← catalogue

Duizend en één Nacht. Arabische vertellingen. Eerste deel

by Anonymous · Dutch · Gutenberg #45874 · 453,016 chars · public domain (US)

The Project Gutenberg eBook of Duizend en één Nacht. Arabische vertellingen. Eerste deel
    
This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States and
most other parts of the world at no cost and with almost no restrictions
whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it under the terms
of the Project Gutenberg License included with this eBook or online
at www.gutenberg.org. If you are not located in the United States,
you will have to check the laws of the country where you are located
before using this eBook.

Title: Duizend en één Nacht. Arabische vertellingen. Eerste deel

Author: Anonymous


        
Release date: June 4, 2014 [eBook #45874]
                Most recently updated: October 24, 2024

Language: Dutch

Other information and formats: www.gutenberg.org/ebooks/45874

Credits: Produced by Clog, J.H. Berends and the Online Distributed Proofreading Team at http://www.pgdp.net


*** START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK DUIZEND EN ÉÉN NACHT. ARABISCHE VERTELLINGEN. EERSTE DEEL ***

  +----------------------------------------------------------------+
  |                                                                |
  |                 OPMERKINGEN VAN DE BEWERKER:                   |
  |                                                                |
  | De tekst in dit bestand wordt weergegeven in de originele,     |
  | verouderde spelling. Er is geen poging gedaan de tekst te      |
  | moderniseren.                                                  |
  |                                                                |
  | Bladzijde-nummering is verwijderd. Afgebroken woorden aan het  |
  | einde van de regel zijn stilzwijgend hersteld. Voetnoten zijn  |
  | verplaatst naar het eind van de alinea met de verwijzing.      |
  |                                                                |
  | De in het origineel als cursieve tekst is weergegeven als      |
  | _cursief_. Uitgespatieerde tekst is weergegeven als            |
  | ~uitgespatieerd~; vette tekst als #vet#.                       |
  |                                                                |
  | Overduidelijke druk- en spelfouten in het origineel zijn       |
  | gecorrigeerd. Variaties in spelling zijn behouden: met/zonder  |
  | accent, met/zonder koppelteken, met/zonder extra spatie).      |
  |                                                                |
  | Aan het eind van het boek volgt een overzicht van de           |
  | aangebrachte correcties.                                       |
  |                                                                |
  | De illustraties zijn beschikbaar bij de html-versie van  dit   |
  | e-boek op https://www.gutenberg.org/                            |
  |                                                                |
  | Van „Duizend en één Nacht” zijn ook 3 andere delen als e-boek  |
  | beschikbaar via Project Gutenberg:                             |
  |  #45875, Tweede deel: https://www.gutenberg.org/ebooks/45875    |
  |  #45876, Derde deel:  https://www.gutenberg.org/ebooks/45876    |
  |  #45877, Vierde deel: https://www.gutenberg.org/ebooks/45877    |
  |                                                                |
  +----------------------------------------------------------------+




DUIZEND EN ÉÉN NACHT.




                         Duizend en één Nacht.

                               ARABISCHE
                             VERTELLINGEN.

             NAAR DE BESTE BRONNEN VOOR ONZEN TIJD BEWERKT.


                             _EERSTE DEEL._


                               AMSTERDAM,
                             Gebrs. KOSTER.
                                 1882.




DUIZEND EN ÉÉN NACHT.

ARABISCHE VERTELLINGEN.




INLEIDING.


In de kronijken der aloude Perzische koningen, wier gebied zich van de
grenzen van China tot aan den Ganges in Indië uitstrekte, leest men van
eenen vorst, die den roem van zijn stamhuis tot den hoogsten luister
opvoerde. Deze had twee zonen, waarvan de oudste, Schahriar genaamd,
door zijne dapperheid en deugden beloofde eenmaal den waardigen opvolger
van zijnen beroemden vader te zullen worden. Zijn jongere broeder
Schahzenan was mede een prins van groote verdiensten.

Toen de oude koning na eene lange en gelukkige regering overleed,
besteeg Schahriar den troon. Schahzenan door de wetten des rijks van
alle regering buiten gesloten en verpligt om als een gewoon burger te
leven, benijdde echter zijnen broeder deszelfs hooge magt niet, maar
gaf zich integendeel alle moeite om met hem op eenen goeden voet te
leven. Het kostte hem weinig inspanning aldus te handelen. Schahriar,
van nature met eene hartelijke genegenheid voor zijnen broeder bezield
en voldaan over diens edel gedrag, besloot zijn rijk met hem te deelen,
en beschonk hem met het koningrijk van Groot-Tartarije. Schahzenan
vertrok weldra om zijn rijk in bezit te nemen, en vestigde zijnen
zetel te Samarcande.

Tien jaren waren sedert deze scheiding der beide koningen voorbijgegaan,
toen Schahriar, door een' onverwinnelijken lust bezield om zijnen
broeder te zien, zijnen eersten vizier met een talrijk gevolg naar
Samarcande zond, om den koning van Tartarije tot een bezoek uit te
noodigen.

Toen de vizier de hoofdstad naderde, ging Schahzenan, van de komst des
gezants onderrigt, hem te gemoet, door zijne voornaamste hovelingen
vergezeld, die, om den sultan meer eer te bewijzen, allen op het
prachtigst waren uitgedost. De koning van Tartarije ontving het
gezantschap met alle blijken van vreugde, en vroeg met levendige
belangstelling naar den welstand van den sultan zijn' broeder en andere
op hem betrekking hebbende zaken. De vizier aan de weetgierigheid des
konings voldaan en met hem het verlangen zijns meesters bekend gemaakt
hebbende, gevoelde Schahzenan zich zeer getroffen wegens dit vernieuwde
blijk van broederlijke genegenheid. „Vizier,” zeide hij, „mijn broeder
de sultan doet mij te veel eer aan, en hij zou niets hebben kunnen
verlangen dat mij aangenamer is. Begeert hij mij te zien, ik koester
geen' anderen wensch. Heeft de tijd zijne genegenheid niet kunnen
verminderen, de mijne voor hem is nog onverzwakt. Mijn rijk is rustig
en ik verlang slechts tien dagen ter regeling van mijne zaken, ten
einde met u de reis te aanvaarden. Het is dus voor een kort verwijl
niet noodig, dat gij uw verblijf in mijne hoofdstad neemt of verder
trekt. Sla hier uwe tenten op, ik zal last geven dat men u en uw gevolg
rijkelijk van levensmiddelen en verfrisschingen voorzie.” Hieraan werd
met spoed gevolg gegeven. Nog niet lang was de koning binnen Samarcande
teruggekeerd, toen de vizier reeds een lange trein van slaven zag
naderen, die op gouden en zilveren schotels allerlei kostelijke spijzen
of rijke geschenken voor den gezant op het hoofd droegen, en, zich op
eene knie buigende, hem tevens gedurende zijn verblijf hunne diensten
aanboden.

Schahzenan zijne zaken binnen den door hem gestelden tijd geregeld
en een' raad gekozen hebbende, die gedurende zijne afwezigheid den
grootvizier zou ter zijde staan, opdat het land met wijsheid mogt
geregeerd worden, nam nu een hartelijk afscheid van de koningin, welke
hij zeer lief had, en verliet met zijn reisgezelschap de hofstad.

Het was toen avond en na tot middernacht in het pavilloen, dat in
het kamp voor hem was opgeslagen, met den gezant zeer belangrijke en
aangename gesprekken te hebben gevoerd, besloot de koning zich ter rust
te begeven. Doch nauwelijks was de gezant vertrokken, of Schahzenan, nu
aan zijne gemalin denkende, kwam tot andere gedachten, en het viel hem
in de koningin vóór zijn vertrek nog een bezoek te brengen. Dadelijk
keerde hij naar Samarcande terug, trad geheel alleen en zoo stil
mogelijk den harem en het vertrek van zijne gemalin binnen, welke hij
door zijne zeker niet verwachte komst eene blijde verrassing wilde
verschaffen. Haar vertrek echter binnentredende, doet hij een stap
terug en blijft als aan den grond vastgenageld staan, toen hij haar
in gezelschap van een zijner officieren zag.

„Wat,” zegt de koning, tot zich zelven komende, „naauwelijks heb ik dit
paleis verlaten, bevind mij nog onder de muren van Samarcande, en men
waagt het reeds mij aldus te honen? Ha! trouwelooze, uwe misdaad zal
niet ongestraft blijven. Als koning rust de pligt op mij de misdrijven,
die er in mijn rijk plaats hebben, te straffen; als beleedigd echtgenoot
voel ik mij genoopt u aan mijne regtmatige wraak op te offeren.”
De ongelukkige vorst, aan den eersten indruk van zijnen toorn gehoor
gevende, trekt zijn zwaard en met een' enkelen slag doet hij de
schuldigen hun leven eindigen. Daarna neemt hij de lijken der
verslagenen, en werpt ze uit eene der vensters in de gracht, die het
paleis omgeeft.

Na deze eigenhandige regtspleging verliet de koning van Tartarije
het paleis en de stad even stil als hij er in was gekomen, en begaf
zich naar zijn pavilloen terug. Kort daarop, zonder tot iemand over
het voorgevallene te spreken, gaf hij bevel de tenten op te breken
en te vertrekken. Spoedig was alles gereed en nog vóór dat de dag
aanbrak werd de reis begonnen, onder het geschal van onderscheidene
muzijk-instrumenten. Doch dit mogt alle anderen tot vreugde stemmen,
de koning kon er niet in deelen. De vorst, de gedachte aan de ontrouw
zijner gemalin niet van zich kunnende zetten, verviel in eene diepe
droefgeestigheid, welke hem gedurende de geheele reis bijbleef.

Toen hij de hoofdstad van Indië naderde, kwam de sultan Schahriar
hem met zijn geheele hof te gemoet rijden. Groot was de vreugde des
wederziens. Beiden stegen af, omhelsden elkander regt broederlijk, en
eerst na vele blijken van de meest ongeveinsde genegenheid, klommen zij
weder te paard en reden naar de stad, waar zij door een groot deel der
talrijke bevolking onder blij geschal werden ingehaald.

De sultan van Indië liet ter eere van zijnen broeder vele prachtige
feesten aanrigten, doch Schahzenan bleef daar geheel ongevoelig voor,
en zoo groot was zijne neêrslagtigheid, dat zulks de aandacht van
den sultan niet ontging. Daar hij zich niets te verwijten had en al
het mogelijke deed om het verblijf aan zijn hof voor zijnen broeder
aangenaam te maken, vermoedde hij dat deze te veel aan de zaken zijns
rijks of aan de koningin dacht en daarom bij hem geen genoegen kon
vinden. Schahriar was te grootmoedig om zijn' broeder tegen diens zin
bij zich te willen houden, en besloot alzoo de geschenken, welke hij
voor hem bestemd had, aan hem te zenden, een bewijs dat hij vrijheid
had naar zijne staten terug te keeren, zoodra hem dit zou goeddunken.
Vooraf echter liet hij eene groote jagtpartij aanrigten, meenende
dat dit vorstelijk vermaak den koning van Tartarije welligt beter zou
behagen dan de hoffeesten, ter zijner eere gegeven. Doch Schahzenan
verontschuldigde zich met eene ongesteldheid en verzocht verlof zijne
kamers te mogen houden. „Ik ken mijn' broeder niet meer,” sprak de
sultan bij zich zelven, „vroeger had hij alle hoffelijkheid voor mij,
maar thans schijnt hij op mijne genegenheid weinig prijs meer te stellen
en geheel vergeten te zijn, dat hij alleen aan mijne broederlijke liefde
zijne hoogheid en zijn rijk te danken heeft.” En nadenkende over de
ondankbaarheid der menschen en hoe spoedig eene ontvangen weldaad
dikwijls wordt vergeten, reed hij, weemoedig over deze ondankbaarheid
van zijnen liefsten bloedverwant, alleen en slecht gestemd ter jagt,
zonder verder bij zijnen broeder aan te dringen of hem in zijne vrijheid
hinderlijk te willen zijn.

Schahzenan sloot zich in zijn vertrek op, ten einde zich ongestoord aan
zijne droefgeestige gedachten te kunnen overgeven. Zelfs de prachtige
lusthof, waarin hij uit zijn venster het gezigt had, de schitterende
bloemenpracht en het liefelijk gezang van honderden vogelen, die vrolijk
in de olijf- en oranjeboomen rondfladderden en hun avondlied neurieden,
waren niet in staat hem uit zijne treurige overpeinzing op te wekken.
Terwijl hij aldus werktuigelijk en zonder eenig gevoel voor al dit
schoone in den hof staarde, kwam het hem voor, dat een verborgen poort,
die zich in den muur bevond, welke den hof omsloot en die met het paleis
des sultans gemeenschap had, geopend werd, en hetgeen hij nu zag moest
zijne aandacht wel trekken. Een twintigtal vrouwen, in welker midden
zich de sultane bevond, welke aan hare prachtigste kleeding en fiere
gestalte ligtelijk te onderscheiden was, traden plotseling den hof
binnen. De prinses, in de vaste overtuiging zijnde, dat de koning
van Groot Tartarije zich met den sultan ter jagt bevond, naderde
zonder eenige beschroomdheid tot onder het venster van zijn vertrek.
Schahzenan, nieuwsgierig het gelaat der koningin te zien, welke zich
vermoedelijk weldra van den sluijer, die hare majestueuse gestalte
verborg, zou ontdoen, plaatste zich zoo, dat hij alles kon zien, zonder
vrees van ontdekt te worden. Hij werd, met de gebruiken van het serail
bekend zijnde, in zijne verwachting niet bedrogen, de koningin legde
haren sluijer af, terwijl de overigen zich van het lange opperkleed,
dat zij over een kort kleed droegen, ontdeden. Doch hoe groot was de
verbazing des konings, toen hij zag dat zich onder dit gezelschap,
hetgeen alleen uit vrouwen mogt bestaan, tien zwarte slaven bevonden,
die zich elk bij eene der vrouwen voegden. De onbetamelijkheid van eene
dergelijke handelwijze deed aan Schahzenan genoeg zien, om zich te
overtuigen, dat de sultan zijn broeder niet minder te beklagen was dan
hij. De vrouwen en slaven vermaakten zich tot middernacht, waarna zij
door dezelfde geheime poort in het paleis terugkeerden. Terwijl dit
alles onder de oogen des konings van Groot Tartarije plaats greep,
kwamen er verschillende gedachten bij hem op: „Ben ik niet een groote
dwaas,” sprak hij tot zich zelven, „te gelooven, dat mijn ongeluk zoo
eenig is! Het is ongetwijfeld het algemeen lot der mannen, door hunne
vrouwen bedrogen te worden, daar de Alleenheerscher over zoo vele
magtige staten, de grootste koning des aardbodems zich daarvoor niet
heeft kunnen vrijwaren. Dit zoo zijnde, welk eene dwaasheid is het dan,
mij door eene zoo algemeene zaak van verdriet te laten overheerschen!
Mijn besluit is genomen; de herinnering aan een ongeluk, waarin zoo
velen met mij moeten deelen, zal in het vervolg mijne rust niet meer
verstoren.” Van dat tijdstip af zocht de koning van Tartarije zijne
droefheid, waarvan hij nu de dwaasheid inzag, te bestrijden, en hij
slaagde daarin volkomen. Dien avond, voor het eerst na de ontrouw zijner
gemalin, liet hij zich het avondmaal, dat, hij thans beval op te dragen,
zeer goed smaken, en bragt eenen zoo rustigen nacht door, als dit in
langen tijd het geval niet was geweest.

Van dien dag af kreeg hij zijn gewone vrolijkheid terug, en toen hij
vernam dat de sultan van de jagt terug gekomen was, ging hij hem
dadelijk met een opgeruimd gelaat zijn opwachting maken.

Schahriar sloeg in het eerst geen acht op de verandering, welke
met zijnen broeder had plaats gegrepen en beklaagde zich alleen
op vriendelijken toon, dat hij hem niet op de jagt had willen
vergezellen.—Zonder aan Schahzenan den tijd te laten op dit verwijt
te antwoorden en zich te verontschuldigen, bragt hij het gesprek op de
groote menigte herten en ander wild, dat men gedood, en het vermaak
dat hij op de jagt gesmaakt had. Schahzenan, hem met onverdeelde
aandacht aangehoord hebbende, lag in zijne antwoorden zoo veel geest
en levendigheid aan den dag, dat zulks door den sultan niet langer
onopgemerkt kon blijven. Hij was deswegens evenzeer verblijd als
verwonderd. „Broeder,” zeide hij, „ik dank den hemel voor de gelukkige
verandering, welke in mijn afzijn ten uwen opzigte heeft plaats gegrepen
en verblijd er mij ten hoogste over. Maar nu heb ik eene bede, welke
ik u verzoek mij niet af te slaan.” „Wat zou ik u kunnen weigeren?”
antwoordde de koning van Tartarije, „gij die op Schahzenan alles
vermoogt. Spreek slechts, ik brand reeds van verlangen om uwen wensch
te mogen kennen, en dien even spoedig te vervullen.”

„Sedert gij aan mijn hof zijt,” hernam Schahriar, „heb ik bij u eene
neêrslagtigheid opgemerkt, welke ik te vergeefs heb getracht door
allerlei soort van vermakelijkheden te verdrijven. Ik verbeeldde mij dit
verdriet daaraan te moeten toeschrijven dat gij u te lang van uw Rijk
verwijderd bevondt, zelfs heb ik gedacht, dat ook de liefde hier de
hand in had, en dat de koningin van Samarcande, welke ongetwijfeld in
schoonheid, deugd en allerlei beminnelijkheden zal uitmunten, daar gij
haar uwe keuze hebt waardig geacht, er welligt mede oorzaak van was.
Doch van waar dan de plotselinge verandering, die ik bij u opmerk, wat
gaf u stof tot treuren, en doet u thans weder vrolijk zijn?”

Schahzenan verzocht op die vraag het antwoord te mogen schuldig
blijven, daar dit de pas gesloten wonde welligt weder zou openrijten,
doch de sultan, hierdoor zijne nieuwsgierigheid opgewekt gevoelende,
drong zoo sterk aan, dat de koning van Tartarije eindelijk moest
toegeven en hem met de oorzaak zijner droefheid bekend maakte. „Oordeelt
thans Sire,” besloot hij zijne mededeeling, „of ik wel heb gehandeld
door de koningin te straffen en of mijne droefheid ongegrond was?”

„Waarde broeder,” riep de sultan op een' toon, die genoeg te kennen gaf,
hoezeer hij in de gevoeligheid des konings van Tartarije deelde, „welk
eene treurige geschiedenis verhaalt gij mij daar! Met ongeduld heb ik
u ten einde aangehoord! Ik prijs het, dat gij de verraders, die u dus
gehoond hadden, gestraft hebt, gelijk zij verdienen. Ik moet zelfs
belijden, dat ik in uwe plaats zijnde misschien minder maat zoude hebben
gehouden. Ik zou mij niet vergenoegd hebben de schuldige vrouw te
dooden, maar welligt mijne gramschap aan duizenden van haar geslacht
hebben doen gevoelen. Ik verwonder mij dus niet meer over uw verdriet,
de oorzaak, die daartoe aanleiding gaf is van een' aard, die mij welligt
onder haren last zou hebben doen bezwijken. Welk eene noodlottige
gebeurtenis! Ik geloof niet dat iemand een grooter ongeluk zou kunnen
treffen. Maar wij moeten den hemel dankzeggen, dat hij u de kracht en
de middelen heeft geschonken, om u over dien ramp te troosten. En niet
twijfelende of gij zult daar goede redenen voor hebben, zoo heb de
goedheid mij ook die te doen kennen; schenk mij uw volle vertrouwen.”

Schahzenan, zijnen broeder eene gelijke droefheid willende besparen als
hij zelf had ondervonden, bleef lang weigerachtig, doch Schahriar liet
zich niet afwijzen, zoodat de koning van Tartarije zich ten laatste
gedrongen zag, hem mede te deelen hetgeen hij in den hof gezien had,
waardoor hij tot het besluit was gekomen, dat het eene groote zwakheid
voor een' man was, zijne zielsrust en zijn geluk van de trouw eener
vrouw afhankelijk te maken, zoodat hij van dit tijdstip af zijne
droefheid bestreden en ook overwonnen had, den sultan den raad gevende
hierin zijn voorbeeld te volgen.

Hoe verstandig ook die raad was, zij kwam niet overeen met het
opvliegend karakter van den sultan. „Wat,” riep hij woedend uit, „de
sultane van Indië zou in staat zijn zich zoo onwaardig te gedragen!
Neen broeder,” vervolgde hij, „ik kan niet gelooven aan de waarheid van
hetgeen gij mij verhaald hebt, tenzij ik er met eigen oogen getuige van
ben. Waarschijnlijk hebt gij u in de persoon der koningin vergist; en de
zaak is gewigtig genoeg, dat ik daarvan het bewijs erlang.”

„Broeder,” antwoordde Schahzenan, „wilt gij u van de waarheid
overtuigen, dit is niet zeer moeijelijk, gij hebt niets te doen dan
eene nieuwe jagtpartij te verordenen. Zoodra wij alsdan niet ons gevolg
buiten de stad zullen zijn en het kamp is opgeslagen, keeren wij met den
avond naar uw paleis terug en houden ons in mijn vertrek verborgen. Ik
ben overtuigd, dat gij alsdan hetzelfde tooneel zult zien, waarvan ik
ooggetuige was.”

De sultan deze list goedkeurende, liet nog dienzelfden dag, het bevel
tot eene groote jagt uitgaan, en de tenten buiten de stad opslaan, om
aldaar den morgenstond af te wachten en bij tijds te kunnen vertrekken.

Met spoed werden des konings bevelen uitgevoerd, hij nam voor eenige
dagen afscheid van zijne gemalin en reed, door zijnen hofstoet
vergezeld, de poort uit. Toen het donker was geworden, riep Schahriar
zijn' grootvizier, en zonder hem met zijn plan bekend te maken, beval
hij hem zijne plaats in te nemen en niet toe te laten, dat iemand om wat
oorzaak ook het kamp zou verlaten, vóór zijne wederkomst. Daarop verliet
hij, alleen vergezeld door den koning van Tartarije in stilte het kamp,
en in de stad teruggekeerd zijnde, begaven zij zich naar het paleis,
waar Schahzenan zijn verblijf had en bragten aldaar den nacht verder
door.

Zoodra echter de dag was aangebroken namen zij, achter de zware
gordijnen verborgen, plaats aan het venster, dat in den hof van het
paleis uitzag. Zij hadden nog geen uur gewacht, toen de geheime poort
open ging en het zelfde tooneel zich herhaalde, waarvan Schahzenan
getuige was geweest.

De sultan thans overtuigd van den hoon hem door de koningin aangedaan,
werd als onzinnig. „Broeder!” riep hij, den koning van Tartarije
omhelzende, „welk een verschrikkelijk iets! Kan de gemalin van een groot
monarch zich aan zulk eene overtreding schuldig maken, welk vorst zal er
zich dan nog op kunnen beroemen gelukkig te zijn! Neen, laat ons beiden
aan eene wereld vaarwel zeggen, waaruit de goede trouw verbannen is.
Laat ons afstand doen van den troon en van alle grootheid dezer booze
wereld, die met de eene hand neemt, wat zij met de andere heeft gegeven,
en laat ons in vreemde landen onze schande en ons ongeluk gaan verbergen
en betreuren.”

Schahzenan vond weinig smaak in dit wanhopige plan, doch hij achtte het
niet raadzaam den sultan in den staat van opgewondenheid waarin deze
zich bevond te weêrspreken. „Broeder,” zeide hij, „uw wil zal steeds den
mijnen zijn, ik ben gereed u te vergezellen tot aan het uiteinde der
bewoonde aarde; maar beloof mij dat wij terug zullen keeren indien wij
iemand aantreffen, die ongelukkiger en meer bedrogen is, dan wij zijn.”
„Dat beloof ik u,” antwoordde de sultan, „maar ik betwijfel het, dat
op de geheele wereld zoo iemand zal te vinden zijn.” „Ik ben niet van
uw gevoelen,” hernam de koning van Tartarije, „misschien zelfs zal
onze reis van zeer korten duur zijn?” Schahriar zeide hier niets op,
maar volhardde in zijn ongeloof, en een oogenblik later verlieten
beide koningen in burgergewaad het paleis en de stad, een' anderen weg
inslaande, dan van waar zij gekomen waren, ten einde de legerplaats
te vermijden. Zij gingen zoo lang het dag was en bragten den nacht in
het open veld onder eenen boom door. Zoodra het licht begon te worden,
stonden zij op en vervolgden hunnen weg, zonder eenig vast plan te
hebben, werwaarts zij hunne schreden rigten zouden. Toen de dag op het
heetst was, kwamen zij aan den oever der zee in eene schoone landstreek,
waar verscheiden kokosboomen stonden, die de vermoeide zwervers schenen
uit te nodigen onder hun bladrijk loverdak eene rust- en wijkplaats
te zoeken tegen de brandende zonnestralen. De beide koningen zetten
zich onder een' dezer boomen neder, om den daar waaijenden frisschen
zeewind in te ademen en zich wat te verkoelen en te verpozen van hunne
vermoeijenis. Het gesprek, dat zij voerden, liep weder over de ontrouw
van hunne gemalinnen, want waar het hart vol van is, daarvan loopt
doorgaans de mond over.

[Illustratie: Inleiding.—De schoone Dame.

                                                        Dl. I, pag. 13.]

Niet lang nog had dit hun onderhoud geduurd, toen zich in hunne
nabijheid een vreeselijk gerucht deed hooren, vergezeld gaande door
zulk eene ontzettende kreet, dat zij geheel verschrikt werden. Op dat
tijdstip spleet de zee van een, en eene zwarte kolom, die tot aan de
wolken scheen te reiken, rees uit dien afgrond op. Op dit gezigt
verdubbelde hunne vrees, zij stonden ijlings op en klommen in eenen
boom wiens bladrijken kruin zij meenden, dat hun het best zou kunnen
verbergen. Naauwelijks hadden zij zich daar in veiligheid gesteld, toen
de kolom allengskens eene menschelijke gestalte aannam en zich aan hen
vertoonde als een groote en afschuwelijke reus, die het strand naderde
en door zijn' snellen gang de zee deed opbruisen, als voor den boeg van
een snel zeilend schip.

Wat hun zoo veel schrik aanjoeg, was een dier booze geesten, die den
menschen vijandig zijn en er behagen in scheppen hen te kwellen en kwaad
te doen. Hij was van eene gedrochtelijke gestalte en droeg op zijn
hoofd, dat afschuwelijk was om aan te zien, eene groote glazen kist,
waaraan vier stalen sloten hingen. Aan land stappende, naderde hij den
boom waarop onze vlugtelingen zaten, en zette tot hunnen schrik aldaar
zijne vracht af, zoodat de twee koningen zich reeds verloren achtten.

Intusschen scheen de geest hen niet bemerkt te hebben, en zich hij de
kist nederzettende kreeg hij van zijn' gordelriem vier groote sleutels
allen van een bijzonder maaksel. Hier mede ontsloot hij de kist, waaruit
eene rijk gekleede dame, van eene vorstelijke gestalte en groote
schoonheid te voorschijn kwam. Het monster deed de schoone dame aan
zijne zijde nederzitten en eenen verliefden blik op haar vestigende,
zeide hij: „O schoonste der jonkvrouwen, bekoorlijkste van uw geslacht,
die ik op den bruiloftsdag ontvoerd en sedert met standvastigheid en
onveranderlijke liefde bemind heb, gij zult mij wel willen veroorloven
eenige oogenblikken in uwe mij zoo waarde nabijheid te slapen. De slaap,
die mij kwelt, heeft mij dit oord doen verkiezen, om er een weinig rust
te nemen.” Dit gezegd hebbende liet hij zijn plomp hoofd op de knieën
der dame vallen, en zijne voeten uitstrekkende zoo dat zij tot aan de
zee reikten, sliep hij weldra in, en deed door zijn geweldig ronken de
lucht daveren.

De dame bij toeval naar boven ziende en de beide prinsen bespeurende,
wenkte hen met een vrolijk gelaat om bij haar te komen. Hoog klom, nu
zij zich in hunne schuilplaats ontdekt zagen, de angst van Schahriar en
Schahzenan, zij baden de dame door teekenen hen te verschoonen en niet
te verraden; maar zij het hoofd van den geest van haren schoot zacht op
den grond latende glijden, stond op, en verzocht met eene fluisterende
stem dat zij zouden afkomen. Schahriar en Schahzenan gaven andermaal
door teekenen te kennen, dat zij uit vrees voor den geest weêrhouden
werden aan haar verzoek te voldoen. Doch de dame nam hier geen genoegen
in, maar zeide, steeds zacht sprekende opdat de geest niet mogt
ontwaken, „indien gij u niet haast mij te gehoorzamen, zoo zal ik hem
wekken en verzoeken dat hij u doode.”

Deze bedreiging bragt de vorsten zoo zeer in het naauw, dat zij van twee
gevaren het minste kiezende met voorzigtigheid begonnen af te klimmen,
steeds in angst zijnde dat de geest door het geritsel der takken mogt
ontwaken.

Hij sliep echter door, en de dame de prinsen bij de hand nemende
geleidde hen op eenigen afstand van daar en vroeg aan ieder hunner, als
een blijk van liefde en genegenheid, de ringen, welke zij zag dat de
vorsten aan den vinger droegen. Schahriar en Schahzenan, hoewel in den
beginne weigerachtig, zagen zich wel gedwongen, op de bedreiging der
dame van den geest te zullen roepen, om toe te geven. Toen aan haar
verzoek voldaan was, kreeg de dame uit de kist haar juweelkoffertje,
en daaruit eenen draad nemende, waaraan eene menigte ringen van
onderscheiden vorm geregen waren, zeide zij met een schalksch lachje:
„weet gij wel welke beteekenis aan deze kleinodiën verbonden is?”
„Neen,” luidde het antwoord der prinsen, „maar het hangt slechts van u
af er ons mede bekend te maken.” „Deze ringen,” hernam zij, „zijn allen
van mannen van wie ik ze op dezelfde wijze als van u verkreeg. Er zijn
er goed geteld acht en negentig, die ik tot eene gedachtenis aan hen
bewaar. Ik heb u om de uwen gevraagd, ten einde het honderdtal vol
te maken, zoo dat ik thans juist honderd minnaars gehad heb, niet
tegenstaande de waakzaamheid en de voorzorgen van dezen ondeugenden
geest, die nimmer van mij wijkt. Al sluit hij mij ook in eene glazen
kist, die hij op den bodem der zee bewaart, ik zal hem toch weten te
misleiden. Hieruit moogt gij leeren, dat, indien eene vrouw zich iets
heeft voorgenomen, er noch man, noch geest is, die haar weêrhouden kan
haar doel te bereiken. De mannen zouden beter doen de vrouwen niet aan
banden te leggen en meer vrijheid te laten, want dat is de weg om haar
liefde tot de deugd in te boezemen.” De dame, hen dus toegesproken
hebbende, reeg de beide ringen bij de anderen aan, zette zich vervolgens
weder op hare vorige plaats neder, tilde het hoofd van den geest, zonder
dat hij daardoor ontwaakte, op hare knieën, en gaf den prinsen een
teeken dat zij thans konden vertrekken.

Zij draalden niet van de hun verleende vrijheid gebruik te maken,
verwijderden zich zoo spoedig mogelijk van deze gevaarvolle plaats en
eerst toen zij ver genoeg buiten het gezigt van de dame en van den geest
waren, zeide Schahriar tot Schahzenan: „Wel nu broeder! wat dunkt u
van hetgeen ons is bejegend? Heeft die geest niet eene zeer getrouwe
minnares?” „Ja broeder,” antwoordde de koning van Tartarije, „en gij
zult mij tevens toestemmen, dat de geest in dit opzigt nog meer te
beklagen en ongelukkiger is dan wij.” „Daarom,” hernam de sultan,
„zullen wij, als gevonden hebbende wat wij zochten, ook dadelijk,
volgens de aan u gedane belofte, onzen zwerftogt staken en terugkeeren,
zonder dat dit alles mij zal beletten op nieuw te huwen. Ik voor mij heb
een middel bedacht, dat mij in het vervolg tegen de ontrouw mijner gade,
al ware zij ook aan deze dame in list gelijk, zeker zal vrijwaren. Ik
wil mij daarover nu niet verder uitlaten, maar gij zult weldra van mij
hooren spreken, en ik houd mij verzekerd, dat gij mijn voorbeeld, als
geheel onfeilbaar, zult navolgen.”

De beide vorsten keerden nu naar het kamp terug, waar zij met groote
vreugde ontvangen werden. De sultan toonde zich zeer goed gestemd,
beschonk zijne hovelingen rijkelijk, en keerde, de jagtpartij
uitstellende, naar de stad terug. Nauwelijks in zijn paleis aangekomen,
begaf hij zich, vergezeld door den groot-vizier, naar de vertrekken van
de sultane, en zonder de koningin, die hem met gemaakte vreugde ontving,
een enkel woord toe te spreken, leverde hij de ontrouwe aan zijnen
vizier over, met bevel haar te doen verwurgen.—Dit bevel werd terstond
ten uitvoer gebragt, zonder dat aan dezen eersten staats-minister iets
bekend was van den aard der misdaad, welke de vorstin begaan had.
Schahriar liet het echter hierbij niet blijven, maar slechts aan zijnen
toorn gehoor gevende, hieuw hij met eigen hand al de slavinnen der
sultane het hoofd af. Na dit gestrenge strafgerigt, bij zich zelven
overtuigd zijnde, dat het vergeefsche moeite zou zijn eene werkelijk
deugdzame vrouw te vinden, kwam hij tot het wreede besluit, elken dag
eene andere gemalin te huwen, en deze den volgenden morgen ter dood te
laten brengen, waardoor hij tegen hare ontrouw beveiligd zou zijn. Hij
stelde dezen maatregel echter uit tot na de afreis van zijnen broeder,
beducht zijnde dat deze welligt tegenwerpingen zou maken, die hem minder
welgevallig mogten zijn.

Toen Schahzenan vertrokken was, draalde Schahriar niet aan zijn besluit
gevolg te geven, en beval zijnen groot-vizier hem de dochter van een'
zijner generaals te brengen, welke hij tot gemalin begeerde. Den
volgenden morgen stelde hij haar weder in handen van den groot-vizier
om haar te doen dooden, en gaf te gelijk last hem voor dien dag weder
eene andere gemalin te bezorgen. Met hoe grooten tegenzin dit wreede
bevel ook door den groot-vizier werd uitgevoerd, hij was naar Oostersch
gebruik aan den sultan eene blinde gehoorzaamheid verschuldigd, waaraan
hij zich niet kon onttrekken, zonder zijn eigen hoofd te verliezen. Hij
bragt hem dit maal de dochter van een' officier van ondergeschikten rang
tot echtgenoote, die even als hare voorgangster den volgenden morgen ter
dood werd gebragt. Daarna gold het de schoonste dochters der inwoners
uit de hoofdstad, om kort te gaan, elken dag trouwde eene maagd en werd
er eene vrouw ter dood gebragt.

Het gerucht van deze voorbeeldelooze onmenschelijkheid verwekte door
de geheele stad eene groote ontsteltenis. Overal hoorde men zuchten en
angstkreten. Hier beweende een vader het verlies van zijne geliefde
op zoo wreede wijze omgebragte dochter, daar hoorde men de klagten
eener teedere moeder, die voor hare kinderen een' gelijk lot vreesde.
In plaats van dus, gelijk vroeger, door zijne onderdanen geprezen en
gezegend te worden, werd de koning van Indië thans als een wreede tyran
door allen verwenscht.

De groot-vizier die, zoo als gezegd is, tegen zijnen wil en zin tot deze
vreeselijke onregtvaardigheid de hand moest leenen, had zelf ook twee
dochters, Scheherazade en Dinarzade. Beide waren schoon en deugdzaam,
doch Scheherazade bezat bovendien een' meer dan vrouwelijken moed, een
helder verstand en een' schranderen geest. Zij had veel gelezen en een
zoo sterk geheugen, dat niets van het eens gelezene haar ontging. Zij
had zich met vrucht toegelegd op de wijsbegeerte, de geneeskunde, de
geschiedenis en de schoone kunsten, en maakte beter verzen dan de meest
beroemde dichters van haren tijd. Daarbij was zij van eene uitstekende
schoonheid en onwankelbare deugd, zoodat zij met regt het wonder van
hare eeuw mogt heeten.

De vizier droeg deze zijne dochter, hem zoo waardig door hare
uitmuntende eigenschappen, de teederste liefde toe. „Vader,” zeide
zij eens tot hem, „ik heb u eene gunst te vragen, en verzoek u bij de
liefde, die gij mij toedraagt, dat gij mij deze niet weigert.” „Ik zal u
geen verzoek afslaan,” antwoordde hij, „mits dat het, zoo als ik van u
kan verwachten, redelijk en regtvaardig is.” „Wat het laatste aangaat,”
hernam Scheherazade, „gij zult daarover het best kunnen oordeelen naar
de beweegreden, die mij aanspoort u deze gunst te vragen. Het is mijn
plan om de wreedheden, welke de sultan tegen zoo vele gezinnen dezer
stad bedrijft, in haren zoo verderfelijken loop te stuiten. Ik wil aan
de regtmatige vrees van zoo vele moeders om hare dochters op zulk eene
beklagenswaardige wijze te verliezen, voor altijd een einde maken.” „Uw
voornemen is hoogst loffelijk, mijn kind,” sprak de vizier, „maar voor
het kwaad, dat gij van uwe stadgenooten wenscht af te wenden, zie ik
geen hulpmiddel. Hoe toch zoudt gij dat willen aanleggen?” „Vader,”
hernam Scheherazade, „dit middel is gemakkelijk gevonden. Daar het u is
opgedragen voor den sultan zijne vrouwen te kiezen, zoo bezweer ik u bij
de teedere liefde, die gij mij toedraagt, mij deze eer te verschaffen.”
„Zijt gij van uw verstand beroofd mijn kind!” riep de vizier door zulk
een voorstel van schrik verbleekende. „Vordert gij van uwen vader, die u
lief heeft als de appels zijner oogen, dat hij uw' beul zal worden! Hoe
kunt gij mij een verzoek van dien aard doen! Gij weet immers, dat de
sultan bij zijn hoofd heeft gezworen zijne vrouw slechts éénen nacht te
laten leven, en dat hij haar den volgenden morgen aan mij overgeeft om
haar te laten verwurgen. Hebt gij wel bedacht, waaraan uw onvoorzigtige
ijver u blootstelt?”

„Ja vader,” antwoordde dit deugdzame meisje, „ik ken al het gevaar dat
ik zal loopen, maar dit kan mij niet afschrikken. Indien ik omkom, mijn
dood zal roemrijk zijn, en bij aldien ik in mijne onderneming slaag, zoo
zal ik het geluk en de eer genieten aan mijn vaderland eene gewigtige
dienst te hebben bewezen.”—„Neen, neen,” sprak de vizier, „wat gij ook
moogt inbrengen om mij over te halen u in een zoo vreesselijk gevaar te
brengen, ik zal daarin niet toestemmen. Indien de sultan mij beval u den
dolk in het hart te stooten of den strik om den hals te slaan, ik zou
moeten gehoorzamen. Welk eene vreesselijke taak voor een' vader! Ach,
bijaldien _gij_ den dood niet vreest, vreest althans _mij_ de doodelijke
smart te berokkenen van mijne hand in uw bloed te moeten doopen.”—„Ik
kan niet anders vader!” zeide Scheherazade, „en smeek u nogmaals
eerbiedig mijn verzoek te willen toestaan.” „Uwe stijfhoofdigheid,”
hernam de vizier, „verwekt mijnen toorn. Waarom wilt gij u zelve in het
verderf storten? Wie het einde van eene gevaarlijke onderneming niet
heeft berekend, zal zich daaruit nimmer gelukkig redden. Ik ben beducht,
dat u zou overkomen, wat den ezel gebeurde, die het goed had, maar die
zich daarmede niet te vreden stelde.” „En welk ongeluk overkwam dien
ezel?” vroeg Scheherazade. „Dit zal ik u zeggen,” antwoordde de vizier,
„luister!”


DE EZEL, DE OS EN DE KOOPMAN.

Een rijk koopman bezat vele landgoederen, waarop hij eene groote menigte
van allerlei soort van vee hield. Zijn' handel nedergelegd hebbende,
besloot hij zich met vrouw en kinderen op een zijner buitengoederen te
vestigen en daar een afgezonderd, doch tevens, door zich met het opzigt
over zijne landerijen te belasten, werkzaam leven te leiden. Hij wist
zeer goed, dat ledigheid verveling baart en tot ondeugd aanleiding
geeft. Hij had de bijzondere gave ontvangen de taal der dieren te
verstaan, onder voorwaarde echter dat hij dezelve, op straffe van het
leven te verliezen, aan niemand mogt leeren. Dit weêrhield hem tevens
hetgeen hij op die wijze te weten kwam aan anderen mede te deelen, ten
einde van nieuwsgierige vragen, die hij niet zou mogen beantwoorden,
verschoond te blijven.

Deze man had op zijnen stal een' Os en een' Ezel aan dezelfde kribbe
staan. Eens, dat hij zich daar in de nabijheid had nedergezet en zich
vermaakte met het spel zijner kinderen aan te zien, welke den stal tot
speelplaats hadden gekozen, hoorde hij den os tegen den ezel zeggen.
„Graauwtje, wat zijt gij toch gelukkig, indien ik mijn lot bij het uwe
vergelijk! Gij hebt een knecht voor u, die u roskamt, wascht, versch
stroo tot ligging, goed uitgeslagen haver tot voedsel en frisch water
te drinken geeft, en voor dat alles hebt gij niets te doen dan onzen
Meester te dragen, indien hij een ridje in den omtrek doet of een
reisje maakt; voor het overige kunt gij uw leven in eene zoete
ledigheid doorbrengen. De wijze waarop men mij behandelt verschilt daar
veel van, en mijn lot is even onaangenaam, als het uwe gelukkig is.
Naauwelijks breekt de dag aan of men spant mij voor den ploeg, en tot
aan het ondergaan der zon moet ik de zware aarde omwerken, hetgeen mij
dikwijls zoo vermoeit, dat mij de krachten ten laatste ontbreken.
Bovendien, de landbouwer, die steeds achter mij gaat, houdt niet op mij
met slagen voort te drijven. Door het zware trekken en het harde juk
mij opgelegd is mijn hals geheel ontveld. Eindelijk kom ik, na van den
morgen tot den avond gewerkt te hebben, op stal, en krijg tot voedsel
wat hard gedroogde boonen, welke men zich niet eens de moeite heeft
gegeven schoon te maken, of ander voeder, dat in zijne soort niet beter
is. Tot overmaat van ellende, ontbreekt mij versch stroo om mijne
vermoeide leden op uit te strekken, zoodat ik wel reden heb uw lot te
benijden.”

De ezel viel den os niet in de rede, hij liet hem alles zeggen wat hij
wilde, doch toen hij had uitgesproken, nam graauwtje het woord en zeide:
„gij verdient ten volle den naam van dom, dien men u gegeven heeft; gij
zijt al te onnoozel, laat met u doen al wat men wil, en komt er niet toe
een goed en moedig besluit te nemen. Intusschen, wat voordeel hebt gij
van deze uwe inschikkelijkheid? Gij martelt u zelven af, tot genoegen
van hen, die er u niet eens dank voor weten. Hadt gij zoo veel moed
als gij krachten bezit, men zou u op zulk eene onwaardige wijze niet
behandelen. Waarom biedt gij, als men u voor den ploeg of wagen wil
spannen, geen tegenstand? Waarom maakt gij geen gebruik van uwe horens?
Eindelijk waarom jaagt gij hen, die u komen kwellen, geen schrik aan
door uw loeijen? De natuur heeft u de middelen geschonken om u te doen
ontzien en gij bedient er u niet van. Men geeft u bedorven boonen en duf
stroo tot voedsel; beruik het alleen, vertrap het, en laat het als eene
voor u te slechte spijs liggen. Volgt gij dezen raad, zoo zult gij
weldra eene verandering zien, waarvoor gij mij dank zult zeggen.”

De os nam deze raadgevingen van den ezel zeer goed op, en bedankte hem
daarvoor reeds in voorbaat. „Waarde graauw!” voegde hij er bij, „ik zal
niet in gebreke blijven alles op te volgen, wat gij mij gezegd hebt, en
gij zult zien op welk eene wijze ik er mij van zal kwijten.” Na dit
onderhoud, waarvan den koopman geen enkel woord ontgaan was, zwegen
beide. Den volgenden morgen kwam de landman om als naar gewoonte den
os voor den ploeg te spannen, en bragt hem naar het land. Doch de os,
den raad van den ezel niet vergeten hebbende, gedroeg zich dien dag
zoo weêrspannig, dat er niets met hem was uit te rigten. Toen men hem
eindelijk weder op stal wilde zetten en vast maken, hield hij als
vroeger den kop niet toe, maar gebruikte zijne horens om naar zijnen
meester te stooten, in een woord hij handelde in alles naar hetgeen
hem door den ezel gezegd was. Als men hem den volgenden dag weder
wilde inspannen, vond men de boonen en het stroo, hem tot voedsel
gegeven, onaangeroerd en den os zelven naar adem hijgende met de pooten
uitgestrekt in den stal liggen. Men meende dat hij ziek was, de arbeider
had medelijden met het dier, en oordeelende, dat hij tot het werk niet
in staat zou zijn, ging hij er zijnen meester berigt van geven.

De koopman zag wel in, dat de kwade raad van graauwtje door den os maar
al te getrouw was opgevolgd, en om den eerste te straffen, gelijk hij
het verdiende, zeide hij tot zijn' landbouwer: „ga, neem den ezel in
plaats van den os, en spaar hem in het werk niet.” De landbouwer deed
zoo als hem gezegd was. De ezel moest den ganschen dag voor den ploeg
loopen, waarbij hij den rug vol slagen kreeg. Dit ongewone werk en deze
harde behandeling matten hem zoo zeer af, dat hij op stal komende
naauwelijks staan of eten kon.

Intusschen was de os zeer wel te vreden, hij had alles opgegeten wat
hij in zijn' bak vond, en den geheelen dag zijn gemak gehouden. Hij
verheugde zich dus zeer den raad van den ezel te hebben opgevolgd,
en gaf hem duizend zegenwenschen voor de goede dienst, welke hij
hem bewezen had. Hij herhaalde deze, zoodra hij zijn makker op stal
zag komen. De ezel, verbitterd wegens de ondergane mishandeling,
verwaardigde zich niet den os te antwoorden. Het is door mijne eigene
onvoorzigtigheid, gromde hij in zich zelven, dat ik mij dit ongeluk
op den hals gehaald heb. Ik leefde gelukkig, alles lachte mij toe, ik
had alles wat ik kon wenschen, het is door eigen schuld dat ik mij in
ellende heb gebragt, en indien ik geene list weet te bedenken om er mij
weder uit te redden, dan is mijn ondergang zeker. Dit gezegd hebbende,
begaven hem zijne krachten en hij viel half dood bij zijne krib neder.

Hier brak de groot-vizier zijn verhaal af, en het woord tot Scheherazade
rigtende, zeide hij, „lieve dochter, gij handelt als deze ezel, en zult
u door uwe bemoeizucht in het verderf storten. Geloof mij, houdt uwe
rust, en zoek niet den dood in den geopenden muil te loopen.” „Vader,”
antwoordde Scheherazade, „de parabel, welke gij mij hebt voorgedragen,
is niet in staat mij van besluit te doen veranderen, en ik zal niet
ophouden u lastig te vallen, tot dat ik van u de gunst zal hebben
verworven, dat gij mij bij den sultan brengt om zijne gemalin te zijn.”
De vizier ziende, dat zij in hare begeerte bleef volharden, voerde haar
in toorn te gemoet: „welnu, daar gij halstarrig blijft, zoo zal ik mij
verpligt zien met u te handelen, gelijk de koopman, waarvan ik u heb
gesproken, eenigen tijd daarna met zijne vrouw deed; hoor hier de
toedragt der zaak.”

De koopman, vernomen hebbende in welk eenen beklagenswaardigen toestand
de ezel verkeerde, was nieuwsgierig te vernemen, wat er nu tusschen hem
en den os zou worden verhandeld. Te dien einde begaf hij zich na het
avondmaal bij helderen maneschijn naar den stal, waarheen hij door zijne
vrouw werd gevolgd. Bij zijne komst hoorde hij den ezel tegen den os
zeggen. „Kameraad, heb de goedheid en zeg mij wat gij denkt aan te
vangen, wanneer morgen de landbouwer komt om u voeder te brengen?” „Wat
ik dan doen zal,” antwoordde de os; „ik zal mij aanstellen gelijk gij
gezegd hebt, mij achter in den stal terugtrekken, hem als gisteren mijne
horens toonen, mij ziek houden en veinzen geheel onmagtig tot werken te
zijn.”

„Wacht u daar wel voor,” hernam de ezel, „want gij zoudt u in het
verderf storten. Ik heb den koopman onzen meester eene zaak hooren
zeggen, die mij voor u deed beven.” „En wat hebt gij dan gehoord?” sprak
de os, „ik bid u, verberg mij niets, mijn beste vriend!” „Onze meester,”
hernam de ezel, „heeft tegen den landbouwer deze voor u treurige woorden
gesproken: daar de os niet wil eten en zoo ziek en krachteloos is, wil
ik dat hij morgen geslagt zal worden. Zijn vleesch zullen wij aan de
armen uitdeelen, zijne huid kan ons van voordeel zijn en moet gij
bij den leerlooijer brengen; verzuim dus niet den slager tijdig te
bestellen. Zie daar,” vervolgde de ezel, „wat ik u kan mededeelen, het
belang dat ik in uw behoud stel en de vriendschap, welke ik u toedraag,
maken het mij tot pligt u daarvan te verwittigen en u andermaal eenen
goeden raad te geven. Zoodra men u uwe boonen en gehakt stroo brengt,
moet gij opstaan en er met gretigheid op aanvallen. De meester zal dan
daaruit opmaken, dat gij weder hersteld en gezond zijt, en ongetwijfeld
het doodvonnis herroepen, terwijl gij, anders handelende, zeker gedood
zult worden.”

Dit gesprek had het door den ezel verwachte gevolg. De hevig ontstelde
os stond van schrik op zijne pooten te beven, en bedankte den listigen
ezel hartelijk voor zijne waarschuwing en zijn nieuwen raad. De koopman,
van beider gesprek geen woord verloren hebbende, berstte in een
schaterend gelach uit, zoodat dit de verwondering van zijne vrouw
opwekte. „Zeg mij,” sprak zij, „wat reden gij hebt om zoo hartelijk
te lagchen, opdat ik in uwe vrolijkheid zal kunnen deelen.” „Vrouw,”
antwoordde de koopman, „lach zoo gij wilt mede, maar vraag mij niet
verder.” „Neen,” hernam zij, „ik wil weten wat u stof tot lagchen
gaf.” „Ik kan u,” zeide de koopman, „hieromtrent geen genoegen geven,
weet alleen dat ik zoo moest lagchen om hetgeen onze ezel aan den os
vertelde; het overige is mij niet geoorloofd voor u op te helderen.”
„En wat kan u beletten mij uw geheim mede te deelen,” hernam zij.
„Indien dit ik deed,” antwoordde hij, „zoo weet, dat mij zulks het leven
zou kosten.” „Nu steekt gij den gek met mij!” riep zijne vrouw, „hetgeen
gij daar zegt kan niet waar zijn. Bijaldien gij mij niet oogenblikkelijk
vertelt, waarover gij gelagchen hebt, en mij weigert mede te deelen, wat
de ezel en de os te zamen gesproken hebben, zoo zweer ik voortaan niet
meer met u als met mijnen man te willen leven.”

Dit gezegd hebbende, ging zij in huis, sloot zich in een afgezonderd
vertrek op, en bragt den nacht schreijende door. De man dacht eerst, dat
zij wel spoedig zou hebben uitgepruild, maar toen zij ook den volgenden
morgen voortging met klagen en schreijen ging hij tot haar en zeide:
„gij handelt niet verstandig door u dus te bedroeven wegens eene zaak
van zoo weinig belang; er is u veel minder aan gelegen dit geheim te
kennen, dan mij om het voor u te verbergen, ik bid u dus er niet meer
aan te denken.” „Ik denk er nog zoo veel aan,” hernam de vrouw, „dat ik
niet zal ophouden met weenen, vóór dat gij mijne nieuwsgierigheid, die
billijk is, zult hebben bevredigd.” „Maar ik zeg u in vollen ernst,”
zeide hij, „dat mijn leven er mede gemoeid is, indien ik zwak genoeg
ben, aan uwen aandrang toe te geven.” „Laat er van komen wat wil,”
hernam zij, „ik wil het weten of sterven.” „Ik zie,” hernam de koopman,
„dat gij geene rede verstaan wilt, en daar ik vrees, dat gij door uwe
stijfhoofdigheid u den dood zult berokkenen, zoo zal ik onze kinderen
hier laten komen, opdat zij den troost mogen hebben u voor uwen dood
nog éénmaal te zien.”

De koopman riep niet alleen zijne kinderen, maar deed ook den vader, de
moeder en de verdere bloedverwanten van zijne vrouw overkomen. Toen nu
allen bijeen waren en hij hen met de oorzaak der ontstane huisselijke
twist had bekend gemaakt, wendden zij allen hunne welsprekendheid aan
om de vrouw van hare stijfhoofdigheid af te brengen. Maar alles was
vruchteloos, zij zwoer liever te willen sterven dan haren man in dit
geval toe te geven. De koopman wist nu zelf niet meer, hoe hij er mede
handelen zou. Hij zette zich geheel alleen voor de deur van zijn huis
neder, en stond in beraad of hij zijn leven voor zijne vrouw, welke hij
hartelijk lief had, niet maar ten offer zoude brengen.

Deze koopman nu, vervolgde de groot-vizier, steeds tot Scheherazade
sprekende, had vijftig kippen met een' haan, en een' hond tot bewaking
van huis en hof. Terwijl hij nu, zoo als gezegd is, in diep gepeins
voor zijne woning zat, zag hij den hond naar den haan gaan, die zich
met zijne kippen vermaakte. „O haan!” hoorde hij den hond bestraffend
zeggen, „gij zijt het leven niet langer waardig, schaamt gij u niet in
dezen tijd nog op uw vermaak bedacht te zijn?” De haan draaide zich fier
om, en keerde zich tot den hond. „Waarom,” vroeg hij op stouten toon,
„zou dit mij heden minder geoorloofd zijn, dan op andere dagen?” „Daar
gij zulks niet schijnt te weten,” hernam de hond, „zoo verneem van mij,
dat onze meester zich heden in diepe droefheid bevindt. Zijne vrouw wil,
dat hij haar een geheim zal openbaren, van zulk eenen aard, dat hij,
dit mededeelende, het leven moet verliezen. Zoo staan de zaken, en het
is te vreezen, dat hij niet genoeg zielskracht zal bezitten om aan de
stijfhoofdigheid van zijne vrouw weêrstand te bieden, want hij bemint
haar, en is met diep medelijden bewogen door de tranen, die zij zonder
ophouden stort. Hij zal dus waarschijnlijk besluiten zich voor haar op
te offeren; wij allen verkeeren deswegens in de grootste ontsteltenis.
Gij alleen, spottende met onze droefheid, hebt de onbeschaamdheid u met
uwe kippen te vermaken.”

De haan antwoordde op deze bestraffing van den hond volgender wijze:
„wat is onze meester toch een groote dwaas! Hij heeft slechts ééne
vrouw en weet haar niet in toom te houden, terwijl ik er vijftig heb
die niet anders dan mijnen wil doen. Dat hij zijn verstand raadplege, en
weldra zal hij het middel hebben gevonden om uit zijne verlegenheid te
geraken.” „Zoo, is dat uwe meening, en wat zoudt gij dan willen dat hij
deed,” vroeg de hond. „Laat hij;” gaf de haan ten antwoord, „een' goeden
stok nemen, naar de kamer van zijne vrouw gaan, zich met haar opsluiten
en haar een duizendtal stokslagen toetellen; ik maak mij sterk, dat zij
daarna verstandiger zijn, en er niet meer op aandringen zal van hem te
weten te komen, wat hij haar niet zeggen mag.”

De koopman, den haan aldus hoorende spreken, draalde niet lang, stond
op, voorzag zich van eenen goeden knuppel, ging naar de kamer, waar hij
zijne vrouw nog altijd bitter schreijende aantrof, sloot zich met haar
op, en sloeg er, zonder veel omhaal te maken, zoo flink op, toe dat
zij weldra begon te roepen: „man, och man! het is genoeg, laat van mij
af en ik zal u naar niets meer vragen.” Op deze woorden ziende dat zij
berouw had over hare misplaatste nieuwsgierigheid, hield hij op met
haar te slaan. Hij opende daarop de deur en riep zijne kinderen en
bloedverwanten binnen, die zich zeer verblijdden de vrouw van hare
stijfhoofdigheid genezen te zien, en den man gelukwenschten, dat hij
eindelijk het regte middel had gevonden om haar tot plicht en rede terug
te brengen. „Dochter,” voegde de groot-vizier hier met een ernstig
gelaat bij, „gij verdiendet op dezelfde wijze behandeld te worden als
de vrouw van dezen koopman.”

„Waarde vader!” hernam Scheherazade, „vergeef mij en verstoor er u niet
over, dat ik bij mijn plan blijf volharden. De geschiedenis van deze
vrouw kan mij daarin niet doen wankelen. Ik zou er u vele anderen kunnen
verhalen, die u overtuigen zouden, dat gij u niet tegen mijn voornemen
aankanten moet. Overigens, met allen u verschuldigden eerbied, moet ik u
zeggen dat gij u te vergeefs daartegen zult verzetten. Indien vaderlijke
teederheid u weêrhoudt aan mijne bede toe te geven, zoo zal ik mij zelve
bij den sultan aandienen.”

De vizier, door de vastberadenheid van zijne dochter tot het uiterste
gedreven, voegde zich eindelijk naar haren wensch, en ofschoon zeer
bedroefd haar daarvan niet terug te hebben kunnen brengen, ging hij nog
op hetzelfde oogenblik naar Schahriar, om hem aan te zeggen, dat hij
voor den eerstvolgenden nacht Scheherazade zou brengen.

De sultan was ten hoogste verwonderd over het offer, dat zijn
groot-vizier bereid was hem te doen. „Hoe,” zeide hij, „hebt gij
kunnen besluiten mij uwe eigen dochter tot gemalin te geven?” „Sire,”
antwoordde de vizier, „zij zelve heeft zich daartoe aangeboden. Het
treurige lot dat haar te wachten staat kon haar niet afschrikken, en zij
stelt de eer, om slechts eenen enkelen nacht de gade van uwe majesteit
te zijn, hooger dan het leven.”

„Maar bedrieg u niet door eene ijdele hoop, vizier,” hernam de sultan,
„morgen Scheherazade weder in uwe handen overgevende, verlang ik dat
gij haar van het leven zult berooven. Zoo gij in gebreke mogt blijven,
ik zweer, dat u zulks uw eigen hoofd zal kosten.” „Sire,” antwoordde
de vizier, „mijn hart zal bloeden, en de natuur moge er zich tegen
verzetten, hoewel vader, ik sta u borg dat mijn arm zijn' pligt zal
doen.” Schahriar nam nu het offer van zijnen eersten staats-minister aan
en zeide, dat hij hem zijne dochter kon brengen, wanneer hem zulks zou
goedvinden.

[Illustratie: De Koopman en de Geest.

                                                        Dl. I, pag. 29.]

De groot-vizier ging heen, om dit aan zijne dochter mede te deelen, en
Scheherazade legde deswegens eene zoo groote vreugde aan den dag, als of
hij haar het aangenaamste nieuws ter wereld had gebragt. Zij bedankte
haren vader van haar dus verpligt te hebben, en zijne smart ziende,
zeide zij, om hem te troosten, dat zij de hoop koesterde, dat het hem
niet zou berouwen, haar aan den sultan te hebben uitgehuwelijkt, maar
dat hij integendeel reden zou hebben zich deswegens zijn leven lang te
verblijden.

Zij was er nu slechts op bedacht haar toilet te maken, en koos daartoe
de kleeding, die haar het bevalligst stond, opdat hare schoonheid,
als zij voor den sultan verscheen, op het voordeeligst mogt uitkomen.
Vóór haar vertrek nam zij echter hare zuster Dinarzade alleen en zeide
tot haar: „lieve zuster, ik heb in eene belangrijke zaak uwe hulp
noodig, en bid u mij die niet te weigeren. Mijn vader zal mij tot den
sultan brengen om zijne gade te zijn. Laat u dit nieuws echter niet
verschrikken, maar hoor mij geduldig aan. Zoodra ik voor den sultan
verschijn, zal ik hem verzoeken te veroorloven, dat gij den nacht
in de bruidskamer moogt doorbrengen, opdat ik uwe mij zoo waarde
tegenwoordigheid dien nacht nog zou kunnen smaken. Indien mij deze
gunst, gelijk ik hoop, wordt toegestaan, wees er dan op bedacht mij
morgen een uur voor dat de dag aanbreekt te wekken, en mij aldus toe te
spreken: zuster, indien gij niet slaapt, zoo bid ik u, onder afwachting
van den dag, die weldra zal aanbreken, mij eene van die schoone
vertellingen te verhalen, waarvan gij er zoo velen weet. Dan zal ik
dadelijk aan den sultan daartoe verlof vragen en er u eene zeer fraaije
vertellen. Door dit middel vlei ik mij de nieuwsgierigheid des sultans
zoodanig gaande te maken, dat hij, het einde willende weten, mij niet
zal doen dooden. Zoodoende wil ik trachten het geheele volk te bevrijden
van de ontsteltenis en schrik waarin het verkeert.” Dinarzade zeide met
genoegen te zullen doen wat hare zuster verlangde.

Toen het uur naderde, dat de sultan gewoon was zich ter rust te
begeven, bragt de groot-vizier Scheherazade naar het paleis, en
keerde terug na haar tot aan het vertrek van zijn' heer begeleid te
hebben. Zoodra de vorst haar zag binnenkomen, beval hij haar zich te
ontsluijeren en hem haar aangezigt te laten zien. Hij vond haar zoo
schoon, dat hij er verrukt van was, en ziende dat zij weende, vroeg hij
naar de oorzaak daarvan. „Sire,” antwoordde Scheherazade, „ik heb eene
zuster, die ik eene teedere genegenheid toedraag en die mij zeer lief
heeft, ik zou wenschen, dat zij den nacht in deze kamer doorbragt, om
haar tot het laatste oogenblik bij mij te zien en dan nog eenmaal
vaarwel te kunnen zeggen. Wilt gij toestaan, dat ik de voldoening
smaak haar dit laatste bewijs mijner toegenegenheid te kunnen geven?”
Schahriar gaf zijne toestemming en Dinarzade werd daarvan terstond
verwittigd, die niet toefde spoedig te komen. Het praalbed van den
sultan en Scheherazade was op eene estrade of verhevenheid geplaatst,
zooals dit bij de Oostersche vorsten gebruikelijk is. Daaronder had men
voor Dinarzade een bed gespreid.

Dinarzade, een uur vóór het aanbreken van den dag ontwakende, verzuimde
niet, te doen zoo als hare zuster haar had aanbevolen, „Lieve zuster,”
riep zij, „indien gij wakker zijt, zoo bid ik u dat gij mij, onder
afwachting van den dag, welke dra zal aanbreken, eene van die aangename
en verwonderlijke vertellingen verhaalt, waarvan gij er zoovelen
weet.” „Helaas, het zal misschien voor de laatste maal zijn, dat ik
dit genoegen smaken kan.” Scheherazade, in plaats van hare zuster te
antwoorden, wendde zich tot den sultan. „Sire,” zeide zij, „behaagt het
uwer majesteit mij te veroorloven, dat genoegen aan mijne zuster te
geven?” „Van ganscher harte,” antwoordde de sultan. „Luister dan,” zeide
Scheherazade aan hare zuster, en vervolgens het woord tot Schahriar
rigtende, ving zij aan als volgt:




EERSTE NACHT.

DE KOOPMAN EN DE GEEST.


Sire, in vroegeren tijd was er een koopman die groote goederen bezat,
zoowel in landerijen als in handelswaren en klinkende munt. Hij had vele
kantoorbedienden en slaven. Zijne zaak vorderde, dat hij van tijd tot
tijd reizen deed, om mondeling met zijne correspondenten te spreken en
te handelen. Eens, dat eene belangrijke zaak hem noodzaakte eene verre
reis te doen, steeg hij te paard en vertrok. Daar hij eene woestijn
moest doortrekken, had hij achter op zijn paard een valies met een'
kleinen voorraad beschuit en dadels geplaatst. Van genoegzamen
levensvoorraad voorzien, kwam hij, zonder bijzondere ontmoetingen,
gezond en wel op de plaats zijner bestemming aan. Nadat hij de zaken,
die hem derwaarts hadden geroepen, naar zijn genoegen afgedaan had,
nam hij zonder dralen de terugreis aan.

Op den vierden dag van zijne reis was de hitte zoo bovenmate groot,
stak de zon zoodanig, en was de zandige grond zoo heet, dat hij van
den weg afweek om onder eene groep boomen, die zich op eenigen afstand
vertoonde, eene schuil- en rustplaats te zoeken. Toen hij die plek
bereikt had, ontdekte hij tot zijne groote vreugde een bron met helder
water, door eenen kokosboom van reusachtige grootte overschaduwd.
Terstond steeg hij af, bond zijn paard met den teugel aan een' boomtak
vast, en zette zich, nadat hij uit zijn valies een paar beschuiten en
dadels gekregen had, bij de bron neder. Zijne dadels etende, wierp hij
de basten, als tot niets dienstig, links en regts van zich. Toen dit
sobere maal was afgeloopen, ging hij als een goed muzelman naar de bron,
wiesch zijne handen, voeten en aangezigt, en bad. Naauwelijks had hij
zijn gebed geeindigd, en lag nog op de knieën met het gelaat naar het
Oosten gekeerd, toen hij plotseling een' geest zag verschijnen, grijs
van ouderdom en van ontzettende grootte, die met een ontbloot zwaard in
de hand op hem afkwam, en met eene verschrikkelijke stem riep: „sta op,
dat ik u met dezen sabel doode, gelijk gij mijn' zoon gedood hebt!”
Dit zeggende, slaakte hij een' kreet van woede. De koopman, evenzeer
verschrikt door de afzigtelijke gestalte van het monster als over de
dreigende taal hem toegevoegd, antwoordde al bevende: „ach mijn goede
heer, wat heb ik tegen u misdaan, dat ik daardoor den dood van uwe hand
verdiend heb?” „Ik wil u dooden,” hernam de geest, „gelijk gij mijn'
zoon gedood hebt” „Maar goede hemel!” riep de koopman, „hoe kan ik uwen
zoon gedood hebben? Ik ken hem niet, en heb hem van mijn leven niet
gezien.” „Wat,” hernam de geest, „hebt gij u niet hier nedergezet, hebt
gij geene dadels uit uw valies genomen, en terwijl gij daarvan aat de
doppen links en regts van u geworpen?” „Ik heb alles gedaan wat gij daar
zegt,” sprak de koopman, „dat kan ik niet loochenen.” „Dit zoo zijnde,”
hernam de geest, „zeg ik u nogmaals dat gij mijn' zoon gedood hebt,
en ik zal u zeggen op welke wijze. Toen gij de doppen van uwe dadels
wegwierpt, ging mijn zoon deze plaats voorbij, gij troft hem in het oog,
en hij is er aan gestorven. Het is daarom dat ik u wil dooden.” „Vergeef
het mij heer,” smeekte de koopman. „Neen, geene vergiffenis voor den
moordenaar van mijn' zoon,” antwoordde de geest, „geen medelijden! Is
het niet regt, dat wie gedood heeft, wederom gedood zal worden.” „Dat
stem ik toe,” zeide de koopman, „maar ik kan niet gelooven uw' zoon
gedood te hebben, en al ware dit de waarheid, dan moet ik het geheel
onwetend gedaan hebben; daarom smeek ik u nogmaals mij vergiffenis te
schenken en te laten leven.” „Neen, neen,” hernam de geest, bij zijn
besluit volhardende, „ik moet u dooden, gelijk gij mijn' zoon gedood
hebt.” Bij dit laatste woord greep hij den koopman bij den arm, wierp
hem met het aangezigt plat ter aarde en hief zijn' sabel op om hem het
hoofd af te slaan.

Inmiddels bad en smeekte de koopman, gedachtig aan zijne vrouw en
kinderen, op het aandoenlijkst en met tranen in de oogen hem, al ware
het slechts ter wille van deze geheel onschuldigen, in het leven te
laten. De geest, altoos zijn zwaard opgeheven houdende, was geduldig
genoeg om zijne klagten aan te hooren, maar werd er niet door bewogen.
„Al dat klagen kan u niet baten,” riep hij, „al weendet gij bloedige
tranen, het zou mij niet weêrhouden u te dooden, gelijk gij mijn' zoon
gedood hebt.” „Hoe,” bragt de koopman in, „kan dan niets u bewegen! Wilt
gij volstrekt aan een' onschuldige het leven benemen?” „Ja,” hernam de
geest, „het is mijn vast besluit.” Dit gezegd hebbende.......

Scheherazade, tot dusverre in haar verhaal gevorderd, bemerkte dat de
dag aanbrak, en wetende dat de sultan alsdan gewoon was op te staan
om zijn gebed te doen en den raad bij te wonen, hield zij eensklaps
op met spreken. „Wel lieve zuster!” zeide Dinarzade, „welk eene
fraaije vertelling!” „Het vervolg is nog veel fraaijer,” antwoordde
Scheherazade, „en gij zoudt mij zulks toestemmen, indien de sultan mij
heden nog wil laten leven en toestaan, dat ik het u morgen vroeg verder
vertel.” Schahriar, die Scheherazade met vermaak had aangehoord, zeide
tot zich zelven, ik zal tot morgen wachten. Het staat immers altoos aan
mij haar te doen sterven, nadat ik het einde van dit verhaal, dat mijne
nieuwsgierigheid opwekt, zal hebben aangehoord. Aldus bij zich zelven
besloten zijnde, om Scheherazade dien dag nog niet te dooden, stond hij
op om zijn gebed te doen en zich naar den raad te begeven.

Intusschen verkeerde de groot-vizier in de vreesselijkste ongerustheid.
In plaats van te slapen, had hij den nacht zuchtende en weenende
doorgebragt, het ongelukkige lot van zijne dochter, wier beul hij zou
moeten zijn, beklagende. Maar als hij in deze treurige verwachting
bijna vreesde voor den sultan te verschijnen, vond hij zich te
aangenamer verrast, toen hij den vorst in den raad zag komen, zonder
het wreede bevel te geven, dat hij wachtende was.

De sultan besteedde volgens zijne gewoonte dien dag om zich met zijne
rijkszaken bezig te houden, en toen het nacht werd bragt hij dezen
andermaal met Scheherazade door. Dinarzade verzuimde niet hare zuster
den volgenden morgen op het bepaalde uur te wekken en haar aan hare
belofte te herinneren. De sultan wachtte ditmaal niet tot dat zijne
gemalin hem daartoe verlof vroeg, maar kwam haar voor. „Vervolg,” zeide
hij, „uwe vertelling van den koopman en den geest, ik ben nieuwsgierig
om het einde te hooren.” Scheherazade nam daarop het woord, en ging
aldus in haar verhaal voort:


TWEEDE NACHT.

Sire, als de koopman zag, dat de geest op het punt stond hem het hoofd
af te slaan, gaf hij een' vreesselijken schreeuw en riep: „om Gods wil,
nog een enkel woord! Geeft mij een uitstel, laat mij den tijd om van
mijne vrouw en kinderen afscheid te nemen, mijne zaken te regelen en
mijn testament te maken, opdat zij na mijnen dood verzorgd mogen zijn.
Dit in orde zijnde, zal ik zonder verzuim naar deze plaats terugkeeren
en mij in uwe handen stellen.” „Maar,” hernam de geest, „indien ik
u het uitstel verleen dat gij mij vraagt, zoo ben ik beducht dat gij
niet zult wederkeeren.” „Vertrouw u dan op mijn' eed,” antwoordde de
koopman, „ik zweer u bij den Heer van hemel en aarde, dat ik zekerlijk
zal terugkomen.” „En hoeveel tijd begeert gij?” „Een jaar is niet te
lang,” zeide de koopman, „om mijne zaken in orde te brengen en mij er op
voor te bereiden om aan het leven en zijne vermaken vaarwel te zeggen.
Ik beloof u dus morgen over een' jaar weder op deze plaats te zullen
zijn.” „En gij neemt daarbij God tot getuige?” sprak de geest. „Ja,”
antwoordde de koopman, „de Almagtige getuige tusschen u en mij, indien
ik mijn woord niet houd.” Op deze woorden liet de geest den koopman met
vrede en verdween.

Toen de koopman zich een weinig van den schrik hersteld had, steeg hij
te paard en vervolgde zijnen weg. Maar, was hij verblijd zich uit een
zoo dreigend gevaar voor het oogenblik gered te hebben, als hij aan
den eed dacht, die hem verpligtte over een jaar terug te keeren, dan
werd hij door eene doodelijke droefheid aangegrepen. Toen hij te huis
kwam, werd hij door zijne vrouw en kinderen met de grootste blijdschap
ontvangen, doch in plaats van hunne liefkozingen te beantwoorden,
onttrok hij zich daaraan en berstte in tranen los. Zij konden hieruit
ligtelijk besluiten, dat er iets buitengewoons met hem moest hebben
plaats gehad, en zijne vrouw vroeg hem daarom naar de oorzaak van zijne
droefheid. „Wij allen verheugen ons in uwe terugkomst,” zeide zij,
„en gij ontstelt ons door uw geween en de diepe smart, welke gij laat
blijken. Ik bid u zeg ons de reden van uwe droefheid.” De koopman
verhaalde hun nu zijne ontmoeting met den geest en den eed, dien hij
gedaan had.

Dit treurige nieuws bragt allen tot wanhoop. De vrouw gilde het uit
van smart en trok zich de haren uit het hoofd, de kinderen berstten
in tranen los, in een woord het was een zoo treurig en aandoenlijk
schouwspel, dat niemand, zelfs de hardvochtigste, zulks met drooge
oogen zou hebben kunnen aanzien.

Intusschen maakte de koopman reeds den volgenden dag een begin om zijne
zaken in orde te brengen. Hij droeg ten eerste zorg zijne loopende
schulden af te betalen. Aan zijne vrienden gaf hij geschenken en groote
aalmoezen aan de armen. Het overige van zijn vermogen verdeelde hij
onder zijne kinderen, na aftrek van hetgeen aan zijne vrouw bij
huwelijkscontrakt daarvan toekwam.

Intusschen verliep het jaar, en de tijd dat hij vertrekken moest brak
aan. Hij pakte zijn valies en daarin ook het laken, waarin zijn lijk
moest gewikkeld worden, doch toen hij nu van zijne vrouw en kinderen
afscheid zou nemen, smolten allen in tranen en wilden hem vergezellen om
met hem te sterven. Hij moest zich met geweld van hunne omhelzingen los
maken. Met een bloedend hart sprak hij ten laatste, zich vermannende:
„Kinderen! ik moet mij aan de beschikking Gods onderwerpen en zal dit,
hoeveel zulks ook aan mijn vaderhart kost, gewillig doen. Volgt mijn
voorbeeld, vat moed en voegt u naar de noodzakelijkheid; bedenk dat het
des menschen lot is éénmaal te sterven, en wel op het tijdstip, dat het
den Heer over leven en dood behagen zal.” Dit gezegd hebbende, sprong
hij te paard en was weldra uit het gezigt zijner dierbare betrekkingen
verdwenen, die hem met betraande oogen nastaarden en de lucht van hunne
jammerkreten deden weêrgalmen.

De koopman, zijnen eed gedachtig, droeg inmiddels zorg op den bepaalden
dag bij de bron te zijn; waar hij zich in eene zeer neêrslagtige
stemming nederzette, om de komst van den geest af te wachten. Uit
dit zijn treurig gepeins werd hij gewekt door een' grijsaard van een
eerwaardig en goedig uitzigt, die eene hinde aan een touw met zich
voerde. Nadat zij elkanderen op de gebruikelijke wijze gegroet hadden,
nam de grijsaard het woord: „Broeder!” zeide hij, „vergeef mij eene
vraag, die u welligt zal toeschijnen onbeleefd te zijn; wat voert u in
dit eenzame en woeste oord, dat alleen door booze geesten bewoond wordt,
en dat voor een lang vertoeven zeer onveilig is?”

De koopman bevredigde de nieuwsgierigheid van den grijsaard, en
verhaalde hem, door welk noodlottig voorval hij zich op dit tijdstip
daar bevond, en wat hem welligt binnen weinige oogenblikken te wachten
stond. De grijsaard hoorde hem met belangstellende verwondering aan.
„Voorwaar!” riep hij uit, „eene zeer vreemde gebeurtenis, en daar gij
door eenen eed verbonden zijt, is er niets aan te veranderen. Echter,”
vervolgde hij, zich naast den koopman in het gras nederzettende, „wil
ik, met uw verlof, getuige zijn van uwe ontmoeting met den geest.”

„Maar ik zie den dag aanbreken,” zeide Scheherazade, „en dat dwingt mij
mijn verhaal op de belangrijkste plaats af te breken.” De sultan, die
besloten had deze vertelling ten einde toe aan te hooren, liet zijne
gemalin dien dag nog leven.


DERDE NACHT.

Den volgenden nacht verzuimde Dinarzade niet hare zuster te wekken.
„Lieve zuster,” zeide zij, „verhaal mij, zoo gij wilt, eene dier schoone
verhalen, zooals gij er velen weet.” Maar de sultan gaf zijn verlangen
te kennen om het vervolg van de vertelling van den koopman en den geest
te hooren, weshalve Scheherazade haar verhaal aldus voortzette:

Sire! Terwijl de koopman en de grijsaard met de hinde nog met elkander
in gesprek waren, verscheen een andere grijsaard, door twee zwarte
honden gevolgd. Hij trad nader, groette de beide anderen en vroeg
hun wat zij in deze woeste streek te verrigten hadden? „Dat zal ik u
zeggen,” antwoordde de grijsaard met de hinde, en maakte hem bekend met
het treurige lot, dat den koopman te wachten stond.

„Dit is,” zeide de grijsaard met de zwarte honden, „werkelijk een zeer
zonderling geval en wel waardig, dat ik mij bij u nederzette en er mede
getuige van ben.” Terwijl hij dus sprak, naderde een derde grijsaard,
die dezelfde vraag deed, en die, als voren beantwoord zijnde, almede
zijn verlangen te kennen gaf, om den afloop van deze vreemde en
ongelukkige gebeurtenis bij te wonen. Nauwelijks had hij zich bij de
anderen nedergezet, toen zich over het veld een digte damp vertoonde,
die even als eene door den wind voortgedreven stofwolk met snelheid
naderde en zich eensklaps verdeelde, waarop een reusachtige geest, met
een ontbloot en opgeheven zwaard in de regterhand, te voorschijn kwam.
Zonder het gezelschap met een' groet te verwaardigen, trad hij op den
koopman toe, greep hem bij den arm en sprak op bulderenden toon: „Sta
op, opdat ik u doode, gelijk gij mijn' zoon gedood hebt.” De koopman en
de drie grijsaards werden, ofschoon zij daarop verdacht konden zijn,
zoo verschrikt door deze plotselinge en dreigende verschijning van den
geest, dat zij het van angst uitschreeuwden.

Het aanbreken van den dag noopte Scheherazade hier op te houden, doch
de nieuwsgierigheid van den sultan, die volstrekt wilde weten hoe het
met den koopman zou afloopen, was zoozeer gaande gemaakt, dat hij zich
voornam ook nog dien dag het doodvonnis te verschuiven.

Het is ligt te denken hoe verblijd de groot-vizier was, toen hij zag
dat de sultan hem geen last gaf om Scheherazade te doen sterven. Zijne
familie, het hof en het geheele volk was er verwonderd en verheugd over.


VIERDE NACHT.

Den volgenden nacht zette Scheherazade met vergunning des sultans haar
verhaal aldus voort.

Sire, als de grijsaard met de hinde zag, dat de geest den koopman had
gegrepen en hem zonder mededoogen wilde dooden, wierp hij zich aan de
voeten van het monster, kuste die met eerbied en zeide: „Vorst van
het geestenrijk, ik bid u demoedig uwen toorn op te schorten en mij
goedgunstig aan te hooren. Ik zal u mijne geschiedenis en die van de
hinde, welke gij bij mij ziet, verhalen, doch indien gij dezelve
wonderbaarlijker vindt dan de lotgevallen van dezen koopman, dien
gij wilt dooden, mag ik dan hopen dat gij aan dezen ongelukkigen het
derde deel van zijne schuld zult kwijtschelden?” De geest was eenige
oogenblikken met zich zelven in tweestrijd of hij het aanbod zou
aannemen of afwijzen, maar het slotwoord was: „Welnu! laat hooren,
ik sta het toe.”


GESCHIEDENIS VAN DEN EERSTEN GRIJSAARD EN VAN DE HINDE.

Ik zal dan, hernam de grijsaard, u mijn verhaal voordragen, verleen mij
daartoe, als ik u verzoeken mag, uwe onverdeelde aandacht. De hinde,
welke gij hier ziet, is mijne nicht en bovendien mijne vrouw. Zij had,
toen ik haar huwde, eerst haar twaalfde jaar bereikt, zoodat ik met regt
kan zeggen, dat zij mij evenzeer als vader, bloedverwant en echtgenoot
kon beschouwen.

Dertig jaren leefden wij met elkander zonder dat onze echt met kinderen
werd gezegend; dit belette mij echter niet met haar in liefde en
vriendschap te leven. De zucht naar een' erfgenaam, aan wien ik mijn
niet onaanzienlijk vermogen zou kunnen nalaten, bewoog mij eene slavin
te koopen, bij wie ik eenen zoon kreeg, die van zijne prille jeugd
af aan een' veel belovenden aanleg had. Mijne vrouw, door jaloezij
gedreven, vatte een' grooten haat op tegen moeder en kind, doch wist
dezen onedelen hartstogt zoo goed te verbergen, dat ik daarvan niets
ontdekte, dan toen het reeds te laat was.

Intusschen groeide mijn zoon zeer voorspoedig op en reeds had hij zijn
tiende jaar bereikt, toen ik in de noodzakelijkheid kwam eene verre reis
te maken. Vóór mijn vertrek beval ik moeder en zoon bij mijne vrouw aan,
en verzocht haar voor beiden, gedurende mijne afwezigheid, zorg te
dragen, daar ik een geheel jaar van huis zou moeten zijn. Zij beloofde
mij zulks en ik vertrouwde er op. Doch naauwelijks was ik vertrokken of
de ontrouwe peinsde op middelen om haren haat te bevredigen. Zij legde
zich toe op de tooverij, en zoodra zij in deze duivelkunst genoegzaam
ervaren was, om het helsche plan, dat zij ontworpen had, ten uitvoer te
kunnen brengen, lokte de verraderes mijn' zoon op eene eenzame plaats.
Daar herschiep zij hem, door hare tooverijen, in een kalf, en bragt hem
onder die gestalte bij mijnen pachter, om als een kalf, dat zij voorgaf
gekocht te hebben om vet te mesten, te worden opgekweekt. Hiermede nog
niet voldaan, handelde zij op gelijke wijze met de slavin, en herschiep
haar in eene koe, die zij mede bij den pachter bragt. Bij mijne
tehuiskomst, kwam mijne vrouw mij onder vele teekenen van geveinsde
vreugde te gemoet loopen. Ik omhelsde haar, en mijne eerste vraag was
naar de moeder en het kind, die ik aan hare zorgen had toevertrouwd.
„Uwe slavin,” zeide zij, „is gestorven, en wat uw zoon aangaat, het
is reeds twee maanden geleden dat ik hem voor het laatst gezien heb,
zonder dat ik weet waarheen hij zich begeven heeft en wat er van hem
geworden is.” De dood van mijne slavin trof mij, doch daar mijn' zoon
zich slechts verwijderd had, vleide ik mij met de hoop, dat hij, zoodra
hij mijne terugkomst vernam, spoedig terug zou keeren. Inmiddels
verliepen er acht volle maanden zonder dat hij terugkwam of iets van
zich liet hooren; toch vleide ik mij dat hij, met het ophanden zijnde
Baïramsfeest, zich niet te vergeefs zou laten wachten. Om dit feest en,
zoo ik bleef hopen, de terugkomst van mijnen geliefden zoon op waardige
wijze te vieren, beval ik den pachter mij daartoe een der vetste beesten
van zijn' stal te brengen. Hij bleef niet in gebreke, maar, wat ik
niet kon vermoeden, de koe welke hij mij bragt, was mijne slavin, de
ongelukkige moeder van mijn' zoon! Ik bond haar vast, doch op het
oogenblik, dat ik het offermes ophief om haar te slagten, begon zij zeer
droevig te bulken, en ik bemerkte dat de tranen bij stroomen uit hare
oogen liepen. Dit kwam mij zeer vreemd voor, en mijns ondanks door
een gevoel van mededoogen aangegrepen, kon ik niet besluiten haar
te dooden. Ik beval dus aan den pachter mij een ander offerdier te
brengen.

Mijne vrouw, die hierbij tegenwoordig was, beefde, toen zij mijn
mededoogen zag, van verontwaardiging, en verzette zich tegen een bevel,
waardoor haar boosaardig plan dreigde verijdeld te zullen worden. „Wat
wilt gij aanvangen, mijn vriend!” riep zij, „wees geen kind, slagt deze
koe, ik verzeker u dat onze pachter er geene op zijn' stal heeft, die
vetter en beter geschikt is tot het gebruik dat wij er van willen
maken.” Uit toegevendheid voor mijne vrouw naderde ik de koe, en
het medelijden onderdrukkende, dat mij weêrhouden had het offer te
volbrengen, wilde ik haar den doodelijken slag toebrengen, toen het
slagtoffer, hare tranen verdubbelende, zoo hartverscheurend begon te
loeijen, dat ik mij daardoor andermaal ontwapend zag. Ik gaf toen het
slagtmes aan den pachter, tot hem zeggende: „neem en slagt gij de koe,
haar droevig bulken en hare tranen maken mijn hart week en mijn' arm
krachteloos.”

De pachter, minder teêrgevoelig dan ik, bragt haar zonder verwijl den
doodsteek toe. Maar de huid afstroopende, bleek het, dat de koe, hoe vet
zij ons ook ware voorgekomen, dood mager en enkel vel en been was. Ik
had er nu een dubbel verdriet van. „Neem,” zeide ik tot den pachter, „de
koe voor u, ik schenk ze u geheel; onthaal er uw gezin op, deel, zoo gij
wilt, de overige stukken aan de armen uit, en zoodra gij een vet kalf op
stal hebt, brengt het mij in hare plaats, opdat ik het offere.”

Ik deed er volstrekt geen onderzoek naar hoe de pachter met de koe
handelde, maar kort daarop bragt hij mij een zeer vet kalf. Hoewel ik
niet wist, dat dit kalf mijn' zoon was, voelde ik echter reeds op het
eerste gezigt eene gemoedsaandoening, die mij zelven onverklaarbaar was.
Van zijn' kant, deed hij, zoodra hij mij zag, eene zoo geweldige poging
om bij mij te komen, dat hij zijn touw stuk brak. Hij wierp zich voor
mijne voeten, den kop ter aarde gebogen, als wilde hij daardoor mijn
mededoogen opwekken en mij bezweren hem het leven niet te benemen. Hij
trachtte zoo veel hem doenlijk was mij te kennen te geven, dat hij mijn'
zoon was.

Ik was hierover nog meer verwonderd en getroffen, dan door de tranen van
de koe. Ik gevoelde een diep medelijden met het beest, of beter gezegd,
het bloed deed in mijn hart zijne regten gelden. „Ga,” zeide ik tot den
pachter, „neem dit kalf weder met u, draag er de meeste zorg voor, en
breng mij dadelijk een ander in zijne plaats.”

Naauwelijks had ik dit gezegd, of mijne vrouw begon op nieuw te roepen:
„Wat wilt gij doen, lieve man! geloof mij, offer geen ander kalf dan
dit.” „Vrouw,” antwoordde ik geheel ontroerd, „bespaar mij dit verdriet,
en vergun mij, dat ik dit kalf laat leven en een ander in zijne plaats
neem; ik smeek u om u daar niet tegen te verzetten.” Doch ook mijn
dringend verzoek bleef zonder invloed. Zij haatte mijn' zoon te veel om
er in te bewilligen, dat ik hem sparen en aan hare wraak onttrekken zou.
Zij drong zoo sterk aan, dat ik eindelijk de zwakheid had, aan hare
begeerte toe te geven. Ik greep met afgewend gelaat het kalf aan, bond
het de pooten stevig vast, en het noodlottige mes in de hand
nemende.........

Hier brak Scheherazade af, ziende dat de dag zich vertoonde. „Zuster,”
zeide Dinarzade, „ik ben opgetogen over dit verhaal, waardoor mijne
aandacht zoo zeer geboeid wordt.” „Indien de sultan mij heden nog laat
leven,” hernam Scheherazade, „zoo zult gij zien, dat hetgeen ik u morgen
te verhalen heb, u nog tot meerder vermaak zal zijn.” Schahriar benieuwd
wat er worden zou van den zoon des grijsaards met de hinde, zeide tot de
sultane, dat hij zich gelukkig zou achten, den volgenden nacht den
afloop van dit zonderlinge verhaal te vernemen.


VIJFDE NACHT.[A]

[A] Wij zullen in het vervolg de verdeeling in nachten achterwege laten,
    als zijnde het voor den lezer minder aangenaam hierdoor telkens het
    verhaal te zien afbreken. Genoeg zij het, hier mede te deelen, dat
    Scheherazade den sultan van Indië door de navolgende verhalen
    zoodanig wist te boeijen, dat hij haar telken male één dag uitstel
    verleende.

„Sire,” vervolgde Scheherazade, „de grijsaard, steeds tot den geest
sprekende, ging aldus voort, zijne geschiedenis te vertellen. „Ik nam
dan,” zeide hij, „het mes, en was gereed dit in de keel van mijnen zoon
te stooten, toen hij mij met zijne met tranen gevulde oogen eenen zoo
smeekenden blik toewierp, dat ik geheel ontroerde en mij de kracht
ontbrak voort te gaan. Het mes ontglipte aan mijne bevende hand en ik
zeide tot mijne vrouw, vast besloten te zijn een ander kalf in zijne
plaats te slagten. Zij liet niet na om te trachten mij door gebeden
en bedreigingen van meening te doen veranderen. Ik bleef ditmaal
standvastig, en beloofde, alleen om haar wat neder te zetten, dat ik
dit kalf, haar ten genoegen, een jaar later op het eerstvolgende
Baïramsfeest, zou offeren.

Den volgenden morgen kwam de pachter, en vroeg mij in persoon te mogen
spreken. „Ik kom,” zeide hij, „u een nieuws mededeelen, waarvoor gij
mij, gelijk ik mij durf vlijen, dank zult weten. Ik heb eene dochter,
welke eenige kennis van de tooverij bezit. Toen ik nu gisteren het kalf,
dat gij niet hadt willen offeren, weder op den stal bragt, bemerkte ik
dat zij eerst lachte, en een oogenblik daarna begon te weenen. Dit kwam
mij zoo vreemd voor, dat ik haar naar de reden vroeg van twee zoo met
elkander strijdige aandoeningen. „Vader,” gaf zij ten antwoord, dit
kalf is de zoon van onzen meester. Ik verblijdde mij het levend terug
te zien, en weende bij de herinnering aan het treurige lot van zijne
moeder, welke in eene koe was veranderd. Deze twee herscheppingen zijn
te weeg gebragt door de betoovering van de vrouw van onzen meester,
welke de moeder en het kind haatte, en er zich van wenschte te ontslaan
door hen aan eenen wreeden dood prijs te geven.”

Gij kunt, o geest!” vervolgde de grijsaard, „oordeelen over mijn' schrik
en mijne verbazing bij het hooren dezer woorden, waardoor mij plotseling
alles werd opgehelderd, wat vroeger in het duistere lag. Ik vertrok op
het eigen oogenblik met den pachter, om in persoon met zijne dochter te
spreken. Op de pachthoeve gekomen, was mijn eerste werk naar den stal te
gaan, waar zich mijn ongelukkige zoon bevond, dien ik op het punt had
gestaan met eigen hand te dooden. Ik omhelsde en kuste hem. De spraak
ontbrak hem om de teedere namen, die ik hem gaf, te kunnen beantwoorden,
maar hij ontving mijne liefkozingen op zulk eene wijze, dat mij geen'
twijfel meer overbleef of hij was mijn geliefde en als vermist betreurde
zoon.

Op dit oogenblik kwam de dochter van den pachter in den stal. Ik ging
dadelijk tot haar, en vroeg of zij de magt bezat aan mijnen zoon zijne
vorige gestalte te hergeven. „Ja, die magt heb ik,” luidde het voor mij
verblijdende antwoord. „O!” hernam ik in mijne vreugde, „zoo gij dit
wilt doen en er in slaagt, zal ik u tot meesteres over al mijne goederen
maken.” „Gij zijt,” sprak zij, „mijn meester en ik weet zeer goed wat
ik u verschuldigd ben, maar ik moet u vooraf mededeelen, dat ik aan
uwen zoon zijne vorige gestalte niet kan terug geven, dan op twee
voorwaarden: ten eerste dat gij hem mij tot echtgenoot geeft, en ten
tweede dat het mij geoorloofd zij de persoon, die hem in een kalf heeft
veranderd, naar mijn welbehagen te straffen.” „Wat de eerste voorwaarde
betreft,” hernam ik, „daar neem ik van ganscher harte genoegen in, en
zal u eene rijke huwelijksgift geven, waarover gij geheel vrij, als over
uw bijzonder eigendom, zult kunnen beschikken. In één woord, gij zult
ondervinden, dat ik de groote dienst, welke ik van u verlang, naar
waarde zal weten te schatten. Wat uwe tweede voorwaarde, mijne vrouw
betreffende, aangaat, ook daar heb ik vrede meê; iemand, tot zulk eene
afschuwelijke misdaad in staat, verdient deswegens gestraft te worden.
Ik geef haar in uwe handen over, handel met haar naar uw welgevallen,
alleen bid ik u haar het leven niet te benemen, opdat zij den tijd moge
hebben, zich door een opregt berouw met den hemel te verzoenen.” „Ik zal
dan,” sprak zij, „met haar handelen, zoo als zij met uwen zoon gehandeld
heeft.” „Doe dit,” gaf ik ten antwoord, „maar geef mij eerst mijnen zoon
terug.”

Hierop nam zij een' nap met water, prevelde daarover eenige voor mij
onverstaanbare woorden, en zich daarop tot het kalf rigtende, zeide zij
overluid: „O kalf! indien gij door den Almagtigen Beheerscher van hemel
en aarde geschapen zijt, gelijk gij u op dit oogenblik vertoont, zoo
behoud deze gestalte; maar zoo gij een mensch waart en door tooverij in
een kalf herschapen zijt, zoo herneem, met goedvinden van den Schepper
des heelals, uwe natuurlijke gedaante.” Bij het uitspreken dezer woorden
besprengde zij het kalf met water, en terstond herkreeg mijn zoon zijne
vorige gedaante.

„Mijn zoon! mijn lieve zoon!” riep ik, hem omhelzende, uit, in eene
vervoering, waarvan ik geen meester was, „het is de hemel, die ons dit
meisje heeft toegezonden, om de afschuwelijke betoovering, waarvan gij
het slagtoffer waart, te doen eindigen, en u wraak te verschaffen over
het kwaad, dat u en uwe moeder werd aangedaan. Ik twijfel dus niet, of
gij zult uit dank en erkentenis haar wel tot uwe vrouw willen nemen,
waartoe ik mij reeds verbonden en mijne bewilliging gegeven heb.” Mijn
zoon gaf met vreugde zijne toestemming. Alvorens zij echter in het
huwelijk traden, veranderde de dochter van den pachter mijne vrouw in
eene hinde, en zij is het, welke gij hier bij mij ziet. Het was op mijn
verlangen, dat zij deze en niet eene nog minder aangename gedaante
bekwam, opdat wij haar zonder tegenzin in onzen familiekring zouden
kunnen dulden. Eenigen tijd daarna werd mijn zoon weduwnaar en ging, om
zijn verdriet te verzetten, op reis. Vele jaren zijn er thans verloopen,
zonder dat ik iets van hem vernam; ik heb mij op weg begeven, ten einde
zoo mogelijk, indien hij nog in leven is, zijn tegenwoordig verblijf op
te sporen. Gedurende mijne afwezigheid de zorg over mijne vrouw aan geen
ander willende toevertrouwen, wist ik er niets beters op dan haar overal
met mij te nemen. Ziedaar nu mijne geschiedenis en die van deze hinde.
Is zij niet zeer verrassend en vreemd?” „Dat stem ik u toe,” sprak de
geest, „en uit dien hoofde scheld ik den koopman het derde deel zijner
schuld kwijt.””

„Toen de eerste grijsaard zijne geschiedenis geëindigd had, sire!”
vervolgde de sultane, „rigtte de tweede, met de twee zwarte honden, het
woord tot den geest en zeide: „Ik zal u verhalen wat mij en de twee
zwarte honden, die gij bij mij ziet, is bejegend, en ik ben overtuigd,
dat gij mijne geschiedenis nog vreemder zult vinden dan die welke gij
thans hebt aangehoord. Maar indien ik ze verhaal, scheldt gij dan het
tweede derde deel der schuld aan dezen koopman kwijt?” „Ja,” sprak de
geest, „doch alleen onder voorwaarde, dat uwe geschiedenis werkelijk nog
wonderbaarlijker is dan die van de hinde.” Op deze toestemming ving de
tweede grijsaard aldus aan.


GESCHIEDENIS VAN DEN TWEEDEN GRIJSAARD EN VAN DE TWEE ZWARTE HONDEN.

„Gebieder der geesten,” zoo, sire, ving de tweede grijsaard aan.
„Vooraf moet gij weten, dat wij, deze zwarte honden en ik, drie broeders
zijn. Onze vader had bij zijn overlijden aan ieder van ons duizend
sequinen nagelaten. Wij bepaalden ons allen tot hetzelfde vak en werden
kooplieden. Niet lang echter nadat wij onzen bazar geopend hadden,
kreeg mijn oudste broeder, een van deze twee honden, lust om te
reizen; hij maakte dus zijne waren tot geld en kocht daarvoor andere
handelsartikelen, die hem tot het bereiken van zijn doel het geschiktste
voorkwamen.

Hij vertrok en bleef een geheel jaar afwezig. Na verloop van dien tijd
kwam er een in lompen gekleede man in mijn' winkel. Ik wierp, daar ik
het zeer druk had, slechts een' vlugtigen blik op hem, denkende dat hij
eene aalmoes kwam vragen. „God zegene u!” zeide ik, en wilde hem een
klein geldstuk geven. Maar hij trok zijne hand terug, zag mij strak
aan en zeide: „God zegene u insgelijks, doch hoe is het mogelijk,
dat gij mij niet herkent!” Toen bezag ik hem oplettender en riep, hem
omhelzende, uit: „Broeder! hoe zou ik u in dit kleed en in zulk eenen
staat dadelijk herkennen?” Ik nam hem in mijn huis, en vroeg naar zijne
gezondheid en hoe hij het op zijne reis gemaakt had. „Doe mij zulke
vragen niet,” sprak hij, „gij hebt mij slechts aan te zien, om alles te
weten. Door u al de ongelukken mede te deelen, die mij op mijne reis
getroffen en in dezen ellendigen toestand gebragt hebben, zou ik slechts
mijne smart vermeerderen.”

Ik liet dadelijk mijnen winkel sluiten, en alle overige zorgen ter zijde
stellende, geleidde ik mijnen broeder naar het bad en gaf hem het beste
kleed, dat ik bezat. Ik zag vervolgens mijne boeken na, maakte mijne
balans op, en bevond dat mijn kapitaal verdubbeld was, zoo dat ik twee
duizend sequinen bezat; ik schonk daarvan de helft aan mijnen broeder.
„Hiermede broeder,” zeide ik, „kunt gij uw verlies herstellen.” Hij nam
de duizend sequinen met blijdschap aan, begon op nieuw zijne zaken en
wij leefden weder met elkander als vóór zijn vertrek.

Eenigen tijd daarna kreeg mijn tweede broeder, de andere van deze twee
honden, ook lust zijne zaken tot geld te maken. Wij, zijn oudste broeder
en ik, deden ons best om hem dit uit het hoofd te zetten, maar er was
geen praten tegen. Hij verkocht zijne zaken, en voor het geld, dat hij
daarvan maakte, sloeg hij allerlei koopwaren in, waarmede hij in den
vreemde groote winst dacht te doen. Hij voegde zich bij eene karavaan
en vertrok. Een jaar daarna kwam hij terug in denzelfden jammervollen
toestand als zijn oudste broeder. Ik kleedde hem en gaf ook hem duizend
sequinen, die ik inmiddels weder had overgewonnen. Hij zette een' winkel
op, en begon als vroeger handel te drijven.

Op zekeren dag kwamen mijne beide broeders mij opzoeken, en sloegen mij
voor om gezamentlijk eene handelsreis te ondernemen. Ik wees in het
eerst hun voorstel van de hand. „Gij hebt gereisd,” zeide ik, „en wat
hebt gij daarbij gewonnen? Wie verzekert mij dat ik gelukkiger zijn
zal, dan gij geweest zijt?” Te vergeefs trachtten zij mij door allerlei
fraaije berekeningen te verblinden en aan te moedigen om met hen mijn
geluk te beproeven; ik had er geen ooren naar. Doch zij kwamen zoo
dikwijls op dat punt terug, dat ik, na vijf jaren lang weêrstand te
hebben geboden, mij eindelijk liet overhalen. Maar toen wij nu de
toebereidselen voor de reis moesten maken, en er sprake was om de ons
benoodigde koopwaren aan te schaffen, bleek het mij dat zij alles
verbrasd en verteerd hadden zoodat hun van de duizend sequinen, die
ik aan elk hunner gegeven had, niets overgebleven was. Ik deed hun
deswegens niet het geringste verwijt. Integendeel, daar mijn kapitaal
tot zes duizend sequinen was aangegroeid, maakte ik daarvan op nieuw
eene gelijke deeling. „Broeders,” zeide ik, „drie duizend sequinen
zullen wij in onzen handel steken, en de anderen op eene veilige plaats
verbergen, opdat, mogt onze reis niet gelukkiger zijn dan zulks vroeger
met u het geval is geweest wij iets mogen hebben, om ons daarover te
troosten en onze oude zaken weder te kunnen opvatten.” Ik stelde dus aan
ieder duizend sequinen ter hand, behield er even zoo veel voor mij, en
de overige drie duizend begroef ik in den kelder van mijn huis. Wij
kochten nu de benoodigde koopwaren, scheepten ons in op een schip, dat
wij voor gezamentlijke rekening hadden uitgerust, en verlieten met den
eersten gunstigen wind onze geboorteplaats. Na eene reis van zestig
dagen liepen wij de haven van eene groote koopstad binnen, waar wij een
aanzienlijk deel van onze waren afzetten. Ik vooral verkocht de mijnen
zoo voordeelig, dat ik tien voor één daarop won. Wij kochten vervolgens
weder nieuwe artikelen in, om die op eene andere markt te verkoopen.

Op het oogenblik, dat wij scheep wilden gaan, ontmoette ik aan de haven
eene jonge vrouw, schoon van gelaat, doch zeer armoedig gekleed. Zij
trad op mij toe, kuste mij de hand, en bad mij met grooten aandrang,
haar tot mijne vrouw en mede aan boord te nemen. Ik maakte zwarigheid
haar zulk een vreemd verzoek toe te staan, maar zij bragt zoo vele
redenen bij, onder anderen dat ik op hare armoede geen acht moest slaan
en dat ik reden zou hebben over haar gedrag tevreden te zijn, dat ik mij
liet overhalen. Ik liet haar andere kleederen maken, en na met haar
gehuwd te zijn, begaven wij ons aan boord en gingen onder zeil.

Gedurende onze zeereis bespeurde ik zoo vele goede hoedanigheden
in mijne vrouw, dat ik volstrekt geen berouw van mijn overhaast en
zonderling huwelijk had, maar haar dagelijks liever kreeg. Intusschen
zagen mijn beide broeders, die minder goede zaken gemaakt hadden dan ik,
met leede oogen dat het geluk mij zoo begunstigde. Zij hielden allerlei
booze beraadslagingen, en op zekeren nacht, dat ik met mijne vrouw
gerust te bed lag, en wij in eenen vasten slaap gedompeld waren, grepen
zij haar en mij, en wierpen ons over boord.

Mijne vrouw was eene toovergodin en dus een geest. Gij kunt daarom wel
denken, dat zij niet verdronk. Wat mij betreft, ik zou zeker den dood in
de golven gevonden hebben, had zij mij niet in hare armen opgenomen en
op een eiland gebragt. Toen nu de dag aanbrak, zeide zij tot mij: „gij
ziet, mijn echtgenoot, dat ik de weldaad, die gij mij bewezen hebt door
mij te huwen, toen gij dacht dat ik behoeftig was, niet kwalijk heb
vergolden, door u het leven te redden. Weet dan, dat ik eene toovergodin
ben en dat ik mij juist aan het strand der zee bevond, ter plaatse waar
gij u inscheeptet, en toen eene groote genegenheid voor u opvatte. Dat
ik mij in een zoo slecht gewaad aan u vertoonde, was alleen om uwe
goedhartigheid en onbaatzuchtigheid te beproeven. Gij hebt edelmoedig
met mij gehandeld. Het verheugt mij eene gelegenheid te hebben gevonden,
om u mijne dankbaarheid te betoonen. Maar ik ben ten hoogste vertoornd
op uwe broeders en zal niet tevreden zijn, vóór dat ik hen het leven heb
benomen.”

Ik hoorde dit gesprek van de toovergodin met verwondering aan, en
bedankte haar zoo veel mogelijk voor de verpligting, die ik aan haar
had. „Intusschen,” vervolgde ik, „wat mijne broeders aangaat, zoo smeek
ik u hun hunne misdaad te vergeven. Hoeveel reden ik ook heb mij over
hunne handelwijze te beklagen, wil ik toch hun verderf niet.” Hierop
zeide ik haar, hoe lief ik hen had en wat ik, door broederliefde
gedreven, voor hen gedaan had. Doch dit deed hare verontwaardiging
slechts hooger klimmen. „Ha!” riep zij uit, „niets zal mij beletten
dadelijk naar deze verraders en ondankbaren heen te vliegen, en mij
aan hen te wreken. Ik zal het schip doen vergaan, en hen op den bodem
der zee werpen.” „Neen, mijne lieve vrouw,” hernam ik, „bij den hemel
bezweer ik u, doe niets van dit alles, matig uwe gramschap, bedenk dat
het mijne broeders zijn, en dat men geen kwaad met kwaad vergelden, maar
goed voor kwaad terug moet geven.”

Deze woorden bragten de toovergodin tot bedaren, en zoodra ik ze
uitgesproken had, bragt zij mij in een' oogwenk van het eiland, waar wij
ons bevonden, op het platte dak van mijn huis. Een oogenblik daarna
was zij verdwenen. Ik klom den trap af, die van het terras naar het
binnenste mijner woning leidde, opende de deuren en ging naar den kelder
om de drie duizend sequinen, welke ik daar had verborgen, op te graven.
Vervolgens begaf ik mij naar mijn' winkel, opende deze, en ontving de
kooplieden, mijne buren, die mij geluk kwamen wenschen met mijne
behouden terugkomst. Toen ik naar mijne woning terugkeerde, zag ik deze
twee honden, die mij met ter neêr gebogen koppen naderden. Ik wist niet
wat dit te beteekenen had, en was er ten hoogste verwonderd over, doch
de toovergodin, die weldra verscheen, helderde mij deze zaak op. „Man,”
zeide zij, „wees niet verwonderd deze twee honden hier bij u te zien,
het zijn uwe broeders.” Eene rilling voer mij bij deze woorden door de
leden en ik vroeg haar, door wien zij in dezen toestand gebragt waren.
„Door mij,” sprak zij, „of liever door eene mijner zusters, welke ik
daartoe last gegeven heb, zij heeft uwe broeders in honden herschapen en
hun schip doen vergaan. De handelswaren, die gij daarbij verliest, zal
ik u langs eenen anderen weg vergoeden. Wat uwe broeders betreft, ik
heb hen gedoemd om gedurende tien jaren in deze gestalte te blijven,
waarlijk eene nog te zachte straf voor hunne verraderlijke handelwijze.”
Na mij nog de plaats te hebben opgegeven, waar ik haar alsdan zou kunnen
vinden, verdween zij.

Daar deze tien jaren thans verstreken zijn, heb ik mij op weg begeven
om de toovergodin te gaan vinden, en hier voorbij komende, ontmoette
ik dezen koopman en dezen goeden grijsaard met de hinde. O! vorst der
geesten, ziedaar mijne geschiedenis, vindt gij ze niet zeer wonderbaar?”
„Dat stem ik toe,” antwoordde de geest, „en daarom zij den koopman het
tweede derde deel kwijt gescholden van de misdaad, waaraan hij zich
jegens mij heeft schuldig gemaakt?”

       *       *       *       *       *

Dadelijk nam nu de derde grijsaard het woord, en deed aan den geest
hetzelfde voorstel als de beide anderen hem gedaan hadden. De geest
nam er genoegen mede en de grijsaard verhaalde zijne geschiedenis, door
verscheidenheid en wonderlijke avonturen nog boeijender dan die der twee
andere grijsaards. De geest was er dan ook geheel door bevredigd, en
schonk den koopman het laatste derde deel zijner schuld kwijt. „Hij mag
u alle drie wel bedanken,” vervolgde de geest, „dat gij hem door uwe
geschiedenissen uit zijne gevaarlijken toestand gered hebt, zonder u zou
hij thans niet meer onder de levenden zijn.” Bij het eindigen dezer
woorden verdween de geest.

De koopman bleef niet in gebreke zijnen dank aan zijne bevrijders te
betuigen. Zij namen vervolgens afscheid van elkander, en ieder hunner
vervolgde zijnen weg. De koopman haastte zich naar zijne vrouw en
kinderen terug te keeren, en bragt met hen zijne overige levensdagen in
volkomen huisselijk geluk door.




GESCHIEDENIS VAN DEN VISSCHER.


In vroegeren tijd leefde er een visscher, die hoog bejaard en daarbij
zoo arm was, dat hij groote moeite had aan zijne vrouw en drie kinderen,
waaruit zijn huisgezin bestond, het noodige onderhoud te verschaffen.
Hoewel hij eene gelofte gedaan had om, hetzij hij veel of weinig visch
ving, zijne netten nimmer meer dan viermaal daags uit te werpen, ging
hij toch elken morgen vóór zonsopgang op de vischvangst.

Op zekeren morgen, dat hij reeds bij maneschijn, dus voor het aanbreken
van den dag, van huis ging, begaf hij zich naar een' inham der zee,
waar hij zijne netten uitwierp. Toen hij ze weder ophaalde en naar het
strand trok, voelde hij een' sterken tegenstand, hetgeen hem hoop gaf op
eene goede vangst, waarover hij zich reeds vooruit verheugde. Doch die
vreugde ging weldra in droefheid en bittere teleurstelling over, want in
plaats van de verwachte visch vond hij, toen hij het net met inspanning
van al zijne krachten opgetrokken had, daarin niets dan het geraamte van
een ezel.

Nadat de visscher, zeer ter neêrgeslagen wegens deze slechte vangst,
zijne netten, die door het ezelsgeraamte zeer beschadigd waren, weder
hersteld had, wierp hij die voor de tweede maal uit. Weder ondervond hij
bij het ophalen eenen hevigen tegenstand, als of het net vol groote
visschen ware, maar wat hij dit maal optrok was eene met puin en slijk
gevulde mand. „O Fortuin!” riep thans de arme visscher op klagenden
toon, „wees niet op mij vergramd, en kwel geen ongelukkige, die u
smeekt hem te sparen! Ik ben van huis gegaan om hier iets te zoeken tot
onderhoud mijns levens, en wat gij mij vinden doet is voor mij de dood.
Ik heb geen ander middel van bestaan, en hoezeer ik moeite noch arbeid
ontzie, is het mij hoogst bezwaarlijk in de behoeften van mijn gezin
te voorzien.” „Maar” vervolgde hij, „waarom mij aan u te beklagen,
gij schept er vermaak in brave lieden te kwellen, en groote mannen in
vergetelheid te laten, terwijl gij de slechten begunstigt en diegenen
verheft, welke geene enkele deugd of goede hoedanigheid bezitten,
waardoor zij zulks waardig zijn.”

Bij het eindigen dezer woorden smeet hij de mand vertoornd weg, wiesch
zijne netten, reinigde ze van het slik, en wierp ze voor de derde maal
uit. Ook nu haalde hij niets op dan steenen, schelpen en wier; zijne
wanhoop was onbeschrijfelijk, hij was als zinneloos! Daar echter de dag
begon aan te breken verzuimde hij als goed muzelman niet zijn gebed te
doen, waaraan hij deze bede toevoegde: Heere! gij weet dat ik mijne
netten niet meer dan viermaal daags uitwerp. Reeds heb ik ze driemaal
uitgeworpen, zonder van mijnen arbeid eenige vrucht te genieten. Nog
slechts ééne vraag blijft mij over; ik bid u laat ditmaal de zee even
gunstig voor mij zijn, als gij ze voor Mozes gemaakt hebt.

Na dit gebed wierp de visscher zijne netten voor de vierde maal
uit. Toen hij nu dacht dat er visch in was, trok hij ze niet zonder
krachtsinspanning op. Hij vond er ook nu geen visch in, maar eene
koperen vaas, die, naar haar gewigt te oordeelen, met iets zwaars gevuld
moest zijn. Ook bemerkte hij, dat de vaas met eenen looden zegel, waarop
eenige vreemde letters gegraveerd stonden, gesloten was. Deze vangst
verblijdde hem. Ik zal, dacht hij, de vaas bij den koperslager brengen,
en voor het geld, dat ik er van maak, eene maat koren koopen, opdat ik
iets te eten hebbe voor mij en voor mijne huisgenoten.

Hij bekeek intusschen de vaas aan alle kanten, en schudde ze krachtig om
te vernemen of hetgeen zij inhield ook geluid of klank gaf. Hij vernam
niets, en deze omstandigheid, gevoegd bij die van het zegel, bragten
hem op het denkbeeld, dat deze vaas misschien eene zaak van waarde kon
inhouden. Hieromtrent zekerheid wenschende te hebben, nam hij zijn mes,
en ligtte met eenige moeite het zegel op. Hij keerde de nu geopende vaas
dadelijk het onderste boven, maar er viel niets uit, hetgeen hem ten
hoogste verwonderde. Dezelve met aandacht beschouwende, bemerkte hij
intusschen een' digten damp, die er uit opsteeg, en die hem vepligtte
twee of drie passen achterwaarts te doen, om niet te stikken. Deze damp
verhief zich tot de wolken, en breidde zich als een dikke mist over de
zee en het strand uit, een schouwspel dat, gelijk men ligt kan denken,
den visscher grootelijks verbaasde. Toen al de damp uit de vaas was
opgestegen, vereenigde hij zich tot een vast ligchaam, waaruit zich
een geest vormde langer dan de grootste reus, die ooit bestaan heeft.
Op het gezigt van dit bovennatuurlijke monster, wilde de visscher de
vlugt nemen, maar hij was zoo ontzet en door schrik getroffen, dat zijne
voeten hem hunne dienst weigerden en hij als aan den grond vastgenageld
staan bleef. „Salomo,” riep nu de uit zijne enge gevangenis ontslagen
geest, met eene stem gelijk aan het rollen van den donder, „Salomo,
groote profeet van God, vergiffenis, vergiffenis! Nimmer meer zal ik mij
tegen uwen wil verzetten. Ik zal gehoorzaam zijn aan al uwe bevelen.”

Toen de visscher deze woorden van den geest hoorde, schiep hij moed
en zeide: „Arme geest wat gij daar zegt is voor mij een raadsel.
Het is reeds meer dan achttienhonderd jaar geleden, dat Salomo, de
profeet van God, gestorven is, wat kunt gij dan met hem te doen gehad
hebben? Verhaal mij uwe geschiedenis en waarom gij in deze vaas waart
opgesloten?” Op deze toespraak, zag de geest den visscher met verachting
aan, en graauwde hem toe: „Spreek met meer beleefdheid, wat vermeet gij
u wel, mij dus gemeenzaam met den naam van „arme” aan te spreken?”
„Welnu!” hernam de visscher, „vindt gij beter dat ik u een geluksvogel
noem?”

„Ik zeg,” herhaalde de geest, „dat gij mij beleefder en met meer ontzag
hebt toe te spreken, voor dat ik u doe sterven.” „Wel nu nog fraaijer!”
riep de visscher, „om wat reden zoudt gij mij dooden? Ik heb u zoo even
uit uwe gevangenis verlost, waar gij al vrij benaauwd en dus niet op uw
gemak zult hebben gezeten: zijt gij dat misschien reeds vergeten, dan
hebt gij een heel kort geheugen.”—„Neen, dat weet ik zeer goed,” sprak
de geest, „maar het zal mij niet weêrhouden u te doen sterven; ik heb u
daarbij slechts ééne gunst toe te staan.” „En wat zal dat zijn?” vroeg
de visscher. „Dat ik het aan uwe keus laat,” antwoordde de geest, „op
welke wijze gij wilt dat ik u doode.” „Die keus,” hernam de visscher,
„bevalt mij niet, en moge een ander doen. Maar waarmede heb ik u
beleedigd? Wilt gij de weldaad, die ik u bewezen heb, vergelden door
mij het leven te benemen?” „Ik mag niet anders handelen,” hernam de
geest, „en opdat gij daarvan overtuigd moogt worden, zoo hoor mijne
geschiedenis.

Ik ben een dier weêrspannige geesten, die zich tegen den wil van God
verzet hebben. Alle andere geesten erkennen den grooten Salomo voor
Gods profeet, en onderwerpen zich aan hem: Wij, Sacar en ik, waren de
eenigsten, die zich hiertoe niet wilden vernederen. Om zich over onze
weêrspannigheid te wreken, belastte deze magtige koning zijnen eersten
minister Assaf, zoon van Barakhia, mij gevangen te doen nemen. Deze last
werd volvoerd. Assaf verzekerde zich van mijn persoon, en bragt mij
tegen mijnen wil voor den troon van den koning zijn' meester. Salomo,
de zoon van David, gelastte mij, om mijne verkeerde levenswijze te
veranderen, zijne oppermagt te erkennen, en mij aan zijne bevelen te
onderwerpen. Ik sloeg dit met trotschheid af en wilde liever zijnen
toorn ondervinden, dan den eed van getrouwheid en onderwerping, dien hij
van mij vorderde, afleggen. Om mij daarvoor te straffen sloot hij mij in
deze koperen vaas, en om zich te beter van mij te verzekeren, zoo dat ik
uit mijne gevangenis niet zou kunnen losbreken, drukte hij eigenhandig
op het looden deksel van de vaas zijn zegel, waarop de naam van den
almagtigen God gegraveerd was. Vervolgens stelde hij de vaas in handen
van een der hem onderdanige geesten, met last deze in zee te werpen,
welk bevel tot mijne groote spijt maar al te getrouw volbragt werd.
Gedurende de eerste eeuw van mijne gevangenschap deed ik een' plegtigen
eed, dat ik dengene, die mij binnen verloop van die honderd jaren uit
mijne gevangenis mogt bevrijden, schatrijk zou maken. Maar die eeuw
verliep, zonder dat iemand mij deze dienst bewees. In de tweede eeuw
zwoer ik aan mijnen bevrijder al de onderaardsche schatten te zullen
schenken, maar ik was niet gelukkiger. In het derde honderdtal jaren
beloofde ik mijn' verlosser tot eenen magtigen monarch te zullen
verheffen, hem ten alle tijde als zijn beschermgeest ter zijde te
blijven, en hem elken dag drie wenschen toe te staan, van welken aard
die ook mogten zijn; maar deze eeuw ging om gelijk de beide voorgaanden,
zonder dat er eenige verandering in mijn treurig lot kwam. Eindelijk,
verbitterd dat zich niemand over mij ontfermde en verwoed wegens mijne
langdurige gevangenschap, zwoer ik dat, mogt in het vervolg iemand mij
bevrijden, ik hem zonder mededoogen om het leven zou brengen en geen
andere gunst toestaan, dan dat hij zou kunnen kiezen welken dood te
sterven. Daarom, gij, die mij heden bevrijd hebt, kies welken dood gij
van mijne hand wenscht te ontvangen. Maar haast u!”

Dit stond echter den visscher volstrekt niet aan. „Ik ben wel
ongelukkig,” riep hij op klagenden toon, „dat ik juist hier mijne netten
moest uitwerpen, om eene zoo groote dienst aan een' ondankbare te
bewijzen! Ik bid u, wees regtvaardig en herroep uwen onredelijken eed.
Wees mij genadig! God zal ook u genadig zijn, indien gij mij grootmoedig
het leven schenkt, doch de moord op een' onschuldige gepleegd is een
gruwel in zijne oogen.” „Neen, uw dood is onvermijdelijk,” sprak de
geest, „kies alleen op welke wijze gij sterven wilt.”

De visscher, ziende dat de geest besloten had hem te dooden, werd zeer
bedroefd, niet zoo zeer uit gehechtheid aan het leven, dan wel om zijne
drie kinderen, die door zijnen dood in de diepste armoede en ellenden
zouden worden gestort. Dit bewoog hem nogmaals te beproeven of hij den
geest niet zou kunnen vermurwen. „Ach,” smeekte hij, „heb mededoogen,
is het niet met mij, dan met mijne arme kinderen die, indien gij mij
het leven beneemt, van honger en gebrek zullen moeten omkomen. Wees
niet ondankbaar voor de dienst, die ik u bewezen heb.”—„Ik heb u reeds
gezegd,” hernam de geest, „dat het juist die dienst is, welke mij in
de verpligting brengt u te dooden.” „Het is toch vreemd,” hernam de
visscher, „dat gij er zoo op staat het goede, dat u bewezen is, met
kwaad te vergelden. Het spreekwoord zegt, dat wie aan een' onwaardige
eene weldaad bewijst, slechts ondank heeft te wachten. Ik heb altoos
gemeend dat die spreuk onwaar was, als strijdig met de wet der liefde
en verderfelijk voor de maatschappij, doch thans ondervind ik, helaas!
op eene vreeselijke wijze, dat zij maar al te waar is. En ....” „Geef
u geene vergeefsche moeite,” viel de geest ongeduldig in, „alle die
redeneringen kunnen u niet baten of mij van mijn voornemen afbrengen.
Haast u! op welke wijze wilt gij sterven!”

De nood maakt dikwijls vindingrijk en deed ook nu den anders eenvoudigen
visscher op eene list bedacht zijn. „Daar ik zie,” zeide hij tot den
geest, „dat ik den dood niet kan ontgaan, zoo zal ik mij aan den
goddelijken wil, zonder wiens toelating gij niets tegen mij zoudt
vermogen, onderwerpen. Doch alvorens eenen dood te kiezen, zoo bezweer
ik u bij den levenden God, wiens naam op het zegel van den profeet
Salomo, de zone Davids, gegrift is, mij de waarheid te zeggen omtrent
eene vraag, die ik u heb voor te stellen.”

Toen de geest zag, dat hem eene bezwering werd gedaan, dat hem tot een
bepaald antwoord noodzaakte, ging hem eene rilling door de leden, en
zich tot den visscher wendende, zeide hij: „Vraag wat gij wilt, doch
haast u!” „Ik wensch te weten,” hernam de visscher, „of gij werkelijk in
deze vaas waart opgesloten; durft gij dit bezweren bij den grooten naam
die op het zegel is gegrift!” „Ja,” antwoorde de geest, „ik zweer u bij
dien grooten naam, dat ik er in was en dat dit de waarachtige waarheid
is.” „Kom, geen praatjes,” hernam de visscher, „ik kan u niet gelooven.
Deze vaas is niet ruim genoeg om slechts een' van uwe voeten te kunnen
bevatten, hoe is het dan mogelijk, dat uw geheele ligchaam daarin
besloten is geweest!” „Ik zweer u nogthans,” sprak de geest, „dat ik
er in was, zoo als gij mij hier voor u ziet. Gelooft gij mij niet,
na den zwaren eed, dien ik gedaan heb!” „Neen inderdaad niet,” zeide de
visscher, „en ik zal u niet gelooven, tenzij gij het mij met eigen oogen
zien laat, zoodat ik daardoor overtuigd wordt.”

Nu ontbond zich het ligchaam van den geest, dat weder in damp
veranderde, verspreidde zich als vroeger over de zee en het strand, trok
daarop weder te zamen en verdween van lieverlede in de vaas, zoodat er
eindelijk niets meer buiten bleef. Vervolgens liet zich uit de vaas eene
stem aldus hooren: „Welnu, ongeloovige visscher, thans ben ik in de
vaas, gelooft gij mij nu?”

De visscher, in plaats van te antwoorden, nam het loden deksel en sloot
zonder talmen de vaas digt. „Geest!” riep hij nu op triomferenden toon,
„thans is de beurt aan u, mij om genade te smeeken; kies, door welken
dood gij wilt dat ik u doe sterven! Doch neen, het is beter, dat ik u
weder in zee werp, ter plaatse waar ik er u uit opgehaald heb. Ik zal
dan hier mijne hut opslaan en mijne woning vestigen, ten einde alle
visschers, die te dezer plaatse hunne netten mogten willen uitwerpen, te
waarschuwen, om zich wel in acht te nemen een' zoo slechten geest, die
den zondigen eed heeft gedaan, zijn bevrijder te zullen dooden, niet
weder op te visschen.”

Op deze honende taal spande de vertoornde geest al zijne krachten in om
uit de vaas te komen maar te vergeefs, want het opschrift van Salomo op
het zegel belette hem zulks. Zich geheel in de magt van den visscher
ziende, besloot hij zijne gramschap te ontveinzen. „Visscher,” sprak hij
op zachten toon, „neem u wel in acht aan uwe bedreiging gevolg te geven.
Mijne handelwijze met u is slechts gekschering geweest, gij moet haar
geenszins in ernst opnemen.” „O Geest!” antwoordde de visscher, „gij,
die een oogenblik geleden de grootste waart, doch nu de kleinste van
alle geesten zijt, maak er staat op, dat al die listige praatjes u niets
zullen baten. Gij keert naar den bodem der zee terug. Indien gij daar
zoo vele eeuwen hebt gewoond, als gij mij gezegd hebt, dan kunt gij er
ook wel huisvesten tot aan den dag des oordeels. Ik heb u gesmeekt en
bij den hemel bezworen, mij het leven niet te benemen, doch gij bleeft
doof voor mijne gebeden; het is billijk, dat ik u thans met gelijke munt
betaal.”

De geest spaarde inmiddels geene fraaije woorden en beloften om den
visscher te vermurwen. „Open de vaas,” sprak hij, „geef mij de vrijheid
terug, ik smeek er u om en beloof u, dat gij over mij tevreden zult
zijn.” „Gij zijt slechts een trouwelooze,” hernam de visscher. „Ik zou
verdienen het leven te verliezen, indien ik de onvoorzigtigheid beging,
mij op u te verlaten. Gij zoudt dan gewis niet in gebreke blijven met
mij op gelijke wijze te handelen, als zeker Grieksche koning met den
geneesheer Douban handelde. Dit is eene geschiedenis, welke ik u
vertellen zal, luister!


GESCHIEDENIS VAN DEN GRIEKSCHEN KONING EN DEN GENEESHEER DOUBAN.

In Zouman, eene landstreek in Perzië, regeerde een koning, wiens
onderdanen van Griekschen oorsprong waren. Deze koning was in eene hooge
mate melaatsch. Zijne geneesheeren, na al de hun bekende middelen tot
zijne genezing te hebben aangewend, zonder dat de vorst daarbij eenige
baat of verligting van smart vond, wisten niet meer wat hem voor te
schrijven, toen er een zeer kundige arts, Douban genaamd, in zijne
hofstad aankwam.

Deze arts had zijne groote kennis geput uit Grieksche, Perzische,
Turksche, Arabische, Latijnsche, Syrische en Hebreeuwsche geneeskundige
werken; bovendien was hij een groot wijsgeer, en zeer ervaren in de
botanie, zoodat hij de kracht van bijna alle kruiden kende. Zoodra
de ziekte des konings hem ter ooren kwam en hij daarbij vernam, dat
zijne geneesheeren hem als ongeneesbaar hadden opgegeven, deed hij
zijn beste kleed aan en vond weldra gelegenheid om aan den vorst te
worden voorgesteld. „Sire,” sprak hij, „het is mij bekend dat alle
geneesheeren, die uwe majesteit behandeld hebben, u niet van uwe
melaatschheid hebben kunnen genezen; maar indien het u behaagt mijne
behandeling aan te nemen, zoo verbind ik mij u zonder in- of uitwendige
middelen volkomen te herstellen.” De Koning hoorde dit voorstel met even
veel verbazing als blijdschap aan. „Indien gij,” zeide hij „zoo bekwaam
zijt als gij voorgeeft, en in staat uwe belofte te verwezentlijken, zoo
zweer ik, dat ik u en uwe nakomelingen rijk zal maken, en behalve de
geschenken, welke gij van mij te verwachten hebt, zult gij mijn eerste
gunsteling zijn. Gij verzekert mij dus,” vervolgde de koning, „dat gij
mij van mijne kwaal kunt genezen, zonder mij eenigen drank toe te
dienen, en zonder mij eenige pijnlijke bewerking te doen ondergaan?” „Ja
Sire,” antwoordde de arts, „ik vlei mij daarin met Gods hulp te zullen
slagen, en reeds morgen zal ik er de proef van nemen.”

De medicijnmeester Douban keerde daarop naar zijne woning terug, en
maakte eene kolf met een hol handvatsel, dat hij met kruiden en
droogerijen vulde. Vervolgens vervaardigde hij ook een dusdanigen bal,
en begaf zich den volgenden morgen met een en ander naar den koning.
Volgens de gebruikelijke pligtplegingen wierp hij zich aan zijne voeten
neder, kuste de aarde, en zeide tot den koning, dat hij zijne majesteit
voorschreef te paard te stijgen en zich naar de maliebaan te begeven
om den bal te slaan. De koning deed zoo als hem gezegd werd. Toen hij
op de bestemde plaats was gekomen, trad de arts eerbiedig nader en
bood den vorst de door hem toebereide maliekolf aan. „Neem deze kolf,
Sire,” zeide hij, „oefen er u in om met dezelve den bal met alle kracht
voort te slaan, en ga hiermeê tot zweetens toe voort. Wanneer het
geneesmiddel, dat ik in de greep van deze kolf gedaan heb, door uwe hand
warm wordt, zal het door uw geheele ligchaam heen trekken. Zoodra gij
goed warm zijt, kunt gij uwe oefening staken, het middel zal dan zijne
werking gedaan hebben. In uw paleis terug gekomen, begeer dan dadelijk
een bad en laat u goed wasschen en wrijven. Begeef u vervolgens ter
ruste, en als gij morgen uw bed verlaat, zult gij volkomen genezen
zijn.”

De koning nam de kolf en zette zijn paard aan om den bal, dien hij had
opgeworpen, te achtervolgen. Hij trof den bal, en deze werd hem door
zijne hovelingen, die met hem speelden, teruggeworpen; hij sloeg hem
weder terug, en hield met dit spel zoo lang vol, dat niet alleen zijne
hand, maar zijn geheele ligchaam zweette. Dit was voldoende om de
kruiden hunne werking te laten doen. De koning staakte toen het spel,
reed naar zijn paleis terug, ging in het bad, en volgde in alles de
voorschriften van zijnen nieuwen geneesheer strikt op. Hierbij bevond
hij zich zeer goed, want den volgenden morgen opstaande, bleek hem tot
zijne groote verwondering en vreugde, dat hij van zijne melaatschheid
geheel was genezen, en dat zijn ligchaam even gezond was, als vóór
zijne ziekte. Zoodra hij gekleed was, begaf hij zich naar zijne
audientie-zaal, zette zich op den troon en vertoonde zich aan zijne
verbaasde hovelingen, die, nieuwsgierig naar de uitwerking van het
middel, zich reeds vroegtijdig daar lieten vinden. Toen zij nu den
koning geheel genezen zagen, gaven zij allen daarover hunne groote
vreugde te kennen.

Nu trad de arts Douban de zaal binnen, en wierp zich voor den troon op
zijn aangezigt neder. De koning echter riep hem tot zich, deed hem naast
zich op den troon zitten, vertoonde hem aan de vergaderde menigte en
gaf hem in het openbaar al den lof, dien hij verdiende. De vorst liet
het hierbij niet blijven; daar hij dien dag zijn geheele hof onthaalde,
noodigde hij ook den arts, en plaatste zich met hem aan eene
afzonderlijke tafel.

De Grieksche koning vergenoegde zich niet den medicijnmeester Douban
aan zijne tafel te ontvangen, hij deed hem tegen den avond in
tegenwoordigheid van het geheele hof met een' kostbaren tabberd
omkleeden, en schonk hem twee duizend sequinen. Zoo ging hij elken
dag voort den bekwamen Douban met nieuwe weldaden te overladen.

Deze koning nu had een groot-vizier, gierig, afgunstig en van nature
tot allerlei boosheden in staat. Hij zag niet zonder nijd, dat een
vreemdeling, wiens schitterende talenten hem meer en meer in de schaduw
stelden, zulke rijke geschenken ontving en bij den vorst zoo hoog in
gunst stond. Daarom besloot hij Douban bij den koning gehaat te maken.
Met dit doel ging hij tot den vorst en zeide, dat hij hem een' raad van
het allerhoogste gewigt te geven had. „En die raad is?” vroeg de vorst.
„Sire,” sprak de vizier, „het is voor een' groot monarch zeer gevaarlijk
vertrouwen te stellen in iemand, wiens trouw niet beproefd is. Terwijl
uwe Majesteit den geneesheer Douban met uwe hooge gunst en weldaden
overlaadt, bedenkt gij niet, Sire, dat deze besteed worden aan een'
verrader, die zich slechts aan dit hof heeft ingedrongen om u te
dooden.” „Hoe weet gij, hetgeen gij mij daar durft zeggen?” vraagde de
koning. „Bedenk wel dat gij tegen mij spreekt, en met eene beschuldiging
voor den dag komt, waaraan ik niet ligt geloof zal slaan!” „Sire,”
antwoordde de vizier, „ik ben zeer goed onderrigt omtrent de zaak, die
ik de eer heb, uwe Majesteit voor te dragen. Berust daarom niet in een
zoo gevaarlijk vertrouwen. Is uwe Majesteit blind voor het gevaar dat
zij loopt, het is mijn pligt, haar de oogen te openen, en ik moet het
herhalen, de arts Douban is met geen ander oogmerk uit Griekenland aan
dit hof gekomen, dan om het snoode ontwerp, waarvan ik u gesproken heb,
ten uitvoer te brengen.” „Neen, neen, vizier,” viel de koning in, „ik
ben verzekerd, dat deze man, dien gij van trouweloosheid en verraad
aanklaagt, de deugdzaamste en beste der menschen is; niemand ter wereld
is mij liever dan hij. Gij zelf weet, door welk middel of beter door
welk wonder hij mij van mijne melaatschheid genezen heeft. Indien hij
mij naar 't leven stond, waartoe zou hij mij gered hebben? Hij had mij
slechts aan mij zelven over te laten in den toestand waarin ik mij bij
zijne komst bevond, en zijn doel zou reeds lang bereikt zijn. Blaas mij
dus niet langer onregtvaardige vermoedens in. In plaats van daaraan
gehoor te geven, zal ik van heden af aan dien grooten man, zijn leven
lang, eene maandelijksche uitkeering schenken van duizend sequinen.
Wanneer ik al mijne schatten met hem deelde, ja, hem de helft van mijn
rijk gaf, ik zou daarmede niet naar waarde kunnen vergelden, hetgeen hij
aan mij gedaan heeft. Ik zie wel wat er aan scheelt, gij zijt afgunstig
op zijne deugd; maar geloof niet dat gij er ooit in slagen zult mij
tegen dien man in te nemen; te wel herinner ik mij, hetgeen zeker vizier
tot den koning Sindbad zeide, om hem te weêrhouden dat hij den prins
zijn' zoon zou dooden.”

„Sire,” hernam de vizier, „ik smeek uwe Majesteit mij de stoutmoedigheid
te vergeven, wanneer ik u verzoek, mij wel te willen mededeelen, wat
de vizier van den koning Sindbad tegen dezen zijnen heer zeide, om hem
terug te houden den prins zijnen zoon ter dood te brengen?” De koning
had de inschikkelijkheid om aan dit verzoek te voldoen. „De vizier van
den koning Sindbad,” antwoordde hij, „na aan zijnen vorst te hebben
doen opmerken, dat hij moest vreezen alleen op beschuldiging van eene
schoonmoeder tot eene daad over te gaan, waarover hij welligt later
groot berouw zou gevoelen, vertelde hem deze geschiedenis.”


GESCHIEDENIS VAN DEN MAN EN DEN PAPEGAAI.

Een jaloersche man had eene zeer schoone vrouw, en beminde haar zoo
hartstogtelijk, dat hij haar bijna nimmer uit het oog verloor. Eens
dat hij voor dringende zaken op reis moest, begaf hij zich vooraf naar
een' vogelverkooper, die er alle soorten van vreemde vogels op nahield,
en kocht van dezen een' papegaai, die niet alleen zeer goed kon
praten, maar daarbij de zonderlinge gave bezat, alles wat in zijne
tegenwoordigheid voorviel te kunnen navertellen. Hij bragt hem in eene
fraaie kooi te huis, en verzocht zijne vrouw deze in hare kamer te
plaatsen, en gedurende zijne afwezigheid goede zorg voor den vogel te
dragen, waarna hij op reis ging.

Bij zijne terugkomst verzuimde hij niet den papegaai te ondervragen,
naar hetgeen gedurende zijne afwezigheid had plaats gehad, en de vogel
deelde hem zaken mede, waaruit hij reden meende te hebben, om zijne
vrouw harde verwijten te doen. Zij dacht, dat eene van hare slavinnen
haar verraden had, doch deze bezwoeren allen hare onschuld, zoodat zij
eindelijk op de gedachte kwam, of ook de papegaai de verrader kon zijn.
Met dit denkbeeld bezield, was de vrouw bedacht op een middel om de
kwade vermoedens van haren man weg te nemen, en zich tevens op den
papegaai te wreken. Zij had hiertoe spoedig gelegenheid, want toen haar
man kort daarna weder voor één' dag en nacht op reis was, gaf zij eene
harer slavinnen bevel gedurende dien nacht met een' handmolen onder de
kooi van den papegaai te draaijen, aan eene andere om met een' gieter
water op de kooi te storten, even als of het zwaar regende, terwijl eene
derde in last kreeg met eenen spiegel, waar tegen zij een kaarslicht
liet schijnen, voor de oogen van den papegaai heen en weer te zwaaijen.
De slavinnen waren met dit werk den ganschen nacht bezig, en kweten er
zich met behendigheid van.

Toen de man den volgenden morgen terug kwam, haastte hij zich den
papegaai te ondervragen, over hetgeen ditmaal ten zijnent was
voorgevallen. „Mijn goede meester,” antwoordde de vogel, „de bliksem,
de donder, de wind en de regen hebben mij dezen ganschen nacht zoo
geplaagd, dat ik u bijna niet kan zeggen, hoe ik er onder geleden heb.”
De man, die wel wist, dat het dien nacht noch gedonderd, noch geregend
had, was overtuigd dat de papegaai hem maar wat voorjokte, en leidde
daaruit af, dat hij hem ook den vorigen keer geene waarheid gezegd had.
Hij werd hierover zoo toornig, dat hij den vogel uit zijne kooi rukte en
dood ter aarde wierp. Later echter vernam hij van zijne buren, dat de
papegaai hem over het gedrag zijner vrouw, gedurende zijne afwezigheid,
goed had ingelicht, zoodat hij groot berouw kreeg het onschuldige dier
gedood te hebben.


VERVOLG VAN DE GESCHIEDENIS VAN DEN GRIEKSCHEN KONING EN DEN GENEESHEER
DOUBAN.

Toen de Grieksche koning,” vervolgde de visscher tot den geest, „de
geschiedenis van den man en den papegaai geëindigd had, maakte hij
daaruit deze toepassing: „En gij vizier, door een' onbillijken naijver
tegen den medicijnmeester Douban, die u nooit eenig leed heeft gedaan,
ingenomen, wilt dat ik hem zal doen ombrengen. Maar ik zal er mij wel
voor in acht nemen, uit vreeze dat ik er spoedig berouw van mogt hebben,
even als de man die den papegaai doodde.” Het was voor den boosaardigen
vizier van te veel belang, Douban ten val te brengen om het hierbij te
laten berusten. „Sire,” bragt hij in, „de dood van den papegaai had
weinig te beduiden, en ik kan mij niet voorstellen, dat zijn meester er
lang over zal hebben getreurd. Maar waarom zou de vrees om misschien
een' onschuldige te treffen, u weêrhouden den geneesheer te laten
dooden. Is de beschuldiging u naar het leven te staan, die tegen hem
wordt ingebragt, niet reeds voldoende om u het regt te geven, hem het
zijne te doen verliezen? Wanneer het de veiligheid van een' groot koning
geldt, moet reeds de minste verdenking tot handelen leiden. Het is
veiliger en beter een onschuldige op te offeren, dan welligt den
schuldige te sparen. Maar, Sire, het geldt hier geene onzekere zaak, de
arts Douban wil u vermoorden. Het is geene afgunst, welke mij tegen hem
bezielt, het is alleen het belang dat ik in het behoud van uwe Majesteit
stel, het is alleen mijne getrouwheid, die mij dringt, u, Sire, een'
raad te geven, die voor uwe veiligheid van het allerhoogste gewigt
is. Is die raad slecht, dan verdien ik op dezelfde wijze gestraft te
worden als zeker vizier vroeger gestraft werd.” „En wat had die vizier
misdreven,” vroeg de Grieksche koning, „dat hem strafwaardig maakte?”
„Ik zal het u mededeelen, Sire,” antwoordde de vizier, „heb de goedheid
mij aan te hooren.”


GESCHIEDENIS VAN DEN GESTRAFTEN VIZIER.

Er leefde eertijds een koning, die een' zoon had, welke een
hartstogtelijk liefhebber van de jagt was. De koning, zijn vader,
vergunde hem gaarne dit vorstelijk vermaak, doch hij gaf aan zijn'
grootvizier last, hem steeds te vergezellen en nimmer uit het oog te
verliezen. Op zekeren dag, dat de jagers een groot en schoon hert hadden
opgedreven, zette de prins, niet anders denkende of de vizier zou hem op
den voet volgen, het hert na. Zich door zijne drift latende vervoeren,
bevond hij zich weldra op grooten afstand van het jagtgezelschap en
geheel alleen te midden van eene hem onbekende wildernis. Hij wilde nu
op zijnen weg terug keeren, om zich weder bij den vizier te voegen, die
verzuimd had hem te volgen, maar bemerkte weldra dat hij verdwaald was.
Terwijl hij nu, in het onzekere waarheen hij zijne rigting zou nemen,
dan dit, dan weder een ander pad opreed, ontmoette hij, op eene plaats
waar de weg een' driesprong vormde, eene dame, schoon van aangezigt,
doch bitter schreijende. De jonge prins hield de teugels van zijn paard
in, en vroeg aan de dame wie zij was, wat zij alleen in dit eenzame oord
zocht, en of hij haar ook welligt van dienst kon zijn? „Zie in mij,”
antwoordde zij, „de dochter van eenen Indischen koning. Terwijl ik in
het open veld een' rid te paard maakte, overviel mij de slaap, en viel
ik uit den zadel. Mijn paard is doorgegaan, en ik weet niet wat daarvan
geworden is.” De prins had medelijden met de prinses, en deed het
voorstel haar achter zich te nemen, hetgeen zij met vreugde aannam. Toen
zij nu voorbij een' ouden bouwval kwamen, verzocht zij een oogenblik te
mogen afstijgen. De prins sprong van zijn paard en bood haar de hand.
Maar hoe groot was zijne verbazing toen hij de dame, die zich in den
bouwval begeven had, nu overluid hoorde zeggen: „Verblijd u, kinderen,
ik breng u ditmaal een' schoonen jongeling mede, die welgevoed en vet
is;” waarop andere stemmen antwoordden: „Mama, waar is hij? opdat wij
hem dadelijk kunnen opeten, want wij hebben grooten eetlust.”

De prins had niet noodig meer te hooren, om het gevaar te beseffen,
waarin hij zich bevond. Hij bemerkte thans dat de dame, welke zich voor
de dochter van een' Indischen koning had uitgegeven, de vrouw was van
een' wildeman, welke vrouwen in de eenzaamste en meest woeste oorden
haar verblijf houden; en zich van duizenderlei listen bedienen om de
eenzame of verdwaalde reizigers ten harent te lokken, en ze als een
lekker brokje verslinden. Hevig verschrikt, wierp de prins zich in den
zadel. Op dit oogenblik verscheen de gewaande prinses, en ziende dat
haren aanslag dreigde te mislukken, riep zij den prins toe: „Vrees niet,
waar wilt gij heen gaan?” „Ik ben verdwaald,” antwoordde hij, „en ik
zoek den regten weg.” „Indien gij verdwaald zijt,” zeide zij, „beveel
u dan Gode aan, die u uit de verlegenheid, waarin gij u bevindt, kan
redden.” De jeugdige prins, die zeer goed begreep, dat de gewaande
prinses niet opregt met hem sprak, en steeds vreesde in hare handen te
zullen vallen, hief de oogen ten hemel, en riep uit: „Almagtig God en
Heer, zie in genade op mij neder, en verlos mij van deze vijandin.” Na
dit gebed trad de vrouw van den wildenman den bouwval weder binnen,
terwijl de prins zich in groote haast verwijderde. Gelukkig vond hij
den regten weg weder, en kwam gezond en wel bij den koning zijn' vader
terug, wien hij in alle bijzonderheden het gevaar, dat hij door de
schuld van den groot-vizier geloopen had, mededeelde. De koning,
hierdoor tegen dezen minister in hevigen toom ontstoken, liet hem
oogenblikkelijk dooden.


VERVOLG DER GESCHIEDENIS VAN DEN GRIEKSCHEN KONING EN DEN GENEESHEER
DOUBAN.

„Sire,” vervolgde de vizier van den Griekschen Koning, „om op den
geneesheer Douban terug te komen, indien gij niet voorzigtig zijt, zal u
het vertrouwen, dat gij in hem stelt, hoogst noodlottig worden. Ik weet
uit eene goede bron, dat hij een spion is, door uwe vijanden omgekocht,
om uwe Majesteit van het leven te berooven. Hij heeft u genezen, zegt
gij, niet waar! maar wie verzekert u zulks! Waarschijnlijk heeft hij u
slechts in schijn, en niet geheel afdoende hersteld. Wie weet of zijn
geneesmiddel met der tijd niet eene hoogst schadelijke uitwerking zal
hebben.”

De koning van Griekenland, die noch een vlug begrip, noch een groot
verstand bezat, had te weinig doorzigt om de slechte bedoelingen van
zijnen vizier te doorgronden, en te weinig vastheid van karakter, om in
zijn eerst genomen besluit te blijven volharden. De woorden van den
vizier schokten hem. „Vizier,” zeide hij, „gij hebt gelijk; misschien is
hij alleen gekomen om mij om het leven te brengen, zelfs de reuk van een
zijner geneesmiddelen zou mij den dood kunnen veroorzaken. Wij moeten
zien hoe wij in dezen het verstandigst handelen.”

Toen de vizier zag, dat de koning geheel in de meening verkeerde zoo
als hij die wenschte, zeide hij tot hem: „Sire, het zekerste en beste
middel, om uwe rust te verzekeren en uw leven in veiligheid te stellen,
is de geneesheer Douban onmiddelijk te laten halen, en hem dadelijk bij
zijne komst te doen onthoofden.” „Inderdaad,” hernam de koning, „ik
geloof, dat ik daardoor zijn vreeselijk voornemen moet verijdelen.”
Dit gezegd hebbende, riep hij een zijner officieren en beval hem den
geneesheer te gaan halen. Deze, niet wetende wat de koning hem te zeggen
had, begaf zich in haast naar het koninklijk paleis. „Weet gij wel,”
vroeg de koning, hem ziende, „waarom ik u hier heb laten roepen?” „Neen,
Sire,” antwoordde Douban, „en ik bid uwe Majesteit zich te verwaardigen
mij daarvan te onderrigten.” „Ik heb u laten komen,” hernam de koning,
„om mij van u te bevrijden door u het leven te benemen.”

Het is niet mogelijk de verbazing van den geneesheer uit te drukken,
toen hij aldus zijn doodvonnis hoorde uitspreken. „Sire,” zeide hij,
„welke reden kan uwe Majesteit hebben, om mij te doen sterven? Welke
misdaad heb ik bedreven?” „Ik heb uit eene goede bron vernomen,”
hernam de koning, „dat gij een spion zijt; en dat gij slechts aan mijn
hof verschenen zijt, om mij naar het leven te staan; maar om u te
voorkomen, wil ik u het uwe benemen. Sla toe,” voegde hij den beul, die
tegenwoordig was, toe, „en verlos mij van een' verrader, die zich hier
alleen heeft ingedrongen om mij te vermoorden.”

Op dit wreede bevel begreep de geneesheer zeer goed, dat de
eerbewijzingen en de weldaden, welke hij ontvangen had, hem vijanden
hadden verwekt, en dat zij den zwakken koning door hunne lasteringen tot
zijnen dood hadden doen besluiten. Het berouwde hem, den vorst van zijne
melaatschheid te hebben genezen; maar dit berouw kwam te laat. „Is het
op dusdanige wijze,” zeide hij tot hem, „dat gij de u bewezen weldaad
beloont?” Maar de koning luisterde niet naar hem, en beval ten tweeden
male aan den beul om den doodelijken slag toe te brengen. De geneesheer
zocht hulp in bidden en smeeken. „Helaas! Sire,” riep hij uit, „spaar
mijn leven, en God zal het uwe verlengen, doe mij niet sterven, uit
vrees dat God ook niet op dezelfde wijze jegens u handele.””

       *       *       *       *       *

De visscher hield hier in zijn verhaal op, en rigtte het woord tot den
geest. „Welnu! geest,” zeide hij tot hem, „gij ziet, dat hetgeen toen
tusschen den Griekschen koning en den geneesheer Douban voorviel geheel
overeenkomt met wat zoo even tusschen ons is voorgevallen.

       *       *       *       *       *

De Grieksche koning, in plaats van op de ootmoedige smeekingen van
den geneesheer acht te slaan, hernam met hardheid: „Neen, neen, het is
volstrekt noodzakelijk dat ik u doe sterven. Gij zoudt mij nog op eene
behendiger wijze het leven kunnen benemen, dan waarop gij mij genezen
hebt.” De geneesheer berstte in tranen los, en beklaagde zich bitter,
dat de dienst, die hij den koning bewezen had, zoo slecht werd beloond.
Hij bereidde er zich inmiddels op voor, om zijn vreesselijk lot te
ondergaan. De beul deed hem den blinddoek voor de oogen, bond hem de
handen, en sloeg de hand aan de sabel, om die uit de scheede te trekken.

De hovelingen, die hierbij tegenwoordig waren, met het lot van den
ongelukkigen Douban begaan, baden den koning hem genade te verleenen;
verzekerende dat hij onschuldig was, waarvoor zij borg wilden blijven.
Maar de vorst was onverbiddelijk, en sprak hen op eene wijze toe, dat
zij geen woord meer durfden uitbrengen.

De geneesheer, geknield, geblinddoekt, en ieder oogenblik den slag
afwachtende die zijn leven zou doen eindigen, wendde zich nog éénmaal
tot den koning, zeggende: „Sire, daar uwe Majesteit mijn doodvonnis
toch niet wil herroepen, bid ik haar mij ten minste de genade te
verleenen, dat ik mij nog eerst naar mijne woning begeve, om de noodige
beschikkingen voor mijne begrafenis te maken, mijn huisgezin een laatst
vaarwel te zeggen, aalmoezen uit te deelen, en mijne boeken aan personen
te maken, welke genoeg kunde bezitten, om er een goed gebruik van te
maken. Ik bezit onder anderen een boek, dat ik uwe Majesteit wensch
te schenken, omdat het een hoogst kostbaar werk is, wel waardig om
zorgvuldig in uwe schatkamer geborgen te worden.” „En waarom is dat boek
zoo kostbaar als gij zegt?” hernam de koning. „Sire,” antwoordde de
geneesheer, „dit werk bevat een groot aantal hoogst merkwaardige zaken,
waarvan de voornaamste is, dat, wanneer men mij het hoofd zal hebben
afgeslagen, en uwe Majesteit zich dan de moeite wil geven, het boek tot
aan het zesde blad te openen en te lezen hetgeen op den derden regel
van dat blad aan de linkerhand staat, mijn hoofd al de vragen zal
beantwoorden, welke uwe Majesteit tot hetzelve zal willen rigten.” De
koning, zeer nieuwsgierig om eene zoo wonderlijke zaak te zien, stelde
de teregtstelling tot den volgenden dag uit, en zond Douban onder eene
zorgvuldige bewaking naar huis.

De geneesheer stelde inmiddels orde op zijne zaken, en daar het gerucht
zich verspreid had, dat er een ongehoord wonder na zijnen dood zoude
plaats hebben, begaven zich de vizier, de emirs, de officieren der
lijfwacht, in een woord het geheele hof, den volgenden dag naar de
audientiezaal om er getuige van te zijn.

De geneesheer Douban verscheen weldra, hij naderde tot aan den voet van
den koninklijken troon met een dik boek in de hand. Vervolgens liet hij
zich een bekken brengen, waarop hij den doek uitspreide, die om het boek
was gewonden, en het den koning aanbiedende, zeide hij: „Sire, neem dit
boek en beveel dat mijn hoofd, zoodra het gevallen zal zijn, in het
bekken op den doek, waarmede het boek omwonden is, worde nedergezet.
Zoodra het daarop geplaatst zal zijn, zal het ophouden met bloeden; open
alsdan het boek, en mijn hoofd zal uwe vragen beantwoorden. Maar Sire,”
voegde hij er bij, „veroorloof mij, uwe Majesteit nog eenmaal om de
genade te smeeken. Laat u in Gods naam verbidden; ik betuig u plegtig
dat ik onschuldig ben.” „Uwe gebeden,” hernam de koning, „kunnen mij
niet van besluit doen veranderen. Al ware het ook maar om uw hoofd na
uwen dood te hooren spreken, wil ik dat gij sterft.” Dit zeggende nam
hij het boek uit de handen van den geneesheer, en beval den beul zijn
pligt te doen.

Het hoofd werd zoo behendig van den romp gescheiden, dat het in het
bekken viel; en naauwelijks was het op den doek geplaatst of het
hield op met bloeden. Tot groote verbazing van den koning en van alle
toeschouwers, opende het toen de oogen, en sprak: „Sire, uwe Majesteit
gelieve het boek te openen.” De koning opende het, doch daar het eerste
blad als aan het tweede vastgeplakt zat, bragt hij, om het gemakkelijker
om te slaan, den vinger aan den mond om dien nat te maken. Dit deed hij
tot aan het zesde blad, en daarop niets geschreven vindende, zeide hij
tot het hoofd: „Doctor, er staat hier niets geschreven.” „Sla nog eenige
bladen om,” hernam het hoofd. De koning ging daarop voort met het
omslaan der bladen, steeds den vinger aan den mond brengende tot dat
het vergift, waarmede ieder blad was doortrokken, zijne werking begon
te doen. De vorst gevoelde eensklaps eene vreemde gewaarwording, zijne
oogen werden beneveld, en in hevige stuiptrekkingen zakte hij aan den
voet van zijn' troon in een.

Toen de geneesheer Douban, of liever zijn hoofd zag, dat het vergift
zijne uitwerking had gedaan, en dat den koning nog slechts weinige
oogenblikken levens overschoten, riep het uit: „Tyran, ziedaar op welke
wijze de vorsten gestraft worden, die van hunne magt misbruik maken, en
het bloed van onschuldigen vergieten. God straft vroeg of laat hunne
ongeregtigheid en hunne wreedheid.” Naauwelijks had het hoofd deze
woorden gesproken, of de koning viel dood ter neder, en ook het hoofd
verloor het weinige leven dat nog aan hetzelve was bijgebleven.””

       *       *       *       *       *

„Sire,” vervolgde Scheherazade, „aldus was het einde van den Griekschen
koning en den geneesheer Douban, ik wil thans de geschiedenis van den
visscher en den geest gaan vervolgen.


VERVOLG DER GESCHIEDENIS VAN DEN VISSCHER EN DEN GEEST.

Zoodra de visscher de geschiedenis van den Griekschen koning en den
geneesheer Douban geeindigd had, maakte hij daarop de volgende
toepassing voor den geest, dien hij steeds in de vaas opgesloten hield.

„Indien de Grieksche koning,” zeide hij, „den arts in het leven had
gelaten, zou God hem ook het zijne hebben doen behouden; maar hij hoorde
niet naar zijne ootmoedigste smeekingen, en God heeft hem daarvoor
gestraft. Zoo is het ook met u, o geest! indien ik u had kunnen
vermurwen en de genade waarom ik u bad van u had kunnen verwerven, zou
ik thans medelijden hebben met den toestand waarin gij u bevindt; maar
dewijl gij, in weêrwil der zoo groote verpligting, welke gij jegens mij
hadt, omdat ik u in vrijheid had gesteld, toch in uw voornemen om mij te
dooden zijt blijven volharden, moet ik op mijne beurt onverbiddelijk
zijn. Ik zal, door u in deze vaas opgesloten te laten en u weder in zee
te werpen, u tot aan het einde der eeuwen van het gebruik des levens
berooven; ziedaar de wraak, die ik mij voorneem op u te nemen.”

„Visscher, mijn waarde vriend,” antwoordde de geest, „ik bezweer u
eene niet zoo wreede wraak op mij te nemen. Bedenk, dat alle wraak
hoogst liefdeloos is, en dat het integendeel zeer prijsselijk is, kwaad
met goed te vergelden; behandel mij niet gelijk Imma weleer Ateca
behandelde.” „En wat deed Imma met Ateca?” hernam de visscher. „Ja!”
antwoordde de geest, „indien gij die geschiedenis wenscht te hooren,
open dan vooraf deze vaas; meent gij dat ik zoo, in uwe gevangenis
opgesloten, lust heb u geschiedenissen te vertellen? Ik zal er u zoo
velen verhalen als gij maar wilt, wanneer gij mij eerst weder uit deze
vaas bevrijd hebt.” „Neen,” zeide de visscher; „ik zal u niet verlossen,
gij praat te vergeefs, ik zal u in het diepste der zee werpen.” „O
visscher,” riep de geest daarop uit, „ik beloof u, u volstrekt geen
kwaad te zullen doen, integendeel wil ik u een middel aan de hand geven
om verbazend rijk te worden.”

De hoop, om uit zijne armoede verlost te worden, deed den visscher van
gedachte veranderen. „Ik zou uw verzoek wel willen inwilligen,” zeide
hij, „indien ik op uw woord staat kon maken; zweer mij bij den grooten
naam van den almagtigen God, dat gij ter goeder trouw zult nakomen wat
gij belooft, dan zal ik de vaas weder openen. Ik vertrouw, dat gij niet
zoo goddeloos zult zijn eenen zoo vreeselijken eed te schenden.” De
geest lag den eed af en de visscher deed daarop dadelijk het deksel
van de vaas. Onmiddelijk steeg er damp uit op, en de geest hernam
langzamerhand zijne vorige gedaante. Het eerste wat hij vervolgens deed,
was de vaas met den voet in zee te stooten. Deze handelwijze deed den
visscher schrikken. „Geest,” zeide hij, „wat beteekent dit? Wilt gij den
eed, dien gij zoo juist gezworen hebt, schenden? en moet ik tot u zeggen
wat de geneesheer Douban tot den Griekschen koning zeide:” „Laat mij
leven, en God zal uwe dagen verlengen!” De vrees van den visscher deed
den geest lagchen, die hem antwoordde: „Neen visscher, stel u gerust; ik
heb de vaas tot mijn vermaak in het water geworpen, om te zien of gij er
ook door ontsteld zoudt worden, om u te overtuigen, dat ik mijn woord
gestand wil doen, neem uwe netten op en volg mij.” Deze woorden gezegd
hebbende, ging hij heen, den visscher vooruit, die, met zijne netten
beladen, hem met eenig wantrouwen volgde. Zij kwamen langs de stad, en
klommen boven op eenen hoogen berg, waarna zij in eene uitgestrekte
vlakte nederdaalden en bij eenen tusschen vier heuvelen gelegen vijver
kwamen.

Toen zij aan den kant van den vijver gekomen waren, zeide de geest tot
den visscher: „Werp uwe netten uit en vang visch.” De visscher twijfelde
er niet aan eene groote menigte te zullen vangen, want hij zag den
vijver van visschen wemelen; maar wat hem in het bijzonder verwonderde
was, dat hij er zag die van vier verschillende kleuren waren: witte,
roode, blaauwe en gele. Hij wierp zijne netten in het water, en ving er
van ieder dezer kleuren één. Daar hij nimmer zulke visschen gezien had,
kon hij niet ophouden ze te bewonderen, en oordeelende, dat hij er eene
vrij aanzienlijke som voor zou kunnen krijgen, was hij over deze vangst
uitermate verblijd. „Neem deze visschen meê,” zeide hem de geest, „en
breng ze aan uwen sultan; hij zal er u meer geld voor geven, dan gij
uw gansch leven gehad hebt. Gij kunt elken dag in dezen vijver komen
visschen, maar ik waarschuw u, uwe netten iederen dag slechts éénmaal
uit te werpen, anders zal er u een groot ongeluk van overkomen; pas dus
op. Dit is de raad dien ik u geef: indien gij hem naauwkeurig opvolgt,
zult gij er u wel bij bevinden.” Dit gezegd hebbende, stampte hij met
den voet op de aarde, die zich opende en onmiddelijk weder sloot, nadat
de geest in haren schoot verdwenen was.

De visscher, die besloten had, om de raadgevingen van den geest
stiptelijk op te volgen, wachtte zich wel zijne netten voor den tweeden
keer uit te werpen. Zeer tevreden met zijne vangst, sloeg hij den weg
naar de stad weder in, over de vreemde gebeurtenis nadenkende, welke
hem bejegend was. Hij ging regelregt naar het paleis van den sultan,
om dezen zijne visschen aan te bieden. De sultan was ten hoogste
verwonderd op het zien dezer vier visschen, hij nam ze den een na
den ander op, en na ze langen tijd beschouwd te hebben, zeide hij
aan zijnen groot-vizier: „Neem deze visschen en breng ze aan de
bekwame hofmeesteres, mij door den koning van Griekenland gezonden, ik
veronderstel dat zij wel even lekker als schoon zullen zijn.” De vizier
bragt ze zelf naar de keukenmeesteres, en gaf ze haar eigenhandig over:
„Ziedaar,” zeide hij tot haar, „vier visschen die men aan den sultan
gebragt heeft, hij beveelt u, ze voor hem toe te bereiden.” Na aldus aan
het hem gegeven bevel te hebben voldaan, keerde hij naar den sultan
zijnen meester terug, die hem toen den last opdroeg, den visscher vier
honderd goudstukken uit zijne schatkamer ter hand te stellen, wat hij
terstond naauwkeurig deed. De visscher, die nimmer in eens eene zoo
belangrijke som bezeten had, kon zich van zijn geluk bijna geen begrip
vormen, het was hem alsof hij droomde. Maar hij ondervond weldra, dat
het geen droom was, toen hij het geld ging gebruiken om in de behoeften
van zijn huisgezin te voorzien.

De keukenmeesteres geraakte middelerwijl in de grootste verlegenheid.
Zoodra zij de visschen, welke de vizier haar gegeven had, schoon gemaakt
had, zette zij ze in eene pan met olie op het vuur, om ze te bakken.
Toen zij dacht, dat ze aan de eene zijde gaar genoeg zouden zijn, keerde
zij ze om. Maar, o ongehoord wonder! naauwelijks waren de visschen
omgekeerd, of de muur der keuken spleet van een en eene dame van eene
verwonderlijke schoonheid en een bevallig uiterlijk trad door de nieuwe
opening de keuken binnen. Zij was in een gebloemd satijnen kleed van
Egyptische snede gehuld, droeg groote oorbellen en een halssnoer van
schitterende parelen, gouden met robijnen bezette armbanden, en had een
myrten stokje in de hand. Tot groote verwondering van de hofmeesteres,
die van verbazing sprakeloos en als aan den grond vastgenageld stond,
trad de dame op de braadpan toe, en raakte een der visschen met
haar stokje aan: „Visch, visch,” sprak zij, „bewijst gij wel den
verschuldigden eerbied?” De visch niet antwoordende, herhaalde zij
de zelfde vraag, waarop de vier visschen allen te gelijk de koppen
ophieven, en haar duidelijk antwoordden: „Ja, ja, als gij telt, tellen
wij ook; als gij uwe schulden betaalt, betalen wij de onzen; als gij
vlugt, overwinnen wij en zijn wij tevreden.” Zoodra zij deze woorden
gesproken hadden, smeet de jonge dame de pan omver, en keerde in de
opening van de muur terug, welke zich achter haar sloot als of er nimmer
eenige opening of scheur geweest ware.

Toen de over al deze wonderen verbaasde keukenmeesteres van haren schrik
eenigzins bekomen was, nam zij de visschen, die op de gloeiende kolen
gevallen waren, weder op; maar zij waren zoo zwart als steenkool
geworden, en konde den sultan onmogelijk zóó voorgezet worden. Zij
gevoelde er zeer groot leedwezen over, en begon bitter te weenen:
„Helaas!” zeide zij, „wat moet er van mij worden? Ik ben verzekerd, dat
wanneer ik aan den sultan vertel wat ik gezien heb, hij mij toch niet
zal gelooven; wat zal hij vreesselijk vertoornd op mij zijn!”

Terwijl zij dus bekommerd was, trad de grootvizier binnen en vraagde
haar of de visschen gereed waren. Zij verhaalde hem al wat er
voorgevallen was, en gelijk men kan begrijpen, verwonderde hem dit
verhaal in de hoogste mate; maar, zonder er iets van aan den sultan te
zeggen, verzon hij eene uitvlugt, welke den sultan tevreden stelde.
Intusschen liet de vizier den visscher onmiddelijk halen, en toen
deze gekomen was, zeide hij tot hem: „Visscher, breng mij vier andere
visschen, in alles gelijk aan die, welke gij reeds geleverd hebt, want
er is een ongeluk meê voorgevallen, dat oorzaak is, dat men ze den
sultan niet heeft kunnen voorzetten.” De visscher verhaalde hem niet,
waarvoor de geest hem gewaarschuwd had; maar om zich te ontslaan van het
verzoek, de visschen nog dien dag te leveren, verontschuldigde hij zich
door den verren afstand waar ze gevangen werden, doch beloofde ze den
volgenden morgen te zullen brengen.

De visscher begaf zich werkelijk den volgenden nacht naar den vijver.
Hij wierp zijne netten uit, en vond er, toen hij ze weder optrok, vier
visschen in, die gelijk de vorigen ieder van eene verschillende kleur
waren. Hij keerde oogenblikkelijk terug en bragt ze binnen den bepaalden
tijd aan den groot-vizier. Deze minister ging er zelf weder meê naar de
keuken, waar hij, toen hij zich met de keukenmeesteres alleen bevond,
de deur toegrendelde. De keukenmeesteres maakte de visschen in zijne
tegenwoordigheid dadelijk schoon, en zette ze toen op het vuur, gelijk
zij den vorigen dag met de vier anderen gedaan had. Toen zij aan de eene
zijde gaar waren, en zij ze omgekeerd had, opende zich wederom de muur
der keuken, dezelfde dame verscheen met haar stokje in de hand, naderde
de braadpan, raakte een der visschen aan, rigtte dezelfde woorden tot
hen, en allen gaven zij, de koppen opligtende, haar het zelfde antwoord.
De jonge dame smeet daarop met haar stokje de braadpan nogmaals omver en
verdween in den muur op de zelfde plek, waar zij er uit gekomen was.
Toen de groot-vizier dit een en ander zelf gezien en gehoord had, zeide
hij! „dit is te vreemd en te wonderbaar om er voor den sultan een geheim
van te maken; ik zal hem van dit wonder kennis geven.” Hij ging hem dan
ook terstond opzoeken, en deelde hem de gebeurtenis in zijn geheel
naauwkeurig mede.

Toen de sultan dit vernomen had, betoonde hij er de grootste
verwondering over, en stond er op, zelf het wonder bij te wonen. Hiertoe
moest de visscher bij hem komen. „Vriend,” zeide hij tot hem, „kunt
gij mij nog vier zulke visschen brengen?” De visscher gaf hierop een
bevestigend antwoord, mits men hem drie dagen tijd gaf, om zijne belofte
te vervullen. Toen de sultan hem dezen tijd toegestaan had, ging hij ten
derden male naar den vijver, en was weder even gelukkig als vroeger. Hij
bragt de vier visschen onmiddelijk bij den sultan, die er zeer verheugd
over was, te meer daar hij niet verwacht had ze reeds zoo spoedig te
zullen ontvangen; hij gaf den visscher weder vier honderd geldstukken.

Zoodra de sultan de visschen in zijn bezit had, liet hij ze in zijn
vertrek brengen met al het noodige om ze te doen braden. Vervolgens
sloot hij zich met den groot-vizier in zijne kamer op, waarna deze
laatste de visschen toebereidde en in eene pan op het vuur zette. Toen
ze aan de eene zijde gaar waren, keerde hij ze om; dan, onmiddelijk
opende zich de muur, doch in plaats van de jonge dame, trad een
zwarte uit de opening te voorschijn. Hij was als slaaf gekleed, van
reusachtigen ligchaamsbouw, en had een' grooten groenen stok in zijne
hand. Hij ging naar de pan, en met zijnen stok een der visschen
aanrakende, sprak hij met eene bulderende stem: „Visch, visch, bewijst
gij wel den verschuldigden eerbied?”

Op deze vraag hieven de visschen hunne koppen op, en antwoordden: „Ja,
ja, wij bewijzen ze; als gij telt, tellen wij ook; als gij uwe schulden
betaalt, betalen wij de onzen; als gij vlugt, overwinnen wij en zijn wij
tevreden.”

Naauwelijks hadden zij deze woorden uitgesproken of de zwarte wierp
de pan omver, midden in het vertrek, en veranderde de visschen in
steenkolen. Daarna keerde hij trotsch in de opening terug, die zich
onmiddelijk achter hem weder sloot, zoodat er niets meer van te zien
was. „Wat ik thans gezien heb,” sprak de sultan tot den groot-vizier,
„veroorzaakt mij de grootste onrust. Aan deze visschen is zeker iets
geheimzinnigs en bijzonders verbonden, dat ik opgehelderd wil hebben.”
Hij deed dadelijk den visscher voor zich verschijnen, en zeide tot hem:
„Uwe visschen verontrusten mij zeer, waar hebt gij ze gevangen?” „Sire,”
was zijn antwoord, „ik heb ze uit eenen vijver, die aan gene zijde van
gindschen berg tusschen vier heuvelen gelegen is.” „Kent gij dien
vijver, groot-vizier?” vraagde de sultan. „Neen Sire,” hernam deze, „ik
heb hem nooit hooren noemen, niettegenstaande ik zestig jaren lang in
dien omtrek jaag.” De sultan aan den visscher naar den afstand van den
vijver tot aan het paleis vragende, vernam van dezen, dat het slechts
drie uren gaans waren. Daar er dus, vóór het vallen van den avond, nog
tijd genoeg was om den vijver te bezoeken, deed de sultan zijn gevolg te
paard stijgen, terwijl de visscher hen tot gids diende.

Zij beklommen den berg en bemerkten, bij het afdalen, tot hunne groote
verwondering, eene uitgebreide vlakte, die tot nog toe aan niemand
hunner bekend was geweest. Vervolgens bereikten zij den vijver, die
werkelijk tusschen vier heuvels gelegen was, gelijk de visscher dit
verhaald had. Het water was zoo helder en doorschijnend, dat zij er
duidelijk eene menigte visschen in bespeurden, gelijk aan die, welke de
visscher aan het paleis gebragt had.

De sultan hield stil aan den kant des vijvers; en na eenigen tijd de
visschen bewonderd te hebben, vraagde hij aan zijne hovelingen, hoe het
mogelijk was, dat zij dezen vijver, die toch zoo digt bij de stad was,
nooit gezien hadden? Zij antwoordden, dat zij er nooit iets van gehoord
hadden. „Omdat gij allen met dit antwoord instemt, en ik, niet minder
dan gij, over deze zaak verwonderd ben,” sprak de sultan, „zoo heb ik
besloten, niet naar mijn paleis terug te keeren, vóór dat ik weet, hoe
het komt, dat deze vijver zich nu hier bevindt, en dat er slechts
visschen van vier verschillende kleuren in zijn.” Vervolgens gaf hij
bevel, onmiddelijk een kamp bij den vijver op te slaan.

Na het ondergaan der zon, riep de sultan den groot-vizier afzonderlijk
bij zich in zijne tent, en zeide tot hem: „Deze vijver alhier, de
zwarte, die ons in mijn paleis is verschenen, en de visschen, die wij
hebben hooren spreken, wekken mijne nieuwsgierigheid zoo zeer op, dat
ik mijne begeerte om ze te bevredigen niet langer kan weêrstaan. Tot
het bereiken van dit doel, heb ik een middel uitgedacht, waarbij ik mij
evenwel alleen buiten het kamp moet begeven. Ik beveel u dus, om mijne
afwezigheid geheim te houden. Blijf in mijne tent en wanneer morgen
ochtend mijne emirs en hovelingen zich hier vertokken, zeg hun dan, dat
ik, ten gevolge van eene ligte ongesteldheid, verlang alleen te zijn.
Dit herhaalt gij iederen morgen tot aan mijne terugkomst.”

De groot-vizier deed zijn best, om den sultan van dit voornemen af
te brengen. Hij stelde hem het gevaar voor oogen, waaraan hij zich
blootstelde, maar te vergeefs was al zijne welsprekendheid; de sultan
volhardde in zijn voornemen, en maakte zich tot de uitvoering er van
gereed. Hij koos zich een ligte kleeding uit, ten einde meer gemak in
het loopen te hebben, hij voorzag zich van eene sabel, en toen alles in
zijn kamp in diepen slaap gedompeld was, vertrok hij onvergezeld.

Hij ging zonder groote moeite over een' der heuvels, en liep vervolgens
door tot aan zonsopgang. Toen ontdekte hij in de verte een groot gebouw,
waarover hij zeer verheugd was, dewijl hij aldaar de oplossing van het
raadsel hoopte te vinden. Toen hij er digt bij was, bemerkte hij, dat
het een schoon paleis, of liever een zeer sterk kasteel was, gebouwd van
schoon gepolijst zwart marmer, gedekt met geslepen staal en glad gelijk
een spiegel. Verblijd dat hij niet lang had behoeven te zoeken, alvorens
iets te vinden dat zijn onderzoek waardig was, hield hij stil bij den
voorgevel van het kasteel, en beschouwde dezen met groote aandacht.
Vervolgens ging hij naar de poort met eene dubbele deur, waarvan de eene
helft geopend was. Ofschoon de ingang geheel vrij was, zoo meende hij
toch eerst te moeten aankloppen. Hij liet den klopper vrij zacht vallen,
maar niemand ziende komen, dacht hij, dat men het niet gehoord had, en
klopte voor de tweede maal harder; niemand verscheen. Hij herhaalde zijn
kloppen nogmaals, doch zonder gevolg. Dit verwonderde hem uitermate,
daar hij niet kon denken, dat een zoo goed onderhouden gebouw onbewoond
zoude zijn. „Intusschen,” zeide hij bij zich zelven, „indien er niemand
is, heb ik niets te vreezen, en is er iemand, welnu, dan heb ik wapens
om mij te verdedigen.”

De sultan trad dus het voorportaal binnen, uitroepende: „Is hier
niemand, om een' vreemdeling te ontvangen, die behoefte heeft aan
verfrissching en lafenis?” Hij herhaalde deze vraag twee of drie malen,
maar niettegenstaande hij zeer luide riep, ontving hij toch geen
antwoord. Dit stilzwijgen vermeerderde zijne verbazing. Hij betrad
vervolgens eene ruime binnenplaats, en zag naar alle zijden rond of hij
niet iemand ontdekken kon. Dan, geen levend wezen deed zich aan zijne
oogen op, hij ging dus verder en kwam in groote zalen, waarin zijden
vloerkleeden lagen, waar de sofa's en zitbanken met in Mekka vervaardigd
tapisseriewerk bekleed, en waar de gordijnen van kostbare Indische
stoffen, met goud en zilver doorweven waren.

Hij trad vervolgens een wonderlijk vertrek binnen, in het midden waarvan
zich eene groote waterkom bevond; op iederen hoek versierd met een'
gouden leeuw. Het water vloeide uit den muil van ieder der vier leeuwen,
en deze waterdroppels die waren als diamanten en paarlen, vormden een
schoon geheel met de fontein, welke zich in het midden van het bekken
bevond, en die haar water tot bijna tegen de op Arabische wijze
beschilderde zoldering opwierp.

Het kasteel was aan drie zijden omgeven door schoone tuinen, voorzien
van watervallen, bloem- en heesterperken, kleine boschjes en duizend
andere verfraaijingen. Bovendien werd het aangename dezer bekoorlijke
plek nog verhoogd door eene menigte vogels, die de lucht met hun
welluidend gezang vervulden, en die hier gevangen werden gehouden door
een net, dat over het paleis en de toppen der boomen was uitgespreid.

De sultan wandelde langen tijd door vertrekken en zalen, waarvan de eene
hem al kostbaarder toescheen dan de andere. Toen hij moede was, zette
hij zich neder in eene opene kamer, dat het uitzigt in den tuin had, en
daar, verrukt over al het prachtige dat hij gezien had en nog rondom
zich zag, begon hij over zijne verschillende ontmoetingen na te denken,
toen eensklaps klaag- en jammertoonen tot zijne ooren doordrongen. Hij
luisterde aandachtig toe, en onderscheidde duidelijk deze droevige
woorden: „O, Fortuin, gij, die mij slechts korten tijd geluk hebt
geschonken, en mij toen tot den rampzaligsten aller menschen hebt
gemaakt, o, staak uwe vervolging, en maak, door een spoedigen dood, een
einde aan mijne ellende! Helaas! hoe is het mogelijk, dat ik, na zooveel
lijden, nog leef?”

De sultan, door deze weeklagten bewogen, stond op, om zich naar die
zijde van het vertrek te begeven, van waar zij kwamen. Toen hij de deur
van eene groote zaal bereikt had, ligtte hij de gordijn op, en zag een
schoon welgemaakt jongeling, zeer rijk gekleed, en gezeten op eenen, een
weinig boven den grond verheven troon. De droefheid sprak uit al zijne
gelaatstrekken. De sultan ging tot hem en groette. De jongeling, zonder
van zijnen zetel op te staan, boog zich zeer diep voor den sultan, en
zeide tot hem: „Heer, ik acht het mijn pligt, dat ik voor u opsta en u
de vereischte beleefdheid bewijze, maar duid het mij niet ten kwade,
eene bijzondere reden verhindert mij daarin.”

„Heer,” antwoordde de sultan, „ik zeg u mijnen dank voor uwe
hoogachting, en welke uwe verontschuldiging omtrent uwe zittende
houding ook moge zijn, ik zal dit niet euvel opnemen. Ik betuig u mijne
deelneming in uw lijden, en bied u mijne hulp aan. Gave God, dat het van
mij afhing, om u verligting van smart te geven; ik zou er mijn uiterste
best toe doen. Ik vlei mij met de hoop, dat gij mij uwe geschiedenis wel
zult willen verhalen; maar wees zoo goed en zeg mij vooraf, welke vijver
het is, die zich hier in de nabijheid bevindt, waarin men visschen van
vier verschillende kleuren ziet; wat dit kasteel is; waarom gij er u in
bevindt, en hoe het komt dat gij alleen zijt?” In plaats van op deze
vragen te antwoorden, begon de jongeling bitter te weenen. „Wat is de
Fortuin toch veranderlijk!” riep hij uit, „zij schept er behagen in om
diegenen weder te verlagen, welke zij eerst verhoogd heeft. Waar leeft
de mensch, die een' voortdurenden voorspoed geniet, en wiens levensdagen
altijd helder en gelukkig zijn?”

De sultan, getroffen over zijnen treurigen toestand, vraagde hem
dringend naar de oorzaak dier groote droefenis. „Helaas! Heer,” hernam
de jongeling „weet gij dan een middel om mijne smarten te lenigen, en
mijne tranen op te droogen?” Te gelijker tijd ligtte hij zijn opperkleed
op, en deed aan den sultan zien, dat hij slechts mensch was tot aan de
middel, en dat de andere helft van zijn ligchaam uit zwart marmer
bestond.

De sultan was ten hoogste verwonderd over den jammervollen toestand
van den jongeling. „Wat gij mij daareven deed zien,” riep hij,
„verhoogt mijne nieuwsgierigheid nog meer; ik brand van ongeduld om uwe
geschiedenis te vernemen, die ongetwijfeld hoogst wonderlijk moet zijn,
en ik ben overtuigd, dat zij in verband staat met den vijver en zijne
bewoners. Verhaal ze mij dus; gij zult er waarschijnlijk verligting door
vinden, daar het voor ongelukkigen toch altijd troostvol is, wanneer zij
iemand hunne rampen kunnen mededeelen.” „Ik wil het u niet weigeren,”
hernam de ongelukkige, „ofschoon ik daardoor mijne smarten slechts
vernieuw: maar bereid er u op voor om gebeurtenissen te vernemen, zoo
wonderbaar als uwe verbeelding ze zich slechts kan voorstellen.”


GESCHIEDENIS VAN DEN KONING DER ZWARTE EILANDEN.

„Weet, Heer,” ging hij voort, „dat mijn vader Mahmoud koning van dezen
staat was. Het is het koningrijk der Zwarte Eilanden, dat zijnen naam
ontleent aan de vier heuvels, waarvan gij mij gesproken hebt. Deze
heuvels waren vroeger eilanden, en de stad waar mijn vader zijn verblijf
hield stond op de plaats, waar zich thans de vijver bevindt, dien
gij gezien hebt. De oorzaak dezer veranderingen zult gij uit mijne
geschiedenis vernemen.

De koning, mijn vader, stierf op zeventigjarigen leeftijd. Ik had
naauwelijks den troon beklommen of ik trad in het huwelijk met een
mijner nichten. Zij gaf mij tallooze blijken harer liefde, en van mijnen
kant betoonde ik ook zooveel teedere genegenheid voor haar, dat er niets
aan ons huwelijksgeluk ontbrak. Dit duurde zoo vijf jaren, toen ik
bemerkte dat het hart der koningin had opgehouden voor mij te kloppen.

Eens, dat zij na den middag in het bad was, gevoelde ik lust tot slapen,
en ging op eene sofa liggen. Twee van hare vrouwen, die in mijne kamer
waren, zetten zich bij mij neder, de eene aan het hoofd, de andere aan
het voeteneinde, ieder met een' waaijer in de hand, zoowel om mij te
verfrisschen, als om de vliegen, die mij zouden kunnen verontrusten, te
verjagen. Zij waanden dat ik sliep, en spraken zeer zacht, doch ik
hield slechts mijne oogen gesloten, en verloor geen woord van hun
gesprek.

De eene dezer vrouwen zeide tot de andere: „Heeft de koningin niet groot
ongelijk, om eenen vorst, zoo beminnelijk als de onze, niet lief te
hebben?” „Zeker,” zeide de andere, „ik begrijp niet waarom zij elken
nacht uitgaat, en hem alleen laat. Hoe komt het dat hij er niets van
bemerkt?” „O,” hernam de eerste; „dat komt door dat zij iederen avond
zeker vocht in zijnen avonddrank mengt, waardoor hij in eenen diepen
slaap gedompeld wordt; alsdan heeft zij den tijd om te gaan waarheen zij
wil, en bij het aanbreken van den dag bij hem terug te komen. Vervolgens
wekt zij hem door een fleschje met zeker reukwater onder zijn' neus te
houden.”

Oordeel, Heer, over mijne verbazing en mijne gewaarwordingen, toen ik
dit hoorde. Evenwel bezat ik zelfbeheersching genoeg, om mij niet te
verraden; ik hield mij als of ik juist ontwaakte en niets gehoord had.

De koningin keerde uit het bad terug; wij gebruikten ons avondeten, en
vóór dat wij gingen slapen, bood zij mij zelve mijnen avonddrank aan.
In plaats van den beker evenwel leêg te drinken, wierp ik den inhoud
behendig buiten het venster, zoodat zij niets bemerkte. Ik gaf haar
vervolgens den beker terug, opdat zij er niet aan twijfelen zou, dat ik
hem geledigd had.

Wij gingen daarna te bed, en weldra stond zij, in de meening dat ik
sliep, met zoo weinig omzigtigheid op, dat zij hardop zeide: „Slaap,
en mogt gij nimmer meer ontwaken!” Zij kleedde zich spoedig aan en
verliet de kamer.—Onmiddelijk volgde ik haar voorbeeld, ik nam mijne
sabel, en volgde haar van zoo nabij, dat ik hare voetstappen konde
hooren. Zij ging door onderscheidene deuren, die zich openden op eenige
tooverwoorden, welke zij uitsprak. De laatste kwam uit in den tuin, dien
zij binnentrad. Ik wachtte een oogenblik bij deze deur, ten einde haar
eerst over eene opene plek te laten gaan, en volgde haar intusschen met
mijne oogen. Ik zag haar een boschje binnengaan, waarvan de paden door
zeer dik hekwerk waren afgesloten. Ik begaf mij langs eenen anderen weg
daarheen, en mij achter het latwerk van eene vrij lange laan
verbergende, zag ik haar met een' man wandelen.

Ik luisterde aandachtig naar hun gesprek, en zie hier wat ik hoorde:
„Ik verdien,” zeide de koningin tot haren minnaar, „uw verwijt
niet aangaande mijnen ijver! gij kent de reden, die mij in mijne
werkzaamheden hindert. Maar, indien de blijken mijner liefde, die ik
u tot nu toe gegeven heb, niet voldoende zijn om u van mijne opregte
genegenheid te overtuigen, dan zal ik u nog grootere bewijzen daarvan
geven; gij hebt slechts te gebieden, gij kent mijne magt. Ik zal, als
gij het verlangt, vóór den opgang der zon deze groote stad en dit
schoone paleis in puinhoopen, bevolkt met wolven, raven en uilen,
veranderen. Wilt gij, dat ik al de steenen dezer hecht gebouwde muren
naar gindsche zijde van den Kaukasus, buiten de grenzen der bewoonde
wereld, vervoer? Spreek slechts, en dit geheele oord verandert van
aanzien.”

Toen de koningin deze woorden voleindigd had, waren zij te zamen aan het
einde der laan gekomen, en gingen mij voorbij ten einde een ander pad in
te slaan. Ik had mijne sabel getrokken, en daar haar minnaar aan mijnen
kant was, gaf ik hem een' slag in den nek, zoodat hij ter aarde stortte.
Ik meende hem gedood te hebben, en ging dus haastig weg ten einde
onbekend te blijven aan de koningin, die ik wilde sparen omdat zij mijne
bloedverwante was.

Hoewel de toegebragte wonde doodelijk was, zoo behield zij haren minnaar
toch nog door hare toovermiddelen in het leven. Toen ik den tuin
doorging om in mijn paleis terug te keeren, hoorde ik de koningin hevige
kreten slaken, en daaruit hare bovenmatige smart opmakende, was ik
verheugd, dat ik haar had laten leven.

In mijn vertrek teruggekomen, legde ik mij weder te bed, en tevreden dat
ik mijn beleediger gestraft had, sliep ik in. 's Morgens ontwakende,
vond ik de koningin naast mij, maar zonder te onderzoeken of zij wakker
was of sliep, stond ik met alle mogelijke stilte op, en kleedde mij
aan. Vervolgens woonde ik de raadsvergadering bij, en vond bij mijne
terugkomst de koningin in diepen rouw, met loshangende haren. „Sire,”
zeide zij, „drie bedroevende tijdingen heb ik heden morgen ontvangen,
ziehier de reden van mijne smart waarvan gij slechts de zwakke
uiterlijke kenteekenen ziet.” „Welke zijn die tijdingen, mevrouw?”
vraagde ik. „Mijne moeder is gestorven; mijn vader is in een' veldslag
gesneuveld en mijn broeder is in een' afgrond gevallen,” hernam zij.

Ik nam er genoegen in, dat zij deze redenen als de oorzaak harer
droefheid voorwendde, en maakte er uit op, dat zij mij niet als de
moordenaar van haren minnaar herkend had. „Mevrouw,” zeide ik, „het zij
verre van mij uwe smart te laken, integendeel betuig ik u mijne opregte
deelneming in uw ongeluk. Ik zou zeer verwonderd geweest zijn, wanneer
gij ongevoelig waart over dit groote verlies. Stort vrij uwe tranen, zij
zijn het zekere bewijs van uw gevoelig hart. Ik hoop intusschen dat de
tijd uwe smarten zal lenigen.”

Zij sloot zich vervolgens in haar vertrek op, en bragt een geheel jaar
met weenen en in droefheid door. Daarna vraagde zij mij de toestemming,
om nabij mijn paleis, op de plaats waar eens haar graf zoude zijn,
eene woning te mogen bouwen, in welke zij dan tot aan haren dood
wilde vertoeven. Ik keurde dit goed, en een prachtig kasteel met een
koepeldak, dat gij van hier kunt zien, verrees. Zij noemde het, 't
Tranenpaleis.

Toen het voltooid was, bragt zij er haren minnaar, dien zij nog den
zelfden nacht, waarin ik hem gewond had, naar eene, volgens haar
oordeel, geschikte plaats had doen vervoeren. Zij had hem zoo lang in
het leven behouden door geneesmiddelen, die zij zelve had toebereid en
ging er mede voort, toen hij in het Tranenpaleis was, ze hem iederen dag
zelve te brengen.

Intusschen slaagde zij er toch niet in, om den ongelukkige geheel en
al te genezen. Niet alleen, dat hij niet loopen of staan kon, maar
zelfs zijn spreekvermogen had hij verloren, en slechts zijne blikken
verrieden, dat er nog leven in hem was. Ofschoon de koningin slechts het
genoegen en de troost had, van hem te kunnen zien en alles te kunnen
zeggen, wat hare dwaze liefde haar ingaf, zoo liet zij toch niet na, hem
iederen dag twee vrij lange bezoeken te brengen. Ik was van dit alles
naauwkeurig onderrigt, doch hield mij als of ik er niets van wist.

Eens ging ik uit nieuwsgierigheid naar het Tranenpaleis, ten einde de
verrigtingen der koningin aldaar gade te slaan. Ik verborg mij op eene
plaats, waar zij mij niet zien kon, en hoorde haar de volgende woorden
spreken: „Ik ben diep bedroefd over uwen toestand, niet minder dan gij
gevoel ik uw smartelijk lijden, maar geliefde, ik spreek altijd tot u,
en gij antwoordt mij nooit. Tot wanneer nog zult gij uw stilzwijgen
bewaren? Ik vraag slechts één enkel woord. Helaas! de gelukkigste
oogenblikken mijns levens zijn die, welke ik hier bij u doorbreng. Ik
kan niet leven zonder u, en het genoegen van u te zien ruilde ik niet
voor alle koningrijken der aarde.”

Op het hooren van dit gesprek, dikwerf door hare tranen en zuchten
afgebroken, verloor ik mijn geduld. Ik kwam uit mijn' schuilhoek te
voorschijn, en zeide tot haar: „Mevrouw gij hebt lang genoeg geweend,
het wordt tijd dat gij een einde maakt aan eene droefheid, die u beiden
onteert, gij vergeet u zelven en uwe verpligtingen jegens mij.” „Sire,”
gaf zij ten antwoord, „wanneer gij nog eenige liefde of genegenheid voor
mij gevoelt, zoo bid ik u, laat mij begaan. Sta toe, dat ik mij overgeef
aan mijn hevig verdriet; de tijd kan het niet verminderen.”

Zoodra ik zag, dat mijne woorden, in plaats van haar tot inkeer te
brengen, slechts hare gevoeligheid opwekten, vertrok ik. Zij ging voort
met alle dagen haren minnaar te bezoeken; en gaf zich nog twee geheele
jaren aan wanhoop over.

Toen ging ik voor de tweede maal naar het Tranenpaleis, op den tijd
dat zij er was. Ik verborg mij weder en hoorde haar tot haren minnaar
zeggen: „Sedert drie jaren is er nu geen woord over uwe lippen gekomen,
en beantwoordt gij niet aan de liefdeblijken, die ik u geef door mijne
woorden en mijne zuchten; is dit uit ongevoeligheid of uit verachting? O
graf! zoudt gij de liefde uitgedoofd hebben, die hij eertijds voor mij
gevoelde? Zoudt gij de oogen gesloten hebben, die mij vroeger zulke
teedere blikken toewierpen, en die mijne grootste vreugde waren? Neen,
neen, dat kan ik niet gelooven. Zeg liever door welk wonder, gij de
bezitter zijt geworden van de zeldzaamste schat, die ooit bestond?”

Gij begrijpt Heer, hoe verontwaardigd ik over deze woorden was, want
die geliefde, die aangebeden sterveling, hij was niet zooals gij hem
u voorstelt; neen, het was een zwarte Indiër, een inboorling van dit
gewest. Mijne verbittering over dit gesprek, was dan ook zoo groot, dat
ik mij onverhoeds vertoonde, en hetzelfde graf aanroepende, uitriep: O
graf, verslind dit monster der natuur, of liever neem tot u en minnaar
en minnares!

Naauwelijks had ik deze woorden voleindigd, of de koningin, die naast de
zwarte gezeten was, stond op en werd bleek van woede. „O! wreedaard,”
zeide zij tot mij, „gij zijt de oorzaak mijner smarten. Meen niet, dat
uwe handelwijze mij onbekend is, ik heb langen tijd slechts geveinsd.
Uwe barbaarsche hand heeft mijnen minnaar in dezen beklagenswaardigen
toestand gebragt; en gij zijt wreed genoeg om mij, wanhopige, nog te
komen beleedigen.” „Ja, dat ben ik,” hernam ik vertoornd, „ik zelf heb
dit monster naar verdienste gestraft; met u had ik op de zelfde wijze
moeten handelen, reeds te lang maakt gij misbruik van mijne goedheid.”
Dit zeggende, trok ik mijne sabel, en hief mijne hand op om haar te
straffen. Zij zag evenwel mijne handelingen bedaard aan en zeide
spottende: „Matig uwe woede.” Ter zelfder tijd prevelde zij eenige
woorden, die ik niet verstond; en voegde mij vervolgens toe: „Door de
kracht van mijn tooverformulier gelast ik u onmiddelijk half mensch,
half marmer te worden.” Dadelijk werd ik, zoo als gij mij nu ziet, een
levende onder de dooden, en eene doode onder de levenden.

Nadat de wreede toovenares, den naam van koningin onwaardig, mij aldus
veranderd, en door een ander toovermiddel naar de zaal overgebragt had,
verwoestte zij mijne hoofdstad, die zeer bloeijend en sterk bevolkt was.
Zij vernietigde de huizen, pleinen en markten, en schiep in plaats
daarvan den vijver en de verlatene landstreek, die gij gezien hebt. De
visschen in den vijver zijn de inwoners der stad, die vier verschillende
godsdiensten beleden: de witte zijn Muzelmannen, de roode Perzen of
Zonaanbidders, de blaauwe Christenen en de gele Joden, de vier heuvelen
zijn de vier eilanden, waaraan het koningrijk zijn' naam ontleende. Ik
vernam dit alles van de toovenares, die, tot overmaat van ramp, zelve
deze gevolgen harer gramschap aan mij kwam mededeelen. Maar dit is nog
niet alles; het is haar niet genoeg mijn rijk verwoest en mijn ligchaam
veranderd te hebben, neen, iederen dag komt zij hier, om mij honderd
geeselslagen op mijne naakte schouders te geven, zoodat ik geheel en al
bebloed ben. Wanneer deze strafoefening afgeloopen is, bedekt zij mij
eerst met een ruw kleed van geitenhaar en hangt vervolgens daarover
dit zijden kleed, niet om mij eene eer aan te doen, maar om mij te
bespotten.”

Thans kon de jonge koning der Zwarte Eilanden zijne tranen niet langer
weêrhouden, en de sultan was zoo ter neergeslagen, dat hij geene woorden
kon vinden om hem te troosten. Spoedig daarop sloeg de jeugdige vorst
zijne blikken ten hemel, en riep uit: „Magtige Schepper van al wat
bestaat, ik onderwerp mij aan de besluiten van uwe Voorzienigheid, ik
lijd geduldig mijne smarten, dewijl dit uw wil is; maar ik hoop dat uwe
Oneindige Goedheid mij er voor zal beloonen.”

De sultan, bewogen door dit zoo vreemde verhaal, en begeerig om
den ongelukkigen vorst te wreken, zeide tot hem: „Zeg mij waar die
trouwelooze toovenares zich ophoudt, en waar zich haren minnaar bevindt,
die reeds vóór zijnen dood begraven is.” „Heer,” antwoordde hij, „de
minnaar is, zoo als ik u reeds gezegd heb, in het Tranenpaleis in
een koepelvormig graf, en dat paleis heeft ter zijde van de poort
gemeenschap met dit kasteel. Wat de toovenares aangaat, kan ik u niet
juist zeggen, waar zij haar verblijf houdt; maar iederen dag bij het
opgaan der zon, gaat zij haren minnaar bezoeken, na vooraf de bloedige
strafoefening op mij te hebben gehouden, waarvan ik u gesproken heb,
en waartegen ik mij niet verzetten kan. Zij brengt haren geliefde den
drank, waarmede zij hem tot nu toe in het leven gehouden heeft, terwijl
zij niet ophoudt met over zijn stilzwijgen te klagen.”

„Vorst, met wien men niet genoeg medelijden kan hebben,” hernam de
sultan, „niemand kan meer met uwen toestand begaan zijn, dan ik.
Nooit heeft iemand zulke zonderlinge lotgevallen gehad, en zij, die
uwe geschiedenis te boek stellen, zullen de voldoening hebben de
wonderlijkste zaken te kunnen beschrijven, die nooit zijn voorgevallen.
Slechts één ding ontbreekt er nog aan: het is de wraak, die over u
genomen moet worden, en tot welker voldoening ik alles, wat in mijn
vermogen is, in het werk zal stellen.”

Terwijl de sultan met den jongen vorst over dit onderwerp sprak en hem
medegedeeld had, wie hij was en waarom hij dit kasteel bezocht had, was
hem inderdaad een middel in de gedachte gekomen, hoe hij wraak kon
nemen, waarvan hij hem deelgenoot maakte. Zij overlegden zamen welke
maatregelen er genomen moesten worden, om dit ontwerp te doen gelukken,
welks uitvoering op den volgenden dag bepaald werd. Daar de avond
inmiddels reeds ver gevorderd was, nam de sultan eenige rust. Wat de
jeugdige vorst betreft, hij bragt den nacht, als naar gewoonte, in eene
voortdurende slapeloosheid door (want sedert hij betooverd was had hij
niet kunnen slapen), doch nu gesterkt door de flaauwe hoop weldra van
zijn lijden verlost te zullen worden.

Den volgenden morgen stond de sultan op zoodra de dag aanbrak. Dadelijk
met de uitvoering van zijn voornemen beginnende, verborg hij in een'
hoek zijn opperkleed, dat hem hinderlijk zou kunnen zijn, en ging naar
het Tranenpaleis. Hij vond het door eene ontelbare menigte flambouwen
van wit was verlicht, en bespeurde een' heerlijken geur, die uit een
aantal wierookvaten van het fijnste goud opsteeg; deze wierookvaten
waren bovendien buitengewoon kunstig en fraai bewerkt en in de schoonste
orde gerangschikt. Zoodra hij de legerstede ontdekte, waarop de zwarte
uitgestrekt lag, trok hij zijne sabel, benam den ellendeling, zonder
eenigen tegenstand, het leven, en sleepte vervolgens het ontzielde
ligchaam naar de binnenplaats van het kasteel, waar hij het in een' put
wierp. Vervolgens ging hij zelf in het bed van den zwarte liggen en
legde zijne sabel bij zich onder de dekens, om aldus zijn plan geheel te
kunnen volvoeren.

De toovenares kwam al spoedig opdagen. Zij begaf zich eerst naar de
kamer waar de koning der Zwarte Eilanden, haar echtgenoot, zich bevond,
ontblootte zijnen rug en gaf hem weder op de schouders met een' lederen
riem honderd geeselslagen, op eene zoo barbaarsche en wreede wijze, dat
er geen voorbeeld van was. Te vergeefs vervulde de ongelukkige vorst het
paleis met zijne jammerkreten, te vergeefs bad hij haar, medelijden met
hem te hebben; de onmeêdoogende vorstin hield niet op, vóór zij hem de
honderd slagen gegeven had. „Gij hebt geen medelijden met mijnen minnaar
gevoeld,” zeide zij tot hem, „verwacht dus ook geen medelijden van
mij.”—Nadat zij hem dus honderd geeselslagen gegeven had, hing zij hem
het ruwe haren kleed en daarover den zijden met goudstof doorweven
mantel weder om de leden, en begaf zich toen volgens hare gewoonte
naar het Tranenpaleis. Toen zij er binnengetreden was, begon zij hevig
te weenen en te weeklagen, en deed de lucht van hare klaagtoonen
weêrgalmen. Zich vervolgens naar het bed, waarop zij meende dat haar
minnaar lag, begevende, riep zij uit: „Welk eene wreedheid, om aldus de
grootste genoegens eener liefde, zoo teeder, zoo hartstogtelijk als de
mijne, te verwoesten! O gij, die mij verwijt dat ik onmenschelijk wreed
ben, wanneer ik u de gevolgen mijner gramschap doe ondervinden, wreede
vorst, overtreft uwe barbaarschheid niet verre de mijne? O, ellendeling!
hebt gij niet, toen gij naar het leven stond van hem, dien ik aanbid,
mij het mijne benomen? Helaas!” voegde zij er bij, het woord tot den
sultan rigtende, meenende dat zij tot den zwarte sprak, „mijn licht,
mijn leven, zult gij steeds blijven zwijgen? Hebt gij besloten mij te
laten sterven zonder mij den troost te schenken, mij ten minste nog
éénmaal te zeggen, dat gij mij bemint? Mijne ziel, mijn alles, spreek
nog eens een enkel woord tot mij, ik smeek het u.” De sultan veinsde
alsof hij uit eenen diepen slaap ontwaakte, en de stem van den zwarte
nabootsende, antwoordde hij de koningin op een' ernstigen toon: „Bij
den Almagtigen God is alleen kracht en magt.” De tooveres, die op geen
antwoord had durven rekenen, gaf op het hooren zijner stem een' kreet
van blijdschap. „Mijn dierbare meester,” riep zij uit, „bedrieg ik mij
niet, is het werkelijk waar, dat ik u hoor en dat gij tot mij spreekt?”
„Ongelukkige,” hernam de sultan, „zijt gij wel waard dat ik u antwoord?”
„En waardoor,” zeide de koningin, „heb ik dit verwijt verdiend?” „De
jammerkreten,” hernam hij, „het geween en het gekerm van uwen
echtgenoot, dien gij iederen dag zoo onverdiend en zoo wreed kastijdt,
houden mij dag en nacht uit den slaap. Ik zou reeds sedert lang genezen
zijn, en de stem terug ontvangen hebben, wanneer gij hem van zijne
betoovering verlost hadt; ziedaar de oorzaak der stilzwijgendheid
waarover gij zoo vreeselijk klaagt.” „Welnu!” antwoordde de tooveres,
„om u te bevredigen ben ik bereid alles te doen, wat gij mij gebiedt;
wilt gij dat ik hem zijne vroegere gedaante teruggeve?” „Ja,” zeide de
sultan, „haast u hem weder in vrijheid te stellen, opdat zijn weeklagen
mij niet meer hindere.”

De tooveres verliet oogenblikkelijk het Tranenpaleis, zij nam een' kop
met water, boog zich daarover heen, en sprak eenige woorden, die het
water deden koken alsof het op 't vuur stond. Zij ging vervolgens naar
de zaal, waarin zich de jonge koning haar gemaal bevond; besprenkelde
hem met dit water en sprak daarbij de woorden: „Indien de Schepper van
het Heelal u in uwen tegenwoordigen staat geschapen heeft, of indien
Hij vertoornd op u is, zoo verander niet; maar indien gij slechts in
dezen toestand zijt door de kracht mijner betoovering zoo herneem uwe
natuurlijke gedaante, en wordt gelijk gij vroeger waart.” Nauwelijks
had zij deze woorden gesproken, of de vorst gevoelde zich weder in
zijnen voormaligen toestand. Hij stond met eene blijdschap, die
niet te beschrijven is, naar goedvinden op, en dankte God voor zijne
herstelling. De tooveres sprak daarop verder tot hem: „Ga, verwijder u
uit dit kasteel, en zoo gij hier immer terugkomt, zal zulks u het leven
kosten.”

De jeugdige koning, voor de noodzakelijkheid bukkende, verwijderde zich
van de tooveres zonder een enkel woord te spreken, en begaf zich naar
eene afgelegen plaats, waar hij met ongeduld op het verder welgelukken
der onderneming van den sultan wachtte.

Middelerwijl keerde de tooveres naar het Tranenpaleis terug. Aldaar
gekomen en steeds in den waan verkeerende, dat zij tot den zwarte sprak,
zeide zij: „Dierbare geliefde, ik heb gedaan wat gij mij bevolen hebt;
niets belet u thans van uwe legerstede op te staan, en mij daardoor een
genoegen te schenken, dat ik zoo lang heb moeten ontberen.”

De sultan evenwel ging voort de stem van den zwarte na te bootsen, en
antwoordde haar op een' norschen toon: „Hetgeen gij gedaan hebt, is
niet voldoende om mij te herstellen; gij hebt slechts een gedeelte der
kwaal weggenomen, doch zij moet met wortel en tak worden uitgeroeid.”
„Mijn lieve zwarte,” hernam zij, „wat meent gij met wortel en tak?”
„Ongelukkige,” antwoordde de sultan, „begrijpt gij niet dat ik die stad
met hare inwoners en de vier eilanden, welke gij door uwe betooveringen
allen verwoest hebt, bedoel? Iederen nacht ten twaalf ure steken die
visschen in den vijver de koppen boven water, en roepen wraak over mij
en over u. Dat is de eigentlijke oorzaak, waardoor ik niet herstellen
kan. Breng zoo spoedig mogelijk alles in zijnen vroegeren toestand
terug, en wanneer gij dan terugkomt, zal ik u de hand geven en zult gij
mij helpen om op te staan.”

De tooveres riep, bij het hooren dezer hoopvolle woorden, in groote
blijdschap uit: „Mijn leven, mijn alles, gij zult uwe gezondheid zeer
spoedig geheel terug hebben; want ik zal onmiddelijk doen wat gij mij
beveelt.” Zij vertrok dadelijk, en toen zij bij den vijver gekomen was,
nam zij eenige droppelen van het betooverde water, besprengde daarmede
de oppervlakte van de waterkom, en sprak een onttooverings-formulier
over de visschen en den vijver uit. Oogenblikkelijk herrees de vroegere
stad, de visschen werden mannen, vrouwen of kinderen, Mahomedanen,
Christenen, Perzen of Joden, vrijen of slaven, ieder herkreeg zijne
natuurlijke gedaante. De huizen en winkels hadden hunne vroegere
bewoners, die alles in denzelfden toestand en in dezelfde orde
wedervonden, als het was vóór de betoovering. Het talrijke gevolg van
den sultan, dat zich op het grootste plein der stad gelegerd zag, was
niet weinig verwonderd zich in één oogenblik te midden eener fraaie
groote en digt bevolkte stad te bevinden.

Zoodra de tooveres deze wonderbare verandering had te weeg gebragt,
spoedde zij zich naar het Tranenpaleis terug, om de vrucht harer
gehoorzaamheid te plukken. „Mijn dierbare heer,” zeide zij
binnentredende, „ik kom mij met u over het herstel uwer gezondheid
verheugen; ik heb alles gedaan wat gij mij bevolen hebt: sta dus op en
geef mij de hand.” „Kom bij mij,” zeide de sultan steeds met de stem
van den zwarte. Zij naderde hem. „Kom toch, kom nog digter bij mij,”
vervolgde hij. Zij voldeed aan zijn verzoek. Eensklaps sprong nu de
sultan op, vatte haar zoo onverwachts bij den arm, dat zij geen tijd had
van hare verbazing te bekomen en, met één slag van zijne sabel, scheidde
hij haar ligchaam in twee deelen, die het eene regts, het andere links
ter neder vielen. Dit verrigt hebbende, liet hij het lijk op de plek
zelve liggen, verliet het Tranenpaleis, en ging den jeugdigen vorst der
Zwarte Eilanden, die hem met ongeduld verbeidde, opzoeken. „Vorst,”
zeide hij, hem omhelzende, „verblijd u, gij hebt niets meer te vreezen,
uwe wreede vijandin leeft niet meer.”

De jonge vorst dankte den sultan op eene wijze zoo innig, zoo hartelijk,
dat daaruit bleek hoe gevoelig zijn hart was voor de schoone pligt der
erkentelijkheid. Hij besefte ten volle de gewigtige en groote dienst,
hem door den sultan bewezen; en wenschte hem uit de volheid des harten
een lang leven toe en alle mogelijke voorspoed en zegeningen. „Gij kunt
van nu af aan,” zeide hem de sultan, „rustig in uwe hoofdstad wonen;
tenzij dat gij in de mijne, die zoo digt bij is, wenscht te komen, ik
zal er u met opene armen ontvangen, en gij zult er niet minder geëerd
en geacht worden dan in uwe eigene stad.” „Magtig monarch, aan wien ik
alles verpligt ben,” antwoordde de koning, „meent gij dan zoo digt bij
uwe hoofdstad te zijn?” „Ja,” hernam de sultan, „ik meen zulks, de
afstand bedraagt slechts vier of vijf uren.” „Er is één jaar reizens
noodig om van hier in uw rijk te komen,” hernam de jonge vorst. „Ik kan
best begrijpen, dat gij in den korten tijd, welken gij opgeeft, uit uwe
hoofdstad hier zijt gekomen, maar zulks werd veroorzaakt omdat de mijne
toen betooverd was, maar sedert dat dit niet meer het geval is, zijn de
zaken geheel veranderd. Dat zal mij evenwel niet beletten u te volgen,
al ware het tot aan de uiterste einden der aarde. Gij zijt mijn redder,
en om u mijn gansche leven blijken mijner dankbaarheid te kunnen geven,
wensch ik u te vergezellen, en verlaat ik zonder leedwezen mijn
koningrijk.” De sultan was ten hoogste verwonderd te vernemen, dat hij
zich zoo ver van zijne staten verwijderd bevond, en begreep niet hoe
zulks mogelijk kon zijn. Maar de koning der Zwarte Eilanden gaf hem
zulke overtuigende bewijzen van de waarheid zijner woorden, dat hij er
ten laatste niet langer aan kon twijfelen. „Het doet er ook niets toe,”
hernam toen de sultan, „de moeite der terugreis naar mijn rijk weegt
lang niet op tegen het genoegen, dat ik gesmaakt heb, door u eene dienst
te bewijzen, en in uwen persoon een' zoon te hebben verkregen; want,
omdat gij mij de eer wilt aandoen mij te vergezellen, en omdat ik geene
kinderen heb, beschouw ik u als zoodanig. Ik benoem u van dezen stond
af aan tot mijnen erfgenaam en opvolger.”

Het gesprek tusschen den sultan en den koning der Zwarte Eilanden
eindigde met betuigingen der innigste vriendschap, waarna de jeugdige
vorst zich onledig hield met het maken der toebereidselen voor zijn
vertrek. Na drie weken was de koning gereed, tot groot leedwezen van het
geheele hof en van al zijne onderdanen, die uit zijne handen een zijner
naaste bloedverwanten tot koning ontvingen.

Eindelijk begaven dan de sultan en de jonge vorst zich op weg, gevolgd
door honderd kameelen, beladen met onmetelijke rijkdommen uit de
schatkamers van den jeugdigen koning, en vergezeld van vijftig ruiters,
allen schoone jongelingen, schitterend gekleed en op de prachtigste
paarden gezeten. Hunne reis was voorspoedig, en toen de sultan, die
koeriers vooruit had gezonden om zijnen onderdanen kennis te geven van
de vertraging zijner terugkomst en van de redenen, welke dit veroorzaakt
hadden, de hoofdstad zijns rijke naderde, kwamen de groot-officieren,
die hij er achtergelaten had, hem te gemoet met de verklaring dat zijne
lange afwezigheid geene enkele moeijelijkheid in het rijksbestuur
veroorzaakt had. Ook zijne onderdanen gingen hem in menigte te gemoet,
en ontvingen hem met groot gejuich en met de blijken der hartelijkste
vreugde en eerbied.

Den dag na zijne aankomst liet de sultan al zijne hovelingen bij zich
komen, en gaf hun een uitvoerig verslag der oorzaken, welke, tegen
zijne verwachting, zijne afwezendheid zoo lang hadden doen duren. Hij
verklaarde hun vervolgens zijn besluit tot aanneming van den koning
der Zwarte Eilanden als zijn zoon en opvolger, daar deze een magtig
koningrijk verlaten had om hem te vergezellen en met hem zamen te leven.
Om hen voor hunne getrouwheid te beloonen, gaf hij bovendien een ieder
naar zijnen rang groote en rijke geschenken.

Wat den visscher betreft, daar deze de eerste oorzaak was der
bevrijding van den jongen vorst, werd hij door den sultan met weldaden
overladen, en met zijn huisgezin, hun leven lang, hoogst gelukkig
gemaakt.




GESCHIEDENIS VAN DE DRIE CALENDERS[1], KONINGS-ZONEN EN VAN DE VIJF
DAMES VAN BAGDAD.


[1] Calender is een Turksche of Perzische monnik. De vertaler.

Onder de regering van den kalif Haroun-al-Raschid was er te Bagdad,
alwaar hij zijn verblijf hield, een sjouwer, die in weêrwil van zijn
zwaar en moeitevol bedrijf altijd even opgeruimd en geestig was. Eens
op een' morgen, dat hij als naar gewoonte met zijne opene mand bij zich
op een der pleinen van de stad stond te wachten, tot dat iemand zijne
diensten zou inroepen, kwam eene jonge dame van eene fraaije gestalte,
het gelaat met eenen grooten prachtigen sluijer bedekt, bij hem, en
zeide hem op vriendelijken toon: „Drager, neem uwe mand op en volg mij.”
De sjouwer, ingenomen door de innemende wijze waarop deze weinige
woorden werden uitgesproken, zette de mand op het hoofd en volgde de
dame, zeggende: „O dag van zegen! o dag van gelukkige ontmoeting!”

De dame hield eerst voor eene geslotene deur stil, en klopte aan. Een
Christen, door zijn' langen witten baard van een eerbiedwaardig aanzien,
opende de deur. Zij gaf hem eenig geld in de hand zonder een enkel woord
te spreken, maar de Christen, die wist wat dit beteekende, trad weder
in huis, en kwam kort daarop met eene groote kruik vol heerlijken wijn
terug. „Neem deze kruik,” zeide de dame tot den sjouwer, „en zet haar in
uwe mand.” Dit gedaan zijnde, beval zij hem met haar te gaan, en ging
verder, op den voet gevolgd door den sjouwer, die steeds herhaalde: „O
dag van heil! o dag van vreugde en van aangename verrassing!”

De dame hield bij den winkel van een' fruit- en bloemenverkooper stil,
waar zij allerlei soorten van appelen, abrikozen, perziken, peren,
meloenen, citroenen, oranjeappelen, mirt, basilikum, leliën, jasmijn en
ettelijke andere welriekende bloemen en planten uitzocht. Zij beval den
sjouwer dat alles in zijne mand te leggen en haar verder te volgen.
Voorbij de uitstalling van een' vleeschhouwer komende, liet zij zich
vijf en twintig ponden van het beste vleesch dat hij had afwegen,
hetwelk de drager, op haar verzoek, ook in zijne mand pakte.

In een' anderen winkel kocht zij kappers, dragon, kleine komkommers en
andere soortgelijke groenten en kruiden, allen in azijn ingelegd; bij
een vierde voorzag zij zich van pimpernoten, okkernoten, hazelnoten,
amandelen en vele andere diergelijke vruchten; bij een vijfde kocht zij
allerhande soorten van amandeldeeg. Toen de lastdrager al deze waren in
zijne mand moest bergen, zoodat die vrij vol begon te worden, zeide hij
tot de dame: „Goede Dame, het doet mij leed dat gij mij niet vooraf
gezegd hebt, dat gij zooveel voorraad zoudt inkoopen, want dan had ik
een paard of nog liever een kameel genomen, en er dien mede belast.
Wanneer gij nog meer koopt, zal ik het alles niet kunnen dragen.” De
dame beschouwde dit als eene aardigheid van den sjouwer, lachte er om,
en beval hem op nieuw met haar te gaan.

Zij trad vervolgens nog bij een drogist binnen, waar zij zich van
allerhande soorten van reukwateren, kruidnagels, muskaatnoten, peper,
gember, een groot stuk bleekroode amber en van zeer vele andere Indische
specerijen voorzag; zoodat de mand van den drager geheel en al vol was
geworden. Zij zeide hem toen haar verder te volgen, tot dat zij bij een
prachtig en groot huis kwamen, waarvan de gevel met fraaije kolommen
versierd, en de groote ingangsdeur van ivoor was. Hier hielden zij stil
en de dame klopte zachtjes aan.

Terwijl zij op het openen der deur stonden te wachten, maakte de
sjouwer bij zich zelven duizenderlei opmerkingen. Het verwonderde hem,
dat eene dame, zooals deze, die hij voor zich zag, de betrekking van
proviantmeesteres vervulde, want hij veronderstelde met regt, dat zij
geene slavin zou zijn, haar voorkomen kwam hem te edel voor, dan dat
zij niet eene vrije, ja zelfs eene persoon uit de hoogere standen
zoude zijn. Hij zou haar wel gaarne inlichtingen aangaande haren stand
gevraagd hebben, maar op het oogenblik dat hij het zou wagen daarover
tot haar te spreken, werd de deur geopend door eene andere dame, die
hem zóó schoon voorkwam, dat hij er als betooverd door was, en de
mand met al wat er in was bijna had laten vallen, zoo zeer bragt deze
verschijning hem buiten zich zelven. Hij had nooit eene schoonheid
gezien, welke zelfs van verre haalde bij die, welke hij thans voor zich
zag.

De dame, met welke hij gekomen was, bespeurde de verwarring, die in
zijne ziel plaats had, en begreep zeer goed de oorzaak daarvan. Deze
ontdekking vermaakte haar, en het zien der linksche houding van den
drager was voor haar eene zoo groote bron van genoegen, dat zij daardoor
vergat, dat de voordeur open stond. „Kom toch binnen, mijne zuster,”
zeide de schoone portierster, „waar wacht gij naar? Ziet gij niet dat
deze arme man zoo zwaar beladen is, dat hij het bijna niet langer
volhouden kan!”

Toen zij daarop met den lastdrager naar binnen was gegaan, sloot de
dame, die de deur geopend had, haar weder, en alle drie kwamen, na een
fraai voorhuis te zijn doorgegaan, op eene zeer groote binnenplaats,
welke door eene opene galerij was omringd. Deze galerij verschafte den
toegang tot verschillende vertrekken gelijkvloers, allen uitermate
prachtig ingerigt. Achter op deze binnenplaats stond eene rijk
versierde sofa, met een' troonhemel van barnsteen in het midden, die
gedragen werd door vier ebbenhouten kolommen, en ingelegd was met
diamanten en paarlen met eene buitengewone grootte en dikte. De sofa was
bekleed met rood satijn, dat met Indisch gouden borduurwerk van eene
hoogst kostbare bewerking was opgelegd. In het midden der binnenplaats
bevond zich een ruim bekken, met wit marmeren rand, en gevuld met een
water zoo helder als kristal, dat er uit den muil van een' bronzen leeuw
inviel.

De sjouwer, hoe zwaar beladen hij ook was, moest evenwel de pracht en
weelde alsmede de sierlijke netheid van dit gansche huis bewonderen;
maar wat vooral zijne oogen boeide was eene derde dame, die hem nog
schooner toescheen dan de tweede, en die op de sofa onder den troonhemel
aan het einde van de binnenplaats gezeten was. Zoodra zij de twee eerste
dames zag, stond zij op en ging deze te gemoet.

Hij oordeelde, naar den eerbied, welke de beide anderen aan deze
derde dame bewezen, dat zij de hoofdpersoon was, waarin hij zich niet
vergiste. Deze dame heette Zobeïde; die welke de deur geopend had werd
Safie genoemd, en Amine was de naam van haar welke den voorraad
ingekocht had.

Toen Zobeïde bij de twee andere dames gekomen was, zeide zij: „Zusters,
ziet gij niet dat deze goede man bijna onder zijnen last bezwijkt? Waar
wacht gij naar om er hem van te bevrijden!” Daarop namen Safie en Amine,
de eene de mand van voren, de andere van achteren aan, Zobeïde hielp ook
een handje, en met haar drieën zetten zij haar op den grond. Zij pakten
alles uit, en toen de mand geheel ledig was, kreeg de vrolijke Amine
geld en betaalde met milde hand den drager zijn loon.

De lastdrager, zeer tevreden met het geld dat men hem gegeven had,
behoorde nu zijne mand weder op te nemen en zich te verwijderen; maar
hiertoe kon hij maar niet besluiten. Hij gevoelde zich als aan den grond
genageld door het genoegen van drie zulke buitengewone schoonheden te
zien, die hem allen even bekoorlijk toeschenen, want Amine had zich ook
van haren sluijer ontdaan, en hij vond haar nu niet minder schoon dan
de anderen. Hij kon maar niet begrijpen, dat hij geen man in dit huis
bespeurde, te meer daar het grootste gedeelte van den voorraad, dien hij
gedragen had, zooals de gedroogde vruchten, de verschillende soorten
van gebak en konfituren eigentlijk alleen voor zulke personen geschikt
waren, die wenschten te drinken en vrolijk te zijn.

Zobeïde meende eerst dat de drager met zijn vertrek draalde om wat uit
te rusten; maar ziende dat hij steeds bleef vertoeven, zeide zij tot
hem: „Waar wacht gij naar, zijt gij met uw loon niet tevreden? Zuster,”
voegde zij er bij, zich tot Amine wendende, „geef hem nog iets, opdat
hij vergenoegd van hier ga.” „Schoone dame,” antwoordde de sjouwer,
„dat is het niet wat mij hier doet blijven, ik ben voor mijne moeite
overvloedig beloond geworden. Ik zie wel, dat ik onbeleefd handel, door
hier langer te blijven dan noodig is, maar ik hoop dat gij zoo goed zult
zijn mij dit te vergeven. Mijne bevreemding, dat ik bij de drie dames
van eene zoo buitengewone schoonheid geen man zie, is er de oorzaak van.
Een gezelschap van vrouwen zonder mannen is dunkt mij al even vervelend
als een gezelschap van mannen zonder vrouwen.” Hierbij voegde hij nog
menigerlei aardigheid, ten einde daardoor te trachten zijne beweringen
meer ingang te doen vinden. Hij vergat bovendien niet het te Bagdad
bekende spreekwoord aan te halen; dat men niet genoegelijk aan tafel
zit, wanneer men niet met zijn vieren is, en hij eindigde met de
bemerking, dat dewijl zij met haar drieën waren, zij noodzakelijk een
vierde persoon behoefden.

De dames lachten om de redeneringen van den lastdrager. Daarop zeide
hem Zobeïde op ernstigen toon: „Vriend, gij drijft uwe vrijpostigheid
wat al te ver; maar, alhoewel gij niet verdient dat ik u eenige
ophelderingen geef, wil ik u toch wel mededeelen, dat wij drie zusters
zijn, die zoo stil leven dat niemand ons kent. Wij stellen er zeer groot
belang in dit niet aan onderscheiden personen bekend te maken, en een
kundig schrijver dien wij gelezen hebben, zegt: Bewaar uw geheim zelve
en deel het aan niemand mede; die het bekend maakt is er geen meester
meer van. Wanneer uw eigen tong uw geheim niet kan bewaren, hoe zou
dan de tong van hem aan wien gij het hebt toevertrouwd, het kunnen
verzwijgen.”

„Dames,” hernam de sjouwer, „het was alleen op uw uiterlijk, dat ik
onmiddelijk heb verondersteld, dat gij personen waart van zeldzame
verdienste; en ik bespeur dat ik mij niet vergist heb. Ofschoon de
fortuin mij niet genoeg middelen heeft geschonken, om mij boven
mijnen tegenwoordigen staat te verheffen, heb ik evenwel steeds
getracht mijnen geest zooveel mogelijk te beschaven, door het lezen van
wetenschappelijke en geschiedkundige boeken, en ik verzoek u vriendelijk
mij te veroorloven u te zeggen, dat ik ook van een beroemd schrijver
eenen anderen stelregel heb gelezen, dien ik altijd met groot genoegen
heb betracht: Wij moeten, zegt hij, onze geheimen alleen voor diegenen
verbergen, welke algemeen als onbedacht en praatachtig bekend zijn,
en alzoo van ons vertrouwen misbruik zouden maken; maar wij zien er
volstrekt geen bezwaar in het aan wijze en verstandige lieden mede te
deelen, omdat wij overtuigd zijn dat die het

Showing first 200,000 characters. Full text: gutenberg.org/ebooks/45874