierculæ nupturientes iam pridem cessarunt
eum in ullo numero habere; matres cum filiabus nubilibus nomen eius
ominoso capitis nutu præteriverunt. His præsertim auctricibus factum
est ut ipse famá erratici notaretur. Rationes tamen quæ eum ad
solitariam degendam vitam induxerant, iurisconsultos suos nullo modo
affecerunt — quod quidem iurisconsultorum munus nostrum consortium
per multos annos gerebat, cuius administratio pedetentim tota in
manus meas devenit.

Opus haud erat nimis arduum, quod plerumque e pactis locationum
exscribendis, cogendis locariis, e locandis sortibus,[6] et e
componendis levioribus contentionibus, et iurgiis cum inquilinis
consistebat — in quibus omnibus plena nobis decernendi facultas
concessa erat. Subinde tamen necesse erat clientem nostrum, siquod
negotium consueto gravius tractandum erat, vel ad subsignanda
interdum documenta, adire et consulere, atque occasionibus
istiusmodi, collocutionibus, quæ negotia acta sequi solebant, nunquam
non delectari consuevi; nam Vantine sermone delectabilis erat,
cognitionem hominum mundique multis peregrinationibus doctus,
habituque ingenii lepidi ac perspicacis, prorsusque sui, ornatus
erat.

Ut ædes ingressus pileum baculumque pedisequo suo porrexeram, ipse
mihi obviam venit, et alter alteri ex corde manus tetendimus. Ut
aspectu eius ego delectabar, sic et eum meo gavisum esse arbitror.
Optima videbatur uti valetudine, soleque erat ex itinere ustus.

“Iter tibi salubre fuisse palam est,” alloquor eum ego.

“Fuit equidem,” assentitur ipse, “nunquam melius valui. Verum accede,
discumbentes commodius agemus. Est res quædam paullo nodosior, quam
tu pro me enodare poteris.”

Post hæc eum in studium suum comitatus sum, ubi, prope ad humilem
fenestram, duo erant ad mensam accubitus parati.

“Merendam hic parandam curavi,” causam dum discumbimus Vantine
explicat, “quod istud revera solum est hac in domo amœnum cubiculum
relictum. Nisi fundum illum contiguum ego possiderem, domus hæc nulla
esset. Nunc nubiscalpia[7] satis distinere queo, ut subinde iubare
solis frui nobis liceat. Quin et colum æreum instrui curavi,
fenestrasque geminatas in cubiculis ad strepitus arcendos; et sic
tuto dicere queo me hic perseverare posse.”

“Satis intelligo in novam domum commigrare quam averseris,” dixi
illi.

Vantine gestu mimorum respondit:

“Nova mihi domus ferenda non esset. Huic sum assuetus; ubi quidque
quod in ea sit, notum habeo; quorsum me in ea vertam, scio. Hic me
crevisse nosti; et, ut ita dicam, in diem senescimus, eademque
ratione assuetudines eiusmodi pluris facimus. Præterea, nova domus
novam exigeret instructionem, novam supellectilem —”

Cessavit paullo, et in cubiculo circumspexit. Quæque pars
supellectilis opus fuit artificis, suæ artis peritissimi.

“Si recte auguror, dum peregrinabaris iterum aliquid novi invenisti,”
aio illi, “ita enim soles. Fortuna tibi semper arridet.”

“Sic, sane — et hoc est cur te consulere optabam. Senas vel octonas
res mecum retuli; eas tibi confestim ostendam. Cunctæ sunt scitulæ,
una autem ipsa pulchritudo est. Imo plus ea est — opus singularis
artificii est. Verum, pro mala fortuna, non meum est.”

“Quid ais! non est tuum?”

“Non est, nec scio cuius est. Si scirem, præstinarem. Et hoc est quod
te meo nomine facere velim. Est autem ea arca Boulé — parem cuius
vidi nunquam.”

“Undenam importata?” quæro ex eo magis magisque stupens.

“Parisiis, estque ad me directa. Unam tantum causam mihi fingere
queo, convasatores nempe Parisiacos errasse, arcam alterius cuiusdam
mihi mittendo, meam autem alteri.”

“Emisti igitur unam?”

“Emi unam, sed ea non pervenit. At illa huic comparata nugæ meræ
sunt. Homo meus Parks heri eam e portoria accepit. Siquidem in
indicatione mea ut arca Boulé indicta erat, sed error usque eo
detulit, donec ipsa arca huc delata evasataque est.”

“An in portoria erat cratibus soluta?”

“Non erat; enimvero per tot annos merces importare consuevi, ut
portitoribus satis constaret me furem haud esse.”

“Hæc profecto laus est,” subnecto ego. “His tamen temporibus iam
cuncta evertunt et eviscerant.”

“Fortasse indicio acti, ut suspicor. Intra!” pulsui in foribus
respondens.

Foribus apertis, pedisequus Vantine intrat.

“Vir, mi Here, te convenire cupit,” ait ille, pagellamque
nomenclatoriam[8] hero porrigit.

Vantine pagellam incurie contuetur.

“Non novi eum,” inquit, “miror quid ille velit.”

“Convenire te vult, mi Here, et admodum quidem, ut paret.”

“Quamnam ob rem?”

“Equidem rationem, mi Here, elicere nequivi, sed rem urgere
existimo.”

“Nequisti elicere? Quonam, Parks, hæc tendunt?”

“Hominem eum Francum esse censeo, sed utut res sit, Anglice non satis
callet. Aspectu haud multum prodit, mi Here — centenos eius similes
Lutetiæ ante caffarias[9] circumsedentes per platearum longitudines
videre solebam, ad hauriendum cyathum cami[10] totum insumentes
tempus pomeridianum.”

Aliquid in mentem Vantine incidisse videbatur, iterumque intuetur
pagellam. Tum meditabundus in mensam deposuit.

“Visne foras eum expediam, mi Here?” rogat denique Parks.

“Id noli!” paululum dubitans respondit Vantine. “Rogabis eum ut
modicum exspectare velit,” interea pagellam iuxta patinam suam
reponens.

“Mihi crede, mi Lester,” pergit ille, postquam Parks discesserat,
“quum hoc mane arcam visum descenderam, vix oculis meis credere
poteram. Quid quamque supellectilem præ cæteris maxime commendaret
scire me putabam, attamen arcam eiusmodi vel exsistere non somniavi.
Pulcherrima quam mihi unquam videre contigit, in Louvre est. Hæc
autem in aula Ludovicea Quartodecimana, a lævo ad ingressum stat. Ea
ipsius Ludovici olim erat. Sine accuratiori indagine utique certo
scire nequeo, suspicor tamen, pulchra ut sit, ad normam huius esse
factam.”

Parumper conticuit, meque oculis micantibus flammaque succensis
hominis callentis.

“Haud mihi certo constat utrum idioma tuum satis calleam,” retuli
ego. “Quidnam sonat ‘ad normam esse factam?’ ”

“Supellex Boulé,” explicat ipse, “plerumque fit ex ebeno, testudine
variegato ac musivo, in ære diversi generis incrustata. Opus autem
crustandi ad amussim fieri debebat, quod ut fieret, artificem duas
lamnas eiusdem magnitudinis et crassitiei adhibere oportebat, alteram
petalum, testudinem alteram, delineavit vero superiorem, excidit
autem simul utramque. Sic duo crusta effecta sunt, primigenium cum
fundo testitudinaceo æreisque capulis; atque gemellum, redditivum
petalum cum musivo testitudinaceo. Primigenium reapse est opus
artificis in effectibus meditatum ac delineatum; redditivum autem e
norma casu oriundum, ab eo non speciatim meditatum. Nuncne tenes?”

“Sic puto,” respondi. “Ita fere res est ac si Michael Angelus, quum
primum quamdam imaginem albo delineavisset in fundo nigro, tentamini
in charta paginam supposuisset fuliginosam, unoque opere et
simulacrum eius nigrum in albo effecisset.”

“Prorsus ita. Primigenium igitur ut ars in pretio est. Utique et
redditivum sæpe eximium est, tamen gradu quodam humiliori.”

“Id satis perspicio,” respondi.

“Nunc vero, mi Lester,” pergit Vantine, oculis magis magisque
scintillantibus, “si recte suspicor — si Magnus ille Ludovicus
contentus fuit illo redditivo huius arcæ pro longis aulis Versalibus,
quem existimas originariam possidere?”

Quid ei in mente esset, perspexi.

“Quamdamne amicarum intelligis?”

“Id intelligo, scireque puto quæ illa fuerit — Matrona ea fuit de
Montespan.”

Stupefactus eum contuebar, ut ipse in sella reclinatus in me
subridebat.

“At,” obverto illi, “certus esse non potes —”

“Recte mones,” assentitur protinus, “certo scire nequeo. Hoc est,
probare non possum. Est tamen quoddam — ut ita dicam — testimonium
accessorium, ut, ni fallor, vos iurisperiti appellatis. Boulé atque
Montespan illa circa hoc idem tempus in summitate suæ gloriæ
fulgebant, mihique facile persuadeo coruscam hanc mulierculam
illustri artifici demandavisse ut plane istiusmodi arcam sibi
conficeret.”

“Revera, mi Vantine,” refero ego, “ne somniavi quidem te poesi tantum
posse. Spiritum mihi eripis.”

Ad hæc verba aliquantum erubuit, vidique quam e corde locutus esset.

“Furor potiendi conquisitorem subinde abripit,” fatur ipse, “Quid
tamen loquar, scire me arbitror. Primum quidem quam potero arcam
minutissime explorabo. Fortasse aliquid reperiam — monogramma alicubi
delitescere debet. Id abs te flagito ut Armand et Fils, Via Templi,
qui mihi hanc vendiderant, telegraphema mittas, disquirasque quis
huius arcæ dominus sit, eamque pro me emas.”

“Fortasse dominus vendere nolet,” obverto ego.

“Imo vendet. Nihil est quin emi possit — pretio.”

“Aisne tu hanc arcam te empturum quovis pretio?”

“Aio, profecto.”

“Atqui certe sunt aliqui limites.”

“Quin nulli sunt.”

“Statues dumtaxat ubi incipiendum sit,” respondi. “De his enim rebus
mihi prorsus nihil compertum est.”

“Est,” inquit Vantine, “fac te incepturum denis millibus
centussium[11] Francicorum. Cave nimis avidi videamur. Ob hoc ipsum,
quod ego nimis sum avidus, rem tibi exsequendam concredo. Mihi enim
ipsi non confido.”

“Altera vero extremitas?”

“Nulla alia est extremitas. Proprie loquendo, utique est, quod opes
meæ limitibus haud carent; non tamen existimo futurum ut quingenta
millia francorum te excedere oporteat.”

Spiritus mihi hæsit.

“Aisne tu te centum millia centussium Americanorum in istam arcam
insumere paratum esse?”

Vantine nutu probat.

“Forte et plusculum. Si dominus recuset, antequam negotiationem
dirimas, fac me certiorem. Quodammodo circa hanc rem insanio, ut
opinor — omnes conquisitores insaniunt. Verum eam arcam concupivi,
nec me quidquam ab ea habenda arcebit.”

Nihil respondi. Oculos modo in eum defixi. Renidendo obtutum meum
excepit.

“Te, Lester mi, idem de me sentire perspicio,” inquit. “Mei causa
times. Nec te culpo — at veni et vide.”

Surgens itaque, me comite e cubiculo egressus est, ac per gradus
descendit; sed in inferiori ambitu constitit.

“Fortasse æquius esset,” inquit, “si peregrinum eum prius convenirem.
Illic, in aula musica, aliquot novas invenies imagines — paucis
minutis tibi adero.”

Ego igitur eo ire cœpi, ipse autem lævorsum sub fornicatu transivit.

Momento temporis post acrem audivi vagitum, tum suam vocem me
appellantem.

“Lester, veni huc!” clamat ille.

In ambitu retro curro, et conclave, quod eum intrare vidi, intro.
Ipse interius, prope ad fores stabat.

“Specta modo illuc,” fatur singulari quodam vocis aculeo, tremula
manu aliquid atri in tabulato iacens indicans.

Parumper secedens melius ut viderem, cor mihi ægrum edidit pulsum;
aliquid enim ibi iacens cadaver erat humanum.

    1. Gnari, periti.
    2. Pars telephoni, quam ad excipiendum sermonem ad aurem
     \ attollimus.
    3. Scriptoriæ, subaudi: mensæ.
    4. Non ignoro hanc alloquendi formam a moribus Romanorum alienam
     \ esse; at hic non Romani sed Americani, Americano more
     \ loquuntur et agunt; proinde: Si fueris Romæ, Romano vivito
     \ more, Si fueris alibi vivito, sicut ibi!
    5. Prima cum dimidio, subaudi hora.
    6. Romano sensu mercatorio sors sive caput, i.e. pecunia in
     \ negotium locata; sensu moderno etiam charta mercatilis quæ
     \ exhibet quantam quis pecuniam in negotium locaverit, uti per
     \ sortes ferroviarum, fabricarum, cæterorum negotiorum, quæ
     \ chartæ mercatiles in basilicis sive locis, ubi mercimonia
     \ emutantur, per arilatores emuntur et venduntur.
    7. Ædificia celsa, vicenum tricenumque contignationum, ab
     \ Americanis per iocum “cœliscalpia” vocitantur; nobis, exemplo
     \ Titánum doctis, sufficiat, eadem nubiscalpia appellare.
    8. Chartulam quadratam, nomen ádvenæ ferentem.
    9. Tabernas, ubi caffa, Arabibus cahva, sorbillatur.
    10. Vulgo cerevisiæ.
    11. Centussis Americanus = $1.00; Francicus = circiter una quinta
     \ huius.


Caput II.

Prima Tragœdia.

Vel unico ictu oculi satis clarum erat hominem mortuum esse. Nulla in
eo vultu livido vita latere poterat, aut vero in oculis vitro
similibus.

“Cave eum attrectes,” moneo eum, quod Vantine iam accedere parabat.
“Iam sero est.”

Eum itaque retraxi, ac paulisper ambo trementes stabamus, ut fere
semper, quum subito in conspectum mortis incurrimus.

“Quisnam ille est?” tandem quærito.

“Nescio,” rauce respondit Vantine. “Nunquam eum antea vidi.” Inde ad
tintinnabulum ostii regressus, acriter pulsat. Tum, “Parks,”
prosequitur severe, ut hic per fores in conspectum venerat, “quidnam
hic gestum est?”

“Gestum, mi Here?” verbum repetit Parks stupefactus non modo verbo
sed et voce qua prolatum erat. “Prorsus nihil scio quid —”

Tum convulsum cadaver ei sub oculos cecidit, quo protinus obmutuit,
oculi patescere, os patere.

“Ecquis iste est?” quærit herus acriter. “Ut quid iste hic est?”

“Hem — hem,” ægre balbutit Parks, “ille iste est qui hic et
præstolabatur, mi Here.”

“Aisne tu eum hac in domo cæsum fuisse?” instat Vantine.

“Certe ipse vivus intravit, Here mi,” respondet Parks magis interea
ad se reversus. “Fieri potest eum nihil nisi quietum quæsivisse locum
ubi se perimere posset. Animo aliquantum excitus fuit.”

“Sane profecto,” probat Vantine cum suspirio ex allevatione, “iusta
videtur explicatio. Tamen utinam alium locum sibi elegisset.
Existimo, mi Lester, nos decuriam lictoriam[1] appellare oportere.”

“Sic et ego puto,” inquam, “æque ac mortuarium inquisitorem. Satius
fortasse erit ut hæc penes me linquas. Conclave hoc obserabimus, nec
domo quisquam usque eo dum lictores adveniant excedet.”

“Dictum bene,” multum sublevatus ait Vantine. “Dabo operam” ait cito
discedens, dum ego ad telephonum accessi, evocavique decuriam
lictoriam, et quid accidisset, edocui.

Minutis vicenis post tintinnabulum ostii personuit. Parks ostium
aperuit, et quatuor viros intromisit.

“Heus, eccum te, mi Simmonds,” inquam, eum affatus qui primus
ingressus est, utpote quem velut decurionem agentum[1] e declarato
Mysterio Marathonico agnoveram. A tergo eius stabat Inquisitor
Mortuarius, Goldberger, quem iam alias bis conveneram; tertius autem,
qui vultu quærebundo in me renidens intrabat, fuit Iacobus Godfrey,
genialis relator diurni Record. Denique quartus lictor erat
paludatus, qui iussu Simmonds ad ostium custos constitit.

“Ita, revera,” inquit Godfrey ut manus tendimus, “casu cum Simmonds
colloquebar, quum accitu evocabamur tuo, ac satius duxi ipse quoque
advenire. Quidnam rei est?”

“Haud plus suicidio, ni fallor,” reseravique fores in conclave
ducentes, ubi cadaver iacebat.

Simmonds, Goldberger, Godfreyque intraverunt. Ego secutus fores
clausi.

“Nihil hic turbatum est,” moneo eos. “Cadaver nemo contrectavit.”

Simmonds nutu probavit, ac speculabundus in conclavi circumspexit;
sed oculi Godfrey, ut animadverti, in vultum cadaveris erant defixi.
Goldberger se in genua demisit iuxta corpus mortui, inspectabat
oculos, et digitis carpum mortui lævum palpabat. In pedes erectus,
stans spectabat cadaver, ego autem oculos eius comitatus, situm
cadaveris accuratius observavi quam primo stringoris cadaveris
inventi momento.

Iacebat autem cadaver in latere dextro, semipronum, dextro brachio
sub se flexo, læva autem manu in tabulato, supra caput, in pugnum
stricta. Genua sursum erant contracta, ac veluti spasmo convulsa;
vultus autem horridum in modum erat torvus quasi sub cute purpurá
tinctus esset, sanguisque subito rigore congelasset. Oculi late
patebant, quorum obtutus rigidus non parum addebat terrori atque
dolori e vultu manifesto. In summa, aspectus hic haud erat gratus,
prohinc post brevem moram oculos non sine tremore animi reluctantis
averti.

Mortuarius in Simmonds respicit.

“Causa mortis haud procul quærenda,” fatur ille. “Utique venenum.”

“Utique,” annuit Simmonds.

“At quod genus?” quæritat Godfrey.

“Id examinis erit declarare,” ait ille; tum iterum proclinat ad
vultum torvum mortui paullo accuratius inspiciendum.

“Licet mihi asserere indicia haud esse communia.”

Godfrey humeros motabat.

“Numquis aliter asseruit?” refert ipse, quo facto, ad dispiciendum in
conclavi se convertit.

“Quid tu, Here Lester, super hac re habes quod dicas?” quæritat
Goldberger.

Quæ scivi cuncta edisserui — quemadmodum Parks adventum peregrini
retulerit, quí ego cum Vantine descenderim, quí Vantine me
appellaverit ac, postremo, quí Parks cadaver idem cum advena esse
declaraverit.

“Estne quidquam quod hac de re coniectes?” quærit Goldberger.

“Nihil nisi quod causam huc veniendi simulatam putem — nempe hunc
peregrinum tutum quæsivisse locum, ubi mortem nullis testibus sibi
adscicere liceret.”

“Quantum temporis intercessit inter nuntium a Parks allatum,
vestrumque cum Vantine descensum?”

“Dimidium fortasse horæ.”

Goldberger nutu probat.

“Citemus Parks,” iubet ille.

Pansa igitur ianua Parks qui in infimo gradu sedebat, inclamando
accersivi.

Conclave intrantem Parks Goldberger sollertiori cura intuitus est;
sed dubio circa Parks haud erat ullus locus. Nam ipse in servitiis
Vantine denos octonos aut iam exegerat annos, atque indiciorum caculæ
probi ac fidi prorsus erat plenus.

“Nostine hunc hominem?” quærit Goldberger, cadaver gestu indicans.

“Non novi, Here,” respondet Parks. “Nunquam ante circiter unam horam
eum vidi quam Rogers me e diæta devocaverat, aliquem hic esse
significando qui herum Vantine convenire vellet.”

“Quisnam est Rogers?”

“Pedisequus ille est, Here. Ille est qui tinnitu ostii evocatus
apertum ivit.”

“Quidnam tum evenit?”

“Ego pagellam eius nomenclatoriam ad herum Vantine detuli.”

“Num herus Vantine novit hominem?”

“Non novit; proin causam eius adventus sciscitatus est.”

“Quonam ergo proposito venit?”

“Nescio, mi Here; Anglice fere nihil sciebat — Francum eum fuisse
puto.”

Goldberger iterum deorsum in cadaver spectabat et caput motabat.

“Prosequere!” ait ille.

“Is vero tam erat animo concitus,” pergit Parks, “ut vel quod parum
Anglice sciverit, ei excidisset.”

“Qua de causa eum concitatum fuisse iudicavisti?”

“Ita balbutivit, ita oculi scintillabant. Inde putavi eum intravisse,
ut hic mortem suicidio oppeteret — nec mirarer si reperires eum
alicunde evasisse. Quodammodo in mentem mihi venit satius fore eum
exigere, quam pagellam eius hero Vantine exhibere — utinam ita
fecissem — at vero pagellam eius ad herum Vantine detuli, herus vero
Vantine eum per me considere iussit atque se opperiri, prohinc iterum
descendi, hominem huc intromisi, herumque Vantine mox adventurum ei
dixi, quo facto, Rogers et ego ad prandendum recessimus, ibique ad
tinnitum usque nolæ sedebamus, tum ego huc accessi, ubi herum Vantine
præstolantem reperi.”

“Aisne tu te Rogersque discessisse, atque hunc peregrinum hic solum
reliquisse?”

“Triclinium famulorum, Here, in extrema fauce est. Ianuam apertam
reliquimus ut prospectus nobis per longitudinem faucium in atrium
usque ostii pateret. Si e conclavi egressus esset, nobis eum videre
licuisset.”

“Nec est ipse in ambitum egressus dum vos ibi morabimini?”

“Non est.”

“Quisquamne intravit?”

“Nemo quisquam; ostium seram fert recellentem. Extrinsecus nisi clavi
reserari nequit.”

“Certo igitur tibi constat, dum tu atque Rogers ibi sedebatis neminem
aut ingredi aut egredi potuisse.”

“Ne posticá quidem ianuá, mi Here; nam ad egrediendum illac,
triclinium, ubi nos sedebamus, debet transiri.”

“Ubi interim erant cæteri famuli?”

“Coca erat in culina, Here. Dies autem hodiernus ancillæ feriatus
est.”

Mortuarius conticuit. Godfrey atque Simmonds taciti auscultaverunt
eius disquisitiones, neuter tamen erat iners. Isti interea conclave
molliter perambulabant, introspexerunt per ianuam apertam cubiculum
contiguum, tentarunt pessulos fenestrarum, ac, denique, tapetas
quoque minutatim indagaverunt.

“Ad quem usum adhibetur cubiculum contiguum?” quærit Godfrey, digito
ianuam eius indicans.

“Id modo genus est fornicis,” respondit Parks. “Herus Vantine modo
est ex Europa reversus, et nos ibi evasavimus quasdam res quas ipse
peregri præstinaverat.”

“Hæc, puto, sufficient,” fatur Goldberger post brevem moram. “Velis,
rogo, herum Vantine intromittere.”

Parks prodivit, ac minuto post Vantine intravit. Ipse ea quæ ego et
Parks fassi sumus, confirmavit, unicam tamen rem addidit.

“En hic est pagella nomenclatoria hominis,” ait, manuque rigidam
chartulam quadratam obtulit.

Goldberger cepit pagellam, aspexit, tum adstanti Simmonds porrexit.

“Id haud multum prodit,” ait hic, traditque Godfrey. Ego trans
humerum eius aspexi, vidique in chartula hunc unum versiculum esse
incisum:

    M. THÉOPHILE D’AURELLE

“Nisi quod Francus est, ut Parks prodidit,” inquit Godfrey. “Id vel
de vestimenti lineamentis clarum est.”

“Æque ac de modo tonsuræ crinium,” subiungit Goldberger. “Aisne tu,
mi Here Vantine, te eum non novisse?”

“Eum, quantum sciam,” respondit Vantine, “nunquam antehac conspexi.
Nomen mihi penitus ignotum est.”

“Tum, igitur,” fatur Goldberger, iterum recepta, sacculoque commissá
chartulá, “iuvabit fortasse cadaver in grabatum sublevare prope ad
fenestram, contentaque sacculorum videre.”

Homo gracilioris erat staturæ, ita ut Simmonds et Goldberger soli,
sine labore, tollerent, et grabato imponerent. Vidi interea Godfrey
per locum in tapeta vacuefactum circumspectare.

“Unum præsertim scire cuperem,” ait post moram, “si homullus hic
venenum sumpsit, quonam e vasculo id fecerit? Ubinam est theca, aut
phiala, aut quid aliud?”

“Est fortasse in palmo,” putat Simmonds, dextramque eius sublevat,
quæ ad latus grabati dependebat.

Ubi vero hanc in iubar solis tollit, acriter exclamat:

“Cernitedum!” quo dicto manum sic vertit ut eam omnes videre
possemus.

Erat autem ea tumida et fusco suffusa.

“Vide hoc,” ait Simmonds, “eum aliquid percussit,” et duas graviores
puncturas in manu conversa, paullo supra digitorum iuncturas
ostendit, unde aliquot guttulæ sanguinis manaverant quæ iam siccatæ
erant.

Stupore concitatus Godfrey leni voce mutit, et ad accuratius
inspiciendum vulnus prorsum proclinavit. Tum serio vultu ad nos
conversus,

“Homo iste,” inquit voce submissa, “non hausit venenum, sed cæsus
fuit!”

    1. Decuria est locus et officina, ubi decurio, sive præfectus
     \ lictorum, negotium securitatis civium administrat. Lictores
     \ sunt servi publici, custodes pacis publicæ.
    2. Agentes sunt speculatores, vel curiosi, quorum est secreta
     \ malefacta indagare, retegere atque compéscere.


Caput III.

Manus Vulnerata.

“Cæsus fuit!” repetit verba Godfrey certitudinis quadam conscientiá,
ad quæ verba paullo arctius nos conglobávimus, præ detestatione
facinoris trementes. Mors nunquam non est horrenda, suicidium
horrorem auget; homicidium coronidem imponit. Omnes itaque silentio
obruti stetimus, oculis patulis, quasi fascinio manús, quam Simmonds
nobis prætendebat, constricti, atque minutis illis vulneribus,
decolore carne, maleque ominantibus maculis coagulati sanguinis in
circuitu decurrentis, cinctis. Tum Goldberger, profundo spiritu
ducto, eandem quæ meum animum subiverat cogitationem his reddidit
verbis:

“Hem, res ista morsui colubri est similis!” fatur voce per stuporem
exacutá.

Ac revera ita parebat. Duæ illæ minutulæ puncturæ, vix dimidio
pollice seiunctæ, a colubro certe poterant infligi.

Quod in conclavi celeri contuitu circumspectavimus, et quod algidus
horror per media dorsa nostra sursum repebat, nobis invitis fiebant;
ego tamen et Godfrey atque Simmonds — excusari poteramus quodam
lethali colubro, qui memoriá nostrá certe nunquam abolebitur. Nos
itaque alter in alterum contra stimulum renidebamus, alter alterum
intuentes.

“Equidem ego anguem fuisse non censeo,” fatur Godfrey, iterum supra
vulnus inclinatus. “Age modo, Here Goldberger, olfacta,” suadet.

Mortuarius nasum propius ad vulneratam manum applicat et olfactat.

“Amygdala amara olet!” pronuntiat.

“Quod acidum Borussicum sonat,” interpretatur Godfrey, “non autem
virus anguineum.” Tum paullo conticuit oculis in vulnus tumidæ manus
defixis. Et nos luminibus deiectis stetimus, nec dubito quin et
cæteri, ut ipse ego, animos discruciarent, quo nempe modo viam ex his
ambagibus reperire possent. “Licet et coniectare vulnus ab ipso se
illatum esse,” mussat secum Godfrey.

Goldberger opinionem derisit. Sine dubio ænigma insolubile nervos
suos irritavit.

“Haud est moris apud plerosque fuscinulam manui propriæ infigere,
sicque sibi mortem consciscere,” cum ironia respondit.

“Nec id assero,” blande refert Godfrey, “arguere tamen iuvat ex mea
parte nos necdum scire utrum hic de suicidio agatur; perspicuum tamem
mihi est, quidquid sit, esse præter morem.”

Ludibrio etiam severiori redarguit Goldberger:

“Num ullus relatorum Record unquam reperit casum qui more consueto
acciderit?” quæritabat.

Petitio hæc satis erat gravis sub qua licebat Godfrey ad otium
ingemiscere. Secundum sententiam enim Record nulla erant nova nisi
insolita atque stupenda, unde per se sequebatur relatores Record
semper enisos fuisse ut omnia in insueta ac stupenda, detrimento
reliquæ partis dicendorum, inflarent; cæterum, nec hoc raro, ut
vereor, quum particularia deessent, ea prorsus e nihilo
comminiscerentur.

Ipse adeo Godfrey, nec semel, reus existimabatur ingenio exuberanti
suo figmenta comminiscendi. Nec abest suspitio eum, deposito munere,
copias agentum reliquisse, seque diurno Record in servitium
dedidisse. Quod enim in priori munere in numero defectús haberi
poterat, in posteriori maximo merito adscribi licebat; certe constat
eum summum successum esse assecutum.

Cæterum lectores monitos esse volo me hæc non censuræ causa memorare.
Cum Godfrey etenim mihi intimá contigit familiaritate uti, quod casu
coniunctissimi inter nos facti sumus inde a temporibus soluti
Holladay arcani, indeque eius sagacitatem nunquam non ex corde maximi
feci, æque ac fiduciam sui inconcussam, celeremque res perspiciendi
facultatem. Ita ipse sua imaginandi facultate uti consuevit, ut ego
sæpe mecum reputarem quanto plus lictores nostri acumine possent, si
quadam parte huius ingenii præditi essent; sæpius etiam comperi huius
ope eos multum delectari; cæteroquin sua cum iis prisca coniunctio,
fidaque in amicitiis perseverantia, quas tunc temporis conciliaverat,
accessum ad ea loca sibi comparaverunt, quæ aliis, minus fortunatis
relatoribus haud patérent. Actum quemlibet minus probandum nunquam
eum commisisse memini, nunquam enim causam sibi iniustam visam
propugnavit, facta sibi confisa nunquam evulgavit, nec quod ementitum
cognovit unquam loco veri venditavit. Insuper quidam sensus lepóris
sodalem eum reddidit optatissimum, atque hæc eius indoles in causa
esse videbatur quare telum Mortuarii Goldberger tam bono animo
subridens excepisset.

“Victum nos mereri oportere tu satis nosti,” ipse respondit. “Hunc
probissime quam possumus meremur. Quidnam tibi, Simmonds, videtur?”

“Ego quidem,” ait Simmonds, qui si facultate imaginandi vel maxime
pollebat, nunquam prodidit, “puncturas illas pusillas in manu casu
tantum factas esse censeo. Effici autem diversissimis modis poterant.
Fortasse cadens manum rei alicui illisit; fortasse in fibula quadam
eam scariphavit; denique forte pustulas ibi cultello aperuit.”

“Quid tum eum morte affecit?” quærit Godfrey.

“Venenum — et hoc in stomacho eius est. Ibi id reperiemus.”

“Quid de odore?” Godfrey instat.

“Aliquantulum eius, phialam ad labia attollendo, in vestes suas casu
dispersit. Poterat puncturas eas iam antea in manu habuisse, quas
dein venenum inflammavit. Aut vero e malo sanguinis laboravit.”

Goldberger nutu hæc probavit, quæ Godfrey iuxta stans leni risu
excepit.

“Nonne ænigmata facile solvuntur?” quæsivit tandem.

“Oppido facilius est causam simplicem naturæque congruam reperire
quam repugnantem, longeque petitam — uti si quæratur, quí unus
alterum, manus eius scariphando, occidere possit,” regerit
Goldberger. “Tu existimare videris hunc casum fuisse. Hoc enim paullo
ante asseveravisti.”

“Fortasse paullo nimis præceps fui,” fatetur Godfrey; ego vero
suspicabar eum, quæque sua sententia fuisset, in ea perstaturum.
“Nulla equidem ego theoremata, usquedum quid certi habeam cui
insistam, conflabo. Facta suicidium suadent; verum si acidum
Borussicum hauserit, ubi est phiala? Annon etiam eam deglutivit?”

“Fortasse eam in aliquo sacculorum reperiemus,” putat Simmonds.

Sic admonitus Goldberger ad perquirendos mortui sacculos perrexit.
Indumenta e viliori materia facta, nec admodum nova fuerunt, ita ut
vivus parumper tenuiorem parebat aspectum præ se tulisse. Interior
sacculus tunicæ crumenam celabat cum duabus tesseris argentariis, una
decentussium,[1] quincentussium altera, in alia vero crumenula, quam
in sacculo braccarum gerebat, inventi sunt duo vel tres centusses in
nummis argenteis, atque quatuor quinari, Francici. Præterea, in
maiori crumena quinæ senæque in uno loculo eiusdem conditæ pagellæ
nomenclatoriæ varia nomina ferentes, nulla tamen ferebat suum,
reperiebantur. Uni earum titulus Vantine inscriptus fuit graphide.

Nullæ litteræ, nullæ schedæ, nullum scriptum documentum cuiuscunque
generis in sacculis inventæ sunt; cæteræ res erant eiusmodi, quas
quiscunque in sacculis gestare posset — horologiolum nullius pretii,
cultellus, semivacuus sacciculus nicotianæ[2] Francicæ, pugillus
chartularum pro volvellis,[3] quaternæ aut quinæ claves in annulo,
mucinium sericeum, ac fortasse aliæ nugæ, quarum memoria mihi iam
excidit — sed prorsus nulla res, quis ipse fuisset, nos docere
posset.

“Remulcandum[4] itaque nobis Parisios erit,” monet Simmonds. “Nam
ille Francus est citra dubium — id enim vel mucinium sericeum probat.

“Sic, sane — quin et sua amica idem demonstrat,” ait Godfrey.

“Quid? sua amica?”

In responsum Godfrey ostentat horologiolum, quod rimabatur. Aperuerat
etenim illud, et in facie capsulæ interiori effigiem reperit
photographicam — effigiem mulierculæ, nigris patulisque oculis,
labellis spissioribus, vultuque ovato — et vultus naturá adeo
Franciscus erat, ut nulli errori daretus locus.

“Ancillam dixerim alicuius matronæ,” interpretatur Godfrey, effigie
iterum inspecta. “Scitula et venustula quondam, sed primam iuventutem
longe egressa, consultum videtur iudicasse aliquem virum beare, statu
se inferiorem — quin et e re sua familiari eundem suffulcire, ut eum
sibi devinciret. Esse igitur videtur muliercula cum vita multiplici
anteacta, futurá nullá.”

“O, siste ea,” impatiens rumpit loquelam Goldberger; “fac comparcas
tua epigrammata pro Record. Nos facta quærimus.”

Rubore his verbis suffusus Godfrey horologiolum deposuit.

“Est sane unum factum quod tu præterivisse videris,” quiete ipse
refert, “id tamen præter omne dubium probat hunc nullo casu fortuito
huc errasse. Quin is consulto huc venit, nec proin mortem sibi
inferre in animo habere potuit.”

“Quinam hoc tibi notum?” dubius postulat eum Goldberger.

Godfrey tollit crumenam, aperit, pagellamque sublevat. “Iam tenes
quid in dorso huius scriptum sit — nomen heri Vantine, numerusque
domus eius. Nonne hoc evincit misellum hunc Neo Eboracum, herum
Vantine visum consulto venisse?”

“Fortasse herum Vantine eum occidisse innuere vis,” fatur Goldberger
per sarcasmum.

“Id minime,” refert Godfrey; “ipsi ne tempus quidem suppetebat. Tu,
mi Here Vantine, utique intelliges,” renidens in eum fatur, qui hæc
omnia præsens non sine conturbatione animi auscultabat, “nos ea nunc
pertractare quæ evenire poterant. Te hunc nullo pacto interimere
potuisse iam Lester satis comprobavit, quum nos docuisset, inde a
primo huius in tuam domum ingressu usque ad tempus inventi cadaveris
tecum una fuisse, demptis iis paucis momentis, quæ inter tuum in
hocce conclave ingressum, atque clamorem, quo eum appellaveras,
intercesserunt. Tu ergo extra quæstionem es.”

“Habeo tibi gratiam,” paullo frigidius respondit Vantine.

“Tum, ut opinor, Parks id fecisse putas,” ait Goldberger.

“Parks id facere potuisse haud negaverim,” seriuscule assentitur
Godfrey.

“Ineptiæ!” interpellat Vantine impatiens. “Nihil nostro Parks est
rectius — is comitem per octennium mihi se præstitit.”

“Certe sunt ineptiæ,” approbat Goldberger. “Ineptiari etenim est
asseverare hunc a quocunque homine fuisse occisum. Ipse se occidit.
Intelligemus ænigma quum sciverimus quis iste ipse fuerit — zelotypia
fortasse, fortasse nihil nisi mala fortuna — non enim speciem fert
hominis opulenti.”

“Remulcabo Parisios,” ait Simmonds. “Si iste illinc est, mox
experiemur.”

“Satius esset arceram[5] si accerseres curaresque ut cadaver in
conditorium[6] deferretur,” monet Goldberger. “Illic enim aliquis eum
certe agnoscet. Nam cras magna illic erit turba, siquidem diurna cras
hac re affluent —”

“Record dumtaxat rem hanc affatim pertractabit,” Godfrey confirmat.

“Ego autem inquisitionem in posterum diem indicam,” pergit
Goldberger. “Interim ad medicum examen instituendum medicum meum
extemplo submittam. Si stomachus huius ullo veneno infectus sit,
protinus comperiemus.”

Godfrey siluit, quid tamen secum in mente volverit satis perspexi.
Sic ipse ratiocinabatur: si iste mortuus veneno interiit, vasculum
unde id sumere poterat, nullum erat repertum. Eadem cogitatio sine
dubio Simmonds quoque mentem occupabat, nam postquam lictorem arceram
accersere iusserat, ex ambitu in conclave redivit, adhibitá suá
faculá electricá, omnem opaciorem conclavis angulum explorare cœpit.
Godfrey eadem re se occupabat, nullo tamen fructu. Tum Godfrey manum
sauciam minutissimá curá inspiciebat, dum Goldberger hæc videns vix
celare poterat quam impatienter rem ferret, ac tandem ad ianuam
accessit.

“Ego vero iam abeundum esse censeo,” fatur ille. “At ego perquam
cupio scire, mi Here Mortuarie, quid medicus tuus reperturus sit.”

“Ille venenum reperiet sine dubio,” asserit Goldberger omni
certitudine.

“Fortasse reperiet,” concedit Godfrey. “Res miræ hoc in mundo
eveniunt. Erisne domi tuæ hac vespera, Lester?”

“Ita spero,” respondi.

“Usquene in Marathon habitas?”

“Usque ibi habito, contubernio quartodecimo.”

“Te visum fortasse decurram,” inquit, et pauca post momenta audivimus
sonitum ostii a Parks, qui eum emiserat, clausi.

“Godfrey vir bonus est,” monet Goldberger, “sed non parum poeticus.
Nullum est scelus in quo ipse non mysteria rimetur, quum tamen
crimina nihil nisi acta bellualia sint. Vel hunc licet casum
contempleris. Vides hominem sese occidisse; Godfrey nobis persuadere
vult mortem e scariphatione manús provenisse. Non, Hercle, in orbe
terrarum est venenum quod hominem tam cito enecet — quoniam eum
mortuum concidisse oportebat antequam ex conclavi ad opem invocandam
excessisset. Si id acidum Borussicum fuerit, oportet eum id
deglutivisse. Memineris hunc in isto conclavi haud plus quindenis aut
vicenis minutis exegisse, et ab hero Vantine iam penitus mortuum esse
inventum. Homines non tam facile moriuntur — non e scariphicatione
manús. Quin nequaquam facile moriuntur. Mirum plane est quam
difficile sit hominem necare — quantopere anima, aut quidquid id tibi
vocare placeat, corpori inhærescat, vitaque perduret.”

“Quinam interpretaberis titulum in pagella, Here Goldberger?” quæro
ab eo.

“Mihi persuasum est hunc misellum cum hero Vantine revera aliquod
negotium habuisse; fortasse pecuniam mutuam volebat petere, aut opem
ab eo impetrare, ac dum exspectabat, rem missam fecisse, mortemque
conscivisse. Titulus ille cum suicidio prorsus nihil habet commune,
ut mea fert opinio. Addam præterea si hoc non suicidium est, casum
esse maxime insolitum omnium qui unquam mihi sub oculos ceciderunt.”

“Sic, sane,” inquam. “Si non suicidium est, protinus inter saxum et
mare hæremus.”

“Prorsus ita,” nutu impense assentitur Goldberger. “En arceram!”
subiungit, ut nola personuit.

Vespillones cum feretro intrant, cadaver imponunt et evehunt.
Goldberger tantum moratus est dum res cadaveri detractas collegit.

“Vos autem,” inquit ad nos conversus, “in inquisitione testimonia
perhibebitis: ita et Parks atque Rogers. Servabitur autem ea
perendie, verosimiliter hora decima; sed de hora iam certiores vos
faciam.”

“Statues bene,” respondi, “aderimus;” quibus dictis Goldberger nobis
valedixit, domoque discessit. “Ego autem,” hero Vantine dixi, “æquum
censeo ut ad officinam regrediar; alioquin vicissim nostri ad
decuriam recurrent ut me eruant. Hui!” exclamo horologiolo inspecto,
“iam est post horam quartam.”

“Ergo pro officina iam sero es,” monet Vantine. “Rectius igitur
feceris si mecum in diætam ad libandum pocillum ascendes. Præterea
est etiam de quo tecum agere velim.”

“Tamen nostros in officina certiores fieri cupio me usque in vivis
esse,” respondi illi, dein, appellatis meis officii sociis, nequid
adversi mihi accidisse timerent, eos docui. Fateor tamen eorum
sollicitudinem haud fuisse admodum gravem.

“Post tantas diei vicissitudines me quodam fulcimento egere sentio,”
fatur Vantine, dum interea cameram penuariam aperit. “Fac tibi
prospice, sume quidquid velis, non enim vereor idgenus res tibi esse
prorsus insuetas —”

“Nempe homines mortuos circum nos iacere?” leni quæro risu. “Non hoc
— tamen ea res non est tam consueta ut opinari videris.”

“Dic mihi, Lester,” fatur serio me vultu contuitus, “tune revera
putas misellum illum huc intrasse eo solo consilio ut se hic
clanculum occideret?”

“Equidem id minime credo,” respondi.

“Quid ergo huc venit?”

“Sententiam Goldberger enixe probo — famá tuæ liberalitatis eum
allectum, tuam opem flagitatum ad te venisse, et dum te præstolabatur
spem eum deseruisse —”

“Sibique mortem adscivisse?” explet Vantine.

Cœpi dubitare. Interea miratus reperi animum mihi sensim dubium
irrepere.

“Ausculta modo, mi Lester,” fatur Vantine serio, “fac eum non sese
occidisse, quid tum ei accidit?”

“Dii soli norunt,” spe relictus respondi. “Id a me ipso iterum
iterumque quæsivi, quin responsum proprium reddere potuissem. Hoc
idem respondi Goldberger, esse nos inter saxum et mare. Sed si
quisquam par sit id perspiciendo, certe is Godfrey est.”

Vantine ex imo videbatur motus animo. Semel iterumque perambulavit
cubiculum, tum ante me constitit oculis in me defixis.

“Dic, sodes, mi Lester,” inquit, “num sententiæ Godfrey assentiris,
fieri posse ut minutum illud in manu vulnus causa mortis esse
possit?”

“Nonne absurdum esse videtur? At Godfrey ad divinandas istiusmodi res
ingenio pollet.”

“Ergo tu credis?”

Idem a me ipse quæsivi priusquam respondissem.

“Ita, sane, et ego credo,” tandem fassus sum.

Dein Vantine fronte rugata, oculis demissis, iterum obambulare cœpit.

“Lester mi,” tandem fatur, “quædam me suspitio tenet illum aliquo
negotio, quod arcam Boulé respicere poterat, ad me visum venisse,
nempe quam tibi iam memoravi. Hæc fortasse eius erat.”

“Id vix probabile putandum,” negavi ego, “multo enim tenuioris
videbatur sortis.”

“Tamen nunc memini pagellam eius quum aspexeram cogitationem eius
generis animo mihi obrepisse, et Vantine eum ob id per Parks
exspectare iussisse.”

“Fieri certe potest,” fatebar. “Id tamen haud tolleret causam, quare
animo concitatus fuisset. Et hac re admoneor,” subiunxi, “remulcale
me necdum misisse.”

“Poteris vesperi commode. Cras mane id reddetur. Verum tu arcam
nondum vidisti. Veni, descendamus visum.”

Deorsum gradus se ducem præstitit. Parks nobis in fauce ima occurrit,
et,

“Delecti relatorum foris te exspectant,” inquit. “Nuntiant se te
necessario convenire debere.”

Vantine motu prodidit se invitum esse.

“Dic illis me omnino negare sive me, sive famulos meos, convenire eos
velle,” Vantine respondit. “Siquid scire velint, a decuria lictorum
requirant.”

“Ut iubes, mi Here,” respondit Parks, aversusque dentibus albis
ridebat.

Vantine progressus in conclave, in quo cadaver infortunati Franci
repereramus, inde ingressus est cubiculum huic contiguum. Varia ibi
erat supellex numero quinæ aut senæ, et ut aspectus rerum prodebat,
modo tantum evasatæ, atque, ignarus ut rerum istius generis eram,
opus haud fuit ut me doceret quæ arca Boulé esset, nam hæc ita
cæteras excellebat, ut Matrona quondam Montespan in aula Versalibus
eminere, cunctisque dominari necesse erat.

Per aliquot momenta eam contemplabar, nam sine dubitatione opus id
erat artis consummatæ, opere intestinario infinito, crustoque
testaceo ita tectum ac decoratum, ut pæne fidem excederet. Tamen iam
nunc ingenue fateri mihi licebit me id non tanti, quanti par erat,
fecisse. Ratio ornandi florida ævi Ludovici Quartidecimi atque
Quindecimi mihi nequaquam arridebat; præterea etiam parum sum rerum
callens ad ea admiranda, quæ animum meum haud attingunt. Vereor
itaque ne Vantine me æquo frigidiorem expertus sit.

Nihil vicissim frigoris in modo erat quo ipse arcam contemplabatur.
Nam oculi eius insueto ac peregrino quodam fulgore admirantis
micabant; digitis sursum deorsumque superficiem operis intestini ac
testudinacei palpans, reverentia quadam pertractabat; forulos minutos
gratia mei prorsus eadem vultús solemnitate eductabat, qua amicus
quidam meus suum Kilmarnock Burns de pegmate depromere solet;
clariores eius curvaturas manu mihi indicabat eadem curá qua uti
solemus in disserendo de opere, idque interpretando, artificis
immortalis. Denique quum videret nulla a me responsa se elicere
posse, substitit.

“Tu non magnopere videris hac re teneri,” fatur me adspectans.

“Id meá, non arcæ culpá fit,” fateor ei. “Non sum ea re imbutus; et
parum de artibus calleo, fortasse.”

Vultu erubuit ut quispiam posset, cuius uxori aliquis se præsente
malediceret, atque e cubili, me comitante, protinus excessit.

“Memineris, mi Lester,” tandem severiori fatur voce, dum ansam ostii
tenens paulisper morabatur, “nullam circa præstinandam illam pro me
arcam tergiversationem intercedere debere. Mihi eam eripi ne siveris.
Omnium maxime serio loquor.”

“Eam tibi eripi non sinam,” pollicebar illi. “Fortasse etiam proderit
me non adeo captum ea re fuisse.”

“Primum quam quidquam novi circa hanc rem resciveris, fac me illico
certiorem,” quibus dictis ostium pro me pandit.

Primum pedibus mihi domum ire in animo fuit; sed quum in Plateam
diversus sursum ambulare inciperem, grex mihi obviam factus est
puellarum ex officinis fabrilibus effusarum, quæ in vicinia sitæ
erant. Aliquantum obluctari tentavi, postremo tamen nutu pilentum
meritorium accersivi, et mox suspirio allevationis ducto, in
pulvinari reclinavi. Iam gaudio mihi fuit vel e domo Vantine
evasisse: aliquid enim ibi animum mihi obrutum tenebat, et universim
male me habui. Miror utrum Vantine penitus apud se fuerit. Potestne
quisquam sui esse compos, qui centum millia centussium ad
præstinandum frustulum supellectilis erogare non dubitet? Præsertim
homo qui tantum dispendium æquo animo vix ferre possit. Statum et
magnitudinem rei familiaris Vantine prorsus perspectam habui; at
centum millia reditum eius annuum superaverunt. Tum etiam mecum
subrisi. Utique Vantine, quum eos extremos limites erogationi
statuit, iocabatur solum. Arca una decimá eius summæ præstinari
poterat, ad summum. Et usque ridebam quum pilento egressus aurigam
exsolvi, et ad cubiculum meum ascendi.

    1. Decentussus = $10; tessera argentaria, pecunia chartacea;
     \ quincentusses = $5; quinarius Francicus = 1c, monetá
     \ Americaná.
    2. Id quod vulgo tabaccum vocatur.
    3. Volvella convolutum chartaceum est, quod nicotianá cæsá
     \ referctum, fumatorum, præsertim iuvenilium, delectamentum est.
    4. Remulcum, rectius, rymulcum, idem atque óra, hoc est, funis
     \ vectorius navalis, hic autem, funis telegraphicus subaquaneus;
     \ remulcare, verbum inde deductum, sub mari telegraphema
     \ mittere. Institutum Romanis ignotum, verbum notum.
    5. Est currus ad vectandos ægrotos et mortuos.
    6. Locus est ubi cadavera pro tempore conduntur.


Caput IV.

Fulmen.

Hora circiter octava demum evenit ut Godfrey ianuam meam leniter
pulsaret, et quum eum admisissem e micantibus eius oculis facile
hariolari poteram eum quædam nova attulisse.

“Diu haud queo morari,” fatur ipse. “Oportebit me in officinam
properare, novaque perscripta parumper expolire.” Attamen
convolvulum[1] a me prolatum non recusavit, locumque in artisellio e
regione mihi occupavit.

Habitus Godfrey novi, itaque moram patienter tuli dum convolvulum
probe accensum adaptatumque sensi, tum —

“Ergo?” quæro eum.

“Nonne nunc, uti olim, mi Lester?” et in me renidebat. “Quotiesnam
hoc in cubiculo ad consultandum convenimus? Quot convolvulorum
iacturam tibi intuli?”

“Novissime ne dimidium quidem satis,” respondi. “Hinc per menses
abfuisti.”

“Pro certo scivi me huc serius aut tardius recursurum, tibi enim
fortuna favet, casusque optimi semper ad te confluunt. Atque, Lester
mi, non dubito asseverare nullum prorsus omnium tam præclare ominatum
esse quam est iste novissimus. Modo is perduret — nimium tamen
sperare haud decet.”

“Nullus dubito te huic eventui describendo fuisse intentum.”

“Otiatus minime sum, et nunc iam incipio mecum contentus esse.
Medicus mortuarii vix ante dimidiam horam examen medicum absolvit.”

“Ergo?” verbum repeto.

“Stomachus omnibus numeris perfectus et illæsus repertus est. Prorsus
nullum vestigium ullius veneni prodidit.”

Tum pandiculans in sella reclinavit, fumum gyrantem versus lacunar
efflavit, animoque vagus, subridens oculis fumum exsurgentem
sequebatur.

“Bellum pro amico nostro Goldberger spectaculum,” inquit post
aliquantum moræ.

“Quidnam rei est cum Goldberger? Nonne hoc postmeridiem ægre se erga
te gessit?”

“Mirum non est. Ipse homo Grady est, nos autem Grady infensi sumus.
Grady ad regendam decuriam agentum non valet — munere velut nepos
Tammany potitus est — ipse bardus est, et ut suspicor, haud sincerus.
Record edixit eum facessere oportere.”

“Ergo absque dubio, et facesset,” interpretatus sum ego.

“Nihil certius,” probat Godfrey prorsus serio, “et hoc etiam mox.
Interea tamen arduum opus mihi imminet, sui enim patroni nesciunt
quorsum se vertant. Quum tamen semel elisus fuerit, cuncta iterum
prosperabunt.”

Quod de Grady nihil me attinebat, ad institutum nostrum reverti.

“Quin, Godfrey,” eum appello, “Si venenum in causa non fuit, quid
fuit?”

“At fuit venenum.”

“Manuine iniectum?”

Capite annuit.

“At Goldberger ait nullum dari venenum quod ita adhiberi, tamque cito
effectum sortiri queat.”

“Recte quidem Goldberger,” probat Godfrey; “est tamen venenum ignotum
quod queat — factum probat.”

“Ergo non morsus anguineus?”

“Nullo pacto; venenum anguineum non tam cito necat — ne
trigonocephalus quidem. Misellus ille fere eodem loco ubi ictus erat
concidit.”

“Ecquid tum fuit?”

Godfrey iterum erectus sedebat. Iam non ridebat. Vultu erat admodum
serio.

“Hoc ipsum est quod explorare pergo, mi Lester,” inquit; “atque hoc
est problema quod mihi ad solvendum præposui — et bellum quidem. Unum
dumtaxat est certum — homullus ille cæsus est interventu extraneo,
non suo. Gutta una, vel plus, veneni fuit ingesta sanguini eius ope
ferramenti cuiusdam tamquam acus subcutaneæ; atque venenum fuit tam
virulentum, ut fere ictu oculi paralysin cordis induceret. Tamen hoc
non adeo mirum est quam videri potest. Sanguis enim e manu in cor
quaternis quinisque minutis secundis recurrit.”

“At tu iam dixisti venenum idgenus nullum dari, quod tam celeriter
necaret.”

“Nullum nobis notum esse dixi. Verum non tam certo mihi constat utrum
Catharinæ de Medicis non fuerit.”

“Quidnam habet Catharina de Medicis commune cum re ista?”

“Nihil — nisi quod antea quod factum est, fieri iterum possit,”
respondit ille. “Antiquæ illæ fabulæ absque dubio fuerunt exaggeratæ;
tamen pæne certum est reginam Navarræ manutiis venenatis fuisse
exstinctam, Ducem Andinum odore rosæ, Principem denique Portianum
fumo venenatæ lampadis. Casus vero hic nequaquam tantopere extra
rerum ordinem putandus est.”

“Sic profecto,” probo ego in silentium relapsus tremens; est enim
quid horribile ac reformidabile circa veneficos.

“Denique,” prosequitur Godfrey, “est in hac re quod nec ego, nec tu,
nec quisquam rationis compos credet, hunc nempe Francum, Diis notum
unde — Parisiis fortasse — titulo Vantine obtento, domum eius
exquisivisse, eo viam reperisse eo solo consilio ut illic sese
occideret. Ipse aliud quid negotii habebat, et in eo exsequendo morte
est affectus.”

“Reperistine quis ipse fuerit?”

“Non reperi; nullo in diversorio nomen eius relatum est; consul
Francicus ne fando quidem unquam de eo audivit; nullæ societates
Francicæ sodalem eum agnoscunt; in centuria Francica fuit ignotus.
Quasi e nubibus delapsus esse videtur. Remulcavimus officinæ nostræ
Parisiacæ, ut illi indagarent; hac vespera responsum exspectamus. Sed
etiam siquis Theophilus d’Aurelle fuisset reperiremus nihil nobis
prodesset.”

“Eccur?” quæro ab eo.

“Manifestum siquidem est id non suum nomen fuisse.”

“Perge, mi Godfrey, narra ex ordine,” dixi ei in me renidenti; “mihi
enim non est clarum.”

“Atqui satis liquet. Quinque pagellas in sacculo habebat, nullas
pares. Sextam, nullo fortasse delectu submisit Vantine.”

Tum, utique, perspexi, nec aliter sensi quam doctus Hispanus videtur
sensisse quum Columbus ovum in fundum statuisset. Hoc exemplo meo
Godfrey iterum ridere cœpit.

“Verus ille d’Aurelle, quiscunque is reperietur fuisse,” subiungit
ipse, “poterit nos iuvare. Sin aliter, decuria lictoria Parisiaca
nobis succurret. Mensuræ Bertillonianæ hominis mortui remulco ei
missæ sunt. At ne hoc quidem iuvabit, si nunquam captus fuerit. Sed
consilia eius ne tum quidem eruemus, donec aliquid de eo clare
constiterit.

“At, mi Godfrey,” rogo eum, “demus te scire quis is fuerit, quid
negotii cum Vantine ei intercesserit — demus denique te recte
divinare quis et cur occiderit eum — dic, sodes, quínam id factum
sit. Hoc est quod me ludit. Quínam id factum est?”

“A!” refert Godfrey. “Hic est nervus rei! Quí id factum sit? Iam te
monui bellum hunc esse casum, mi Lester. Exspecta paulisper dum
Parisii eloquantur!”

“Hoc admoneor,” inquam me erigens, “mihi quoque Parisios remulcandum
esse negotio quodam ipsius Vantine.”

“Eodemne isto negotio?”

“Non isto; institores eius illinc supellectilem ei, quæ non sua est,
permiserunt. Hunc errorem cum iis me componere iussit.”

Pulso nolæ puerum atriensem accersivi, albulam[2] remulcalem petivi,
atque nuntium ad Armand & Filium misi eos de errore edocturus,
nomenque domini arcæ, quæ modo apud Vantine est, ab iis postulavi.
Dum ego huic rei operam dabam, Godfrey meditabundus fumansque sedebat
oculis nihil cernentibus, et in inane fixis; sed quum ego iterum
consederam, fumamque[3] ad colloquium prosequendum accenderam, somnia
sua excussit, pileoque[4] sumpto in pedes se erexit.

“Me iterum natinari[5] oportet,” fatur. “Hic sedere, theoremataque
texere plane nihil proderit donec tuta iaciamus fundamenta, quibus
aliquid instruere possimus.”

“Una saltem in re Goldberger non erravit,” inquam. “Post tuum
discessum ostendit nobis cuncta scelera non esse poesin, sed mera
acta bellualia. Fortasse hoc —”

Telephonus me appellavit.

“Heus,” respondi sublato auscultatorio.

“Tune is es, Here Lester?” quærit vox.

“Ego sum.”

“Hic Parks est,” protinusque sensi vocem eius, quæ tremula et rauca
erat quodam animi impulsu, me non agnovisse. “Here mi, possesne huc,
in domum, extemplo venire?”

“Possum,” respondi miratus, “si id magni referat. Herusne Vantine me
vult?”

“Omnes te volumus!” refert vox, et in singultum erumpit. “Per Deos
immortales, Here Lester, veni confestim.”

“Bene,” respondi sine ulteriori verbigeratione, intellexi enim eum
iam nullo modo esse sui compotem. “Aliquid apud Vantine accidisse
videtur,” docebam Godfrey, ut auscultatorium appendi. “Parks pæne
extra se est, meque illico advenire flagitat,” et sine mora sumo
pileum lænamque[6] discessurus.

“Visne etiam ego tecum eam?” rogat Godfrey.

Pressus quidem ut eram rerum gravitate, risui temperare, audita
quæstione, et modo eam ponendi, non poteram.

“Satius fortasse feceris,” respondi. “Invitatio prorsus serio
sonabat.”

Tollenone[7] uná descendimus, ac tria minuta post digam[8] meritoriam
intercepimus, et ortum versus, sub itinere, versus Plateam,
ferebamur. Interea rorare cœpit, ac bitumen pavimenti speculi nigri
more micabat, luminibus in eo depictis huc et illuc vacillantibus.
Viæ prope erant inanes, quod theatrorum frequentiæ iam dissipatæ
erant, sicque Plateam nacti, in eaque deorsum versi, digarius
scintillarium suum adegit, nosque versus Quartamdecimam Viam ita
ferebamur, ut celeritas mihi canonum urbis conditiones in mentem
revocaret. Sed nullus lictor se ingessit, et sic quinque minutis post
ante ædes Vantine appulsi constitimus.

Parks videbatur in fastigio graduum me opperiens stetisse, nam pæne
antequam diga nostra constitisset, ipse halitans decucurrit. Ope
luminum Plateæ vultum eius animadverti, dum digario tessellam[9]
argentariam tradebam, ac fere me obstupefecit.

“Tune is es, mi Here Lester?” halitat ipse. “Dii te ament! Quam me
delectat hic te videre — !”

Brachium eius contrectavi.

“Erige sis te mi homo!” solor eum. “Noli dilabi. Fare nunc — quid
accidit?”

Omnium nervorum contentione se composuit.

“Iam tibi ostendam, mi Here,” quibus verbis sursum gradus cucurrit,
et per vestibulum ad fores conclavis, ubi cadaver Franci inveneramus,
antecessit.

“En, illic, mi Here!” ait singultans. “Intra illic!” ipse autem
parieti se applicuit, dum ego conclave ingressus sum.

Conclave luminibus erat collustratum, meique oculi pro momento
occœcati splendore, primum nihil fere discernere poterant. Cœcutiens
vidi Godfrey proruere, seque in genua prosternere.

Tunc oculi mei claruerunt, vidique in ipso puncto loci, ubi d’Aurelle
exspiraverat, alterum corpus — anne fuit idem, eodem quodam arcano
modo repositum, ut tragœdiam, postmeridiem ante oculos nostros actam,
repræsentaremus?

Memini me proclinatum ut vultum eius contuerer —

Vultus erat Philippi Vantine.

Minutum temporis elabi oportebat dum ego ibi stabam attonitus et
tremens. Conscius quodammodo fui Godfrey examen instituere. Tum vocem
eius audivi:

“Mortuus ipse est!” inquit.

Tum pro momento silentium est factum.

“Cerne hoc, Lester!” acrem audivi vocem Godfrey et mandatoriam. “Per
omnes Deos Deasque, aspice hoc!”

Godfrey genibus insistens aliquid sublatum tenebat.

“Cernedum istud!” iterum me inclamat.

Manum mortui sublatam ostentans tenebat; manus erat dextra; manus
tumida et decolor. Eius in obverso, paullo supra digitorum iuncturas,
duo minuta erant vulnera, e quibus paucæ guttæ sanguinis manabant.

Ut vero stupens contemplabar, spectaculum cadaverosum, vix propriis
fisus oculis, vocem audivi semi-suffocatam pone me, iterum iterumque
repetentem:

“Illa mulier est quæ hoc patravit! Illa mulier patravit. Dii eam
perdant! Illa mulier hoc fecit!”

    1. Convolvulus, præter sensum consuetum apud Latinos modernos
     \ nicotianam significat in modum digiti convolutam, cuius
     \ accensi fumum exsugimus, sive fumamus.
    2. Albula, charta, cui nihil inscriptum est, sed ad inscribendum
     \ parata. Album Romanis notum.
    3. Fumam vocant Latini moderni vasculum, quod nicotianá
     \ referciunt, accendunt, fumumque per sugibulum exsugunt.
    4. Pileus tegumentum est capitis, plerumque e coactili factum.
    5. Natinari, satagere, esse negotiosum; est Romanum.
    6. Læna, tunica superior, levior.
    7. Tolleno, machinamentum, quod homines, vel onera, in sublime
     \ tollit, aut demittit; est Romanum.
    8. Romani duos equos iunctos bigam, tres, trigam, quatuor
     \ quadrigam appellarunt; ego currum, cui nulli equi iuncti sunt,
     \ ideoque quasi _de_iuncti existimantur, digam voco. —
     \ Meritoriam, hoc in sensu, est Romanum.
    9. Tessella argentaria vel tessera, ut supra (Cap. iii), est
     \ pecunia chartacea, quam argentariæ evulgant. — Argentaria est
     \ taberna, cui pecunias nostras concredimus; Romanum est.


Caput V.

Grady Operam Confert.

Quæ dehinc gesta sint haud clare memini. Tanto me stringore afflictum
sensi, ut vix satis virium colligere possem quo vel ad sellam
propinquam me referre, ibique considere valerem, ubi sedendo oculis
vagis atram rem in stragulo prostratam contemplabar. Persuadere mihi
conabar me victimam esse larvæ cuiusdam et ab incubone opprimi; hæc
omnia a propriis nervis meis, laboribus perstrictis induci, ac brevi
me allevatum iri. Nullus revera dubito quin nimium laboris
pertulerim; otio me egere ac recreatione; esto, iam dabo operam . . .

Et tamen per omne id tempus satis intellexi non larvam, non incubonem
me premere, sed patentem claramque veritatem; Philippum Vantine esse
extinctum — a muliere cæsum. Quisnam id mihi dixit? Tum etiam memini
vocem singultantem . . .

Bini aut terni aliqui in conclave venerunt — Parks et alii famuli, ni
fallor; audivi vocem Godfrey mandata varia edentem; denique aliquis
sublato ad labia mea poculo me bibere iussit. Eram tamquam automaton;
inde tussire ac sputare, beneficum calorem percipere; tum iterum
amplius bibi. Postea iterum vidi Godfrey mihi imminentem stare.

“Meliusne nunc te habes?” sciscitabatur.

Nutu capitis respondi.

“Nec miror te esse excussum tanto infortunio,” pergit, “et ego ægre
pedibus sto. Interim famulos medicum Vantine accersere iussi — sed
ille nihil prodesse poterit.”

“Reverane ipse mortuus est?” quæro mussans, oculis meis super
contractam ac prostratam rem quiescentibus, quæ paullo ante Philippus
erat Vantine.

“Prorsus ita uti ille alter.”

Tum cœpi meminisse; prehenso igitur eius brachio, eum ad me detraxi.

“Godfrey mi,” susurro ei, “cuiusnam vox illa fuit — aut somniavine —
de quadam muliere?”

“Non somniavisti — is Rogers fuit — ipse fere insanit. Simul atque ad
se rediverit, historiam eius eliciemus.”

Interim aliquis eum prope ad ianuam sevocavit, dum ego solus
relictus, oculis in inani vagabar. Fuitne ergo mulier in vitam
Vantine implexa! Ea fortasse in causa fuit quare uxorem non duxisset.
Miror quæ fœda arcana in lucem protractanda sint!

Verum si mulier occiderit Vantine, eandem ipsam necesse est et
d’Aurelle occidisse. Ubinam ipsa latuit? E quibusnam insidiis ictum
intulit?

Circumspexi conclave, ut tremor me incesserat. Trepidus surrexi de
sella, palpansque ad fores accessi. Godfrey me venientem audivit,
circumvertit se, vultuque meo conspecto ad me venit, et brachio meo
prehenso me fulsit.

“Quidnam te angit, Lester?” quærit.

“Sustinere hic non possum,” halitavi. “Nimium est horridum.”

“Relaxa tuum animum! Prodi huc, sume alterum pocillum.”

Eduxit me igitur in ambitum, atque oblatum alterum pocillum brisæi[1]
me quodammodo mihi restituit. Pudebat me ignaviæ meæ, verum ubi
vultum Godfrey conspexi, vidi quam et ille palleret.

“Fac et tu pocillo sumpto tibi consulas,” eum monui.

Mox audivi obbam[2] super pocillo clangere.

“Non memini quo unquam tempore ipse ego sic efflictus fuerim,” ait
deposito pocillo inani. “Adeo ista res fuit tætra ita improvisa — et
tum Rogers partem furentis agit. A, denique hic est medicus,”
subiungit, quum ostium panditur, et Parks medicum intromittit.

Doctorem Hughes utique novi, salutem illi nutu reddidi, atque cum eo
et Godfrey in anterius intravi cubiculum. Verum ego necdum satis ad
me redii, nec plus quam considere valebam eumque intueri, dum ipse
genibus insistens cadaver inspexit, seque de morte hominis certiorem
facere conabatur. Deinde audivi Godfrey ei cuncta quæ sciebat
narrare, dum Hughes dubitabundus auscultabat.

“At vero hoc absurdum est, ut satis scis,” obtestatur medicus,
postquam Godfrey conticuit. “Res istiusmodi hic, Neo Eboraci, non
fiunt. Florentiæ, Medio Ævo, fortasse; sed non hic, sæculo vicesimo!”

“Vix vel ego meis sensibus fidem habeo,” assentitur Godfrey. “Verum
hic vidi hodie postmeridiem Francum iacentem, nunc vero hic est
Vantine.”

“Eodem loco?”

“Ipso sane eodem, tam accurata quam discernere queo.”

“Cæsus eodem modo?”

“Prorsus eodem modo cæsus.”

Reversus Hughes ad corpus, manum sauciam iterum magna cura
contemplatus est.

“Quod genus ferramenti, te iudice, Here Godfrey, videtur hoc vulnus
inflixisse?” cœpit medicus quæstiones instituere.

“Ferramentum acutum cum duobus dentibus. Meo quidem iudicio denticuli
tubulorum instar vacui sunt, velut acus subcutanea, atque in fundo
vulnerum guttam, vel duas, reliquerunt veneni. Ut vides, vena est
scissa.

“Video,” ait Hughes. “Manus hic loci vix posset perfodi quin aliqua
vena incideretur. Una vel altera denticulorum id certe faceret.”

“Inde colligo quare duo sint denticuli instituti; nec me falli puto.”

“At tu certe satis nosti nullum exsistere venenum quod tam cito
necet?” quærit Hughes.

Godfrey eum curiose contuetur.

“Vix pauca momenta ante ipse tu memoravisti Florentiam,” monet eum.
“Te innuisse existimo idgenus venenum illic olim exstitisse?”

“Aliquid eiusmodi, fortasse,” assentitur Hughes. “Verba mea solum
spontanea fuerunt, tamen cogitationes istiusmodi mentem meam
percurrisse non negaverim.”

“Aio igitur venenum, quod Florentiæ quinque ex his sæculis
exstiterat, hodie hic exstare. En eius rei argumentum;” et Godfrey
cadaver manu indicavit.

Hughes profundum traxit spiritum e stupore horroreque genitum.

“Verum quod tartareum genus instrumentum illud vulnus intulit?” voce
fere petili, nervisque pæne solutis clamavit. “Præsertim autem
quisnam id librat?”

His dictis circumspectabat conclave ac si explorare posse speraret
magnam ac potentem manum ad feriendum levatam. Tandem tremens se
composuit.

“Ignoscite,” denique fatur, sudorem e fronte manantem extergens,
“equidem rebus istiusmodi assuetus non sum; quin et metuo — revera,
me perterritum sentio,” leni risu, non plane hilari, subiunxit.

“Ita et ego,” addit Godfrey; “ita et Lester; ita quisque alius. Nec
te pudeat oportet.”

“Arcanum rei est,” pergit Hughes, qui suos animi affectus tentabat
explicare, “quod mihi terrorem incutit — aliquid in ista re præter
naturam est — aliquo modo quod capere nequeam. Nam quí evenit ut
victimarum uterque in manu recta ictus sit? Cur non in manu læva? Cur
in manu vel maxime?”

Godfrey desperans, vulsu humerorum respondit.

“Id potissimum est quod nobis solvendum erit,” inquit.

“Necesse erit nobis lictores invocare,” suadet Hughes. “Fortasse ii
solvere valebunt.”

Godfrey leni dubitantis risu represso respondit:

“Opportunitas saltem illis tribuenda est; visne id fieri curem?”

“Volo,” inquit Hughes, “et hoc statim fieri iuvabit. Quo citius huc
pervenerint, eo erit melius.”

“Faciam sine mora,” et his verbis e conclavi excessit.

Hughes in grabato, prope ad fenestram, gravi pondere consedit,
frontemque sudantem manu tremula iterum detersit. Mortuis tractandis
ipse tam erat assuetus — sed morte decora sublatis, morte in lecto,
aut vero e quacunque causa iusta et probe intellecta provenienti.
Verum mors, hac in terrifica et arcana specie, trepidatione eum
perculit; causam mortis idgenus capere non poterat, et ob id
attonitus stupuit. Ipse medicus erat, suumque fuit res tales
intelligere; et tamen ecce casum mortis, qui ipsius peritiam ratione
causæ ita elusit, quam cuiuscunque e trivio. Eventum tam præter
ordinem eum ad propriam scientiam addubitandam, examinique
substernendam adegit — quod quidem optimum quemque nostrum
confunderet.

Dimidia ista hora certe erat acerba. Hughes usque in grabato sedebat
graviter spirans, oculis in solum fixis, fortasse propriam inscitiam
meditatus, fortasse dubiis vexatus, utrum rectene hactenus semper an
perperam hoc vel illud ægris præscripsisset. Quod quidem ad me
attinet, ego de amico meo morte sublato meditabar. Memoriá tenebam
Philippum Vantine, ut mihi semper fuit cognitus — virum nempe comem,
lepidum, vere Christianum. Reputabam mecum suaves eius oculos, ut me,
etiam paucis ab hinc horis, amice contueri consueverint; audire mihi
videbar vocem eius, palpare manus mihi porrectas. Ut vir tantus et
talis hunc in modum interimi, feriri a secreto sicario, armato telo
venenato.

Mulier! Mens mea continuo ad hanc rem recurrit. Mulier! Venenum
semper mulierum fuit telum. Sed quænam illa? Et quí evasit? Ubinam
delituit? Quonam modo valuit tam accurate ferire? Ac præprimis
quamnam ob rem Philippum Vantine præ omnibus suam victimam selegerit
— Philippum Vantine, qui nullam unquam mulierem vilipenderat — tum
pausam feci. Perspexi enim me revera, præterquam quod ipsi placuit
mihi enuntiare, de Vantine nihil novi. Parks sciet. Tum iterum
cogitati me pudere cœpit. Num illud secretum nobis eruendum erit? Num
ille ad prodendum suum herum adigendus erit?

Vultus meus rubore flagrabat. Nullo pacto; id non faciemus — id
turpissimum esset.

Foribus apertis Godfrey intrabat. Nunc iam non erat solus. Simmonds
et Goldberger eum comitabantur, quorum vultus prodebant eos haud
minus quam me agitatos ac dubios esse. Etiam tertius quis cum iis
erat, quem ego non noram; sed mox intellexi eum Freylinghuisen,
medicum mortuarii esse.

Hi omnes cadaver inspexerunt, Freylinghuisen autem genibus fultus
manum sauciam inspiciebat; tum iuxta doctorem Hughes consedit, et
paullo post eos submissa voce colloqui audivimus cuius disceptationis
materiam substratam facile coniectare poteramus. Ego et id facile
hariolari poteram de qua re Godfrey et Goldberger in ulteriori angulo
disseruerint; attamen minus hariolari quibam quare Goldberger, loco
aliquid agendi, sursum deorsumque in conclavi ambularet, mystacesque
torsitaret sollicite, et horologiolum semel iterumque aspectaret.
Aliquem exspectare videbatur, sed non ante intellexi quam viginti
minuta post, quis is esset. Foribus tunc apertis vir quidam
intromissus est humilioris staturæ, vultu rubente, spissis
strictimque putatis mystacibus, oculis residentibus, præterque
consuetudinem micantibus. Ingressus conclave circumspexit et capitis
nutu Goldberger consalutato, quærebundus me aspexit.

“En hic tibi sisto Herum Lester; Delectus Lictorius Grady,” fatur
Goldberger, quum denique intellexi administrum ipsum a decuria
agentum advenisse, ut casum totum sua in persona administraret.

“Herus Lester, consultor iuris heri Vantine,” subiunxit in
explicationem mortuarius.

“Te, mi Here Lester, novisse gaudeo,” dixit paucis Grady.

“Nunc autem,” fatur mortuarius, “ad rem occipiendam parati sumus.”

“Necdum,” negat minus civiliter Grady. “Primum relatoribus facultatem
faciemus recedendi,” fatur Grady, transpectando in Godfrey, e regione
sedentem, cuius vultus obnubilare cœpit.

Ipse et ego rubore perfundebar, iamiamque obtestabar, sed Godfrey
gestu ut silerem me permovit.

“Valet, mi Lester,” inquit Godfrey, “Herus Grady iure utitur suo.
Discedam — usque dum ipse me invocaverit.”

“Diu tum exspectabis,” risu sarcastico regerit Grady.

“Quo diutius exspectavero, hoc erit pro te, Here Grady, deterius,”
quiete refert Godfrey, tum pandit ostium, excedit, clauditque pone
se.

Grady coccineo rubore stupens post eum respectabat paululum, dein se
composito haud facili nisu, se denique ad mortuarium convertit.

“Omnia rite constituta sunt, Here Goldberger,” fatur, tandem, et ad
processum observandum consedit.

Mihi, doctoribusque Hughes et Freylinghuisen pauca suffecerunt minuta
ad cuncta quæ de hac priorique tragœdia scivimus evolvenda. Grady iam
ad minuta tenere videbatur omnia quæ ad mortem d’Aurelle spectabant,
nam, nisi quod subinde capite annuit, relata excepit quin nos
interpellaret.

“Nonne, Here Simmonds, habes elenchum omnium in hac domo famulorum?”
quærit ab eo post relata finita.

“Habeo,” refert ille, et elenchum illi tradidit.

“Hem,” mussat ipse elencho viso. “Quini eorum. Quidquamne tibi de iis
notum?”

“Hi cuncti multos annos apud herum Vantine exegerunt, mi Here,”
respondit Simmonds. “Quantum mihi constat, omnes sunt bene morati.”

“Quisnam eorum reperit cadaver Vantine?”

“Parks, ut puto,” respondi ego; “etiam ipse me accersivit.”

“Satius erit eum citare,” inquit Grady, dum interea elenchum plicatum
in sacculum condidit.

Parks intravit non parum hæsitabundus; sed quæstionibus Grady clare
et compositus respondit. Primum quæ post meridiem evenerant narravit,
dein ad eventus vespertinos evolvendos perrexit.

“Herus Vantine cœnam domi sumpsit, mi Here,” narrat Parks. “Si recte
memini, dapinatum est horá septimá. Finivit paullo post horam
septimam cum dimidio. Ego eum non vidi, quoniam in cubiculo eius eram
occupatus res varias, uti et vestes eius disponendo. Sed ipse iubebat
Rogers —”

“Nihil ad te quid ipse Rogers iusserat,” incidit Grady. “Id tantum
narra quod tu scis.”

“Etiam bene, mi Here,” refert Parks mansuete. “Copiosis detinebar
agendis — quod, ut scis, heri ex Europa redivimus — itaque
prosequebar opus res recondendi, et quæque ad sua loca disponendi,
donec iam octavam cum dimidio præterivisse oportebat, quum Rogers me
vocantem audivi. Domum flagrare autumabam, proin celeriter descendi.
Illic stabat Rogers in ambitu, velut qui spectrum viderat. Ipse
gravius spirabat, et versus hunc locum digitum porrigebat, ego
introspexi, vidique herum Vantine hic iacentem —”

Vox eius in fauce hærebat, tamen post pausam effecit ut paulatim
prosequi posset.

“Tunc per telephonum accersivi herum Lester,” subdidit, “et hæc est
summa omnium quæ scio.”

“Satis est,” ait Grady. “Hæc pro præsenti sufficient. Mitte Rogers
intro.”

Vultus Rogers conclave intrantis stringore quodam me affecit, quod
hominem fere efflictum prodebat. Homo ipse erat annorum circiter
quinquagenúm, iam canester, vultu raso, plerumque e bona valetudine
rubicundo. At nunc facies sua erat livida, genæ sulcatæ ac depressæ,
oculi sanguine suffusi et hæsitantes. Intra conclave potius
volvebatur quam itabat, atque una manu, acsi suffocari timeret, gulam
premebat.

“Præbe illi sellam!” iubet Grady, atque Simmonds protulit unam, illi
supposuit, ipseque iuxta eam constitit. “Nunc, mi homo,” pergit
Grady, “fac ut te componas. Interim tamen, quid rei sit eloquere!
Numquamne antea hominem mortuum vidisti?”

“Id nequaquam refert,” halitat Rogers. “Id nihil est — quamquam
hominem cæsum antehac vidi nunquam.”

“Quid?” acriter quærit Grady. “Num illum alium hoc postmeridiem non
vidisti?”

“Ea alia res est,” gemit Rogers. “Eum non novi. Cæterum et iam putavi
eum sese occidisse. Omnes ita putavimus.”

“Atqui Vantine idem fecisse non putas?”

“Scio eum id non fecisse,” ait Rogers, dum vox sua in petilem
exsurgebat vagitum. “Illa mulier id fecit. Dii eam perdant. Ipsa id
patravit! Sciebam eam tale quid scelesti moliri quum eam
intromiseram!”

    1. Brisæum voco temetum, e brisa, destillatum. Brisa autem est
     \ id, quod ex uvis expressis superest. Vapores brisæ igni
     \ subictæ, in retortis tubis sub aqua refrigerati vasculis
     \ guttatim excipiuntur, vocanturque spiritus; qui si e brisa
     \ sit, vocabitur brisæus; si e vino, vel potius e fæce vini,
     \ vinaceus; si e secali, secálinus, potus Anglis gratissimus, et
     \ sic deinceps. Medici Anglici spiritum frumenti inepte
     \ appellant, Germani autem æque inepte vinum ustum, nisi Germani
     \ vinum urant, nos coquimus, aut destillamus. Vinaceum Franci de
     \ nomine urbis suæ Conaci appellant.
    2. Est lagena aquaria vitrea.


Caput VI.

Mulier in Causa.

Iam cœpit prodire; secretum quamlibet sordidum, quamvis turpe,
revelandum erat. Vidi vultum Grady torvis lineamentis compositum;
audire erat fremitus cæterorum, ut audirent prorsum enitentium.

Grady e sacculo lagenulam protulit, eamque aperuit.

“Sume sis haustum ex hoc,” affatur Rogers, eamque illi in manus
tradit.

Satis clare audivi lagenulam dentibus eius allidi, ut eam ori suo
avide applicuit, atque ternos aut quaternos sumpsit haustus.

“Gratias, mi Here,” retulit Rogers dum lagenulam domino restituit.
Vultus aliquantum coloris induere cœpit; animadvertere tamen putabam
alium modo in oculis eius esse obtutum — nam in locum horroris timor
successit.

Interim Grady capsulam orificii lagenulæ non sine magna cura
cochleatim intorsit, ipsamque sacculo recondidit. Rogers tamen toto
hoc tempore eum furtim observabat, subinde os suum, automati instar,
tremula manu tersitabat.

“Nunc itaque, Rogers,” incipit Grady, “sumere tibi otium te volo, et
cuncta minutatim edisserere quæ hic hac vespera evenerunt. Tu enim
asseruisti mulierem istam rem patravisse. Perge igitur, memento tamen
satis otii tibi suppetere.”

“Itaque, mi Here,” fari pergit Rogers tractim, veluti qui verba sua
caute ponderat, “herus Vantine post cœnam, circa horam septimam cum
dimidio prodivit — fortasse etiam paullo tardius — meque hic et in
cubiculo contiguo cuncta lumina accendere iussit. Ut vides hic lumina
sunt spiritus anthracini[1] et electrica; ego cuncta accendi. Ipse
interea in musicarium,[2] ad adversum ambitús intravit. Post lumina
accensa et ego intravi significavique lumina esse accensa. Eum
imaginem, quam modo emerat, spectantem reperi, sed ea protinus missa,
huc in ambitum prodivit.

“ ‘Nolo turbari, Rogers,’ ” mihi dixit, ac protinus huc intravit,
foresque post se clausit.

“Fortasse vicena minuta post nola ostii continnivit, ego ostium
aperui, vidique mulierem in fastigio gradús stantem.”

Rogers paululum conticuit, ac semel iterumque glutivit, acsi faux
illi arida esset, vidique digitos eius nervose convelli.

“Novistine eam?” quærit Grady.

Rogers collare suum vellicando solvere nervose satagebat.

“Non ego, mi Here, nunquam eam antea vidi,” rauce respondit.

“Describe sis eam.”

Rogers clausit oculos acsi memoriam recolligere vellet.

“Ipsa spissam ricam[3] gerebat, mi Here, ideo nec satis accurate eam
vidi; primum tamen quod mihi præsertim innotuit, oculi erant — et hi
ardere, meque plane penetrare parebant. Facies pone velum candicabat,
satisque vidi labia rubere — aspectum eius, mi Here, inde ab initio
aspernabar.”

“Quí erat induta?”

“Atrá stolá, tam parum quadratá[4] ut illico animadverterem antequam
locuta esset Francam eam esse.”

“A,” miratus ait Grady, “ipsa igitur Franca erat!”

“Ita, sane; tamen paululum etiam Anglice callebat. Herum Vantine
paucis volebat. Docui eam herum Vantine negotiis detineri. Tum
aliquid celeri lingua de necessitate dictitabat herum Vantine
conveniendi, interea tamen non cessavit se per ostium me invito
insinuare, donec stupens animadverti eam iam intra vestibulum esse,
quum demum uno pulsu valvam[5] mihi eripuit, eamque clausit. Num,
Here, hunc agendi modum matronæ esse arbitraris?”

“Minimeque equidem ita dixerim,” assentitur Grady. “Verum, perge,
scitoque tempus nos non urgere.”

Rogers interim in sua rediit, et iam fere volubili sermone
disserebat.

“ ‘Attende, rogo, mea matrona,’ inquam, ‘satis nos hic discrimine
hodie distracti eramus Franciculis, proin si non confestim te hinc
auferes pacate, iam faxo ut eiiciare.’

“ ‘Oportet me herom Vangtine convenire,’ instat illa celeri lingua.
‘Herom Vangtine necessario convenire debeo. Omnino eum convenire
debeo.’

“ ‘Ego vero te hinc necessario exigam,’ dixi illi, brachiumque eius
prehendi. Ad hæc ipsa eiulare, seque mihi e manibus eripere cœpit;
sed ego eam iterum prehendi, sed eodem momento herus Vantine pandit
fores, et in ambitum egressus est.

“ ‘Quid hæc omnia sibi volunt, Rogers?’ quærit herus. ‘Quid mulieris
ista est?’

“Priusquam tamen ego respondere poteram, fera illa felis iam ad eum
convolavit, longamque loquelæ Francicæ scatebram profundere cœpit, ut
mirarer, quí vel spiritum ducere potuisset. Atque herus Vantine
primum stupens loquelam eius excipit, tum favore quodam audivit, et
denique huc eam intro invitavit, foresque post se clausit, ac nihil
amplius de ipsis vidi.”

“Num significare vis te mulierem non foras emisisse?” quærit Grady.

“Hoc ipsum significo. Si hero Vantine placuit cum illa colloqui, erat
bene; suam rem agebat, non meam; proinde redivi in penuariam,[6] ut
cocæ in repurgandis instrumentis cibariis auxilio essem, quoque
momento tintinnabulo audiendo paratus. At non tinniit, itaque
circiter dimidia hora post iterum exivi in ambitum ut testis
discedentis mulieris essem; atque præterivi fores huius conclavis,
sed audivi nihil; tum processi ad ostium, quod magno meo stupore
pessulatum non esse reperi.”

“Tu fortasse pessulum obdere ipse neglexisti,” ait Grady.

“Ostium será recidivá est instructum, mi Here; quum mulier impulsu
adegit valvam, sera clausa est, audivi recidere.”

“Certusne de ea re es?”

“De nihilo certior, mi Here.”

“Quid postmodum egisti?”

“Obseravi ostium, pessulum obdidi, ac per ambitum retro ambulare
cœpi. Quodam tamen modo sollicitum anxiumque me sensi, prohinc ante
fores constiti et auscultare cœpi, sed nihil audivi; tum leniter
pulsavi, sed responsum nullum tuli; dein elatius pulsavi, dum cor
mihi surrigi et in faucem subsultare minitabatur. Ast usque nullum
accepi responsum, ac tum demum nihil pensi faciens fores aperui et
introspexi — ac primum quod mihi sub oculos cecidit, ipse erat —”

Rogers subito conticuit, iterumque gulam suam palpavit.

“Iam brevi valebo, Here,” ait gravi halitu. “Id me subinde opprimit.”

“Nihil urget,” solatur eum Grady, et quum meatus spiritús allevatus
est, “Narra, sodes, quid tum fecisti?”

“Tantopere pavitavi, mi Here, ut vix pedibus consistere valerem;
tamen ad imum gradum magno conatu perveni, et Parks inclamavi, qui
protinus currens descendit — et hoc totum est quantum memini, mi
Here.”

“Mulier non hic interfuit?”

“Minime.”

“Perquisivistine penetralia?”

“Non feci; quandoquidem ostium non obpessulatum reperi, satis scivi
eam discessisse. Ostium ipsa non impulit, verita ne ego audirem.”

“Hoc quidem verosimile sonat,” probat Grady. “At quid te inducit ad
credendum eam heri Vantine necem intulisse?”

“Hem, mi Here,” Rogers tractim respondet, “iam fateor me non
oportuisse id asseverare; verum ostio ita reperto, dein sic invento
hero Vantine, me quodammodo supplantatum sensi — non revera sciebam
quid tum loquerer.

“Iamne non idem nunc sentis?” acriter quærit Grady.

“Nescio, mi Here, quid cogitem.”

“Tu asseverasti te eam mulierem antea nunquam vidisse?”

“Nunquam vidi.”

“Unquamne ea hic antea fuit?”

“Non, quantum ego sciam. Primum enim quæsivit utrum herus Vantine hac
in domo habitaret.”

Grady capite annuit.

“Optime factum, Rogers,” inquit. “Proxime locum tibi in cohorte
nostra lictoria assignabo. Agnosceresne mulierem si eam iterum
videres?”

Rogers respondere dubitabat.

“Nollem pro certo affirmare, Here,” respondit denique. “Fortasse
possem, fortasse non.”

“Rubra labella, facies candida, micantesque oculi haud tuta sunt
indicia sequenda,” monet Grady. “Numquid accuratius eam describere
non posses?”

“Vereor ut possim, Here. Nihil nisi generalia indicia de lineamentis
mulieris perspicere poteram.”

“Tu etiam fateris te ista cubicula non exploravisse?”

“Non feci, non enim intravi ianuam.”

“Cur non?”

“Metui.”

“Metuisti?”

“Sane, mi Here, etiamnum metuo hic esse.”

“Parksne huc intravit?”

“Non fecit; eum haud aliter quam me sentire puto.”

“Quínam tum scivisti Vantine mortuum esse? Cur non tentavisti illi
succurrere?”

“Intuitus satis sufficiebat ad intelligendum opem nulli fore usui,”
respondit Rogers, respiciens in rem convulsam in solo iacentem, non
sine manifesto horrore.

Grady eum pro momento acri obtutu conspexit, sed nulla subesse causa
videbatur quare narrationem hominis in dubium vocaret. Dein Delectus
Lictorius in conclavi circumspexit.

“Est hic aliquid quod capere nequeo,” dein fatur, “et hoc est, quid
Vantine cunctis his luminibus indiguerit. Quidnam ipse hic agitabat.”

“Pro certe scire, mi Here, utique non possum; attamen existimo eum
congeriem variarum quas ex Europa importaverat supellectilium
aspectabat. Ut tibi cognitum, ipse conquisitor callens harum rerum
fuit. Sunt quinque aut sex eiusmodi res in cubiculo proximo.”

Sine verbo Grady surrexit, transivitque in cubiculum contiguum, nos
vero post eum; Rogers tantum remansit ubi sederat. Memini me per
humerum respexisse vidisseque quam ipse sese in sella conglobaverit,
acsi grande quoddam onus eum oppressisset quamprimum nos terga
verteramus.

Memoria Rogers tamen mihi in conspectu rerum ante nos positarum cito
excidit.

Cubiculum interius splendore luminum erat perfusum, supellex autem
sine ordine erat disiecta, prorsus ut ego antea hodie videram. Una
tantum res erat loco suo dimota, ea autem erat arca Boulé.

Hæc ad medium usque cubiculum erat promota, et in plenissimum
fulgorem luminum candelabri collocata. Illic ea stabat radians sua
arroganti pulchritudine, prorsus res per se sola.

Quisnam adiuvit Vantine in eum locum arcam movendo? quærebam ab ipso
me miratus. Nec Parks nec Rogers memorarunt se id fecisse. Hinc me
retro in conclave converti.

Rogers usque in sella sedebat contractus et prorsum inclinans, vultu
palmis obtecto, et quum eum in humero attrectavi nervoso motu eum
contremuisse sensi.

“O, tune is es, mi Here Lester?” quærit profundo spiritu. “Ignosce
mihi, iam nec sum ipse ego.”

“Perspicio,” respondi illi leniter, animum eius demulcens, “nec
miror. Quærere tantum volebam — tune ullam supellectilem in eo
cubiculo movere iuvisti?”

“Anne movere iuverim, mi Here?”

“Mutare scillicet locum hoc postmeridiem ullius supellectilis?”

“Non ego; ne ullam quidem earum rerum, mi Here, attrectavi.”

“Bene igitur est,” respondi, retroque in alterum vertor cubiculum.

Vantine mihi ipse memoravit se primo quoque tempore opportuno arcam
exploraturum ad minutas partes; memini etiam quemadmodum oculi sibi
arcam aspectando refulsissent; quemadmodum manus sibi opus musivum
mulcendo tremuissent. Nullum igitur esse potest dubium quin huic
explorationi fuerit intentus quum clamorem mulieris audiverit, et in
ambitum, quid ibi ageretur compertum, exiverit.

Tum ipse cum muliere anticum intravit cubiculum; ipse fores clausit,
ac tum . . .

Animum meum, causam cædis atque explicationem quærentem extemplo
subiit, sed ut ineptam et absurdam dimisi.

In acerrimo ad me compescendum mecum luctamine manibus a tergo
strictis, et, ceu fascinio venenosi colubri rigens, steti, oculis
patulis in arcam defixis; etenim certum existimavi aditum ad
mysterium illic delitescere.

    1. Anthrax, -acis, m., adiectivum, anthrácinus, -a, -um, vocabula
     \ Græco-Latina a Romanis (Varro, Vitruvius) paullo diverso sensu
     \ usurpata Græcis tamen carbonem et carbonaceum significant.
     \ Quum tamen carbo lignum ustum sit Græco vocabulo Latini
     \ moderni lapides fossiles nigros significant, quibus in furnis
     \ fornacibusque urendis ad calefaciendum utimur. Multi, etiam
     \ accuratius lithanthracem eandem rem vocant. Ea eadem materia
     \ excocta spiritus prodit, qui accensus, lumen profundit. Hunc
     \ spiritum vocamus anthrácinum, vel lithantrácinum.
    2. Subaudi cubiculum.
    3. Est genus veli, quo mulieres vultum tegunt.
    4. Quadrare, proprie, est efficere ut aliquid quatuor angulos
     \ habeat; ulterius dicitur de quacunque re, præsertim de veste,
     \ quæ nec largior, nec arctior est quam esse convenit.
    5. Ostia (portæ, ianuæ) nonnunquam e duobus dimidiis constant;
     \ utrumque dimidium vocatur valva.
    6. Subaudi cameram.


Caput VII.

Rogers Percellitur.

Grady, Simmonds et Goldberger interea cubiculum isthoc accuratius
exploraverunt, animos enim eorum suspitio subire cœpit secretum huius
tragœdiæ alicubi intra quatuor huius muros delitescere; verum ego eos
minus sollicite observavi, quod animus mihi circa eam rem languescere
cœpit. Persuasum etiam mihi erat eos ad revelandum arcanum
necquidquam reperturos. Etiam audivi Grady dicentem nullam aliam esse
ianuam nisi eam quæ hoc cubiculum cum altero iungat, et etiam uncos
fenestrarum eos vestigare vidi.

“Has fenestras nemo levaverit quin totam concitet domum,” ait Grady,
digito indicans tortilia,[1] postes fenestrarum comitantia.
“Suscitabula sunt prædonia.”[2]

Sic itaque certior factus se ibi nihil amplius reperire posse,
Simmonds cum cæteris in anticum recessit cubiculum.

“Nunc vero,” Grady allocutus Rogers, “cæteram domum vellemus
explorare.” Hic interea in sella iterum erectus, sibique restitutus,
sedebat. Proinde omnes hi viri simul in ambitum prodiverunt. Ipse ego
cum medicis Hughes et Freylinghuisen in conclavi permansi. Hi duo
interim cadaver sublevarunt, et in grabatum collocarunt, navo et
accuratiori instituto examine. Ego corde gravi consedi eosque
consultantes observavi.

Ludibrio fortunæ attribuendum putavi ut Philippus Vantine victima
moreretur ardoris sui erga has res flagrantis, e quibus tantam animi
voluptatem percipere solebat; et tamen hanc fuisse veram suæ mortis
causam mihi sensim persuadere cœpi. Negandum quidem non erat varios
incidisse eventus qui huic conceptui ac theoriæ repugnare viderentur,
atque theoria ipsa pæne efferata et absurda iudicari posset; tamen ea
ceu radius luminis claritatem in tenebris diffundere quis negaverit?
Hanc cogitationem in animo meo iterum iterumque revolvitavi eo
consilio ut eventus diei in concordiam conciliarem — fateor tamen
haud cum uberrimo fructu. Denique vox Freylinghuisen me e somniis
meis evocavit.

“Uterque casus,” inquit, “prorsus est idem. Indicia omnino sunt
eadem. Certo scio futurum ut paralysin cordis medullæque spinæ dorsi
hoc in casu reperturi simus, ut in altero reperimus. Uterque eodem
veneno est extinctus.”

“Vellesne circa naturam veneni opinionem periclitari?” collega Hughes
quærebat.

“Quædam species acidi hydrocyanici est, ut puto — id enim odor
prodit; sed quinquagies virulentior existimanda quam acidum
hydrocyanicum.”

Deinceps in disceptationem de probabilibus eius acidi speciebus
descenderunt, sermo tamen eorum terminis technicis ita abstrusis
scatere cœpit, ut sensum colloquii eorum assequi non possem.
Freylinghuisen has res utique in promptu habebat — examina siquidem
‘post mortem’ victus eius erat quotidianus, nec dubitandum est quin
exinde a novissimo casu suo in hanc inquisitionem se accingens,
quippe in quo enitére satagebat, si etiam e rubigine memoriæ
laboravisset, se exterserit. Licebat mihi animadvertere eum ex
ostentatione suæ coram Hughes peritiæ haud parum oblectamenti
percepisse, qui quidem ex exercitanda apud familias locupletum
mediciná illustris proventum sibi comparare solebat longe
fructuosiorem quam quo Freylinghuisen par erat, toxicologiæ
haudquaquam esse poterat ita peritus ut medicus mortuarii.

Medicis usque disceptantibus duo speculatores et mortuarius reversi
sunt, atque Doctoris Freylinghuisen explicationem casús silentes
auscultaverunt. Vultus Grady fuscus prorsus nihil prodebat quid sibi
in animo versaretur, sed Simmonds plane conturbatus esse videbatur.
Satis etiam clare ex aspectu eius constabat nihil repertum fuisse
quod arcano lumen affundere posset; atque nunc, ubi sua de suicidio
coniectura concussa iacéret, in invia se deductum sensit. Idem de
Grady existimavi, verum ipse ita sibi temperare par erat, ut nihil
omnino proderet.

Mortuarius duos medicos paucis sevocavit, et cum iis voce submissa
colloquebatur. Tum ad Grady se convertit:

“Doctor Freylinghuisen asserit examine ‘post mortem’ opus non esse,”
inquit. “Indicia mortis omni numero eadem esse cum indiciis mortis
alterius hominis, qui post meridiem hic occisus est. Utrumque eodem
genere mortis sublatum esse in dubium revocari non posse. Item ad
relationem eiusdem tenoris perscribendam se paratum esse ait.”

“Bene res se habet,” probat Grady. “Poterit itaque cadaver cognatis
tradi.”

“Nulli sunt cognati,” interpello ego; “saltem consanguinei nulli.
Vantine suæ prosapiæ fuit ultimus. Casu teneo nostrum consortium
exsecutorem sui esse testamenti, proinde, si nihil obstet, bonorum
omnium administrationem suscipiam.”

“Placet, Here Lester,” iterum probat Grady, ac me contuitus, “Notæne
tibi sunt leges testamenti?” quærit.

“Sunt notæ.”

“Ex obtutu harum conditionum quemquamne cognovisti cui Vantine mors
beneficio esse posset?”

“Licere mihi arbitror tibi has leges revelare,” respondi illi post
pauca momenta. “Demptis paucis legatis pro suis famulis, cuncta sua
bona Museo Metropolitano relicta sunt.”

“Per longiusne tempus illi consultor fuisti?”

“Per multos annos iurium consultores ei fuimus.”

“Unquamne audivisti illi quemquam infensum fuisse?”

“Nunquam,” absque mora illi respondi; “quantum ego sciam, nemo
quisquam inter mortales illi infensus fuit.”

“Ut credo, ipse uxorem nunquam duxit?”

“Nunquam.”

“Quantum tibi cognitum, fuitne unquam cum muliere implicatus?”

“Nunquam,” repetivi. “Mirabar admodum quum fabulam Rogers audivi.”

“Tu ergo, quæ illa mulier fuerit ne suspicari quidem potes?”

“Utinam possem, peropto,” respondi e corde.

“Habeo tibi gratiam, Here Lester,” quibus dictis Grady se ad Simmonds
convertit. “Equidem,” inquit, “nihil amplius hic percipio quod agere
possimus.” Tum subiunxit: “Unum tamen est, mi Here Lester, quod te
rogatum esse vellem. Velis nempe famulos cunctos hic servare usque
post finitam inquisitionem. Si putares aliquid obesse quo id minus
facere posses, ius utique nobis est eos detinere —”

“Id minime expedire puto,” refero ego. “Eorum ad inquisitionem
sistendorum ipse me vadem præstabo.”

“Inquisitionem oportebit me unum diem prorogare,” ait Goldberger.
“Consultum etenim duxi ut Doctor Freylinghuisen cras eius rei
experimenta institueret. Præterea et ostendendum nobis erit quis
d’Aurelle fuerit, his autem viris munus præstitutum esse videtur
mulierem illam reperiendi —”

Grady oculos suos in Goldberger coniecit velut qui sibi nimium
garrire videbatur, quo perspecto mortuarius protinus conticuit. Post
hæc isti quatuor parum in domo morati, illinc discesserunt.

Doctor Hughes ad pauca dicenda superstitavit.

“Satius erit libitinarium[3] confestim advocare,” inquit, “ratum non
est rem diu differre.”

Statim intellexi quo hæc facerent. Iam enim vultus maculas decolores
ac fœdas exhibere cœpit.

“Si ita libeat” inquit, “ego sub itinere domum huc eum mittere
potero.” Pro ista eius humanitate ei gratias egi.

Ostio post eum clauso sonitum pedum in gradibus audivi, conspexique
Godfrey æquo animo descendentem.

“Pauca ante minuta huc intravi,” fatur Godfrey in explicationem, quum
me mirantem conspexit, “atque in diæta circumspexi. Ibi nihil est.
Quam scite administravit res noster Grady?”

“Satis scite; sed si quidquam divinavit, vultus eius certe non
prodidit.”

“Vultus eius nunquam quidquam prodit, quia quod prodat habet nihil.
Hunc contuitum Sibyllinum diu exercuit, usque dum vulgus mirum eum
iudicaret. Revera tamen ipse bucco bardus et inscius est.”

“O, tu, Godfrey, nugaris,” obtestabar, “tu eum præiudicas. Ipse certe
ad rerum radices penetravit. Age, scisne fabulam Rogers?”

“De illa muliere? Profecto. Rogers mihi eam ante adventum Grady
retulit.”

“Te, Hercle, nullum amisisse tempus puto,” iocor cum eo.

“Id nunquam facere solitus sum,” ait blande. “Nunc autem probabo tibi
Grady bucconem et obesæ esse naris. Ipse iam totum audivit
testimonium; numquid tamen scit quæ ea mulier fuerit?”

“Utique nescit,” respondi ei oculis in eum levatis. “Num tu id scire
innuere vis? Tum et ego bucco sum!”

“Mi bone Lester,” obtestatur Godfrey, “tu agens non es — id non tui
negotii est; at Grady est; aut saltem ita putatur; atque securitas
huius urbis, ut loci habitationis, magna ex parte e veritate huius
propositi pendet. Virtute huius opinionis factus ipse est vicarius
delectus decuriæ lictoriæ, itaque præfectus officii.”

“Tu itaque innuere vis te scire quæ illa fuerit?”

“Satis certe me scire mihi videor — et ad id probandum redii. Ubi est
Rogers?”

“Si vis, nolam pulsabo, eumque advocabo,” inquam, quod et feci, et
ipse mox advenit.

“Pulsavistine nolam, mi Here?” quærit ipse.

Rogers usque e nervis laborabat, plus tamen sui compos erat quam
antea, tempore postmeridiano.

“Pulsavi,” illi respondi, “herus Godfrey tecum colloqui cupit.”

Animadvertere arbitrabar eum sensim expalluisse; certe metus in
contuitu suo quo amicum meum aspiciebat discerni poterat. Sed
Godfrey, de sua re certus, leniter subridebat.

“Satius fortasse esset sua erga relatores munia edocere, nonne putas,
mi Lester?”

“Erga quos relatores?” quæro ego.

“Omnes cæteros, utique. Mox enim istam domum obsidebunt. Itaque
Rogers, ad ostium eos excipies, accessum cunctis negabis; dices eos
hic nihil novi comperire posse, oportereque eos nova a decuria
lictoria sibi comparare. Doce eos Delectum Grady has res
administrare, nec dubium esse quin ille cum iis libenter acturus sit.
Probasne hæc, Lester?”

“Probo, mi Ulysses,” subridens respondi.

“Nunc autem,” pergit Godfrey accuratius Rogers observans, “habeo hic
effigiem quam te aspicere velim. Unquamne hanc personam antea
vidisti?” quibus verbis effigiem impressam Rogers tradit.

Hic primum anceps dubitabat, denique tamen effigiem tremula accepit
manu. Iterum formido eum occupavit; tum effigiem ad lucem sublevat,
advertit oculos . . .

“Prehende eum, Lester!” inclamat me Godfrey prorsumque ad Rogers
ruit.

Rogers enim efferate iterum suum prehendit collare, dimidio se
circumvertit, gravique sonitu corruit. Brachia Godfrey casum
leniverunt, at ego nimium stupefactus rigui.

“Cito afferto aquam!” acri voce mandat Godfrey Parks modo sursum
currenti. “Rogers necopinato æger factus est.”

Tum autem, interea dum Parks in ambitu retro currit, video Godfrey
distringere collare hominis intermortui, temporaque eius utrimque
acriter defricare.

“Sperare iuvat hunc non apoplexia tactum,” mussat secum, “revera non
oportebat me eum ita perstringere.”

Verba hæc me quoque ad proprios sensus revocarunt; dein proclinans,
effigiem e manu Rogers prolapsam sustuli. Tum et ego quasi mecum
mussando leniter exclamavi ut oculos aquilos, labia pleniora, faciem
ovariam — eandem quam d’Aurelle secum in horologiolo suo gesserat —
conspexi.

    1. Tórtile, -is, n., filum vocamus metallicum quodlibet.
    2. Apparatus electricus, qui incolas domús clangore aut tinnitu
     \ suscitat et evocat, si prædones fenestras aut ianuas témerent.
    3. Cuius negotium est mortuos sepelire.


Caput VIII.

Cautelæ.

At non apoplexia eum prostravit. Parks, quum pauca momenta post cum
poculo aquæ phialaque in altera manu propere reversus erat, nos id
docuit.

“Impetus hi non sunt illi insueti,” inquit. “Est ista res genus
vertiginis. Præbe illi paucas guttas ex hoc.”

Dein exturata[1] phiala, eam Godfrey porrexit. E vaporibus sensi eam
rem speciem ammoniæ esse. Momento post Rogers, quasi spasmo laborans,
auram captare cœpit.

“Mox satis valebit,” monet Parks optima sperans. “Tamen eum tam male
se habere nunquam antea vidi.”

“Haud æquum est eum in constrato linquere,” monet Godfrey.

“Est sella pulvinata[2] in conclavi musicario,” suggerit Parks, nos
itaque tres hominem inconscium eo detulimus.

Tum ego et Godfrey considentes vigilavimus dum ad vitam halitando
eluctabatur.

“Revera ipse nobis haud multum poterit prodesse,” putabat Godfrey.
“Quin, profecto, dubito fore ut nobis quidquam revelare possit aut
velit. Cæterum vultus eius quum effigiem primum aspexit, quantum nos
scire iuvabat, satis prodidit.”

Sic commonefactus effigiem e sacculo, quo immiseram, exprompsi
iterumque aspexi.

“Undenam id comparavisti?” ab eo quæro.

“Photographus lictorius plura eius fecit exempla. Istud unum eorum
est.”

“Sed unde suspicatus es duas has mulieres unam eandemque esse?”

“Vix scio,” respondit meditabundus. “Utraque est Franca — Rogers
memorabat labia rubra; verosimile quodammodo videbatur. Herus Grady
cras quædam in Record reperiet quæ ipse ignorat. Verum id illi fere
contingere solet. Id tamen modo fiet cum vindicta. Eho,” sibi nunc
interloquitur, “amicus noster sensim ad se redit.”

Rogers contuitus animadverti oculos eius patere. Miratus nos
intuebatur acsi quæreret qui nos essemus. Godfrey brachium suum
capiti eius subiecit, poculumque aquæ labiis eius admovit.

“Accipe haustum huius,” ait illi, et Rogers sponte sua iussum fecit,
per labrum poculi miratus eum aspectans. “Quinam tute habes?”

“Æquo debilius,” refert Rogers pæne susurrans. “Fuine impetu
correptus?”

“Aliquid idgenus factum,” mite refert Godfrey; “at noli angi. Mox
bene te habebis.”

“Quidnam me eo impulit?” quærit Rogers eodem stupore eum intuitus.
Tum vultus eius in purpureum versus est, et eum iterum relapsurum
putavi. Post pauca tamen momenta halitationis quietus iacebat. “Nunc
memini,” inquit, “sine ut effigiem eam iterum contuear.”

Porrexi illi. Manus eius ita tremebant, ut et effigiem vix tenere
posset, vidi tamen ad se sustinendum omnibus viribus eum enisum
fuisse, proin eam satis prospero eventu ad oculos levavit, ac sine
motu animi aspexit.

“Novistine eam?” quærit Godfrey.

Rogers summo meo stupore nutu capitis negavit.

“Nunquam eam antehac vidi,” mutiit. “Primum quum effigiem aspexi
novisse me eam existimavi; at hæc non eadem mulier est.”

“Num tu revera asseverare vis,” acriter quærit Godfrey, “istam non
eandem esse mulierem quæ hac vespera herum Vantine visum venerat?”

Rogers iterum nutu negavit.

“Minime omnino,” obtestatur ille; “hæc nequaquam eadem mulier est.
Ista enim ætate minor est.”

Godfrey nihil respondit; sed consedit oculisque prosequebatur Rogers,
dum hic iacens effigiem spectabat, quum interim vultus ei mollescere
cœpit quasi teneræ cuiusdam memoriæ afflatu.

“Agedum, Rogers,” denique hortabar eum. “Satius tibi erit cuncta quæ
scis prodere. Si ista mulier eadem est, fatere.”

“Iam, mi Here Lester, quæ scivi fassus sum,” respondit Rogers, sed
obtutu oculos meos devitavit. “Et perquam me male habeo. Satius
existimo me in lectum conferre.”

“Id sane præstabit,” statim assentitur Godfrey. “Parks tibi aderit;”
et manum ad recipiendam effigiem protendit.

Rogers eam satis invitus reddidit. Interim labia aperuit, acsi quid
dicere haberet; sed iterum clausit, ac pedetentim se Parks opitulante
erexit.

“Valete, mei Heri, faustamque vobis precor noctem,” fatur mansuete,
seque opera Parks e medio sustulit.

“Ecce!” dico Godfrey, “quid tibi hac de re videtur?”

“Utique mentitur. Iuvabit nos comperire quare mentiatur, facereque ut
resipiscat. Cæterum sera iam est nox — officina me præstolatur. Unum,
verbum mi Lester — cave Rogers evadat.”

“Faciam ut sub oculis sit,” illi promisi. “Ego vero haud puto eum
effugere audere. Quin et fieri potest eum verum dixisse. Nec profecto
credo ullam mulierem quidquam commune cum utralibet morte habuisse.”

Godfrey, ut iam erat discessurus, se vertit, meque intuetur.

“Quis ergo id patravit?” quærit.

“Nemo.”

“Quid? ergone putas utrumque sibi tam absono modo mortem adscivisse?”

“Non puto; non erant suicidia — cæsi sunt — sed non manu humana —
saltem non datá operá.” Hic conticui concius me sine spe fluctuare.
“Tibi nunc, Godfrey, explicare nequeo,” dixi, me quasi purgans.
“Necdum mihi hactenus ad penitus excogitandum otium suppetivit.
Tantulum tibi pro uno die sufficiet.”

“Recte mones,” ait in me renidens, “habeo satis pro uno die. Nunc iam
vale. Sub itinere versus domum circa mediam noctem, si res tunc
finivero, te visam.”

Suspirio respondi. Sollertia Godfrey mihi subinde tædium afferebat.
Iam cupidissimus quietis eram, et tamen multa supererant curanda.
Ille, tametsi sciebam eum laboribus plenum diem exegisse, munusque ei
historiæ plurium antium[3] diurni exscribendæ usque imminere, tamen
erat viribus recens.

“Recte statuis,” respondi. “Si lumen in fenestra mea videris,
ascende. Sin minus, me decubuisse scito; si vero me suscitaveris, te
occidam.”

“Leges pacti probo,” ridens respondit, dum illi ostium pandi.

Ut in ambitu revertor, Parks mihi occurrit.

“Rogers in lectum condidi,” mihi retulit. “Cras mane ille iterum
valebit. Ipse tamen homo curiosus est.”

“Quam diu eum novisti, Parks?”

“Quinque annos ipse apud Vantine exegit. Haud multum de eo scio; est
ipse homo taciturnus; non multa propalat, cuncta secum sollicitus
meditatur. Cæterum munia sua probe persolvit, nisi subinde, ut modo,
fit ut intermoriatur nescio quo impetu.”

“Parks,” dixi subito, “aliquid ex te quæram. Herum Vantine amicum
meum fuisse, meque eum semper summi fecisse, nosti. Fac edissere,
quid de ista quam Rogers de muliere narravit fabula, quid porro de
una alteraque eiusmodi re, ubi de muliere sermo est, quid de his
cunctis tibi videatur? Num tota ista res aliquo vero fundamento
nititur?”

“Prosus null, mi Here,” ait Parks graviter. “Pro hero Vantine octo et
ultra annos caculam[4] egi, et per omne id tempus inter illum
mulierculasque ullas nihil prosus intercessit. Mihi quodammodo
fingebam eum aliquam quondam heram dilexisse, illa tamen mortua est —
nec scio unde mihi hoc finxerim; verumtamen, ex quo ego eum noveram,
mulierem nunquam conspexit — saltem non eo modo.”

“Gratiam tibi habeo, Parks,” dixi illi magno pondere levatus. “Tot et
tanta hodie sustinui, sed hoc me sustinere non posse sensi; nunc vero
—”

“Ignosce, Here,” fatur vox a cubito meo; “iam cuncta apparata
habemus.”

Fere conterritus me verti vidique homunculum vultu rasum illic
stantem, ut manus molliter confricabat, meque blande aspiciebat.

“Vespillo,[5] mi Here,” explicat Parks, quum me stupentem videt.
“Ipse interea advenit dum tu et herus Godfrey in musicario
morabimini. Doctor Hughes eum misit.”

“Sic res se habet,” confirmat homullus; “nosque cadaver pro capulo
paratum habemus. Id et aspectu pulchrum est, opus tamen arduo labore
perfecimus. Venenone, obsecro, fuit ille interemptus?”

“Ita fuit,” respondi quodam tædio, “veneno extinctus.”

“Genus vírulentissimi veneni id fuit profecto; nec dixerim nos nimis
mature advenisse. Quonam vis cadaver collocemus?”

“Cur non ibi ubi modo est relinquatur?” quæro impatiens.

“Esto ut iubes, mi Here,” assensus fatur homo, quum ipse cæterique,
magno meo levamine, cum libitinario discesserunt.

“Nunc vero,” alloquor Parks, “est aliquid quod tibi dicere velim.
Eamus aliquo et consideamus.”

“Quid si in studium ascenderimus, mi Here? Tu non parum videris esse
confectus, si fas sit ita loqui. Licebitne mihi aliquid ad gustandum
afferre?”

“Brisæum acidulatum,”[6] inquam, “si ita placet, etiam pro te.”

“Libenter faciam, Here mi,” et pauca minuta post eodem in cubiculo e
regione invicem sedebamus, ubi non multis horis ante herus Vantine
eodem potu me recreaverat. Dum Parks mihi exadversum residebat, ego
mecum reputavi quid ei dicturus essem. Hominem magni feci, scivi enim
me illi confidere posse. Utcunque periculum rei me facere oportuit.

“Nunc denique, Parks,” iterum orsus, seposito pocillo, “quod tibi
dicere habeo res grandis ac seria est, nec ulli prodideris. Scio te
hero Vantine perquam fuisse devotum — iam et libet fateri eum in suo
testamento tui memorem fuisse — nec ullo pacto dubito quin tu paratus
sis ad eruendam arcanum suæ mortis omnem tuam operam conferre.”

“Nihil quidquam mihi adeo cordi est,” ait Parks avide. “E corde eum
dilexi. Interitum eius gravius fert nemo.”

Facile perspexi quæ iactura mors ista pro Parks fuisset, quæ quidem
eum etiam magis quam me affecit, nam ille non modo amicum, verum
etiam victum amisit, unde eum iam maiori cum sympathia prosecutus
sum.

“Qui tui sensus sit, accurate perspicio,” inquam, “unde et tuam
operam magis expeto. Causam suæ mortis vago quodam modo suspicor; at
hoc nimis vagum est,” subiunxi, quod animadverti oculos eius
exspectatione dilatari; “tam profecto vagum et ambiguum ut verbis
concredere vix audeam. Hoc unum tamen haud vereor dicere — arcanum,
quidquid id sit, in antico cubiculo, ubi cadavera reperta sunt, aut
vero in contiguo, ubi supellex condita est, originem habet. Ea
cubicula será occludam, teque operam dare volo videre nequis te
ignaro eo penetret.”

“Non admodum videtur verosimile quemquam eo penetrare velle, mi
Here,” ait Parks amare subridens.

“At mihi non tam certe constat,” inquam ego serio, ac dissentiens.
“Quin ego in ea sum sententia ut aliquem eo intrare admodum cupidum
esse putem. Quis ille sit, aut quid ibi velit, minime scio; sed ego
curam tibi committo ut eum arceas, atque si te teste eo penetrare
velit, eum capias.”

“Confide mihi de ea re, mi Here,” protinus respondet Parks. “Quid me
vis facere?”

“Ante fores conclavis camam[7] te collocare, et hac nocte illic te
dormire volo. Dein cras videro quas ulteriores cautelas instituere
necessarium putem.”

“Bene est, mi Here,” assentitur Parks. “Camam sine mora eo statuam.”

“Una amplius res superest,” pergo ego. “Mortuariuo mea propria fide
spopondi neminem domesticorum hinc ante inquisitionem factam
discessurum. Ni fallor, licebit illis fidere?”

“Licebit, Here. Dabo operam ut rei gravitatem perspiciant.”

“Præsertim Rogers,” subiunxi eum contuitus.

“Teneo, mi Here,” refert Parks tranquille.

“Factum recte. Nunc ergo descendamus eaque cubicula occludamus.”

Cubicula usque luminibus splendebant; ad limen tamen uterque nostrum
paucillum hæsitabat. Nam in medio feretrum[8] stabat in constrato
tegete opertum aliquid celans, cuius lineamenta horridi quid
suadebant. Verum ego me composui et intravi. Et Parks secutus fores
clausit.

Anticum cubiculum duas habebat fenestras, posticum autem, cornu
domús, habebat tres. Cunctæ erant obseratæ; verumtamen tabellulæ
vitreæ absurdissime fragiles obices mihi videbantur adversum
quemlibet qui revera intrare vellet.

“Num nulli foruli lignei ad tegendas has fenestras usquam exstant?”
quæro.

“Quin exstant; heri tantum sublati et in carpusculum[9] reconditi
sunt. Visne eos referam?”

“Satius puto,” respondi. “Egesne ullius operá?”

“Non egeo; haud sunt graves. Si hic præstolaberis dum ego foris eos
pependero, tu intrinsece uncos instringes.”

“Recte statuis,” probavi eius propositum, et Parks prodiit.

Interea ego posticum cubiculum intravi, et ante arcam Boulé constiti.
Mihi quidem hæc petulantia quadam se ostentare videbatur tanto
fulgore luminum perfusa, singula frustula operis intestinarii mille
radiis luminum reverberatis corusca. Species ea erat iactabunda,
species vanæ ostentatricis, aliorum observationis cupidæ — prorsus ut
hera quondam Montespan animo fingi possit, ut in ambitu speculario
Versalibus solita sit sese iactans vestium susurro comitata,
corporeque, conscia venustatis, nutans decursare. Sed et aliquid
minax, sinistrum ac pestiferum —

Audivi interea strepitum circa fenestram, vidique simul Parks
forulorum unum in locum sublevare. Statim et ego, quadro[10] fenestræ
levato, pessula gravia forulorum in vaginas suas impressi, quadra
demisi atque obseravi. Reliquæ quoque duæ fenestræ pari modo clausæ
sunt, ac postea ultimum circumspectans, lumina deverti. Fenestræ
quoque antici cubiculi ad eundem modum forulis obditæ et obseratæ
sunt, et hac curá solutus suspiravi plane conscius neminem iam hic
invadere posse. Parks, denique, ante unicas fores cubante locum ab
omni ingressu tutum fere iudicavi.

Denique antequam lumina deverteram ad staturam in feretro accessi
prostratam, levavi velamen, atque vultum amici mei demortui ultimum
aspexi. Vultus iam non amplius fuit fixis oculis terribilis, sed
placidus et tranquillus tamquam dormientis pæne renidens. Oculis
humectatis fauceque arctata faciem iterum contexi, lumina restinxi,
conclavique excessi. Parks camam baiulans in ambitu me convenit,
eamque ante foras transversum collocavit.

“Ecce, sic,” ait, “certe nemo me inscio et invito in istud conclave
intrabit.”

“Factum bene,” respondi; tum cogitatum subito mihi incidit. “Heus,
Parks,” alloquor eum, “verumne est hic in singulis fenestris
suscitabula prædonia[11] esse?”

“Verum est. Nola una tinnit in cubiculo heri Vantine, altera in meo,
tertia autem in decuria lictoria.”

“Operanturne?”

“Operantur; herus Vantine ipse tentavit hac vespera ante cœnam.”

“Cur vero non sonabat quum ego fenestram levavi?” quæro.

Parks risit.

“Quia diverticulum[12] seiunxi,” respondit, “quum ad efferendos
forulos prodii. Diverticulum est in ferrea pyxide in muro, pone
gradus. Muneris mei est nexuram quaque vespera, antequam cubitum eam,
provertere.”

Allevatus susperavi.

“Estne nexura proversa nunc?”

“Est, sane, mi Here. Post ea quæ narraveras haud erat verosimile id
oblitum me iri.”

“Ratum etiam esset te armare,” suasi.

“Habeo mecum sclopellum.”[13]

“Egregie est. Nec eo uti dubites. Nunc domum me conferam lassus
præter modum.”

“Visne pilentum meritorium accersam?”

“Noli; ambulatio salubris erit. Cras te conveniam.”

Adiuvante Parks lænam indui, ipse vero ostium pro me pandit. Paucis
post momentis quum respexi vidi eum usque in fastigio graduum
stantem, atque post me prospectantem. Probe intellexi eius animum,
quam noluerit in eam morte infestam domum regredi; ego contra
spiritum liberum ductavi conscius ex ea egressum me esse.

    1. Apertá, subere extracto.
    2. Sella cum pulvillo, aut pulvinari; ille tolli potest, hoc non
     \ potest; utrumque genus setá, vel alio tomento efferctum est ad
     \ molliter sedendum.
    3. Columellas diurnorum (ephemeridum) sic rectius vocari
     \ arbitror; antes, ántium ordines, strias, strigas Latine,
     \ sonant.
    4. Cácula, -æ, m., pedisequus, famulus a látere.
    5. Vespillo, -nis, m., est adiutor Libitinarii in adornandis ac
     \ sepeliendis mortuis.
    6. Aquam fossilem, vel metallicam, acidulam, sive per adiectivum
     \ -us, -a, -um, sive per nomen acidula, -æ, vocamus; itaque
     \ acidulare et acidulatum adhibeo ad indicandum actum quodlibet
     \ temetum acidulá temperandi, ut Europæi diluunt vinum apud
     \ Anglos brisæum et secálinum.
    7. Est lectulus, hic, portátilis.
    8. Est supellex, cui cadaver, aut capulus, in quo cadaver iacet,
     \ imponitur, aut quo idem in humeris fertur.
    9. Carpusculus, -i, ea pars domus quæ sub terra est.
    10. Quadrum, -i, hic loci, opus ligneum fenestræ est.
    11. Suscitabulum prædonium voco apparatum electricum, qui, si
     \ prædones, infractores, aut quislibet rei ignarus fenestras,
     \ vel ianuam, ita munitam temeret, tinnitu, vel clangore alacri
     \ incolas evocat, e somno suscitat, et decuriam quoque lictorum
     \ simili strepore evocat.
    12. Per diverticulum hic intelligo tabulam in qua claves fixæ
     \ sunt electricæ, quarum ope fluxus, sive meatus electricus
     \ inducitur et ad arbitrium sistitur.
    13. Arma manualia igniaria sunt duorum generum: alterum
     \ sclopetum, quod est maius, sclopellum est alterum, minus,
     \ cuiusmodi in saccis aut vaginis coriaceis geritur.


Caput IX.

Hariolationes circa Ænigma.

Ambulatio sursum versum mihi profuit. Pluvia iam cessavit, atque aura
ita sensus afficiebat acsi in recentem saporem purumque odorem
fuisset elutrita.[1] Magnos eius haustus respiravi, unde sensus
fatigii, pressuræ, viriumque iacturæ pedetentim dissipatus est. Nihil
properavi — quin etiam de itinere me in Compitum Madison diverti, et
in molem ædificii Lævigatorii Ferri[2] respexi, quod radiis lunæ
collustratum speciem eboris cæsi referebat albicans et purum — atque
media nox iam pridem præterivit quum ego ad Marathonem perveni.
Higgins ostiarius iam ostium exterius sera occludere parabat, ac post
pauca minuta me in tollenone convenit.

“Est vir quidam qui te præstolatur,” affatur me, ubi vectaculum[3]
sursum ruere cœpit. “Herus Godfrey is est. Vix dena minuta ante hic
attigit. Memorabat te eum exspectare, proin in tua cubicula eum
admisi.”

“Fecisti amice,” respondi, et iam iterum de indefessis viribus
Godfrey cogitavi.

Eum in artisellio volutantem et in me renidentem intrans reperi.

“Higgins me docuit te necdum revenisse,” fatur velut in
explicationem, “itaque hic te aliquantum exspectare ratum duxi ea
lege, ut, si admodum lassus non esses, aliquantum verbigeraremur. Sin
vero aliter, dic sodes, et ego me e medio tollam protinus.”

“Lassus non sum,” respondi lænam meam pendens. “Quin valentiorem me
sentio quam una hora ante.”

“Non me latebat tunc te tantum non confectum esse.”

“Quínam tu sospes perduravisti, Godfrey?” quæro ex eo, dum e regione
sibi sedem capiebam. “Tu defessus minime videris.”

“Sum tamen,” ait, “paucillum. Sed fultus sum cerebro stulto, quod
corpus usque eo dum quid ad agendum supersit, sopiri non sinit. Quum
vero hæc perfecta sunt, corpus relaxat, quod instar vacerræ somno
mergitur. Modo accurate novi me hac nocte somno probe frui usque eo
non posse, donec scitum theorema tuum mihi concredideris. Præterea et
ego habeo pauca tibi quæ tradam.”

“Perge igitur!” hortor eum.

“Remulcale paullo ante meum ex officina discessum Parisiis accepimus.
Herus ille Theophilus d’Aurelle fidicen est Caffariæ[4] Parisiacæ.
Hac vespera more solito suis fidibus cecinit, fieri itaque nullo
pacto potest ut ipse cadaver iaceat in conditorio Neo Eboraci.
Insuper, quanto ipsi notum, nullus amicorum eius in America est.
Absque dubio posse eum per effigiem mortui, quis ille fuerit,
declarare censeo, cuius exemplar iam viæ commisimus, sed nova ante
senos aut octonos dies percipere haud possumus. Sed ego recte
hariolatus sum — nomen hominis non est d’Aurelle.”

“Ais tu effigiem eius te habere?”

“Habeo, hoc postmeridiem aliquot fieri iussi. En unam. Tibi serves;
aliquando usui tibi esse poterit.”

Accepi pagellam, et ut speculabar vultum in ea depictum cœpi
intelligere torva lineamenta, quæ postmeridiem videram, nullum mihi
præbuisse verum hominis eiusque aspectús conceptum. Nunc oculi
clausi, lineamentaque composita erant atque placida, verum etiam ipsa
mors haud illi commodavit certam dignitatem. Vultus erat hominis
levis et licentiosi, cauponarum asseclæ, ut Parks dixerat —
gyrovagi[5] platearum, hominis indolentis, qui in nulla non
turpitudinis fraudisque ima descendere paratus esse videretur. Ego
saltem sic existimavi.

“Is mihi certe imæ sortis homo esse videtur,” me observans ait
Godfrey. “Aliquis parasitorum sine labore et quæstu, qui Parisiis
haud rari sunt. Tabernariæ et ancillæ proclives in eos sunt.”

“Recte te æstimare censeo,” affirmo ego: “verumtamen, si eius fuit
sortis, perspicere haud queo quid negotii ei cum Philippo Vantine
esse poteruit.”

“Nec ego; verum et aliæ res complures sunt quas haud plus capio.
Omnes nos cœcutimus, mi Lester; hæc reputastine? Prorsus cœcutimus.”

“Cogitavi de ea re,” respondi tractim.

“Quis ille homullus fuerit, sine dubio, suo tempore declarabimus —
fortasse citius quam exspectamus, cuncta enim diurna matutina
effigiem eius divulgabunt, atque si hic, Neo Eboraci, notus fuerit
vel maxime, aliquis eum agnoscet. Quum noverimus quis fuerit,
verosimile erit et negotium eius cum Vantine nos divinare posse.
Perinde reperiemus quæ mulier illa sit quæ hac vespera Vantine
viserit — quod nihil est nisi amplior Rogers vexatio donec fateatur,
quum haud erit difficile eam exquirere, suaque secreta elicere.
Insuper et cognoscemus quare Rogers eam tegat et tueatur. Hæc omnia
parum erunt ardua. Sed quum hæc omnia perfecerimus, omniaque facta ad
manus erunt, vereor ne ista omnia haud sint ullius momenti.”

“Ullius momenti?” repeto ego. “At vero certe — quondam.”

“Nullius momenti, siquidem has res non quærimus. Id rescire volumus
quemadmodum Vantine et hic Francus ignotus cæsi fuerint. Atque hoc
ipsum est, certo scio, quod nec vir, nec mulier, neque Rogers, nec
quisquam cui obviam facti sumus, declaraverit. Omni huic rei humana
sublatet persona, quam ne suspicari quidem novimus, et quæ quo demum
modo eruenda sit, prorsus ignoro. Ænigma mihi est, pæne terret me;
est tamquam umbra minax, quam nemo prehendere queat.”

Momentum temporis silebamus; dein tempus esse arbitrabar ut et ego
eloquerer.

“Godfrey,” fari cœpi, “quod modo tibi dicturus sum, per fidem dictum
existimes velim, nec nisi facultate a me concessa edixeris.
Spondesne?”

“Quin prosequere!” ait me contuitus.

“Enimvero me scire arbitror quemadmodum hi duo viri cæsi sint.
Audidum.”

Narravi illi deinceps historiam arcæ Boulé; recolui sententiam
Vantine cuius ea primum fuerit; memoravi pretium quod ipse pro ea
solvere paratus fuerit; explicui longiuscule discrimen inter
primarium et redditivum, ac repetivi eius assertum hanc esse
primigeniam et artificium indubitatum. Longe ante quam ego finiveram
Godfrey exta artisellium fuit, vultus eius rubore perfusus, oculi
ardebant, atque in cubiculo sursum ac deorsum ambulabat.

“Præclarum!” mussitabat interdum. “Ingens! Quem et qualem efficeret
casum, Lester!” clamabat ante sellam meam consistens, meque veluti
lumine gloriæ irradiabat iam narrationem absolventem. “Unicum quoque
est et hinc præclarum. Tam est unica fabula quam ista arca Boulé!”

“Iamne nunc tu quoque perspicis?” quæsivi ægre aliquantum quod
coniectura mea tam esset perspicua.

“Num perspiciam?” quærit in sellam recidens. “Quis nisi cœcus non
videat? Utut tamen sit, ob res sic collatas fidem auctoris tibi
tribuo. Tot enim nostrum — uti Grady! — ita ratiocinari nequeunt, nec
quæ negligi queant internoscere valent. Sic, secundum Grady, quod
Vantine in possessionem arcæ Boulé casu venit, verosimile esset
factum negligendum, atque hoc ipsum factum est omnium cæterorum
essentia. Et tu solus id perspexisti.”

“At tu quoque id cito intellexisti,” inquam, “primum quam tibi
innui.”

“Ita quidem, sed tu sic retulisti ut rei gravitas esset manifesta.
Non capere haud poteram. Puto etiam utrumque nostrum pæne idem de ea
re sentire. Nempe,” hic digitis cœpit numerare. “Arca occultum
forulum continet. Si enim ea revera Matronæ de Montespan fuerit,
carere eo non poterat — ipsa ea re egebat prorsus ita ut ipsa
reticula egebat in supparis, aut gemmatis nodulis in manutiis.
Forulus is, quoniam fortasse documenta pretio haud æstimanda
contenturus erat, veluti litteras regias amatorias — quin etiam plus
si idgenus litteræ ab alio viro erant! — condigne custodiendus erat,
ideoque mechanisma effingendum erat ad compungendum quemlibet aperire
tentantem et ad venenum tam lethale illi instillandum, ut præsentem
inferret mortem. Rectene hactenus sentio?”

“Rectius nemo,” annui, “tam clare ne ipse quidem mihi anteposui.
Perge!”

“Convenit ergo inter nos,” prosequitur Godfrey, “negotium illius
Franci ignoti cum Vantine aliquem nexum cum ista arca habuisse.”

“Ipse Vantine ita putavit,” interpono ego. “Ipse enim mihi postea
dixit ob hanc ipsam rem se hunc convenire non recusasse.”

“Quadrat! Recta hinc illatio est nos a vero haud abesse. Negotium
ergo Franci ad arcam forulumque occultum attinebat. Solus relictus,
arcam in contiguo cubiculo conclavi conspicatus, forulum aperire
tentavit, fuitque occisus.”

“Prorsus ita,” approbo ego; “quid vero de Vantine?”

“Mors Vantine vix tam facile explicabitur. Haud absurde suspicabimur
et mulierem eodem negotio arcæ ductam venisse. Ipsa quoque occultum
forulum volebat aperire, et re ibidem celatá potiri — quod quidem
certum videtur ex eius cum priori advena familiaritate.

“Usquene credis eius fuisse effigiem quam ille in horologiolo
gessit?”

“Id pro certo scio. Sed quí accidit ut Vantine occideretur? Num
mulier fato prioris monita Vantine ad tentandum forulum consulto
induxerit, ne sibi periclitandum esset? An vero ipsa quoque ignara
mechanismatis fuit? Præsertim vero cum successune ipsa res in arca
clausas subduxerit?”

“Miror quid arca celet,” curiosus quærito ego.

“A, utinam id sciremus!”

“Fortasse mulier id ne curavit quidem. Vantine ipse mihi dixit se
arcam accuratissime exploraturum. Nec dubito quin ipse hoc ipsum
agitasset, quum interventu mulieris turbatus esset. Fieri quoque
potest ipsum se hanc e domo emisisse, tum vero ad arcam regressum,
postquam ipsa discessisset, in forulum occultum incidisse.”

“Ita, sane; id quoque fieri poterat. Verumtamen mecum fateberis
utrumque hunc fere in modum, ut modo descripseram, occisum fuisse.”

“Recte mones. Nihil prorsus puto dubitandum.”

“Obstant quidem nonnulla — nec parum gravia. Sententia hæc declarat
quidem modum utriusque necis, perinde explicat similitudinem
vulnerum; ostendit porro quare utraque plaga in recta manu, paullo
infra iuncturas, inflicta sit; explicat denique quare cadavera eodem
reperta sint loco, siquidem uterque eorum opem quæsitum iverat.
Verum, primo loco, si Francus forulum evulserit, quisnam eundem
clausit?”

“Fortasse manu remota forulus ipse se clausit.”

“Et iterum sese clausit postquam Vantine aperuerit?”

“Etiam.”

“Mechanisma scitissimum id esse oportet.”

“At id fieri saltem potest.”

“Quid id fieri posse neget? Meminisse nos convenit veneficos eius ævi
ingeniosissimos fuisse. Ea fuerunt tempora gloriæ La Voisin atque
Marquise Brinvilliers ab Elixi, et Orcus noverit quot aliorum artis
huius peritorum, qui Catharinam de Medicis in Franciam secuti sint.
Hæc ergo omnia fieri certe poterant. Unum tamen est quod fieri non
possit, atque hoc est venenum, quod si ita ingestum est ut hic
ingestum esse credimus, liquidum esse oportet, recens esse, semperque
ad adhibendum paratum in ea arca servari per plus quam tercentos
annos. Atqui id ante sæcula exsiccatum esse oportebat. Nec mechanisma
tam diu integrum perduraret, admodum enim argutum ac delicatum id
esse oportet. Proinde oleo subinde oblini repararique deberet. Si
choragium[6] id impellit — nec capio quid aliud id impulerit —
choragium debebat subinde renovari et intendi.”

“Tum?” quæro, silentio ab eo facto.

“Tum clarum est forulum aliquid recentioris celare quam litteras
Ludovici Quartidecimi amatorias. Mechanisma arcæ novissime debebat in
ordinem redigi. Sed a quo, et quamobrem? Istud est arcanum quod se
nobis ad solvendum offert — est autem propositio præstantissima. Dein
est aliud quod obstat,” pergit ille. “Francus ille novit aliquid de
illo forulo occulto, quia, ut nostra fert sententia, aperuit eum, et
occisus est. Cur fuit ille ignarus veneni?”

Hoc vere poterat obverti, et quo plus de ea re cogitavi, eo gravius
videbatur obstaculum.

“Fortasse,” ait denique Godfrey, “d’Aurelle solus erat acturus, a
turba segregatus —”

“Turba?”

“Certe hic turba subest. Hoc molimentum certe opus est complurium.
Dux autem istius turbæ magno est ingenio! Miror utrum capias quanti
ingenii ipse sit! Reputa modo: Ipse perspectum habet secretum foruli
arcæ Matronæ de Montespan, sed præprimis ipse novit secretum veneni —
veneni Mediceorum! Capisne, mi Lester, quanti hoc sit?”

“Quid, tandem?” quæsivi, quod Godfrey me iam superabat.

“Hoc indicatur insignem eum esse malefactorem — revera egregium
malefactorem — talem, qualem scelera nulla latent. Animadverte sis.
Is solus novit secretum huius veneni; unus suorum gregem deserit,
proditionem suam vitá luit. Ille est mens, cæteri instrumenta
tantum!”

“Ergo tu non credis arcam casu ad Vantine missam esse?”

“Casune? Minime gentium! Quin pars fuit integrans propositi — eximii
propositi!”

“Etiamne id potes mihi declarare?” quæro ex eo quadam ironia, nam
haud diffiteor mihi visum esse Godfrey se phantasia suá abripi passum
esse.

Bono animo subridens me conspexit.

“Hæc omnia utique fabulas texere est,” ingenue fassus est. “Ego
primus id agnosco. Nihil nisi enim rationem theorematis nostri ad
naturalem finem sum prosecutus. At fieri etiam potest nos a recto
tramite prorsus aberrasse. Fortasse d’Aurelle, aut quidquid aliud
nomen eius fuerit, casu tantum fortuito, tamquam blatta in flammam
candelæ, eo incidit. — Quod ad molimen ipsum attinet — coniectura mea
nonnisi est. Quid tandem si ego et tu indicia deteximus audacis
latrocinii —”

Subito conticuit, expalluit, mox iterum erubuit.

“Quidnam rei, Godfrey?” quæsivi, quod aspectus eius me exterruit.

Reclinatus in sella, oculos palmis obtexit. Vidi quam hi tremerent,
quam ipse toto corpore tremeret.

“Exspectadum!” ait raucus. “Exspecta modo!” Mox se erigens, dum
vultus angore rigebat, “Lester mi!” clamat voce petili præ pavore:
“Arca non custoditur!”

“Imo custoditur,” respondi. “De ea dumtaxat re cogitavi!”

Narravi illi dein quibus cautelis eam custodiri providissem. Non sine
suspirio allevatus me audivit.

“Factum optime,” inquit. “Parks haud magno esset præsidio, ex mea
sententia, si res in contrarium currerent; existimo tamen arcam tutam
esse — hac nocte. Antequam tamen proxima nox obrepat, Lester mi, ipsi
nos inspiciemus.”

“Inspiciemus?”

“Sic, Hercle, forulum occultum exploraturi!”

Quasi fascinio tactus illum contueor, sed animo recellens.

“Et reperiemus,” subiunxit.

“D’Aurelle et Vantine repererunt eum,” musso ego spissius.

“Et tum?”

“Uterque est mortuus!”

“Nos non occidet. Nos eam rem muniti obibimus, mi Lester. Dens ille
venenatus incassum feriet —”

“Noli!” clamo ego in sellam me revulso. “Ego — ego, inquam, id facere
nequeo, Godfrey. Me ignavum non esse Diis notum — at non illud!”

“Tum tu me facientem spectabis,” inquit.

“Id etiam deterius esset.”

“At ego paratus ero, Lester. Nullum erit periculum. Sume animum! Quin
res idgenus vix ulli in vita semel contingit — evertere occultum
forulum matronæ de Montespan! Sic profecto!” subiungit oculis
micantibus, “et ut insimul malefactori nostri ævi audacissimo nos
ipsos æquas præbeamus obices!”

Risus eius petilis index suæ erat concitationis.

“Dein, scisne, mi Lester, quid in eo forulo reperturi simus? At hoc —
est profecto mera coniectura — coniectura cœcissima, sed si sit vera
— si vera sit!”

E sella sua exsiliit labra mandens, toto tremens corpore. Intra pauca
tamen momenta requievit.

“Utut sit, Lester, nonne mihi non deeris? Veniesne?”

Mori eius quasi magico obluctari haud poteram. Præterea — occultus
forulus Matronæ de Montespan erat evertendus! Obices ipsos nos eramus
ævi nostri summo malefactori posituri! Quanta discrimina!

“Adero,” respondi celeri haustu æris; “veniam!”

Vultu hilari me in humero conpalpavit.

“Id te facturum novi! Ergo vesperi crastino. — Te accersurus horá
septimá tibi adero. Cœnabimus una — ac tum, euge, grande illud
arcanum! Conventumne?”

“Conventum!” respondi.

Sumptis læna pileoque ad ianuam accessit.

“Quædam quæ fieri debeant supersunt,” inquit; “lorica illa parari
debebit — atque ratio procedendi, ut scis, excogitanda. Vale, igitur,
faustam tibi precor noctem — ad hodiernam usque vesperam!”

Eo denique digresso mox ianuam pone se claudi strepitumque gressuum
pedetentim evanescere audivi. Horologiolum tum aspexi: hora fere erat
secunda.

Pæne vertiginosus decubui. Quies tamen mea horridis somniis erat
turbata, somniis — de colubro qui fulgidis oculis, dentibusque veneno
stillantibus ad feriendum mihi imminens se erigebat.

    1. Lavata.
    2. Ferrum lævigatorium vocamus triquetram, vel triangulum ferreum
     \ solidum, quo lotrices ac vestiplicæ lineas vestes elutas,
     \ amylo tinctas, parumque aqua, ne nimis rigidæ essent,
     \ conspersas, ad ustulandum calido, planant ac lævigant. Est Neo
     \ Eboraci in compito, ubi Via Tertia et Vigesima Plateam Quintam
     \ et Latamviam intersecat, ac per iocum, ob vagam similitudinem,
     \ eo nomine vocitatur.
    3. Vectaculum quidquid vehitur, rite appellamus: hic loci cavea
     \ est, quæ cum cætero machinamento tolleno appellatur post
     \ Vitruvium.
    4. Popinæ in urbibus Europæis, quo otiosi cyathos caffæ nigræ aut
     \ flore lactis temperatæ sorbillatum, fumatum, diurnaque lectum
     \ commeant.
    5. Qui sine negotio, proinde sine certo proventu ac domicilio
     \ vias pererrat, vitam incertam ac parasiticam ducens.
    6. Est chalybs, in spiram tortus, qui horologia impellit.


Caput X.

Præparationes.

Postero mane evigilanti mihi prima incidit cogitatio de Parks, quod e
dictis actisque Godfrey quædam sollicitudo animum mihi incessit ne
Parks in graviori versaretur discrimine quam sive ipsi sive mihi
visum esset. Quamobrem haud parum levaminis mihi attulit, quum
appellanti per telephonum vox Parks mihi respondisset.

“Hic herus Lester est,” inquam eum allocutus. “Prosperene omnia?”

“Omnia salva, mi Here,” ipse respondit. “Perfractor egregius ille
sit, qui nunc hic invadere tentet.”

“Quínam?” quæro.

“Relatores domum undique obsident. Persuasum sibi habere videntur
alium quem hodie hic occisum iri.”

Hæc quidem ridendo protulit, mihi tamen hic conceptus non tam iocosus
esse videbatur.

“Id futurum haud spero,” statim respondi. “Cave quemquam relatorum
intromiseris, aut cum iis colloquaris. Responde illis se ad decuriam
lictoriam sciscitatum conferre oportere. Si vero te nimis vexent, fac
me certiorem, et ego statim lictorem submittam.”

“Teneo, mi Here!”

“Insuper, Parks.”

“Audio, Here.”

“Neminem omnino in domum admiseris — quidquid demum velit — nisi ab
heris Grady, Simmonds, aut Goldberger comitatus veniat. Neminem tibi
ignotum intromiseris. Siquid insoliti evenerit, me edocueris. Cautem
te hac in re esse velim.”

“Calleo, Here mi.”

“Qui valet Rogers?” quæro.

“Multo melius. Volebat quidem surgere, sed ego monendum eum putavi
satius sibi esse in lecto perseverare, neque res administrare velle.
Eum locum sibi potiorem esse existimavi.”

“Recte factum,” assentior ei. “Illic eum dum potes continebis. Si
fieri poterit succedente die et ego veniam; sub vesperum tamen ego et
Godfrey pro certo aderimus. Interim siquid me velis, hic in officina
me evocabis.”

“Statutum bene, mi Here,” respondit suspenso auscultatorio.

Relata de eventibus a Godfrey facta in diurno nunc demum ientans
lectitavi, probeque animadverti clandestinas in Delectum Grady
allusiones:

    Heri Vantine Salutatrix Ignota

    (Grady velis animadvertere)

Nec obscure significabatur oportuisse Grady siquando veram cuiusque
rei gravioris momenti requireret notitiam, ad Record se convertere
debuisse.

Hæc tamen obiter fiebant, ipsa enim geminæ tragœdiæ historia, fuse
illustrata, per antes plures effusa erat, satisque constabat summa
diei nova censeri.

Sub itinere deorsum in urbem plura inspexi diurna. Eventus hos
tragicos cuncta horum magna imaginum profluvione — imaginibus
d’Aurelle, Vantine, Grady (vegrandi), Simmonds, Goldberger,
Freylinghuisen, ædium Vantine, collustrarunt; diagrammata exhibebant
conclave cum situ ubi cadavera reperta sint; lineamenta anatomica
exhibebant indolem vulnerum; accedebant effigies veneficorum
vetustatis cum fabulis admodum turgidis de rebus gestis eorum, — sed
ubi ad explicandam ipsam huius tragœdiæ historiam perventum est,
reperi ea magis ieiuna et minus intima narrare quam relata ipsius
Record.

Pleraque horum mera erat farrago theorematum, hariolationum,
suggestionum, quibus sanguis rigescere possit, item, clam innuere
gestiebant profundas notitias relatoribus confisas, non tamen in
publicum evulgandas, donec sicarii oppressi fuisset. Id autem mox
factum iri nulli diurno erat dubium, siquidem nonne Grady, magnus
ille Grady, in persona suscepisset res administrandas? (Hic deinde
gloriosa sequebatur historia rerum a Grady gestarum).

Satis ex his perspicuum erat omnes hos relatores ad suas notitias
obtinendas ad Grady recurrere debuisse, et facile mihi fingere queo
quí hi relatores dum hæc panegyrica inviti scriptitabant, secum eum
in mala devoverint. Etiam commode mihi fingere queo quemadmodum
concinnatores diurni hæc vaga figmenta cum admirabili sibique
consistenti descriptione eventuum a Record editorum conferentes eadem
damnaverint, proinde et suspicabar triumphum Record in causa esse
quare copiæ relatorum ædes Vantine obsedissent.

Interim simulac herus Royce in officinam advenerat, totum hunc rerum
statum cum eo pertractavi, reliquum autem diei tempus documentis, ad
bona Vantine facientibus inquirendis et a Tabulario probandis
insumpsi. Parks interim semel aut bis me quæsitum quid de certis
minutiis statuissem, appellavit, aliquis autem e propinquis
potioribus, patruelis aut consobrinus tertii vel quarti gradús
alicunde ex occidente telegraphemate me docuit se versus Neo Eboracum
iter suscepisse. Tum autem circa dimidium postmeridiem Parisiis
remulcale, a me iam pæne oblitum, huius tenoris pervenit:

    “Royce & Lester, Neo Eboraci.

    “Erroris in arca transmittenda nos admodum pœnitet. Delectus
     \ noster explicatum veniet.

    “Armand et Fils.”

Sic itaque finem accepit fabula poetica quam Godfrey texerat, et quam
credere ego pæne eram paratus — fabula de consilio conscio, de
insidiis et molimento de industria concoctis, deque aliis idgenus.
Hæc igitur casu tantum inciderant. Ad hæc et ipse de me et ob meam
credulitatem risi. Haud dubium quin et mea figmenta poetica de
occultis forulis deque venenatis cuspidibus æque fabulosa esse
comprobentur. In meo animi statu nocte hesterna hæc satis credibilia
mihi videbantur, sed nunc, plena diei luce id omne perquam absurdum
mihi parebat. Quam Grady et Goldberger ista risissent!

Totam proinde hanc rem impatiens a me amandavi, mentemque ad alia
converti; tamen profundam quandam nervorum tensionem deponere me haud
posse sensi; itaque obseratá scriptoría meá, ministellum edocui me
non rediturum, atque accitá rhedá meritoriá Nemus Urbanum percursare
statui. Aura recens, fragrantia arborum, aspectus puerorum iuxta vias
colludentium me haud parum recrearunt, et sic par eram Godfrey, horá
septimá me convenientem, risu excipere.

“Mensam conduxi in popinula prope a cornu vici,” fatur is, ad me
ingressus. “Institor popinulæ amicus meus est, speroque locum tibi
placiturum fore.”

Et placuit. Prandium profecto adeo placuit, ut totos nos devinciret,
nec usque eo negotium, quod nos huc allexerat, memoravimus, donec
caffa allata, convolvulique accensi fuissent.

“Quidquamne novi?” sciscitabar ab eo, dum sellas nostras parumper a
mensa amoliebamur.

“Nihil, ullius momenti. Cadaver in conditorio declaratum non est. Præ
omnibus, lictores Parisiaci mensuras Bertillonianas eius nullas
sumpserunt.”

“Proinde malefactor non fuit.”

“Nunquam fuit captus,” interpretatur Godfrey. “Magis etiam mirum hic
eum non fuisse cognitum. Verosimile est binas hominum milliones
effigiem eius in diurnis vidisse. Aliqui putaverunt quidem se eum
novisse, et hi conditorium quoque adiverunt; id tamen incassum fuit.
Nemo disperiisse lictoribus relatus est.”

“Hoc certe insolitum est, nonne ita?” interpretor ego.

“Valde, profecto, insolitum. Id alterutrum significat: sive suos
amicos se consulto occuluisse, sive vero, saltem Neo Eboraci, prorsus
nullos habuisse. Verum etiam tum, saltem is qui cubiculum ei
locavisset, mirans quid de eo factum esset, prodiret, et de eius
fatis sciscitaretur.

“Fortasse nullum cubiculum conduxit,” memoro ego. “Neo Eboracum
fortasse modo pervenit, rectaque ad Vantine perrexit.”

Vultus Godfrey clarescere cœpit.

“A vaporaria,[1] utique! Tantum profecto vel de sua inducere poteram
tonsura. Vel inde patet eum vix denos dies a Francia abfuisse.
Ignosce interim paulisper.”

His dictis cito discessit, sed quinis circiter minutis iterum rediit.

“Officio nostro telephonavi ut ad vaporarias, quæ heri appulerant,
sciscitatum aliquem mitterent. Nam si ipse vector fuerit, aliquis
nauticorum effigiem eius agnoscet. Tres fuerunt naves quibus advehi
poterat — Adriatica atque Cœcilia, a Cherbourg, atque La Touraine, ex
Havre. Nihil aliud est quod sciam,” cogitabundus subiunxit, “nisi
quod Freylinghuisen putat se indolem veneni agnovisse. Id speciem
quandam acidi Borussici esse ait.”

“Ita, sane,” respondi, “tale quid eum heri vesperi memoravisse
audivi.”

“Hoc postmeridiem de ea re cum eo collocutus eram, et se doctissimum
comprobavit,” prosequitur Godfrey. “Grandis ipsi sane isthæc est
occasio auram popularem captandi, usumque eius capiet quam potest
maximum. E verbis eius collegi acidum Borussicum, quod Dii norunt
satis lethale est, duas solum centesimas veneni complecti; solutionem
autem hactenus factarum virulentissimam quaternas centesimas
efficere. Freylinghuisen asserit eum, quicunque hoc venenum
concoxerit, novam certe eius miscendi rationem invenisse — aut certe
rationem antiquam parandi denuo reperisse — ita ut hoc quinquagenum
centesimarum esset virulentiæ. Aliis verbis: si vel particulam guttæ
eius in sanguinem hominis vivi intuleris, celerius eum occides quam
si glande[2] eum in corde feriisses.”

“Nihilne ergo hominem servare posset?” quæro ego.

“Nihil omnino. At ego non dixerim prorsus fieri non posse ut siquis
tibi securi adstet, atque intra momentum, postquam venenum manui tuæ
infusum fuerit, brachium humero tenus decusserit, nullam spem vitæ
superesse; verum id citissime fieri deberet, quin et tunc quæstio
esset fortunæ. Freylinghuisen existimat id inventionem esse novam.
Ego nego. Potius aliquis mihi videtur præscriptum Mediceum vetus
reperisse. Fortasse hæc formula in occulto forulo erat recondita, ut
semper esset unde mechanisma ali posset.”

“Mi Godfrey,” quæro eum, “usquene desiderio eius rei experiendæ
teneris?”

“Nunquam magis; forulum illum occultum explorare pergam. Atque si
dentes illi feriant — esto, ero paratus. Vide sis quid hodie
fecerim.”

His dictis e sacculo aliquid produxit, quod manutium[3] chalybeium
esse videbatur, veluti quæ in sutis[4] videmus veterum. Id manui
induxit dextræ.

“Ut vides, manutium totam manús tegit superficiem,” inquit, “ad
medietatem articulorum usque digitorum. Factum e rigidissima chalybe
est, atque glandem repercuteret. Atque videsne mi Lester, quí in
medio cavatum sit?”

“Video,” inquam, “mirorque cur id ita feceris.”

“Aliquantulum illius veneni, exempli instar, accipere volo. Ex mea
enim sententia, quum dentes manum percutiunt, ictus guttulam, vel
duas, eius veneni inde elicit. Nolo ut guttulæ eæ depereant, sed
potius ut in ista cava decurrant, collectasque summá curá phialæ
committam. Finge modo quid id sit, mi Lester! — venenum Mediceorum!”

Sedens paulipser partim hilaris eum aspectabam, partim miserescens.
Miserum enim erat futurum novisse ut sua theoremata utpote
pulchritudinis plena, mox in nihilum recidant, quum ipse iis adeo
delectatus ac beatus fuerit. Insuper quam egregiam ea præbitura erant
historiolam! Obtutu meo oculis capto, manutium chalybeium in sacculum
recondidit.

“Hem, quid nunc est rei?” quærit placide.

In responsum produxi remulcale, eique tradidi. Superciliis caperatis
id legit.

“Nonne istud nostra bella somnia paululum acu terebrat?” quæro tandem
ex eo.

Cogitabundus capite annuit.

“Ita equidem,” et nuntium iterum ad verbum legit. “Delectus Armand
necdum te visit?”

“Necdum; nuntium enim non multo ante circiter horam tertiam accepi.
Fortasse cras aderit.”

“Arcam illi utique tradere debebis?”

“Prorsus ita, sua enim est. Saltem non Vantine est.”

Nuntium in involucrum recondit, mihique reddit. Quam fuerit animo
turbatus atque confusus, e rubore vultus facile perspexi.

“Nihilo secius,” fatur denique, “arca illa mihi tamen cordi est,
Lester, optoque ut eam tam diu quam possis, detineas. Ego saltem
usque eo non dederem, donec alteram, a Vantine emptam ille tibi
traderet.”

“Ut id agat utique dabo operam,” annui protinus. “Absque dubio id
aliquot exiget dies — si vero arca Vantine usque Parisiis sit, etiam
plus.”

Godfrey digito pincernam accersit, petit rationale,[5] solvit.

“Nunc vero, age, procedamus inspiciamusque istam arcam,” inquit, “ut
fuit in votis. Me insanire putabis, Lester, verum ne illud remulcale
quidem fidem meam, occultum illum forulum existere, concussit.”

“Cæteraque omnia?” quæro.

“Prorsus omnia,” tractim respondet. Interim dum ædes Vantine
attigeramus nullum verbum protulit. E torsis tamen superciliis satis
perspexi quanto nisu conaretur arcanum eius foruli explicare.

“Obsidio videtur iam soluta,” dixi ego, nobis e vehiculo
descendentibus.

“Obsidio?”

“Parks mihi per telephonum nuntiabat consortes tuos locum hunc
obsedisse. Ego autem obsidentibus resistendum iussi.”

“Miselli iuvenci!” ait subridens. “Ægrum cogitatu est hos id solum
scire quod Grady eos docere possit!” His dictis ad ædes accessit
easque undique circumspexit.

“Quonam in cubiculo est arca sita?” quærit.

“Cubiculum anticum illic, a lævo est, ubi duas fenestras cernis
obtabulatas. Arca in cubiculo angulari est — cis una est fenestra,
citra sunt duæ.”

“Exspecta modo dum accuratius perspiciam,” me monet, humilique
sepimento superato, celeri gressu præterivit ædium frontem et latera,
angulum prætergressus. Haud plus uno minuto abfuit. “Salva omnia,”
submissa voce, allevatus animo renuntiabat.

“Utique sunt salva et tuta. Certe tibi visum non est —”

“Si arca id quod putavi celat, Lester — quin,” subiungit acrius, meo
obtutu animadverso, “quod et nunc credo eam celare — tuta et salva
sub robustissimo fornice Argentariæ Nationalis Urbanæ non esset,”
quibus dictis ut pulsarem innuit.

Parui silens.

Parks fere momento ipse adaperuit, cuius e lineamentis facile
divinavi quam nos videndo gavisus sit.

“Heus, mi Parks,” alloquor eum dum intro, “spero hic cuncta prospere
geri.”

“Prospera omnia, mi Here,” respondit. “Sed tamen nervos nostros
tentant.”

Interea dum lænam pendendam Parks trado, motum pone me percipio, et
conversus video Rogers in camula sedentem.

“Heus te,” alloquor eum, “iamne circuire vales?”

“Valeo, Here,” respondit, nec me aspiciendo. “Satius existimavi
descendere et in societate Parks versari.”

Parks paulisper amariuscule subrisit.

“Quod ego id expetivi, Here Lester,” ait. “Hic enim adeo solum me
sensi ut aliquem vel solius collocutionis causa adsciscendum
existimarem. Præsertim quum suscitabulum prædonium sonare cœpisset.”

“Suscitabulum prædonium?” cito exclamat Godfrey. “Quid ais?”

“Habemus enim in fenestris suscitabula contra prædones. Id quidem
interdiu avertere solemus, hodie tamen satius duxi adversum servare,
itaque medio postmeridiem revera tinniit. Primum aliquem domesticorum
fenestram aperire tentare putabam, sed nullus id temeravit. Certe
puto aliquid infausti evenisse.”

“Visumne ivisti fenestram?” quæro ex eo.

“Ivi visum equidem; nam et lictor advenit sciscitatum quid
accidisset, et una circuivimus fenestras exploratum, sed clausas
omnes reperimus. Inde quodammodo meticulosus paululum factus sum.”

“Suscitabulum usquene operatur?”

“Non operatur; lictor me docebat circinationem alicubi ruptam esse,
seque fabros, qui apparatum instituerant, extemplo edocturum; sed
hactenus nemo advenit.”

“Satius arbitror, ut ipsi fenestras exploremus,” suadet Godfrey. “Tu,
Parks, hic manebis. Nos eas ipsi reperiemus; nolo ostium vel pro
momento temporis sine custodia relinqui.”

Nos interim unam fenestram post alteram exploravimus, quocirca
minutissima cura, qua Godfrey singula inspexerat, me stupore
perculit; nam ne somniare quidem valebam quonam ista sedulitas
tenderet. Circuivimus pedeplanum[6] indagando quin aliquid momenti
reperissemus.

“Inspiciamus nunc carpusculum,” invitat ille, deorsumque per gradus
viam flectit ita paratus, ut inde intellexissem eum iam antea domum
perscrutatum esse.

In culina offendimus cocam atque ancillam uná sedentes et submissa
voce colloquentes. Sollicitæ nos exspectabant, sed ego ad animos
earum permulcendos constiti, dum Godfrey rimabundus processit. Mox
eum me vocantem audivi.

Eum in camera quadam veluti ruderaria, ante singulam eius fenstram,
laternula electrica in manu, stantem reperi.

“Specta modo eo,” voce motu animi tremula radiis luminis eo flexis
commisuras[7] quadraturæ unius fenestræ superiores et inferiores
indicat.

“Quidnam id est?” quæro momento post. “Nihil mali cerno.”

“Nihilne? Nonne vides paratas insidias domum istam hac nocte
invadendi? Quidnam hoc aliud indicat?”

Ungue igitur unius digiti extrema tortilis intexti[8] revulsit. Iam
nunc et ego perspexi tortile rescissum fuisse.

    1. Subaudi navi.
    2. Glans, -dis, f., proprie fructus quercuum; linguá tamen
     \ militari est argilla, sæpissime plumbum, in speciem glandis
     \ fictum, cuius magnam copiam funditores Romani in hostes fundis
     \ iaculari consueverunt. Glandes plumbæ huiusmodi repertæ sunt
     \ sic inscriptæ (O, Dea) ROMA FERI, nempe hostem. Proinde etiam
     \ globuli, quos milites moderni e sclopetis sclopellisque
     \ eiaculantur, quum et specie vix differant, glandes
     \ appellantur.
    3. Est operculum, sive vestis manuum; Romanum est.
    4. Súta, -orum, thorax, cataphracta, tegumentum metallicum
     \ pectoris, aut totius corporis, ad avertendos ictus telorum.
    5. Rationalis, -e: linguá negotiali Romaná litteræ rationales
     \ significant pretia rerum scripta, quia rationem reddere est
     \ numeris ostendere quid quæque res valeat, aut quid actum vel
     \ gestum sit; rationarius itaque est scriba, qui sumptus
     \ computat; litteræ, chartæ in quibus sumptus, erogatio pecuniæ,
     \ aut debita numeris exprimuntur rationales, vel, per
     \ substantivum, rationalia audiunt.
    6. Pedeplánum, -i, est ea pars cuiusque ædificii, quæ in plano
     \ est cum pedibus in via ambulantium; est supra carpusculum,
     \ contignatio prima.
    7. Commisura, -æ, linguá fabrorum technicá contagionem, sive eum
     \ locum significat, ubi oræ, latera, duarum tabularum sese
     \ contingunt, et plerumque glute vel glutine, compinguntur. Hic
     \ contagionem indicat superioris et inferioris quadraturæ
     \ fenestrarum, ut ea in America fiunt.
    8. Tortile intextum est filum æreum, plerumque cupreum vel
     \ ferreum, quod tela quadam, potissimum sericea, ita obtegitur,
     \ ut armatura quædam inter manum attrectantis atque metallum
     \ intersit, alioquin manus ictu electrico feriretur.


Caput XI.

Oculi Ardentes.

Pro momento temporis gravitatem rescissi tortilis totam haud
intellexi. At — mox perspexi.

“Illa mea somnia,” minime motus Godfrey ait, “iterum revivescunt.
Aliquis etenim viam sibi in hanc domum ista vespera invadendam
parabat — aliquis, utique, cui arca illa ex re est.”

“Certe ille nullum tempus trivit,” interpretor ego.

“Sciebat nempe nullum ei suppetere. Quum tu foros eos pendendos
curasti, ille intellexit te eum monuisse, propositaque perspexisse.
Non ignoravit ipse suscitabulum, se tortile scissuro, tinniturum,
nisi esset seiunctum; sed ipse æque novit pacisci posse futurum ut
nulli in domo innotescat, si ipse tortile ruperit, nec ante crastinum
diem rupturam reparatum iri.”

“Numquid eum insidiis capere non possumus?” quæro ego.

“Tentare quidem possemus, sed cœptum id, Lester, perquam est
lubricum.”

“Unum cœptum temerarium sufficiet pro die,” respondi ego cum
suspirio, quandoquidem mihi fides occulti, veneni, cæterarumque rerum
cum impetu redire cœpit. Fere pœnitentem me erga Godfrey gessi, quod
unquam ausus sim circa eum dubitare. “Satius erit dubitare, sed
exspectare ac videre utrum primum vitá evadere queamus, quam alterum
paremus.”

“Recte mones,” ait Godfrey ridens. “Rupturam hanc tamen reparabo.”

Cultellum itaque exprompsit, binos aut ternos uncos, qui tortile
destinatum tenebant, laxavit, tortile utrimque propius contraxit,
velaturam deglupsit, extremos fines tortilium in laqueos inflexit,
copulavit ac revinxit.

“En,” inquit, “totum refectum. Si perfractor fenestram attrectaverit,
suscitatorium in motum aget. At non puto eum id facturum. Quin
existimo eum suas machinationes patefactas esse iam sentire.”

“Quí id sciat?” dubitans quæro.

“Si oculis hanc fenestram prosequitur, quod eum facere credibile est,
lumen meum vidit. Fortasse et nunc vigilat.”

Opacum fenestræ quadrum haud sine quodam tremore contuebar. Iam
negotium istud nervos meos iterum afficere cœpit. Sed Godfrey humeros
exagitans se avertit.

“Nunc tandem ad arcam,” fatur, mihique in ascensu postico præivit.

Rogers usque in camula desolatus sedebat, et propius eum aspiciendo
percipere poteram quam pallidus deiectusque esset. Quæque eius
sollicitudo fuerit, imo eius animo insidere satis constabat.

“Quidquamne habes, Rogers, hac vespera?” mite ab eo peto, “quod nobis
edisserere velis?” At ille nihil nisi caput agitat.

“Iam quæ scivi, mi Here, omnia tibi narravi,” voce respondit
submissa.

“Vexare te non pergam, Rogers,” prosequor sermonem, “vellem tamen ut
rem tecum reputares. Opem meam, siquando egeas, tibi adfuturam
scito.”

Oculos suos cito in me sublevavit, sed protinus se recepit et obtutum
avertit.

“Gratiam tibi habeo,” respondit, nec quidquam plus.

“Nunc vero,” moneo asperius, “te surgere iubeo. Velis, Parks camulam
a foribus amoliri.”

Parks vultu stupenti obsequitur.

“Eo certe non intrabitis, mei Heri!” obtestatur me Parks ansam forium
tenentem.

“Intrabimus vero,” respondi, foresque pandi. “Estne — est . . .”

“Non est,” interpellat Parks, divinando. “Libitinarii capulum
attulerunt, cadaver imposuerunt, et hoc postmeridiem in exedram[1]
dimoverunt.”

“Valde placet. Nunc cuncta lumina accensa habere volo, mi Parks,
prorsus ut vesperá hesterná.”

Parks manu intra ianuam porrecta deflectorium electricum advertit.
Tum discedens, sed cerá[2] iterum reversus, lumina spiritús
lithantracini accendit. Intra momentum lumina interioris quoque
cubiculi exarserunt.

“En, Here mi, habes tua lumina,” inquit Parks versus ianuam recedens.
“Quidquamne me vis?”

“Modo non. Exspecta tamen intra ambitum. Fortasse opus te habebimus.”
Monere eum volebam ut securim in promptu haberet, nisi quod Godfrey
subridentem vidi.

“Bene, mi Here,” respondit Parks, haud dubie lætus discedens clausit
ianuam.

Post hæc in interius cubiculum præcessi.

“Ecce hic ea est,” inquam, capitis nutu indicans arcam Boulé, in
pleno stantem luminum fulgore, quaque particula intestini operis
basilisci oculorum instar micante. “Haud sero est, mi Godfrey, eam
missam facere.”

“Imo vero est,” frigidiuscule ipse refert dum tunicam exuit. “Iam eo
momento quo mihi historiam eius narraveras sero fuit. Quid? Lester,
si eam nunc mitterem, nunquam amplius dormirem!”

“Sin vero minus, nunquam amplius evigilabis,” subiunxi.

Leni risu respondit.

“Quam asper tu vates es! Admove sis sellam, meque observa.”

Interim manicas subuculæ suæ sursum volvit, laternulam autem
electricam iuxta arcam deposuit. Dein brachiis plexis paulisper
oculos in eximio opere heri Boulé pavit.

“Est hæc revera pulchritudo ipsa,” tandem fatur, tum forulos
pusillos, unum post alterum, evulsit, inspexit singulos, tum magná
cura singulos in sellam deposuit. “Decernendum nunc puto utrum alia,
occulta, spatia hic non delitescant,” ait.

Tum mensuram eburneam plicatilem e sacculo produxit, eam explicuit,
mensurasque tam minutas et abstrusas in omnes partes instituere
cœpit, ut fere per dimidiam horam nullum verbum edidisset. Dein aliam
admovit sellam et iuxta me consedit.

“Certe in ambages incurri,” fatur denique, “quod ut eveniret, absque
dubio mens artificis huius arcæ fuit. Totus fundus scriptoriæ
occlusus est, hi autem tres foruli exiguum tantum spatium explent.
Tum tergum arcæ geminatum esse videtur — ni plus, estque illic
spatium trium digitorum, de quo rationem reddere nequeo. Est ergo
facile credibile spatium illic satis interesse etiam duodenis forulis
occultis, si Matronæ de Montespan ita visum sit. Nunc vero speculemur
technam eius.”

Manum itaque dextram cum chalybeio manutio inseruit, et ante arcam in
solum desedit.

“A fundo igitur exordiar,” inquit. “Siquod præterivero punctum, ad id
me revoces, velim.”

Digitis suis superficiem æreorum ornamentorum pedum delicatorum arcæ
asperitatesque summa pernicitate percursat. Præsertim in singulis
umbonibus bullisque hæsit partim introrsum premendo, partim sursum
deorsumque tentando, si cederent, at non cesserunt. Deinde ad fundum
processit, adhibitaque suá laternulá, cunctas rimas collustravit, sed
incassum.

Alterum dimidium horæ ita explevit, et quum denique ex imo arcæ fundo
sese subduxit, totus vultus sudore manabat.

“Opus arduum est,” inquit demum residens, frontemque tersitans.
“Tamen, nonne, Lester, magnæ pulchritudinis ista est? Quanto plus eam
speculor, tanto videtur admirabilior.”

“Explicui et Vantine me eius rei iudicem parem haud esse,” respondi,
“neque modo sum.”

“Ne ego quidem, tamen quantum in me est, æqui bonique facio.
Pulchritudo ista obryssa est ætatis Ludovici Quatuordecimi — artis
splendor ad — issimum gradum sublatus. Cerne modo opus musivum in
fronte — quidquamne elegantius tibi fingere potes? Et quid de
cælaturis — nihil in iis frigidi et ieiuni. Cælo ea ornamenta erant
exsculpta, qui manibus obediebat principis cuiusdam artificis —
ipsius fortasse heri Boulé. Nec mirum si Vantine ob eam rem furebat.
Foriculum tamen eum necdum reperimus,” et his verbis sellam suam
propius arcæ admovit.

“Unum te monitum esse vellem, Godfrey,” alloquor eum: “si tu digitis
ambarum manuum scalpitare perrexeris, ut adhuc fecisti, fieri tam
facile poterit ut læva, quam ut recta manu feriaris.”

“Vera memoras,” probat ille. “Si me id iterum facientem videris
admone me sis!”

In fronte arcæ tres erant foruli; hos Godfrey evulsit. In locum unde
hos exemerat, manum rectam ingessit, eumque caute exploravit.
Deinceps digitis percurrit umbones rugasque musivi operis, quo latera
planumque arcæ incrustata erant, et hæc digitatim et unciatim. E
sententia saltem mea, si usquam occulti foruli latuerint, hac
circiter in parte latere eos oportebat; hinc eum spiritu suspenso
prosequebar. Semel dumtaxat existimabam eum reperisse forulum,
particula enim crusti a latere arcæ paucillum digitis cedere
videbatur; nullum tamen occultum choragium attrectatum est; nullus
forulus proruit apertus; nulli dentes venenati proruperunt.

“Hem,” fatur denique Godfrey residens in sua sella, frontemque iterum
tersitans, “tantum itaque effeci. Si ullus in ima arca forulus
occultus est, is certe efficacissime est abditus. Nunc superiorem
tentabo.”

Pars arcæ superior ordines continebat forulorum per series, ordo erat
super ordinem, quos fastigium triquetrum claudebat, cuius tympanum
pulcherrimis ornamentis aeneis nitebat. Forulos hos ianua claudebat
duarum valvarum, in medio convergentium, quas opus musivum miris
ambagibus decorum in ornatum tegebat.

“Si forulus occultus uspiam hic delitescat,” hariolatur Godfrey,
“alicubi a tergo occultatur, quod illic spatium videtur esse inane.
At vero de detegenda techna . . .”

Digitos igitur crusto iterum applicat, tum subita perculsus
cogitatione, parvulas figuras aeneas in tympano tentat, reperit tamen
eas solidas et immobiles esse.

“Untum tamen certum est,” fatur iterum, “technam, qualiscunque ea
cæteroquin sit, eiusmodi esse indolis ut casu inveniri — uti siquis
stans, verbi causa, latus ei applicet, nullo modo possit. Nec satis
est ut choragium tantum premas; quin necesse videtur esse seriem
vectium certo ordine tractari et operari certo ordine oportere,
alioquin forulus nunquam aperietur. Vereor ne repulsam feramus.”

“Graviter rem me ferre asserere haud queo,” retuli ego animo
allevatus. “Ego quidem ex mea parte æquo feram animo si forulus in
sempiternum delituerit.”

“Ego non item,” paucis refert Godfrey, strictis superciliis residens
arcamque aspectans. Mox iterum surrexit arcamque a tergo palpare
cœpit.

Nescio quid id fuerit — nullius enim conscius fui strepitús — vis
tamen quædam arcana oculos meos ad fenestram posterioris partis
cubiculi allicuit. Prope ad summitatem foriculi quem ego et Parks in
locum apposueramus, exiguum erat foramen lunare aliquantum, lucis
gratia fortasse excisum, per quod par oculorum — oculorum ardentium —
speculari videbatur.

Oculi hi in Godfrey tanto ardore erant defixi, ut meum obtutum nec
observare parerent, et sic caput protinus deflexi.

“Godfrey,” alloquor eum, “noli suspicere; cave vertas caput; est
nempe aliquis, qui per foramen fori fenestræ, e regione nobis, nos
speculatur.”

Godfrey prope solidum minutum non respondit, sed opus arcam
explorandi commode prosequebatur.

“Tene se aspectantem videt?” quærit denique.

“Non videt; omnis te speculatur oculis e fronte pæne procidentibus.
Nunquam tales vidi oculos!”

“Ullamne vultús eius partem vidisti?”

“Non vidi; foramen exile est. Digitos unius manús eius videor
vidisse, dum se loco continere conatus in foramine tenebat.”

“Qua in altitudine est foramen?”

“Prope ad summitatem fenestræ.”

Pauca post momenta Godfrey ad sellam suam revertit, consedit, atque
mucinium[3] sensim in vultum induxit. Dein proclinatus pedes arcæ
aspectare affectabat.

“Vidi eum,” inquit. “Sive potius oculos eius vidi. Nonne quam sunt
sævi.”

“Oculi tigridis sunt,” ex animo persuasus respondi.

“Enimvero, dum iste nos ex extrinseco speculatur, usui haud erit opus
nostrum prosequi. Nam si etiam forulum occultum reperiremus, eodem
fere momento uterque nostrum moreretur.”

“Aisne fore ut iste nos occisurus esset?”

“Eodem momento nos traiiceret. Finge tibi, Lester, quanta ista esset
consternatio! Parks audiret duos ictus sclopelli, irrueret, nosque
hic mortuos reperiret. Grady in convulsiones raperetur — ac per
aliquot dies ambo celebres essemus.”

“Ego vero celebritatem alio quodam modo quæram,” inquam immotus.
“Ecquid hac de re statues?”

“Capere eum tentandum puto; quod si efficeremus — tum sane
celebraremur! At cœptum eiusmodi est quasi scorpionem capere — certum
esset nos detrimentum laturos. Si ille homullus est, quem esse puto,
omnium mortalium ille maxime periculosus est.”

Interim superficiem arcæ palpare perrexit. Quod ad me attinet, nescio
quid non pactus essem, si eosdem oculos micantes iterum conspicere
mihi datum esset. Ii enim inussi esse videbantur; urentes radios in
tergo meo sursum deorsumque mihi cursare persuadebam.

“Quid non prodeam acsi aliquid prosequerer?” suasi ego. “Tum ego et
Parks circumcurrentes cornu eum haberemus.”

“Quin non tu eum, sed ipse te haberet. Tibi nulla pateret occasio. Si
est in superiori contignatione fenestra supra illam, aliquid in eum
demittere posses, aut vero nostro Parks liceret eum sclopello
traiicere —”

“At nonne id ignavo admodum modo fieret?” sciscitabar.

“Mi amice, Lester,” obtestatur Godfrey, “si aspidem aggrederis, nonne
id nuda manu haud tentabis?”

Prorsus invitus — oculos iterum ad fenestram converto . . .

“Decessit!” exclamo.

Godfrey binis saltibus fenestram attigit.

“Cerne modo istud!” ait, “tum fatere utrum ipse non summo sit
ingenio!”

Oculis secutus digitorum indicium, vidi e regione foraminis tabulæ
simile foramen vitro esse incisum.

“Lurco ille omnia prævidet,” cum admiratione fatur Godfrey. “Existimo
eum illud foramen instantibus tenebris excidisse. Oportet eum
prævidisse futurum ut nos arcam hac vespera exploremus — ipse vero
non modo videre, verum etiam audire volebat. Quidquid diximus, mi
Lester, ipse audivit.”

“Prosequamur eum!” clamito ego, et quin responsum exspectassem,
anticum conclave persultavi, foresque in ambitum ducentes cito
aperui.

Parks et Rogers foris, in camula, in ambitu, sedebant; nunquam antea
vidi duos homines adeo perterritos.

“Per Deorum fidem, Here Lester!” halitabat Rogers, qui manibus gulam
stringens stabat.

“Herus Godfreyne is est?” clamat Parks.

“Aliquis est hic foris. Ad manum habesne sclopellum, Parks?”

“Ita habeo,” idemque e sacculo evulsit.

E manibus eius id eripui, aperui ostium, cancellos transilii,
iuxtaque murum ad angulum usque prorepsi.

Dein omni mea audacia evocata, circum cornu assultum molior.

Nemo in conspectu erat; sed e quodam loco propinquo cachinnus
derisorius ad aures meas pervenit.

    1. Exedra, -æ, est cubiculum amplius et ornatius, ubi peregrinos
     \ excipimus, aut ubi familia congregatur; diversa est ab œco,
     \ (-us, -i) qui ostio contiguus est.
    2. Cera, -æ, est candela e cera tenuis, quá lampades altius
     \ pendentes succendimus.
    3. Est tela, quam in sacculo gerimus, ad mungendum nasum
     \ adhibita.


Caput XII.

Godfrey Exterritus.

Oculis usque fixis stabam, cachinnus usque in auribus resonabat, quum
Godfrey ad me accessit.

“Ipse utique evasit,” fatur frigide.

“Prorsus ita; cachinnantem eum audivi!” inquam.

Godfrey me subitaneo obtutu aspexit.

“Age, mi Lester,” fatur solabundus, “cave nervis tuis cedas.”

“At hic non de nervis quæritur,” obtestor ego fere æstuans,
“distincte audivi. Nec ab hinc procul abesse videtur.”

“Procul admodum quominus nos eum capiamus,” regerit Godfrey, atque
laternulam gerens ad limen fenestræ atque solum circum, inspectum
accessit. “Hicce est locus ubi ille stetit,” fatur, nam vestigia
satis erant clara. “Viam qua se reciperet utique paravit,” subiungit,
dum laternulam huc et illuc versans, plagam eius per cæspitem
indagabat, herbæ tamen adeo erant densæ ut nulla species vestigiorum
reperiri posset.

Lentis gressibus itaque in domum redivimus, quo facto, Godfrey ad
arcam ulterius explorandam consedit.

“Vires meas omnino excedit,” tandem fatetur; “nec alio me modo
confido forulum reperire posse quam securi. Non tamen lubet istam rem
comminuere —”

“Nec miror! Id enim esset quasi Venerem Miloniam contundere.”

“Vix tantum esset nefas. Tamen in præsenti eam haud confringemus.
Enchiridia de occultis forulis prius evolvam — aliquid fortasse quod
mihi usui esse possit reperiam.”

“Ac tandem,” spe deiectus respondi, “idgenus forulos plane non
exstare reperies.”

Sed Godfrey nutu capitis id negavit.

“Ego vero, mi Lester, hac in re tibi minime assentior. Paciscor tecum
lurconem eum, qui nos speculabatur, hos sine labore momento temporis
posse reperire.”

“Certe ipse perquam verebatur ne tu quoque id posses.”

“Non sine causa,” acriter refert Godfrey. “Cras iterum agrediar. Unum
tamen videndum, ne amicus noster, qui oculis illis ardentibus est,
nos antevertat.”

“Tabulæ illæ satis firmæ sunt,” respondi, “nec Parks stultus est.”

“Vera memoras,” probat Godfrey, “fori illi satis sunt firmi — denis
minutis eum arcebunt — vix diutius. Quod ad Parks attinet, is vix
dena minuta secunda duraret. Tu quidem singularem huius nebulonis
indolem capere non videris.”

“Vesperi hesterno,” inquam, verborum eius recordatus, “admiratione
illius ductus, tamquam maximum nostrorum temporum malefactorem eum
memoravisti.”

“Equidem non diffiteor,” ait Godfrey in me renidens, “rem paullo plus
iusto exaggerasse mihi contigit. Quid si eum unum dixerim maximorum —
certe satis magnum qui nos, nisi admodum caveamus, circumvenire
possit. Interim consultum duco Simmonds per nuntium rogare, ut ad
custodiendam domum binos submittat lictores. His foris, Parks autem
intus, vigilantibus res satis tutæ existimari poterunt.”

“Ita et mihi videtur,” respondi. “Horum præsidio totum exercitum
repellere parare videberis. Cæterum quis tandem iste hirquitallio[1]
est, Godfrey? Nam tu eum formidare videris.”

“Timeo eum profecto, si ille is sit quem esse arbitror — quod quidem
modo mera est hariolatio. Exspecta tamen diem unum vel alterum. Nunc
Simmonds evocabo.”

Dum hic ad telephonum secessit, ego iterum ante arcam speculabundus
consedi, eamque stupens mirabar. Quænam insidiæ illæ erant, meditabar
mecum, quæ circa hanc arcam veluti centrum, texebantur? Quisnam ille
erat quem Godfrey tam formidolosum sibi fingebat? Curnam ille Vantine
victimam sibi selegit?

Godfrey interea dum ego in his arcanorum ambagibus cœcutiebam,
revertit.

“Factum est,” ait. “Simmonds duos ex optimis suis delegit ad hanc
domum custodiendam.” Pauca momenta stans demirabatur arcam. “Cras
mane redibo ad iterum tentandum,” prosequitur; “interim manutium
cataphractum in sella reliqui, si fortasse tu ipse, Lester, tentare
velles . . .”

“Dii meliora!” obtestabar. “Interim satius erit Parks de tuo adventu
edocere, ut te intromittat. Futurum spero ut te, Godfrey, non cadaver
hic postratum inveniam!”

“Idem et ego! Non tamen id futurum exspecto. Recte mones; dic Parks,
sodes, ut me, quandocunque venero, intromittat. Nunc vero de Rogers.”

“Quid de eo?”

“Rem mecum perpendendo reperi expedire ut eum hac vespera
quæstionibus urgeam. Sed fortasse præstabit donec plura congessero
exspectare.” Post brevem ad cogitandum moram, “id faciam,” inquit,
“exspectabo. Ne errem, perperam nihil faciam.”

Deinde una in ambitum prodivimus, monuique Parks ut Godfrey,
quandocunque domum intrare vellet, admitteret. Rogers usque in camula
sedebat adeo mœstus ac deiectus, ut eius miserescerem. Interim
reputando mecum perspicere cœpi et exspectare futurum, ut Rogers,
quidquid ab eo rescire vellemus, si modo unius diei aut duorum moram
interponeremus, quin cogamus sua sponte fassurus esset, siquid a
nobis celasset.

Hanc meam sententiam per gradus descendens Godfrey aperui.

“Recte fortasse ea de re sentis,” putabat ipse. “Nec ille misellus
mihi pravus videtur. Aliquid illi evenit — aliquid circa illam
mulierem — quod ipse nunquam sit eluctatus. Experiendum nobis erit
quid id fuerit. Eho, ecce hic sunt homines Simmonds nostri,” ait ipse
dum Lictores duo ante domum constiterunt.

“Tune herus Godfrey es?” alter quærit lictorum.

“Is sum,” respondit Godfrey.

“Herus Simmonds adventum nostrum tibi, si hic esses, significare nos
iussit.”

“Consilium nostrum est,” ait Godfrey, “ut vos domum custodiatis —
custodiatis undique — circuite eam penitus, dateque operam nequis eam
appropinquet.”

“Tenemus, mi Here,” quo dicto digitos ad galeam levaverunt, tum unus
circuivit ad posticam domum, alter vero a fronte stetit.

“Si hi se fortasse occulerent,” suasi ego, “nebulo ille auderet
reverti, et sic intercipi posset.”

Godfrey tamen capitis nutu negavit.

“Reditum eius experiri nolo,” inquit, “satius habeo eum absterreri.
Consultius est ut nos cavisse intelligat.” His dictis præterlabens
pilentum gestu accersens, scamellum eius uno pede ascendit, tum, “Iam
te, mi Lester,” inquit, “antea docui me eum formidare. Tu fortasse me
iocari putavisti, at id non ex ioco dixi. Nunquam in vita mea magis
serio locutus sum. Ad officinam Record,” ait pilentario,
strepentibusque rotis avectus est me post eum diutius spectante.

Ut domum versus progrediebar, agere, quin de isto arcano homine, qui
animum Godfrey tantopere affecerat, serio cogitarem, non poteram.
Nunquam memini eum de se cum ullo adversario conferendo dubitare; at
nunc congressum fugiebat, aut certe reformidabat — ne scilicet
superaretur aut eluderetur! Quantus sic honor huic arcano ignoto
tributus sit nemo nisi ego divinare potui.

Tum vero cachinnum illum derisorium recolendo aliquantum et
trepidavi. Dein per humerum respectans gressus meos acceleravi, nam
si Godfrey sibi timendum putavit, quanto magis id mihi conveniebat!
Pudore quodam agnovi me allevari quum ad contubernium meum perveni
Marathon, ianuamque meam obseravi.

Antequam tamen decubuissem, a Godfrey iterum nuntium accepi, per
telephonum enim evocatus, vocem eius agnovi.

“Nihil nisi te docere cupivi, Lester,” inquit, “recte te divinasse.
Mysteriosus ille Francus navi La Touraine huc pervenit, egressus
autem est heri meridie, vectus vero erat interstegio; cæterum
institoribus de eo nihil constabat. Quo circiter tempore ad Vantine
pervenit?”

“Circa horam secundam, ut puto.”

“Itaque a navi rectá eo ivit, ut tu putavisti. Hinc palam fit quare
ignotus omnibus fuerit. Societas navigatoria sacciperium quondam suum
possidet. Faciam ut id cras aperiant, tum quis fuerit fortasse
cognoscemus.”

“Verum, Godfrey,” interpello ego, “quid de isto altero catulastro —
de homine oculorum ardentium? Mihi iam medullam ustulat!”

“Noli id pati, mi Lester!” ait ridens. “Nullo in discrimine versamur,
nisi dum ad arcam prope sumus! Tempestas circum eam sævit. Nihil plus
modo dicere queo. Sospitem tibi noctem! Vale multum!” quibus dictis
auscultatorium pependit.

    1. Hirquitallio, -nis, sive hircitallio, iuvenis hircus, hœdus,
     \ hœdulus, ephebus, catulaster, adolescens virilitatem
     \ affectans.


Caput XIII.

Egregius quidam Salutator.

Postero die, paullo post meum in officinam adventum, ministellus,
solemni quodam agendi modo, a cuius moribus perquam alieno, schedulam
mihi offerebat, quam ego non parum stupens aspexi. Visá eá, fateor,
et mihi verecundus reverentiæ timor subrepsit, quandoquidem tessella
nomen ferebat Sereni Hornblower.

Cæterum nomen satis ignotum præterquam legumdoctis grandium orientis
trium urbium, Neo Eboracenæ, Philadelphenæ atque Bostonciæ; nam
Serenus Hornblower nunquam est functus publico munere, nunquam verba
publice fecit, nunquam respondit allocutioni epulari, inter delectos
publice nunquam sedit quantum constat, dicam[1] in curia publice
nunquam pertractavit, nunquam causam coram iuratis dixit — uno verbo,
nomen eius in diurnis nunquam, ullo modo, iactatum est, et tamen
proventus sui proventus cuiuscunque advocati huius regni ita
superaverunt, ut hi triginta libellæ[2] tantum esse viderentur.

Etenim Serenus Hornblower iuriumconsultum optimatum nostrorum
fiduciarium egit. Id munus ipse multos annos gessit, atque fama fert
nullum unquam in publicum probrum devenisse. Clientes summá curá
selegit; negotia millionariorum Pittsburgicorum, tametsi perquam
fructuosa, nunquam non recusavit; sed magnopere sibi cordi esse
videtur, eoque superbit, ut opinio famaque vetustiorum familiarum,
etiamsi progenies earum quandoque in turpissima inciderint probra,
sarta tecta servarentur. Siquis e prosapia sit “Pilgrims,”[3] aut
“Patroons,”[4] herus Hornblower nullam amplius commendationem ab eo
exigit.

Prudentiá et sagacitate in clientes incredibili cluet; et tamen
quibus contigit adversas sibi partes eum tueri, post haud multum
temporis senserunt sub involucris mollibus byssinis pugnum maxime
formidabilem loricatum delitescere. In summa, ipse vir erat omni
numero mirabilis, qui si permoveri posset ut commentarios vitæ actæ
scriberet — quod quidem extra limites rerum possibilium positum est —
lectoribus delitias præberent vere mirificas. Mihi antea nunquam
contigit sive privatim, sive per negotium, eum convenisse, proinde
cum aviditate quadam ac zelo ministellum sine mora in officinam meam
eum invitare iussi.

Verumtamen Serenus Hornblower aspectu nihil horum prodidit. Fama eius
facile suscitare poterat opinionem alicuiusmodi hominis medii inter
Uriah Heep atque Sherlock Holmes, atqui huius in aspectu nihil
dissimulantis, nihil insimulantis discernebatur. Quin vir ipse erat
mediæ ætatis, bono animo vigoreque turgens, paullo corpulentior,
vultu vegeto ac raso, oculis admodum cæsiis, cæteroquin bene pastus,
morsibusque mentis mali consciæ solutus. Si illi in Latavia obviam
factus fuissem, eum pro mimo, vel histrione perito ac maturo
habuissem. Aliquid in eius intuitu Iosephum Jefferson in memoriam
aspicientis revocabat — fortasse clari et cæsii eius oculi. Iste ipse
aspectus in causa esse poterat cum indole aperta et audaci quare in
suis cœptis tanto successu floreret.

Manibus ultro citroque porrectis, sede capta, protinus in medias res,
ob quas venerat, pedibus ivit. Si nunc, ubi iam perspectam habeo
delicatam rei naturam, hanc rem mecum reputo, etiam magis admiror
paratum patulumque eius animum; quo tamen plus hæc recolo eo magis
mihi persuasum est eum omnia in antecessum minutatim excogitavisse
quid mihi dicturus esset. Quicunque propositum in antecessum
elaboratum mente serena, acsi nihil præparatum esset, animo placido
exsequi valet, suis æmulis necessario longe antecellit.

“Mi Here Lester,” fatur ille, “ex auditu teneo te bonorum Philippi
Vantine administratorem esse.”

“Nostrum consortium est,” correxi eum.

“Sed tu, in persona, negotiis eius attendisti?”

“Vera memoras.”

“Ipse, ni fallor, veteratæ supellectilis exstitit coactor.”

“Ita fuit.”

“Novissimoque suo in Europa itinere, unde nuper rediverat ab Armand
et Fils, Parisiis, arcam Boulé præstinavit.”

Quendam sensum stuporis reprimere haud poteram.

“Remne agis Armand et Fils?” quærito.

“Minime. Rem cuiusdam matronæ ago, quam pro re nata Matronam X
appellabimus.”

Cogitatio animum mihi subiit Matronam X, mysteriosamque mulierem
Francicam unam fortasse eamdemque esse. Dein ut absonam respui.
Serenus Hornblower clientem idgenus non acciperet.

“Herus Vantine arcam eiusmodi revera emit,” respondi.

“Estne ea in tua possessione?”

“Est in suis ædibus quædam arca Boulé Parisiis submissa, sed paucis
ante suum decessum horis me docuit herus Vantine non eam esse quam
ipse præstinavisset.”

“Aisne errorem in transmittendo factum?”

“Sic rem existimavimus, atque remulcale ab Armand et Fils id
confirmavit.”

Herus Hornblower parumper deliberabat.

“Ubinam est arca quam herus Vantine revera præstinavit?” quærit
denique.

“Omnino nescio. Fortasse adhuc Parisiis est. Verum delectum quemdam
eorum exspecto me brevi visitaturum, qui rem nobiscum componat.”

Salutator meus iterum conticuit, et obliviosus frontem fricabat.

“Valde est curiosum,” fatur tandem. “Si arca usque Parisiis esset,
putandum foret errorem agnitum fuisse antequam mea cliens de ea
sciscitata esset.”

“Complura alia circa hanc rem plane sunt curiosa,” dixi.

“Quidquamne obstabit quominus mea cliens arcam aspiciat, Here
Lester?”

Nunc meum erat dubitare.

“Here Hornblower,” denique respondi, “nihil te celari velim. Est
quoddam mysterium circa istam arcam, quod solvere pares non fuimus.
Fortasse legisti relata de mysteriosa morte heri Vantine, alteriusque
cuiusdam Franci; uterque mortuus est in eodem cubiculo domús Vantine,
uterque, ut videtur, ex eadem causa.”

Ipse annuit.

“Existimasne hanc arcam ullo modo ad causam accessisse?” cito quærit.

“Ita credimus; licet hucusque nihil probare potuerimus. Sed nunc
arcam solertissime custodimus. Per me nihil quidem obstat quominus
cliens tua eam videat, indulgere tamen ut tangat non possum — aut
saltem quin sciat cur id agere velit. Memineris nihil te mihi
revelasse quare ipsa eam videre vellet.”

“Atqui ego, Here Lester, paratissimus sum causam tibi revelare,”
inquit. “Nihil nisi æquum fecero si te id docuero. Relata quum
audiveris, si tibi ita visum fuerit, Matronam X ad arcam visendam
acciemus.”

“Esto,” adstipulor illi.

Ipse in sella reclinatus, vultu gravi,

“Cliens mea,” inquit, “est prosapia clara cuiusdam familiæ Americanæ
— perquam illustris. Tribus annis ab hinc nupsit cuidam nobili
Franco. Divinare fortasse poteris nomen, ego tamen multo malim ut
neuter nostrum proferat.”

Capite annui.

“Nobilis iste tam prodigus quam infidus exstitit. Fortunas meæ
clientis larga manu solebat diffundere. Pellices suas coram ea
publice ostentare consuevit. Quin et tentare audebat hanc adigere ut
unam earum apud se exciperet. Fateri audeo me eam, quod hunc non iam
dudum reliquisset, stultam iudicavisse. Fiduciarii denique fortunarum
matronæ se ingesserunt, nam pater mulieris, pro sua prudentia, partem
fortunarum filiæ in fiduciam tradidit. Hi debita mariti dissolverunt,
stipendium ei statuerunt, eiusque debitores monuerunt futura eius
debita solutum non iri.”

Per hoc tempus nomen suæ clientis utique iam divinavi, siquidem
singularia hæc ore omnium iam diu longe lateque ferebantur, nec est
cur moneam historiam hanc me attentione etiam augescente auscultasse.

“Stipendium principe dignum est,” pergebat herus Hornblower, “at hero
X id nequaquam suffecit.” Nullum stipendium sufficeret — quo maiorem
acciperet pecuniam, eo plures comminisceretur modos ad eam
disperdendam. Itaque, tandem fur evasit. Eo denique devenit ut
producta artis, venderet, quibus suæ domus affluunt, quæ quidem
reapse meæ sunt clientis, empta enim eius pecuniá fuerunt. Binis
circiter ante septimanis cliens mea, post aliquantum moræ in castello
suo in Normandia reversa, suas urbanas ædes prope denudatas reperit.
Tapetæ, tabulæ pictæ, statuæ — omnia divendita erant. Inter res
cæteras ab eo direptas fuit arca Boulé, qua cliens mea velut
scriptoria uti consuevit. Arca erat pretiosissima; attamen non valor
pecuniarius meam clientem sollicitudine angit, et ad eam recuperandam
urget.”

Hic paulisper conticuit, clarandæque voci studebat, unde probe
intellexi delicatissimam historiæ suæ partem eum attigisse.

“Herus X, memor decoris dumtaxat,” tractim prosequitur, “ut saltem
ipse sibi persuaserat, consilium cepit epistolarum suæ uxoris
servandarum. Hoc propositio contenta forulorum in sellam quamdam
profundi iussit. Erat tamen ibi forulus ipsi prorsus ignotus —
forulus occultus, clienti tantum meæ cognitus. Iste forulus manipulum
occultabat epistolarum clientis meæ, quas ipsa summa sollicitudine
recuperare conatur. De indole harum nihil memorabo — ego, profecto,
vix quidquam de iis scio, siquidem revera nec ad rem meam faciunt.
Ipsa tamen me certiorem fieri voluit, tranquillitate animi, nisi ea
recuperentur, se prorsus nullá frui posse.”

Iterum annui. Nihil profecto erat quare adhuc plus diceret. Etiam ego
mecum reputavi infido marito si par pari rependat, revera nullum ius
ad conquerendum competere.

“Cliens proin mea,” prosequitur herus Hornblower sensim lætus viarum
maxime ardua se feliciter superasse, “ad recuperandam arcam opus
confestim aggressa est. Reperit eam Armand et Fils venditam esse. Eos
quum sine mora adivisset, responsum tulit arcam iam hero Vantine
venditam, et etiam huc transmissam esse. Proinde, sub specie suam
familiam visendi, proxima navi se itineri committit eo vero proposito
ut ab hero Vantine facultatem forulos aperiendi, litterisque potiundi
impetraret. Mors eius suam spem frustravit, et sic destituta, speque
deiecta, ad me refugit. Vix est cur addam neminem ex sua familia
quidquam de his rebus scire, atque plurimum referre ut maritus suus
de iisdem nunquam vel suspicetur quidem. Suo itaque nomine te
appello, veluti testamenti heri Vantine exsecutorem, ut eas litteras
propriæ dominæ restituere ne graveris.”

Miram hanc historiam momento temporis mecum volvens sedebam,
tentabamque eventus novissimi bidui, utrum inter se conveniant,
componere. Non quadrarunt autem — saltem non cum mea theoria de causa
horum eventuum. Non enim profecto Matrona X sua secreta veneno
vindicatura erat!

“Numquis præter tuam clientem novit quidquam de istis litteris?”
quæsivi denique.

“Haud ita puto,” respondit herus Hornblower, languide in me renidens.
“Non enim eius tenoris hæ sunt ut mea cliens eas cuique confidat. Nam
hæ, ut tu, mi Here Leste, iam suspicari poteras, revera infamatoriæ
sunt. Necesse est ut eas quocunque demum pretio recuperemus.”

“Ut plane constare oportet,” monui ego, “minimum duos semper necesse
est quibus litteræ cognitæ sint — auctorem nempe atque cui missæ
sunt.”

“Id non me præterivit, auctor tamen harum litterarum mortuus est.”

“Mortuusne?” repetivi.

“In duello paucis ante mensibus cæsus est,” explicat gravi vultu
herus Hornblower.

“Ab hero X?” rogavi statim.

“Ab hero X,” refert herus Hornblower, pressis labiis residens, quasi
nihil amplius de ea re memoraturus.

Nec profecto erat quare plus diceret. Satis enim de legibus, deque
moribus ac rationibus Francorum cogitandi intellexi ad perspiciendum,
siquando litteræ illæ in manus heri X incidissent, futurum esse ut
ipse prorsum rerum potiretur. Uxor sua omnino in sua esset potestate.
Atque cogitatio mihi animum extemplo subiit eum quodam modo certiorem
factum has litteras exstare, omnibus igitur viribus, ut iis
potiretur, satagere. Hoc cogitatum satis esse argumenti arbitrabar,
quare in partes uxoris eius flecterer.

“Certo scio,” tandem respondi, “herum Vantine sine dubitatione
indulturum fuisse ut cliens tua forulos aperiret, suasque litteras
tolleret. Ut testamenti sui exsecutor ego quoque indulgeo, nam
cuiuscunque sit arca, litteræ sine dubio Matronæ X sunt. Hæc utique
ea conditione nituntur ut arca vera et genuina sit. Verumtamen, Here
Hornblower, monitum te esse volo mihi persuasum esse duos viros, eos
forulos aperire conatos, occisos fuisse,” explicui illi adversum me
sedenti, auditisque eventibus obstupefacto theoriam meam de morte
Philippi Vantine, Francique ignoti. Denique his verbis finivi:
“Verosimile mihi videtur Vantine, dum arcam exploraret, casu in
forulum incidisse; at vero alterum eum hominem foruli ignarum non
fuisse perinde atque contentorum, nullum intercedere dubium.”

“Hem!” interpellat salutator, “multas et miras in vita mea audivi
recitari fabulas, parem huius nunquam. Nihilne tibi de isto Franco
constat?”

“Nihil, nisi quod ab Havre per La Touraine, superiore die Iovis huc
appulit, et quod a crepidine rectá huc vectus est.”

“Mea quoque cliens per La Touraine advenit — quod tamen casu ita
factum est.”

“Fieri potest,” inquam, “sed vix casu factum est ut et ipse et cliens
tua gratia contentorum foruli venissent.”

“Aisne tu . . .,”

“Aio equidem fieri potuisse ut mysteriosus ille Francus ab hero X
missus veniret, Matrona X nempe casu quodam improviso arcanum de
litteris poterat marito suo prodidisse.”

Herus Hornblower subito surrexit. Animo admodum turbatus esse
videbatur.

“Fortasse vera mones,” inquit. “Ego clientem meam confestim edocebo.
Concessum nuntiabo illi licere arcam inspicere; atque si hæc vera
esse comprobabitur, licere forulos aperire litterarumque fasciculum
tollere.”

“Si discrimen subire voluerit,” assentior ego.

“Conventum est; simul atque eam convenero, te evocabo,” inquit.
“Utcunque tamen, gratiam tibi ob urbanitatem tuam habeo,” quibus
dictis discessit.

Verosimile est eum hinc recta via ad ædes familiæ in Platea iter
direxisse; aut vero Matronam in sua officina præstolatam esse; nam
intra dimidiam horam me evocavit.

“Cliens mea,” inquit, “arcam sine mora visum ire cupit. Ipsa animo
tota est concitata, præsertim ex quo intellexit alium quempiam
forulum temerasse. Quandonam tibi commodum est nobiscum venire?”

“Licebit illico,” respondi.

“Proinde ad devehendum te confestim tibi aderimus. Quindenis aut
vicenis minutis plus haud sumemus.”

“Placet,” respondi, “adventum vestrum opperiar. Utique testem mecum
accersam.”

“Æquum facies,” assentitur herus Hornblower. “Nihil ex nostra parte
oberit. Ergo in vicenis minutis.”

Primum quam poteram officinam Record appellavi, sed Godfrey aberat.
Eum, more suo, aliquis respondit, usque ad dimidium postmeridiem
venire non solere. Evocavi domicilium eius, sed nullum tuli
responsum. Tandem ædes Vantine evocavi.

“Parks,” appello eum, “in societate aliquorum mox apud vos adero, qui
arcam inspicere velint. Consultum esset camulam e via amoliri et
cuncta lumina accendere.”

“Lumina iam sunt accensa, mi Here,” respondit.

“Iam accensa? Quidnam rei est?”

“Herus Godfrey aliquantum hic est moratus, re illa, arcá, fatuando.”

“Itane, revera?” tum mihi in mentem venit facile potuisse me divinare
ubi ipse moraretur. “Fac eum Parks, certiorem me cum aliquibus arcam
visum mox adventurum, meque velle eum rerum gerendarum testem habere,
roga itaque eum ut maneat.”

“Faciam, mi Here,” respondit Parks.

“Tranquillane omnia?”

“Sunt; duo lictores totam noctem circum domum degerunt, ego autem et
Rogers intus vigilavimus.”

“Rheda heri Hornblower ad ostium adstat, mi Here,” pansa ianuá
ministellus significat.

“Factum bene,” respondi. “Protinus aderimus, Parks. Vale interea!” et
penso auscultatorio, lænam celeriter indui.

Tum, ut pileum deprompsi, cogitatio subitanea mihi incurrit:

Si ignotus ille Francus revera emissarius heri X fuerit, Matrona eum
facile agnoscet. Vaga quidem hariolatio, digna tamen quæ tentetur!
Accessi igitur ad scriptoriam, exprompsi effigiem mihi a Godfrey
datam, in sacculum recondidi. Hoc peracto, ad tollenonem properavi.

    1. Dica, -æ, est lis coram iudice, dicam inferre, vel impingere,
     \ aliquem lite prosequi; Græcum est, sed Romanis iurisconsultis
     \ usitatum.
    2. Phrasis Americana, quæ idem fere valet quod si Romano more
     \ diceremus: Proventus eius teruncio censendus est, loco
     \ talentorum.
    3. Vocabulum Latinum corruptum, e Latinitate Medii Ævi, quum
     \ peregrinator, et peregrinus, vocabatur viator, qui zelo
     \ religionis ductus, Hierosolyma, aut quemlibet locum fama
     \ miraculorum cluentem longis itineribus visum, et ad sacra
     \ exercenda adiit. Itali inde cuderunt pellegrino, ex hoc
     \ Germani pilger, pilgram, pilgrim, unde Angli suum
     \ desumpserunt, modo tamen eo vocabulo Anglos designant, qui
     \ primi in eam partem Civitatum Fœderatarum demigrarunt, quæ Neo
     \ Anglia appellatur. Horum soboles antiquitate nobilitateque
     \ generis clarescere vulgo existimantur.
    4. Vocabulum Latinum Germano-Batavorum orthographia exscriptum,
     \ quo domini latifundiorum in Civitate modo Neo Eboracena,
     \ quondam Neo Amstelodamensi, certis privilegiis fruentes
     \ indicabantur.


Caput XIV.

Matrona Velata.

Tres in rheda erant. Herus Hornblower tergo ad equos verso sedebat,
duæ autem mulieres sibi e regione sedes occupabant. Harum utraque
nigro erat induta, spisseque velata, indicium tamen inerrabile, quo
matrona et ancilla dignoscuntur, non defuit. Hoc quidem discrimen
declaratu difficillimum esset, tamen exstitit.

Herus Hornblower rhedam intrantrem retro in me spectabat.

“Testem,” inquit, “quemdam memoravisti.”

“Ipse iam domi Vantine est,” explicui, iuxtaque eum consedi.

“Hic herus Lester est,” me sistens fatur Hornblower, et matrona ad
hæc, quam illi ex adverso sedentem, ut dominam statim agnoveram, nutu
capitis respondit.

Nulla alia verba fuerunt prolata. Rheda versus Latamviam vecta, iter
in eadem tali prosequebatur celeritate, quali in tanta frequentia
provehi poterat. Subinde oculos in mulieres nobis adversas conieci,
earumque disparitatem morum facile observare poteram. Altera prorsus
tacita sedebat manibus in gremio, capiteque pendulo, admodum
composita; altera vero inquieta et mobilis, haud par quæ digitorum
nervosam agitationem contineat. Non parum mirabar quare ancilla magis
quam sua domina agitaretur, ac tandem morum diversitatem neglectui
institutionis attribuendam iudicavi. Contrarietas tamen mihi haud
ignoranda erat.

Viá denique Decimá rheda iterum ad occasum iter flectit; inde prope
attigit Compitum Washington, pervenit in Plateam, ac denique ante
ædes Vantine constitit. Herus Hornblower mulieribus descendentibus
adstitit, ego autem per gradus ducem me præbui. Sed ubi ad fastigium
graduum attigimus, et in conspectum sertorum funebrium ex ostio
pendentium perveneramus, matrona velata leni exclamatione substitit:

“At ego nescivi,” inquit. “Tamen fortasse exspectare satius esset.
Ignara eram . . .”

“Nulli sunt propinqui, mea Hera, quos offendamus,” interpello ego.
“Quod vero ad mortuum attinet quid illi refert?” et tinnii.

Parks ostium adaperuit, quo per nutum consalutato, præivi, advenasque
in conclave induxi. Godfrey me ibi præstolabatur, cuius animum ex
oculis conspicuum, et ex ingressu heri Hornblower mulierumque
excitatum perspexi.

“Hic meus testis est, herus Godfrey,” inquam, sistens hunc, illi
autem: “herum tibi sisto Hornblower.”

Godfrey se proclinavit, Hornblower autem suaviter in eum renidens
illum excepit.

“Nisi prudentia heri Godfrey mihi probatissima esset, eum ut testem
recusarem,” fatur Hornblower, “sed ea mihi iam experientiá constat,
nec me falsum iri probe novi.”

“Unus nonnisi est cui ratione prudentiæ et constantiæ libenter
cedam,” respondit Godfrey in eum renidens, “is autem est Hornblower.
Ipse classem per se sibi propriam efficit.”

“Multas tibi refero gratias,” advocatus respondet graviter
proclinatus.

Interim dum hæ civilitates ultro citroque miscebantur, mulier, quam
ancillam indicaveram, consedit, ac si pedes eam sustinere recusarent,
manusque nervose torsitabat; vel ipsa adeo hera sua eius rei tædio
affici videbatur.

“Arca hic intus est,” eloquor ego, atque matrona velata duoque viri
eo me sequebantur.

Arca in medio cubiculo stabat prorsus eodem modo ut fatali ea nocte,
omniaque lumina ardebant. Mihi intranti manutium chalybeium Godfrey
sub oculos cecidit.

“Estne ista vera illa arca, mea Hera?” quæro ego.

Momentum temporis contemplabatur eam, manibus ad pectus pressis et
strictis.

“Est!” respondit halitans, pæneque cum singultu.

Fateor me stupefactum esse. Nunquam credidi eam ipsam veram esse; imo
ne modo quidem mihi persuadere poteram quemadmodum ipsa eadem esset.

“Certene tibi constat?” incredulus quæsivi.

“Existimasne me in eiusmodi re falli?” obtestatur ea, “mihi crede
hanc arcam quondam meam fuisse. Indulgebisne?” subiungit, unoque
gressu propius ad eam accessit.

“Exspecta parumper, mea Hera,” interpello eam. “Antequam arcam
contrectes monitam te esse volo perniciem te tibi invocaturam.”

“Perniciem, ais tu?” meque stupens contuebatur.

“Extremam perniciem, ut iam hero Hornblower explicui. Causis fretus
sufficientibus credo iam duos viros temerare occultum illum forulum
audentes factum vita luisse.”

“Ni fallor herus Hornblower aliquid eius generis mihi memoravit,”
secum mutiebat; “at hæc omnia utique errores sunt.”

“Forulum ergo nullum venenum tuetur?” sciscitor.

“Venenum?” repetit ipsa prorsus ignara, mucinio ad labia levato. “Non
capio.”

Iam sentiebam theoriam meam funditus collabi et radicitus everti.
Godfrey intueri ausus non sum.

“Non ergo mechanismate forulus nititur, mechanismate, quod quum
forulus evellitur duos dentes venenatos in manus aperientis
eiaculetur?”

“Nullo modo, Here Lester,” ipsa respondit stupens. “Mihi crede
mechanisma idgenus hic nullum esse.”

Iam et ultimam salutis tabulam, et hanc exilem apprehendi.

“Mechanisma interponi poterat ex quo ex tua excessit potestate,”
suggessi.

“Id fieri potuisse non negaverim,” assentitur ipsa, quamquam vidi eam
persuasam non esse.

“Nihilo tamen secius, mea Hera,” appello eam, “evulsura forulum,
adhibendo isto manutio propriæ consules saluti,” quibus dictis
manutium Godfrey, in sella depositum illi porrexi. “Nihil attinet
ullum, etiam minimum, incurrere periculum. Sine obsecro,” et his
verbis rectæ manui eius manutium induxi.

Ea re occupatus oculos meos in Godfrey conieci. Ipse tali obtutu
pascebat oculos in matrona velata stupefactus, ut ego voluptate fere
suffocarer. Raro admodum mihi contigit Iacobellum Godfrey ambagibus
captum cernere, sed nunc certe fuit captus!

Matrona velata manutium non sine risu excepit.

“Nuncne licet mihi forulum aperire?” quærit.

“Licet, mea Hera.”

Ad arcam accessit, me et Godfrey adstantibus. Tandem denique
mysterium, quod nos hactenus ludificaverat, solvetur. Atque hoc
mysterio patefacto, ad finem vergent nostra poetica aeriaque somnia,
quæ nos tantis laboribus moliti eramus.

Quasi per instinctum fenestram tabulatam aspectabam, sed lunulam
lucis in ea nihil obumbrabat.

Interea matrona velata in arcam proclinata digitos suæ dextræ super
aeneum opus musivum lateris lævi ad tangendum disposuit.

“Aliquantum male dextrum mihi est,” ait illa, “siquidem semper læva
manu uti consuevi. Animadvertite me tribus in locis digitis premere;
ad forulum tamen aperiendum ista loca certo in ordine sunt premenda —
primus iste, dein iste, ac tandem iste.”

Protinus acutum sonum æris tinnientis audivimus, et a lævo latere
arcæ crustum metallicum recidere.

“Ansa est,” fatur matrona velata, et nihil dubitans, dum mihi cor
hærebat, ansam apprehendit, parvulumque forulum evellit.

“A!” reiectoque ridiculo manutio, fasciculum litterarum schedarumque
in forulo occultum prehendit et tollit. Dein nisu quodam se
continebat, vittulam, quæ fasciculum litterarum ligatum tenebat,
resolvit, anteque oculos nostros dena duodenaque litterarum involucra
stravit. “Uti videbis, Here Lester,” submissa ait voce, “hæ meræ
litteræ sunt, tibique persuadere velim easdem meas esse.”

“Nihil dubito, mea Hera,” respondi. Illa autem allevati cordis
suspirio, et quasi cum singultu, fasciculum religavit cauteque in
sinu pallæ suæ abdidit. “Est quædam res,” nunc ego subiunxi, “quam
tu, Hera mea, pro me forte perficere posses.”

“Libentissime faciam,” susurro respondit.

“Ut iam hero Hornblower explicui,” prosequor ego, “nudius tertius hoc
in conclavi duo occisi sunt. Sive potius in cubiculo contiguo fuerunt
occisi; sed nos putavimus eos vulnera lethalia hic accepisse. In hoc
nos errasse videmur.”

“Sine dubio,” confirmat ipsa. “Præsidio mechanismatis tam fabulosi
quam tu memoravisti, here Lester, forulus ille munitus et fretus
nunquam fuit. Saltem non ex eo tempore quo ego eam possederam.
Traditum, ut scis, tenemus hanc arcam pro Matrona quondam de
Montespan confectam fuisse.”

Liberius nunc iam verba faciebat, ut videtur magno onere levata — nec
profecto mihi constabat quam magno!

“Herus Vantine ipse haud minus suspicabatur,” inquam. “Ipse in re
supellectili perquam erat versatus, fuitque aliquid insoliti circa
hanc arcam, quod eam heræ Montespan quondam fuisse propriam, suadere
videbatur. Huic rimandæ erat intentus quum mors eum supervenit. Quid
ille alius tum fecerit, nescimus, sed si declarare possumus quis ille
fuerit multum iuvabit.”

“Necdum declaravistis?”

“Nihil quidquam de eo scimus, præterquam quod Francus fuit, aut sic
nobis visum est, et quod per La Touraine biduo ante huc pervenit.”

“Eadem ipsa fuit navis qua ego vecta sum.”

“Mihi proinde in mentem venit te fortasse, mea Hera, eum visu novisse
— aut fuisse tibi alio quodam modo notum.”

“Quid ei nomen fuit?”

“Pagella quam ipse hero Vantine submiserat nomen Theophili d’Aurelle
ferebat.”

Capite abnuit.

“Nomen hoc, mi Here Lester, nunquam antehac audivi.”

“Nomen et nos mutuatum credidimus,” respondi, “sed fortasse hanc
effigiem agnosces,” quibus verbis effigiem e sacculo productam illi
porrexi.

Hac accepta, accuratius eam aspexit, sed iterum caput quatiebat. Tum
ad latus conversa ricaque levata, uberiori luce inspectabat.

“Est aliquid in vultu quod mihi minus ignotum videtur,” ait denique,
“acsi hominem quondam alicubi vidissem.”

“In navi, fortasse,” suasi ego, quamvis probe noverim id in navi non
contigisse, siquidem hic in interstegio locatus fuisset.

“Haud ita; non in navi. Casteriá meá nunquam sum egressa. Et tamen
certe memini eum vidisse — at vero ubi, dicere non queo.” “Forte,”
submissa suggessi voce, “aliquis amicorum mariti tui esse poterat.”

Non me præterivit manum eius hoc ictu tremere, sed ictum hunc
emittendum censui. Ipsa tamen forti tulit animo.

“Eadem cogitatio, Here Lester, meum quoque animum subiit,” respondit
ipsa, “verum ego amicorum mariti mei paucissimos novi; certe non
istum. Et tamen — . . . Si quo casu ancilla nobis subvenire posset.”

Effigiem manu ferens conclave ingressa est. Ancilla in sella, ubi eam
reliqueramus, usque sedebat; manus suæ in gremio arcte erant
constrictæ, quasi maximo solum conatu se compositam continere posset.

“Iulia,” affatur eam matrona velata celeri Francicitate, “hic teneo
effigiem cuiusdam, qui nuper arcano quodam modo in isto conclavi
occisus est. Viri hi, quis ille fuerit, declarari cupiunt. Vultus
eius mihi quodammodo notus videtur, verum dirimere nequeo. Cerne,
amabo.”

Iulia protendit tremulam manum, accepit effigiem, aspexit; tum
suspirio longiusculo in solum exsanguis prolabitur, priusquam sive
ego, sive Godfrey succurrere potuissemus.

Labenti rica, in fulcro sellæ capta hærens, rupta et avulsa est; ac
dum prostratam eam aspicio, magnopere sum animo commotus,
quandoquidem mulierem agnovi mysteriosam eam fuisse, cuius effigiem
d’Aurelle in interiori sui horologioli gestarat.

Caput XV.

Arcanum Franci Ignoti.

Aliquantisper adstiti elinguis, deorsumque in vultum mulieris exoletæ
enervatæque spectavi; denique Godfrey accessit, eamque intermortuam
in grabatum levavit.

“Aliquantulum aquæ afferto,” fatur ad me conversus, vidique e vultu
eius quantopere animo facieque concitatus fuerit.

Ad fores cucurri, raptim aperui. Rogers reperi in ambitu stantem,
eumque protinus aquam ferre iussi, ipse in conclave regressus.

Godfrey manus puellæ fricabat, dum matrona velata fibulas uncinasque
subarmalis eius solvitabat. Ut patet, satis clare haud videre
valebat, quamobrem celeri motu manus velum suum sublevavit. Corde
accendi cœpi quum eam ita humaniter agentem conspexi; ac post
singulum obtutum aliorsum me converti.

Etiam animadverti Godfrey ex agnita muliere admodum stupentem ut eam
intuitus erat; post quæ et ipse oculos avertit.

“En aqua, mi Here,” fatur Rogers urceo aquæ poculoque mihi præbitis.

Proximo momento oculi eius in mulierem, in grabato prostratam
inciderunt. Stupens hærebat, vultusque suus sensim in purpureum
mutabatur; dein gutture proprio prehenso, dimidio se divertens
concidit prorsus ita ut eum antea egisse videram.

Hornblower, qui mulierem spectabat prostratam, frontemque nervose
tersitabat, audito cadentis strepitu se circumvertit:

“Quid, malum!” rauca exclamat voce, ubi videbat Rogers ante suos
pedes in solo prostratum, “Quid mali, denique, istam domum agitat?”

Nervorum interim meorum iam tanta erat tensio ut cachinno mihi haud
temperare possem. Nisum hunc in clamorem ad accersendum Parks
converti; at vultus istius, quum in limine comparuit talis erat, ut
in sellam delapsus in cachinnum morbidum solverer.

“Dii vestram fidem!” Parks exclamat.

“Nihil mali,” acriter refert Godfrey, “Rogers nostrum alios habet
impetus. Afferto ammoniam!”

Parks titubans prodit, Hornblower autem omnium pertæsus consedit.

“Mihi equidem iocus minime liquet,” acri in me obtutu mihi obgannit,
vultu rubore suffuso.

“Collige te, Lester,” me inclamat voce acerba Godfrey, interim urceum
mihi eripiens, eoque ad matronam properans.

Ego interea me satis recepi, et quum Parks paullo post ammoniam
afferens redivit, ad sublevandum caput Rogers par eram, dum Parks
phialam naribus eius adhibebat.

“Præbe sis Parks mihi quoque olfactum,” rogo eum male firmus, et
oculi mei confestim lacrymis manare cœperunt, sed ne in furorem
raperer, evitavi. “Exporrige sis prostratum Rogers, ut distentus
iaceret,” mandavi Parks halitans, et ipse vertiginosus in solum
desedi. Aspicere tamen Hornblower ausus non sum, timebam enim ne
stupentem eum videns, iterum in cachinnum morbidum solverer.

Matrona interim aquam in vultum Iuliæ inspersit — non parum
detrimento faciei eius! — pauxillum exspectabat, tum se erexit,
velumque demisit.

“Mox ad se redibit,” inquit, ac profecto, pauca intra momenta puella
oculos aperuit, et stupens circumspexit. Dein tremor violentus eam
obsedit.

“Quidnam rei est, Iulia?” hera sciscitatur, manu eius prehensa. “Tune
eum virum novisti?”

Raucus singultus solum erat responsum.

“Rem mihi narrabis!” pergit hera voce tranquilla, sed firma. “Forte
scelus quoddam est perpetratum. Cuncta fatearis oportet. Prudentiæ
horum virorum secura te confides. Novistine istum virum?”

Puella capitis nutu probavit, oculosque clausit, sed guttæ tepidarum
lacrymarum per genas eius decurrebant.

“Parisiisne?”

Puella iterum annuit.

“Tuusne fuit amasius?”

Tertium annuit; tertium lacrymæ manant.

“Nunc iam memini,” inquit matrona subito. “Semel eum cum ista vidi.
Quod negotii ipsi hac in domo fuit?” pergit illa asperius.
“Eloquere!”

“Hera mihi nunquam condonabit!” singultabat puella, unde ego
coniectavi puellam de se magis quam de amico sollicitari. Heræ quoque
idem occurrisse verosimile erat, nam vox eius asperior fieri cœpit.

“Tenta modo,” respondit. “Fac probe intellexeris, fatendum tibi esse
— si

Showing first 200,000 characters. Full text: gutenberg.org/ebooks/46456