← catalogue

Klea en Irene: roman

by Georg Ebers · Dutch · Gutenberg #42867 · 619,867 chars · public domain (US)

The Project Gutenberg eBook of Klea en Irene: roman
    
This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States and
most other parts of the world at no cost and with almost no restrictions
whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it under the terms
of the Project Gutenberg License included with this eBook or online
at www.gutenberg.org. If you are not located in the United States,
you will have to check the laws of the country where you are located
before using this eBook.

Title: Klea en Irene: roman

Author: Georg Ebers

Translator: Hendrik Cornelis Rogge


        
Release date: June 3, 2013 [eBook #42867]
                Most recently updated: October 23, 2024

Language: Dutch

Other information and formats: www.gutenberg.org/ebooks/42867

Credits: Produced by J.H. Berends, Jeroen Hellingman, and the Online
        Distributed Proofreading Team at http://www.pgdp.net/ for
        Project Gutenberg


*** START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK KLEA EN IRENE: ROMAN ***

                             KLEA EN IRENE

                                 ROMAN
                                  VAN
                              GEORGE EBERS

                    IN HET NEDERLANDSCH BEWERKT DOOR
                         Prof. Dr. H. C. ROGGE



                               AMSTERDAM,
                        VAN HOLKEMA & WARENDORF







EERSTE HOOFDSTUK.


Aan den grooten eerwaardigen, uit gehouwen steen opgetrokken Griekschen
Serapis-tempel, en de daaraan grenzende kleinere heiligdommen van
Asklepius Anubis en van Astarte, in het woestijngebied van Memphis'
doodenstad, sluit zich eene rij van breede lage, uit ongebakken tegels
gebouwde huisjes aan, niet ongelijk aan een troepje bedelaarskinderen,
die door een sierlijk uitgedoschten koning bij de hand worden geleid.

Naarmate de gladde en gele zandsteenwanden van den tempel, door de
morgenzon verlicht, met helderder glans te voorschijn komen, des te
onaanzienlijker en ruiger zien die grauwe bijgebouwen er uit. Als de
wind om hunne muren blaast, terwijl deze door de zonnestralen beschenen
worden, zijn zij in een stofwolk gehuld, gelijk droge wegen, wanneer
een luchtstroom daarover strijkt. De vertrekken, die deze gebouwen
bevatten, zijn zelfs niet met kalk bestreken, en daar de Nijltegels,
waaruit de binnenwanden zijn opgemetseld, vermengd zijn met gesneden
stroo, dat overal met kleine harde stoppels uit de muren te voorschijn
komt, zoo is het even onaangenaam voor de hand ze aan te raken,
als voor het oog ze te zien.

Toen zij, eeuwen geleden, gebouwd werden tusschen den eigenlijken
tempel en den ringmuur, die dezen omgeeft en aan de oostzijde
het acaciënbosch van Serapis in twee helften verdeelt, bleven zij
voor de blikken der bezoekers van het heiligdom verborgen door den
achterwand van een zuilengang, die aan de oostzijde van den voorhof
oprees. Thans is een gedeelte van de kolonade ingestort, zoodat
men door deze opening enkele dezer steenen huisjes kan zien, aan
de tempelzijde voorzien van deuren en vensters, of liever eene rij
zonder eenige kunst aangebrachte gaten, die tot ingang en uitkijk
moeten dienen. Waar eene deur is, ziet men geen venster, en waar
venstergaten in den wand zijn aangebracht, mist men weder eene deur,
en toch zijn geen twee der vertrekken van dit langwerpig, smal,
slechts éene verdieping hooge gebouw met elkander verbonden.

Door de opening in de zuilengaanderij voert een smal, veel betreden,
met grijs stof bedekt pad, over puin, langs steenblokken en stukken
van zuilen, die voor een nieuwen bouw bestemd zijn. Het werk schijnt
alleen gedurende den nacht gestaakt te zijn, want breekijzer en koevoet
liggen nog op en bij de werkstukken. Deze weg leidt naar het grauwe
gebouw, en eindigt bij eene kleine geslotene houten deur, die zóo
ruw getimmerd is, en zóo gebrekkig in haar hengsels hangt, dat zich
eene vlugge grijze kat, met voorover gebogen kop, de buik langs den
grond schurende, tusschen haar onderkant en den dorpel, die slechts
eenige vingerbreedten boven den grond uitsteekt, weet door te wringen.

Zoodra het lenige dier weder recht op zijne pooten staat, likt het
zijn glimmend vel dadelijk glad en schoon, kromt zijn rug en kijkt
met groene fonkelende oogen naar het huis, dat het zoo even verliet,
en waarachter op dit oogenblik de morgenzon oprijst. Verblind door
de heldere stralen keert het zich om, en loopt voorzichtig en met
onhoorbare schreden naar boven den tempelhof in.

Het vertrek, waaruit de kat te voorschijn kwam, is klein en ziet er
bijzonder armoedig uit. Het zou er volslagen donker zijn, wanneer de
gaten in het dak en de spleten in de deur het licht niet veroorloofden
binnen te dringen in deze uiterst beperkte ruimte. Tegen de ruwe grauwe
wanden staat niets dan een houten kist, en daarnaast op den grond ziet
men een paar aarden schalen, benevens eene sierlijk bewerkte kruik van
echt blinkend goud, die in deze armoedige omgeving eene zonderlinge
figuur maakt. Geheel op den achtergrond bespeurt men bovendien twee
matten van boomschors gevlochten, die over eenige schapenvachten
zijn uitgespreid. Het zijn de bedden van de beide bewoonsters van
dit vertrek, waarvan er eene gezeten is op eene kleine bank van
palmtakken, terwijl zij al geeuwend de lange, glanzige, bruine haren
begint te ordenen.

Zij toont zich niet bijzonder handig bij het verrichten van dezen
allesbehalve gemakkelijken arbeid, en nog minder geduldig, want nu
de hoornen tanden een nieuwen hinderpaal ontmoeten, werpt zij de kam
op haar bed. Hoewel zij deze noch te driftig, noch te hard door haar
hoofdtooi heeft gehaald, knijpt zij de oogen toch zóo stevig dicht,
en drukt zij de kleine sneeuwwitte tanden zóo diep in de vochtige
roode onderlip, dat men wezenlijk zou denken, dat zij zich hevig pijn
had gedaan.

Op dit oogenblik laat zich buiten de deur een slepende stap
hooren. Haastig slaat zij de groote kastanjebruine oogen op,
vol verbazing rondziende. Er speelt een lachje om haren mond, en
haar geheele voorkomen, nu zoo vriendelijk, is plotseling geheel
veranderd als het uiterlijk van een vlinder, die uit de schaduw in
den zonneschijn vliegt, die zich weerspiegelt in het glinsterend stof
zijner vleugels.

Er wordt driftig eene hand aan de los in hare hengsels hangende deur
geslagen, zóo hard dat zij kraakt. Terstond daarop wordt door de
opening boven den dorpel, waardoor de kat een uitgang had gevonden,
een houten bord geschoven, waarop een dun rond brood ligt, en een
aarden schaaltje met wat olijvenolie staat. Het laatste bevat niet
meer, dan de halve dop van een hoenderei bevatten kan, maar de olie
schijnt versch te zijn en glanst zoo zuiver als goud. Het meisje
is de deur genaderd, heeft het bord naar zich toegehaald en roept,
zoodra zij met de oogen het brood gemeten heeft, half klagend, half
verwijtend: "Zoo weinig? Is dat voor ons beiden?"

Bij deze vraag hebben hare vroolijke gelaatstrekken eensklaps wederom
eene andere uitdrukking aangenomen. Hare heldere oogen zijn zóo
troosteloos naar de deur gericht, als ware daarbuiten het licht van
zon en sterren uitgebluscht. Toch is hetgeen haar krenkt niet anders
dan de geringe hoeveelheid brood, die trouwens nauwelijks groot
genoeg is om den honger van éen jeugdig menschenkind te stillen,
hoewel twee personen daarmede verzadigd moeten worden. Wat echter in
het leven van den eenen mensch nietsbeduidend is, kan den ander zeer
gewichtig toeschijnen, en in zijne schatting eene zaak van groote
beteekenis zijn.

De verwijtende woorden van de klagende hebben hun weg door de deur
gevonden, en de oude vrouw, die het bord over den dorpel heeft
geschoven, riep haar haastig maar niet onvriendelijk toe: "Heden is
er niet meer, Irene!"

"Maar dat is schandelijk!" hernam het meisje, met tranen in de
oogen. "Van dag tot dag wordt het broodje kleiner. Al waren we
musschen, dan zouden wij er nog niet genoeg aan hebben! Gij weet wat
ons toekomt, en wij zullen niet ophouden te klagen en onze grieven
te uiten. Serapion moet een nieuw smeekschrift voor ons opstellen,
en als de koning verneemt, hoe schandelijk men ons behandelt...."

"Ja, als hij het verneemt," hernam de oude, haar in de rede
vallende. "Maar vele winden blazen tegen het woord der arme, eer het
tot 's konings oor kan doordringen. Ik weet een korter weg voor u en
uwe zuster, wanneer u dat hongerlijden zoo erg mishaagt. Wie er uitziet
als mijne lieve kleine Irene, die behoeft geen gebrek te hebben."

"En hoe zie ik er dan uit?" vroeg het meisje, en bij deze woorden
scheen weder een zonnestraal langs haar aardig gezichtje te glijden.

"Juist zoo," antwoordde zij lachende, "dat gij u gerust ten allen
tijde naast uwe zuster kunt vertoonen. Gisteren bij den optocht zag de
groote Romein, aan de zijde der koningin, ten minste even dikwijls naar
haar als naar Kleopatra zelve. Als gij er toen ook bij waart geweest,
zou hij in het geheel geen oog meer voor de vorstin hebben gehad,
want gij ziet er, ge moogt het wel weten, allerliefst uit. Niet waar,
zulk een woordje is menigeen nog welkomer dan brood. Overigens bezit
gij een spiegel; kijk daarin, als ge honger hebt."

De sloffende tred van het oudje stierf langzaam weg, doch het meisje
greep naar de gouden kruik, zette de deur op een kier, zoodat het
daglicht op de blanke oppervlakte kon vallen, en spiegelde zich
daarin. Maar door de ronding van het kostbaar vaatwerk werden de
trekken van haar gelaat verwrongen, en opgeruimd blies zij met haar
spits mondje over het wanstaltige beeld voor hare oogen, zoodat het
door den vochtigen adem geheel beneveld werd. Vervolgens zette zij
de kruik lachend op den grond, naderde de kist, haalde daaruit een
kleinen metalen spiegel te voorschijn, bekeek zich daarin goed een en
andermaal, schikte haar glanzende haren nu eens zus, dan eens zoo,
en wilde het voorwerp juist uit de hand leggen, toen zij opeens
aan het ruikertje van violen dacht, dat zij reeds bij het ontwaken
had opgemerkt, en dat door hare zuster gisteren met de steeltjes in
een schaaltje vol water moest zijn gelegd. Zonder dralen nam zij de
zacht geurende bloemen, droogde de groene stengels met haar kleed af,
hield den spiegel nog eens omhoog, en stak de violen in het haar.

Hoe helder fonkelden thans weder hare oogen, hoe blijde greep zij
naar het brood! En welke heerlijke tooneelen deden zich op voor hare
verbeelding, terwijl zij het eene stukje na het andere afbrak, het
even doopte in de frissche olijvenolie en snel opat. Eens, op het
nieuwjaarsfeest, had zij een blik geworpen in de koninklijke tent,
en dáar mannen en vrouwen gezien, die bij het feestmaal op purperen
kussens lagen. Zij droomde nu, dat zij aan die tafel vol kostbaar
vaatwerk had plaats genomen; zij liet zich in den geest door met
kransen getooide knapen bedienen, luisterde naar de liederen van fluit-
en harpspelers en--och, zij was nog half een kind, en daarbij zoo
hongerig als men in die jaren is--nam voor zich in de verbeelding
de sappigste en zoetste lekkernijen uit schotels van louter goud,
en at zich zat, zoo recht van harte zat, tot het laatste stukje brood
en de laatste druppels olie verdwenen waren.

Zoodra hare hand op het ledige bord niets meer vond, verdween
opeens het droomgezicht. Verrast en met schrik keek zij in het
droge olieschaaltje en naar de plaats, waar nog zoo even het brood
had gelegen.

"Ach," zuchtte zij diep, keerde het bord nog eens om, als ware het
mogelijk op de achterzijde een nieuw brood en nieuwe olie te vinden,
schudde teleurgesteld haar hoofd en zag nadenkend voor zich. Dit
duurde echter maar weinige oogenblikken, want de deur van het vertrek
werd geopend, en eene slanke gestalte trad binnen. Het was hare zuster
Klea, wier karig maal zij al droomend had verteerd, terwijl deze voor
haar gedurende den halven nacht had genaaid en vóor zonsopgang was
uitgegaan, om uit de zonnebron voor het morgenoffer water te dragen
naar het altaar van Serapis.

Zij die te huis kwam groette de andere met een zwijgend maar
vriendelijk knikje. Zij scheen te vermoeid te zijn om te spreken,
droogde de zweetdruppels van haar voorhoofd af met den sluier, die
het achterhoofd bedekte, en zette zich neder op het deksel van de kist.

Irene staarde terstond weer op het ledige bord en overlegde bij
zichzelve, of zij hare schuld zou bekennen en hare vermoeide zuster
om vergeving bidden, dan of zij de berisping, die zij verdiend had,
door eene aardigheid zou afwenden, gelijk haar dit dikwijls was
gelukt. Het laatste scheen haar gemakkelijker, en daarom verkoos zij
dezen weg in te slaan. Haastig, maar niet zonder eenigen schroom,
trad zij op hare zuster toe en zeide met komischen ernst:

"Zie eens goed uit uwe oogen, Klea, bemerkt ge niets aan mij? Mij
dunkt, ik moet er uitzien als een krokodil, die een geheel nijlpaard
heeft verslonden, of als de heilige slang, wanneer zij een konijntje
heeft opgeslokt. Begrijpt eens, terwijl ik mijn brood at, kwam mij
onvoorziens ook het uwe tusschen de tanden; nu wil ik echter...."

Zij die aldus werd aangesproken wierp een blik op het ledige bord,
en viel hare zuster in de rede met op zachten toon uit te roepen:
"Ik was zoo hongerig!"

Er lag geen verwijt in deze woorden, maar zij getuigden van groote
uitputting. Toen nu de jeugdige misdadigster haar oog op hare
teruggekeerde zuster richtte, en zag hoe zij daar zat, afgemat en ineen
gezonken, het ongelijk haar aangedaan dragende zonder een enkel woord
van berisping, werd haar licht beweeglijk gemoed met medelijden en
droefheid vervuld. In tranen uitbarstende, wierp zij zich voor hare
zuster neder, omvatte hare knieën en riep uit, terwijl hare woorden
telkens door snikken werden afgebroken:

"Ach Klea, arme Klea, welk een leed heb ik u weder aangedaan! Geloof
mij, ik wilde u niet krenken. Ik weet eigenlijk zelve niet hoe
het gekomen is. Doch datgene waartoe eene macht daar binnen mij
aandrijft, schijn ik niet te kunnen laten, en ik weet altijd eerst
als het gebeurd is, of ik kwaad of goed heb gedaan. Gij hebt voor
mij gewerkt en u zelve afgetobd, en ik, slecht meisje, moet u zulks
op deze wijze vergelden! Maar gij zult geen honger lijden, dat zult
gij niet, neen, dat zult gij niet!"

"Spreek er maar niet meer over," zeide de andere, terwijl zij hare
zuster vol liefde over het bruine haar streek. Daarbij stuitte
echter hare hand op de viooltjes in de glanzige lokken. Hare lippen
beefden en er kwam leven in hare kwijnende oogen, toen zij de bloemen
bespeurde, en naar het ledige schaaltje greep, waarin zij ze gisteren
zoo zorgvuldig had neergelegd.

Irene bemerkte terstond hoe de gelaatstrekken van hare zuster
veranderden, en daar zij geloofde dat deze alleen verrast was over
haar aardig hoofdtooisel, vroeg zij op vroolijken toon: "Zie ik er
naar uw zin uit met deze bloemen?"

Klea had de hand reeds uitgestrekt, om de viooltjes te nemen uit de
bruine lokken van hare zuster, die nog altijd aan hare voeten geknield
lag. Doch na deze vraag liet zij den arm zinken en zeide luider en
beslister dan zoo even, met eene voor een meisje buitengewoon diepe,
ja bijna mannelijke, maar toch welluidende stem:

"Dit ruikertje hoort mij toe, maar gij kunt het behouden tot den
middag, als het verwelkt zal zijn; geef het mij dan weder."

"Behoort het u toe?" herhaalde de andere, en hief hare groote oogen
verwonderd op naar hare zuster, wier eigendom tot op deze ure ook
het hare was geweest. "Maar ik mocht immers altijd de bloemen nemen,
die gij medebracht; wat bijzonders is er dan aan deze?"

"Het zijn slechts viooltjes, gelijk alle andere," antwoordde Klea,
terwijl een donkere blos haar gelaat overtoog, "maar de koningin
heeft ze gedragen."

"De koningin!" riep hare zuster, sprong van den grond op en klapte
vol verbazing in de handen. "Gaf zij u bloemen? En dat vertelt gij
mij nu eerst? Inderdaad, gij hebt gisteren, toen gij van den optocht
terugkwaamt, alleen naar mijn voet gevraagd en of mijne kleederen wel
heel waren, doch verder hebt gij geen syllabe met mij gesproken. Hebt
gij den ruiker van Kleopatra zelve gekregen?"

"Hoe kunt ge dat denken!" gaf Klea ten antwoord. "Een van die haar
vergezelden wierp mij de bloemen toe. Doch zwijgen wij hierover! Wees
zoo goed mij de kruik eens aan te geven; mijne mond is droog en ik
kan van dorst bijna niet spreken."

Terwijl zij dit zeide, steeg het bloed haar weder naar het hoofd en
kleurden hare wangen, maar Irene merkte het niet op. Blijde dat zij
haar onrecht door een dienst weder goed kon maken, was zij naar de
waterkruik gesneld, en terwijl Klea haar houten bekertje vulde en
ledigde, zeide zij, terwijl zij haar kleine voetje sierlijk omhoog
hief en het der drinkende toonde:

"Zie maar, de schram is geheel genezen, en mijn voet kan de sandalen
weder velen. Thans ga ik ze aanbinden, om Serapion brood voor u
te vragen. Misschien geeft hij ons een paar dadels daarbij. Toe,
maak den riem hier aan mijn enkel wat losser, mijn vel is zoo dun en
gevoelig; mij doet reeds pijn wat gij nauwelijks bemerkt. Zie eens,
hoe ik mij nu met vasten tred bewegen kan. Tegen den middag ga ik weder
met u mede om de kruik voor het altaar te vullen; later kan ik u ook
vergezellen bij den optocht, die gisteren werd aangekondigd. Zullen
de koningin en de aanzienlijke vreemdelingen weder getuigen zijn van
de processie? Wat zou dat heerlijk zijn! Kom, nu ga ik, en vóor gij
den laatsten beker hebt gedronken, zult gij het brood hebben. Want
als ik den oude aardig weet te vleien, zegt hij niet 'neen'."

Toen Irene de deur open deed en het volle zonlicht haar bescheen, blonk
haar bruin hoofdhaar in den gouden gloed, en het scheen hare zuster,
die haar naoogde, als vermengde zich de glans, die haar omzweefde,
met de stralen der dagvorstin.

Het laatste wat de achterblijvende zag van haar die naar buiten ging,
was het bundeltje violen. Zij was nu alleen, en het hoofd zachtkens
schuddende, prevelde zij in zichzelve: "Ik geef haar alles, en zij
ontneemt mij het eenige wat ik nog overheb. Driemalen heb ik dien
Romein ontmoet, gisteren schonk hij mij de viooltjes, die ik voor
mijzelve bewaren wilde; en thans...."

Zij drukte bij deze woorden den beker, dien zij in de hand hield,
vaster aan de lippen, die zich pijnlijk samentrokken. Doch dit duurde
slechts een oogenblik, daarna richtte zij zich hoog op en zeide op
vasten toon: "Zóó moet het ook zijn!"

Thans zweeg zij, zette den beker naast zich op de kist, streek met
de achterzijde van hare hand over het voorhoofd, alsof dit haar pijn
deed, keek mijmerend in haren schoot, en weldra zonk het hoofd der
vermoeide op zijde en was zij ingesluimerd.







TWEEDE HOOFDSTUK.


Het tichelsteenen huis, waarin zich het vertrek der zusters bevond,
en dat bovendien door andere beambten van de tempelgebouwen en
een aantal pelgrims werd bewoond, heette het pastophorium [1]. De
laatste kwamen uit alle deelen van Egypte ter bedevaart hierheen,
en overnachtten gaarne in het heiligdom der godheid.

Irene ging, nadat zij hare zuster verlaten had, vele deuren voorbij,
die, nu de zon was opgegaan, geopend waren. Haastig beantwoordde
zij den groet van vele bekenden en onbekenden, die haar met een
vriendelijk gelaat nakeken, als ware hare verschijning in den vroegen
morgen hun een goed voorteeken. Spoedig kwam zij aan een gebouw, dat
zich aan het noordeinde van het pastophorium aansloot. Het had geen
deur, maar wel op manshoogte zes ongeslotene vensteropeningen, aan
de zijde van den weg. Uit het eerste, dat zij bereikte, zag haar het
bleeke en van diepe rimpels doorsnedene gelaat van een grijsaard aan.

Zij riep den oude opgewekt den vroolijken groet der Hellenen toe:
"Wees blijde!" Hij gebood haar echter, zonder de lippen te bewegen,
ernstig en veelbeteekenend met de magere hand en de kleine starende,
matte oogen te wachten, en reikte haar daarop een houten bord toe,
waarop eenige dadels en een half brood lagen.

"Voor het altaar van den god?" vroeg het meisje.

De grijsaard knikte toestemmend, en Irene ging, zoo zeker als iemand,
die goed weet wat van hem gevorderd wordt, met haren lichten last
verder. Maar reeds na weinige schreden en eer zij nog het laatste
venster bereikt had, bleef zij staan, want duidelijk lieten zich
stemmen en voetstappen hooren, en weldra vertoonden zich aan het
uiteinde van het pastophorium, waarheen zij ging, en dat grensde aan
het kleine acaciënbosch van Serapis, hetwelk zich buiten den ringmuur
verder uitbreidde, eenige mannen, wier verschijning hare opmerkzaamheid
gaande maakte. Doch zij durfde de vreemdelingen niet te gemoet gaan,
en wachtte, vlak tegen den wand van het pastophorium staande en naar
hun gesprek luisterende, tot zij voorbij zouden zijn.

De voorste van deze vroege tempelbezoekers was een stevig man, met
een langen staf in de rechterhand. Hij sprak tot de beide mannen
die hem volgden, zooals gidsen van beroep gewoon zijn te doen, het
woord voerende alsof zij hunne toehoorders uit een onzichtbaar boek
voorlezen, en die men liever niet met vragen in de rede valt, aangezien
men begrijpt dat zij niet veel meer weten, dan zij juist zeggen.

Van zijne beide zeer opmerkzaam luisterende hoorders was de een in
een lang veelkleurig gewaad gehuld, en rijk met gouden ketens en
ringen getooid, terwijl de ander over de korte chiton [2] slechts
eene witte wollen Romeinsche toga droeg, die over den linker schouder
was geslagen. Zijn rijk gekleede metgezel was een man van leeftijd,
met een gevuld baardeloos gelaat en dunne grijzende haren.

De luisterende Irene zag den laatste met bewondering en verbazing
aan, maar slechts om, nadat zij hare aandacht had gewijd aan de stof
zijner kleeding en de sieraden die hij droeg, de slanke gestalte van
den jongeling aan zijne zijde des te opmerkzamer op te nemen.

"Precies de dikke poedel van den kok Hoeï met een jongen leeuw,"
prevelde zij in zichzelve, terwijl zij den behaaglijken tred van
den een en den zelfbewusten, veerkrachtigen gang van den ander
waarnam. Daarbij kon zij de verzoeking bijna niet weerstaan, om
de ouden heer na te doen. Maar die overmoedige opwelling zou weldra
worden onderdrukt, want nauwelijks had de geleider den Romein verteld,
dat hier de vrome mannen, die in vrijwillige gevangenschap als de
aan Serapis gewijden, de godheid dienden, hunne cellen bewoonden,
dat zij hun voedsel door een venster--en met zijn staf wees hij er
heen--ontvingen, toen eensklaps een luik, waartegen de gids van dit
ongelijke paar menschen met zijn stok had gestooten, met zooveel
snelheid en kracht openvloog, alsof een windstoot het had getroffen
en tegen den wand geslagen. Even plotseling kwam een menschenhoofd,
met grimmig gelaat en golvende grijze haren, als de manen van een
leeuwenkop, uit het venster te voorschijn, en schreeuwde hem die
geklopt had met eene zware basstem toe:

"Ik wou dat mijn luik uw rug was, gij onbeschaamde kerel, dan had
uw lange stok op de rechte plaats getroffen. Of zat er in plaats van
deze tong een knuppel in mijn mond, dan zou ik dien zwaaien, tot zij
zoo moede was als die van een redenaar, die drie uren lang voor het
volk zijn ledig stroo heeft uitgedorscht. Nauwelijks is de zon op,
of deze klaplooper sleept het nieuwsgierig gespuis naar ons toe! Wek
ons voortaan te middernacht uit den slaap en smijt met steenen tegen
de verrotte luiken! Mijne laatste begroeting van voor drie weken heeft
zeker uitgewerkt; die van heden zal, hoop ik, langer nawerken. Gij
mannen, hoort mij! Gelijk de raven het leger achternavliegen, om
de gesneuvelden te verslinden, zoo stelt deze zich ten dienste der
vreemdelingen, om hunne zakken te ledigen. En jij, die je tolk noemt,
en toen je Grieksch leerdet, je beetje Egyptisch hebt vergeten, ik
raad je als je vreemdelingen hebt te geleiden, ze naar de Sphinx te
brengen. Of laat hen in den tempel van Ptah den Apis naar de toekomst
vragen, of voer hen naar de wildbaan des konings te Alexandrië,
of in de kroegen van Kanopus, maar niet tot ons. Want wij zijn geen
faisanten, geen fluitspeelsters of wonderdieren, die het zich moeten
laten welgevallen dat men hen aangaapt. Gij, mannen, moet u een beteren
gids kiezen, als dat sistrum [3] dat u zijn erbarmelijk geklingel laat
hooren, wanneer gij het schudt. Wat uzelven betreft, heb ik alleen
dit te zeggen: Nieuwsgierige oogen zijn onbescheiden gasten, waarvoor
een slimme waard op zijne hoede is, door de deur voor hen te sluiten."

Irene verschrikte opnieuw en drukte zich nog vaster tegen den pilaar,
die haar verborgen hield, want al krakend vloog het luik, dat de
kluizenaar door middel van een touw, hetwelk aan het uiterste einde
was bevestigd, met geweld naar zich toehaalde, dicht, en onttrok hem
aan de blikken van de vreemdelingen. Doch slechts voor een oogenblik,
want de verroeste hengsels waarin het hing, waren tegen zulk een
heftigen ruk niet bestand, en langzaam boog het zich naar beneden.

De man die zoo hard geklopt had strekte zijne armen uit, om het
tegen te houden, maar het was zwaar, en hij zou het zeker niet hebben
kunnen houden, wanneer niet de jonkman in Romeinsche kleederdracht
hem de behulpzame hand had geboden, en het vallende luik gemakkelijk
en zonder inspanning, alsof het niet uit zware planken samengesteld
maar uit dunne wilgentakken gevlochten was, met hand en schouder in
de hoogte had getild.

"Nog een beetje hooger," riep de kluizenaar zijn helper toe. "Houd
het ding op den scherpen kant! Zoo! Schuif het nu nog wat op! Daar
is het erbarmelijk monstertuig, en daar mag het blijven liggen. Als
de vleermuizen mij dezen nacht een bezoek brengen, zal ik om ulieden
denken, en ze voor u groeten!"

"Gij zoudt beter doen, u die moeite te besparen," zeide de jonkman
koeltjes en voornaam. "Ik zal u een timmerman sturen, die het luik
opnieuw zal vast maken. Ook vragen wij u verschooning, want wij hebben
de schade veroorzaakt, die u getroffen heeft."

De grijskop liet den jongen Romein uitspreken en zeide toen, nadat
hij hem van het hoofd tot de voeten had opgenomen: "Gij zijt sterk en
weldenkend. Gij zoudt mij bevallen, wanneer gij in ander gezelschap
waart. Uw timmerman heb ik niet noodig, laat mij alleen een hamer
brengen, een bijl en stevige spijkers. Wilt ge mij voorts nog een
dienst bewijzen, pakt u dan weg!"

"We gaan al," zeide de man in de bonte kleeding, met eene pieperige
vrouwenstem. "Wat blijft een mensch, dien kwajongens uit eene veilige
schuilplaats met vuilnis werpen, anders over dan zich te verwijderen."

"Kom, ga maar heen," zeide hij lachend, wien deze beschimping gold, "en
als gij er lust in hebt, groote Eulaeus, dadelijk tot naar Samothrace
[4]. Den weg zult gij nog wel niet vergeten zijn, sedert gij den
koning hebt geraden met zijne schatten daarheen te vluchten. Wanneer
ge echter vreezen mocht dien alleen niet te kunnen vinden, dan kan
ik u dien tolk en gids daar aanbevelen, om hem u te wijzen."

De eunuuch Eulaeus, een aanzienlijk raadsheer van koning Ptolemaeus,
dien men Philometor, d. i. den moederlievende noemde, verbleekte hij
deze woorden, wierp den ouden een gramstorigen blik toe en gaf den
jongen Romein een wenk. Deze had echter geen zin om hem te volgen,
want de knorrige zonderling beviel hem, misschien wel omdat hij
bemerkte, dat zijn persoon den ouden man, die anders niet schroomde
zijne ontevredenheid te uiten, welgevallig was. Bovendien had hij
aan diens oordeel over de mannen, die hem begeleidden, niets toe
te voegen. Daarom keerde hij zich naar den eunuuch en zeide beleefd:
"Ontvang mijn dank voor uw geleide, en laat u niet langer om mijnentwil
van gewichtiger bezigheden afhouden."

Eulaeus boog en antwoordde: "Ik weet wat mijn plicht is. De koning
heeft u aan mijne leiding toevertrouwd. Veroorloof mij daar ginds
onder dien acacia op u te wachten."

Toen nu de eunuuch met den gids zich verwijderde in de richting van
het groene boschje, hoopte Irene eindelijk gelegenheid te hebben,
tot het doen van haar verzoek. Maar de Romein was voor de cel van
den oude blijven staan, en had een gesprek met hem aangeknoopt, dat
zij niet durfde storen. Met een stillen zucht plaatste zij het haar
toevertrouwde bord met het brood en de dadels op een uitstekenden
steen aan hare zijde, ging met de armen en de beenen over elkander
gekruist tegen den wand leunen en spitste hare ooren om te luisteren.

"Ik ben geen Griek," zeide de jongeling, "en gij dwaalt, als gij meent,
dat ik uit nieuwsgierigheid naar Egypte ben gereisd en tot u gekomen."

"Doch wie den tempel binnengaat," hernam de andere, hem in de rede
vallende, "enkel om te bidden, die kiest zich geen Eulaeus, zou ik
meenen, geen paar als die twee, die daar onder den acacia geen zegen
over uw hoofd zullen afsmeeken, tot zijne geleiders. Ik zou ten minste,
als ik een dief was, niet met dezen uitgaan om te stelen. Wat dreef
u naar den tempel van Serapis?"

"Thans mag ik op mijne beurt u van nieuwsgierigheid betichten."

"Nu ja," riep de grijskop. "Als eerlijk koopman neem ik de munt aan,
waarmede ikzelf gaarne betaal. Komt gij dan om u een droom te laten
uitleggen, of om daarboven in den tempel te slapen en een droomgezicht
te ontvangen?"

"Zie ik er dan zoo slaperig uit," vroeg de Romein, "als wilde ik,
een uur na zonsopgang, weder naar bed gaan?"

"Het zou ook kunnen zijn," riep de kluizenaar, "dat voor u de dag
van gisteren eigenlijk nog niet om is, en dat het u, op het einde
van een gastmaal, was ingevallen, ons een bezoek te brengen, en bij
Serapis uw hoofdpijn uit te slapen."

"Er schijnt u toch nog al wat ter oore te komen, van hetgeen er buiten
deze muren voorvalt," gaf de Romein hem ten antwoord. "Als ik u op
de straat tegenkwam, zou ik u wel voor een schipper kunnen houden,
of voor een bouwmeester, die over vele weerspannige arbeiders te
gebieden heeft. Na alles wat men mij in Athene en hier van u en uws
gelijken vertelde, had ik mij eene andere voorstelling van u gevormd."

"Welke dan?" vroeg Serapion lachend. "Ik vraag dit, op gevaar af van
nog eens voor nieuwsgierig gehouden te worden."

"Ik zou u wel willen antwoorden," hernam de ander, "maar als ik u de
volle waarheid zeg, dan stel ik mij bloot aan een nog grooter gevaar,
van namelijk door u even onvriendelijk weggestuurd te worden, als
mijn arme gids daarginds."

"Spreek maar," antwoordde de grijskop, "voor verschillende lijven
heb ik ook verschillende kleedingstukken, en niet het slechtste voor
hem, die mij vergast op het zeldzaam gerecht van waarheid. Maar eer
ge mij uwe bittere spijzen te proeven geeft, moet ge mij zeggen,
hoe gij heet."

"Wil ik den gids roepen?" vroeg de Romein met schalkschen lach. "Die
kan u eene beschrijving geven van mijn persoon, en u de geheele
geschiedenis van mijn huis vertellen. Doch ik wil u niet boos maken:
ik heet Publius."

"Zoo heet althans éen op de drie van uwe landslieden."

"Ik ben van het geslacht der Cornelii, en wel van de familie der
Scipio's," antwoordde de jonkman met zachte stem, als wilde hij zelfs
den schijn vermijden van met zijn aanzienlijken naam te pronken.

"Ge zijt dus een voornaam, een zeer groot heer," zeide de kluizenaar,
terwijl hij eene buiging maakte van uit zijne cel. "Trouwens dat wist
ik wel van te voren, want alleen een edelman gaat op uwe jaren met
zulk een vasten stap, ofschoon de stevige beenen op zulke teedere
enkels rusten. Dus Publius Cornelius...."

"Genoeg, noem mij Scipio, of nog liever bij mijn voornaam Publius,"
verzocht de jonkman. "Gij zelf heet Serapion, en ik wil u thans
zeggen, wat gij omtrent mij wenscht te weten. Toen men mij vertelde,
dat zich in dezen tempel lieden bevonden, die zich in kleine vertrekken
lieten opsluiten, om ze nimmer te verlaten, maar zich alleen met hunne
droomen bezig te houden en in stille overpeinzing te leven, dacht ik
dat zij zwakhoofden moesten zijn of gekken, of beiden tegelijk."

"Goed zoo," zeide Serapion hem in de rede vallende, "aan eene vierde
mogelijkheid hebt gij dus niet gedacht. Maar als zich nu eens onder
dezen mannen bevonden, die men tegen hun wil houdt opgesloten, en als
ik eens juist tot die soort van gevangenen behoorde? Ik heb u allerlei
dingen gevraagd, en ge zijt mij het antwoord niet schuldig gebleven,
daarom moogt gij nu ook weten, hoe ik in deze ellendige kooi kom,
en waarom ik daarin blijf. Ik ben van goeden huize, want mijn vader
was opzichter van de koornschuur dezes tempels en van Macedonische
afkomst; mijne moeder was echter eene Egyptische. Die moeder heeft
mij ter kwader ure ter wereld gebracht, op den zeven-en-twintigsten
van de maand Paophi [5], dus op den dag die in de heilige boeken een
ongeluksdag wordt genoemd, en dat men het kind, op dien dag geboren,
opgesloten moet houden, daar het anders door een slangenbeet zal
sterven. Tengevolge dezer onheilspellende uitspraak, zijn velen, die
op denzelfden dag geboren zijn, vroeger reeds, even als ik, in zulk
eene kooi opgesloten. Mijn vader had mij gaarne de vrijheid gegund,
maar mijn oom, een horoscoop in den tempel van Ptah, die op mijne
moeder een onbeperkten invloed had, benevens zijne vrienden, ontdekten
nog meer slechte voorteekenen aan mij; zij lazen in de sterren,
dat mij allerlei onheil wachtte op mijn levensweg; zij verzekerden
dat de Hathors niets dan kwaad over mij beschoren hadden, en hielden
zoolang bij hem aan, tot men mij--wij woonden beneden in Memphis--voor
de kluizenaarscel bestemde. Ik dank deze ellende aan mijne eigene
moeder, die uit louter liefde voor mij dit lot heeft gekozen. Gij
ziet mij vragend aan, jonkman; het leven zal ook u wel leeren, dat de
ergste haat tegen iemand gericht hem dikwijls meer baat, dan blinde
teederheid die de perken te buiten gaat. Lezen, schrijven en wat men
gewoon is priesterzonen te onderwijzen, dat alles heb ik geleerd,
maar nimmer heb ik geleerd mij geduldig in mijn lot te schikken. Toen
ik geen baardelooze knaap meer was, is het mij gelukt vrij te komen,
en heb ik overal in de wereld rondgezworven. Ik ben te Rome geweest,
te Karthago en in Syrië. Eindelijk kreeg ik weder lust uit den Nijl te
drinken, en keerde ik naar Egypte terug. Waarom? Omdat het mij, dwaas,
dikwijls toescheen, dat water en brood mij in mijne gevangenschap in
het vaderland beter hadden gesmaakt, dan koek en wijn terwijl ik vrij
was in den vreemde.

"In mijn ouderlijk huis vond ik nog slechts mijne moeder terug, want
mijn vader was van kommer gestorven. Vóor mijne vlucht was zij eene
statige vrouw, doch toen ik terugkwam zag ik dat hare schoonheid geheel
was verwelkt en zij haar einde naderde. De angst, die haar folterde,
over mij, ellendeling, had, zooals de arts verzekerde, hare krachten
gesloopt, en dat viel mij zwaar te dragen.... Toen nu ten laatste
de goede kleine vrouw, die mij, wilde knaap, zoo zacht kon streelen,
mij op haar sterfbed smeekte, weder in mijne kluis terug te keeren,
heb ik toegegeven en haar gezworen, dat ik geduldig in mijne kooi zou
blijven tot aan mijn einde. Want ik ben als de wateren in het noorden:
een kind kan mij met de handen klieven, of ik ben koud en hard als
kristal. De oude vrouw stierf spoedig nadat ik den eed gezworen had,
en dat ik woord hield ziet gij. Ook hebt gij kunnen opmerken, op
welke wijze ik mij in mijn lot schik."

"Vrij geduldig," hernam Publius. "Ik zou vrij wat weerspanniger met
mijne ketenen rammelen dan gij. Mij dunkt, het moet u goed doen zoo
eens uit te gisten, gelijk gij zooeven hebt gedaan."

"Als zoete wijn van Chios," antwoordde de kluizenaar. Daarbij smakte
hij met de tong, als proefde hij het edele druivennat, en stak hij
zijn ruigharig hoofd ver uit het venster. Hierdoor kreeg hij Irene
in het oog, en riep haar dadelijk vroolijk toe: "Wat doet ge daar
kind? Gij staat daar, als wachttet gij op het geluk, om het een
'goeden morgen' toe te roepen."

Het meisje greep haastig met de eene hand het bordje, streek met de
andere het haar glad, en terwijl zij een weinig blozend de mannen
naderde, liet Publius verrast de oogen vol bewondering op haar rusten.

Behalve hij had nog een ander, die op dit oogenblik, komende van het
acaciën-boschje, den Romein tegemoet ging, de woorden van Serapion
vernomen, en riep, vóor hij beiden nog bereikt had: "Zij zal op het
geluk wachten, zegt die man daar? En gij hoort dit aan, Publius,
en antwoordt niet, dat zijzelve het geluk brengt, waar zij zich
slechts vertoont?"

Hij die zoo sprak was een met bijzondere zorg gekleede jonge Griek,
die ondertusschen den granaatbloesem, dien hij in de hand hield, achter
het oor stak, om zijn vriend Publius de rechterhand te schudden, en
daarna zijn bevallig open en fijn besneden, bijna vrouwelijk gelaat
naar den kluizenaar te keeren. Want door hem toe te spreken wenschte
hij ook diens aandacht op zich te vestigen.

"Met den groet van Plato, 'doe wat schoon en recht is,' nader ik
u!" riep hij. Daarna ging hij kalmer voort. "Wel is waar behoeft
gij deze vermaning ternauwernood, want gij behoort onder hen, die de
kunst verstaan om de echte, dat is de innerlijke vrijheid deelachtig
te worden. Wie toch kan vrijer zijn dan hij, die geene behoeften
kent? Daar nu niemand edeler is dan hij, die van alle vrijen het
meest vrij is, zoo neemt gij den cijns mijner vereering aan, en laat
een groet van Lysias van Corinthe u welgevallig zijn, die even als
Alexander gaarne met u, den Diogenes van Egypte, zou willen ruilen,
wanneer het hem gegund werd, uit de opening van uwe anders niet
bijzonder begeerlijke woning, steeds de lieftallige gedaante van
deze jonkvrouw...."

"Genoeg, jong heertje," zeide Serapion, den woordenvloed van den
Griek stuitende. "Deze jonkvrouw behoort in onzen tempel te huis,
en wien de lust mocht bekruipen, om met haar te spreken als ware zij
eene fluitspeelster, die heeft met mij, haar beschermer, te doen. Ja
met mij; en uw vriend dáar zal gaarne getuigen, dat het niet raadzaam
is met mij en mijns gelijken den strijd aan te binden.--Gaat nu wat
achteruit, jongelieden, en laat dit meisje mij zeggen wat zij begeert."

Toen Irene nu tegenover den kluizenaar stond, en hem haastig en zacht
verteld had, wat zij had gedaan, en dat hare zuster Klea nu op haar
wachtte, begon Serapion eerst luid te lachen, en zeide daarna met
zachte stem, maar opgeruimd, op den toon van een vader, die zijn
dochtertje plaagt: "Zij heeft voor twee gegeten, en staat hier op
haar teenen, en rekt zich uit tot aan mijn venster, als stak in dit
rokje geen oververzadigd menschenkind, maar een luchtgeest. Wij kunnen
lachen, maar Klea, dat arme schepsel, zal honger hebben, niet waar?"

Irene sprak geen woord, doch terwijl zij zich nog hooger dan te voren
op de teenen uitrekte, keerde zij Serapion haar geheele gelaat toe,
en knikte herhaaldelijk, van harte toestemmend, met het lieve kopje.

Terwijl zij hem schelmsch en tegelijk zoo innig smeekend in de oogen
zag, riep de kluizenaar: "Gij verlangt dus dat ik u mijn ontbijt voor
Klea zal geven. Doch daar kan niets van inkomen, want dat ontbijt
is er geweest en niet meer terug te vinden. Alleen de dadelpitten
zijn daarvan nog over. Maar op dat bordje dáar in uwe hand ligt een
redelijk maal."

"Het is het offer van den ouden Phibis voor Serapis," gaf het meisje
ten antwoord.

"Hm, hm, nu ja," bromde de oude. "Als het voor den god is.... Doch
deze kan het inderdaad beter ontberen, dan zulk een arm, uitgehongerd
menschenkind."

Daarop ging hij echter voort met ernst en nadruk, evenals een
onderwijzer, die de onvoorzichtige woorden, door zijne leerlingen
uit zijn mond vernomen, met waardiger taal wil goedmaken: "Voorzeker,
wat ons is toevertrouwd, mogen wij ons niet toeëigenen, en eerst de
godheid--dan de menschen. Wist ik nu maar hoe men.... Maar bij de
ziel mijns vaders, Serapis zelf zendt ons wat wij noodig hebben! Hei
daar! edele Scipio, of, daar ik u zoo noemen mag, Publius, kom toch
wat naderbij, en kijk eens met mij naar dien acacia ginds: Ziet gij
daar mijn vriend, den gids, en het brood en de gebraden hoentjes,
die uw slaaf voor hem uit de lederen tasch haalt? Nu zet hij zelfs
eene wijnkruik op het kleed, dat hij voor de groote voeten van Eulaeus
heeft uitgespreid. Aanstonds zullen zij ook u ter maaltijd noodigen,
maar ik weet een lief hongerig kind, welks ontbijt heden morgen door
een witte kat is opgevreten. Breng mij voor dat schepseltje een half
brood en een kippenboutje, en als ge wilt ook nog een granaatappel,
of eene van die perziken, die de eunuuch daar juist met zijne vinger
bevoelt. Van deze kunt gij er ook wel twee geven, want ik kan ze
allebei wel gebruiken."

"Serapion!" zeide Irene op zacht verwijtenden toon, en sloeg de oogen
neder. De Griek riep echter met geestdrift: "Meer, veel meer kan ik
u brengen. Ik vlieg dadelijk heen...."

"Blijf!" viel Publius hem in de rede, met gebiedende stem, terwijl hij
hem bij den schouder terughield. "Het verzoek van Serapion gold mij,
en ik wensch mijn vriend in eigen persoon een dienst te bewijzen."

"Ga gij dan!" riep de Griek Publius achterna, die zich snel
verwijderde. "Gij gunt mij dus den dank niet van de schoonste lippen
in Memphis. Zie eens, Serapion, wat haast hij maakt! Nu moet die
arme Eulaeus opstaan. Een nijlpaard zou van hem kunnen leeren, hoe
men dat op de meest onbeholpen manier doen moet. Dat noem ik korte
metten maken. Zoo'n Romein vraagt niet veel eer hij neemt. Daar heeft
hij reeds wat hij hebben wil. Eulaeus kijkt hem na als eene melkkoe,
die men haar kalf afneemt. Ik voor mij eet ook liever de perziken op,
dan dat ik ze door een ander weg zie halen. Als het volk op het Forum
dit eens zien kon! Publius Cornelius Scipio Nasica, de lijfelijke
kleinzoon van den grooten Africaan, die in elke hand een schotel
draagt, als een slaaf die bij het gastmaal bedient! Welnu, Publius,
wat brengt Rome ditmaal als overwinnaar naar huis?"

"Heerlijke perziken, en een gebraden fazant," antwoordde Cornelius
lachend, en reikte den kluizenaar de beide schotels door zijn venster
toe. "Er blijft nog genoeg voor den oude over."

"Dank, hartelijk dank!" zeide Serapion, riep Irene met een wenk nader,
gaf haar een goudgeel tarwebrood, de helft van het gebraad, dat
Eulaeus reeds in tweeën had gedeeld, benevens twee perziken. Daarbij
fluisterde hij haar zachtkens toe: "De andere helft mag Klea, als die
dáar weg zijn, zelve bij mij komen halen. Bedank thans dien goeden
heer en ga heen."

Een oogenblik stond het meisje verlegen en sprakeloos tegenover den
Romein. Voor den ernstigen blik zijner donkere oogen sloeg zij de hare
neder. Haar gelaat kleurde van schaamte en met de kleine sneeuwwitte
tanden beet zij zich op de onderlip. Eindelijk vatte zij moed en zeide:
"Gij zijt wel goed. Ik kan mij niet in mooie woorden uitdrukken,
maar vriendelijk zeg ik u dank."

"En uw vriendelijke dank," antwoordde Publius, "maakt dezen kostelijken
morgen voor mij nog schooner. Tot een aandenken aan dezen en aan u
zou ik wel een van die viooltjes uit uw haar willen bezitten."

"Neem ze alle!" riep Irene, maakte het ruikertje snel uit de haren
los, en reikte het den Romein toe. Maar eer deze de bloemen aannemen
kon, trok zij de hand terug, en zeide met een ernstig gezicht: "De
koningin heeft ze in de hand gehouden! Mijne zuster Klea heeft ze
gisteren bij den optocht gekregen."

Bij deze woorden veranderden de gelaatstrekken van Cornelius, en
vroeg hij met gebiedende kortheid en scherpte: "Heeft uwe zuster
zwart haar, en is zij grooter dan gij, en draagt zij bij optochten
een gouden krans? Schonk zij u deze bloemen?--Ja, zegt gij? Nu, 't
zij zoo. Zij heeft dit ruikertje van mij gekregen, maar hoewel zij
het aannam schijnt zij er toch weinig mede in haar schik geweest te
zijn. Want wat men op prijs stelt, dat geeft men niet weg. Zoo moge
het dan vliegen!"

Terwijl hij dit sprak wierp Publius de bloemen over het huis en zeide
vervolgens op vriendelijken toon: "Gij, mijn kind, zult schadeloos
gesteld worden voor den verloren haartooi. Geef mij uwe granaat,
Lysias."

"Waarachtig niet," antwoordde deze. "Gij verlangdet in eigen persoon
uw vriend Serapion een dienst te bewijzen, toen ge mij zoo even
terughieldt om de perziken te halen. Thans verlang ik met eigene hand
de schoone Irene mijn granaat te geven."

"Neem dan den bloesem van hem aan," zeide Publius, en keerde hem
opeens den rug toe, terwijl Lysias zijn granaat in de handen stak
van het meisje, waarmede zij het houten bord vast hield. De harde
bejegening van den Romein gaf haar een gevoel, als had eene ruwe hand
haar aangeraakt. Zwijgend en schuchter boog zij, om daarop haastig
naar hare woning terug te keeren.

Publius staarde haar peinzend na, tot Lysias hem toeriep: "Hoe heb
ik het nu? Is heden morgen de vroolijke Eros in den tempel van den
somberen Serapis verdwaald geraakt?"

"Dat zou niet goed zijn," haastte de kluizenaar zich te zeggen:
"want de Cerberus voor de voeten van onzen god zou den winderigen
jongen"--en bij deze woorden zag hij den Griek veelbeteekenend
aan--"weldra de beweeglijke vleugels uitplukken."

"Als hij zich ten minste door het driekoppig ongedierte liet vangen,"
zeide Lysias lachend. "Maar kom nu, Publius, Eulaeus heeft thans lang
genoeg gewacht."

"Ga gij dan naar hem toe," antwoordde de Romein. "Ik volg u weldra,
maar eerst heb ik nog een woordje met Serapion te spreken."

Deze laatste had, sedert Irene vertrokken was, zijne aandacht gewijd
aan den acacia, waaronder de eunuuch nog altijd zat te smullen. Toen
de Romein hem nu aansprak, schudde hij met weerzin het groote hoofd,
en zeide:

"Uwe oogen zijn zeker niet slechter dan de mijne. Zie eens hoe dat
heer onder het kauwen zijne kaken beweegt en met de lippen smakt! Bij
Serapis, men kan het karakter van een mensch leeren kennen, wanneer
men hem ziet eten. Gij weet dat ik niet voor mijn plezier in deze
kooi zit, maar om éene rede ben ik er dankbaar voor, namelijk dat
ik daardoor niet in de verzoeking kom om te doen, wat lieden van
het slag van Eulaeus genieten noemen, want zulk genieten, zeg ik u,
verlaagt een mensch."

"Zoo zijt gij dan toch meer wijsgeer, dan gij wilt schijnen,"
antwoordde Publius.

"Ik wil van niets den schijn aannemen," antwoordde de kluizenaar,
"want mij is het om het even, wat anderen van mij denken. Maar wanneer
iemand, die niets te doen heeft, die zelden in zijne rust gestoord
wordt en over allerlei dingen zoo zijne eigene gedachten heeft, een
wijsgeer is, noem dan mij zóo als gij wilt. Zoo gij ooit goeden raad
noodig hebt, moogt ge mij altijd opnieuw bezoeken, want gij bevalt mij,
en misschien zijt gij in staat mij een gewichtigen dienst te bewijzen."

"Spreek slechts," zeide de Romein. "Van harte gaarne wil ik u van
dienst zijn."

"Ditmaal niet," antwoordde Serapion zacht, "maar kom, als gij tijd
hebt, op een anderen keer weder, natuurlijk zonder uwe metgezellen
van heden, ten minste zonder Eulaeus, die van alle schurken, welke
ik ooit ontmoet heb, de slechtste is. Misschien kan het zijn nut
hebben, wanneer ik reeds heden u zeg, dat ik u niet spreken wil over
mijzelven, want wat zou ik begeeren?--maar dat het geldt het geluk
of het ongeluk der kruikdraagsters die gij beide hebt gezien en die
bescherming noodig hebben."

"Om de oudste, om Klea, en niet om uwentwil kwam ik hierheen," zeide
Publius vrijmoedig. "Zij heeft iets in haar gang, in hare oogen,
dat anderen mogelijk afstoot, maar mij aantrekt. Hoe komt een meisje
met zulk een voornaam uiterlijk in uwen tempel?"

"Als gij terugkomt," antwoordde de kluizenaar, "vertel ik u de
geschiedenis van de zusters, en wat zij aan Eulaeus te danken
hebben. Ga nu heen, en houd u reeds dadelijk overtuigd, dat deze
meisjes hier goed bewaakt worden tegen lichtzinnige aardigheden. Ik
maak deze opmerking met het oog op den Griek, die overigens een
hulpsche flinke knaap is, niet om uwentwil, want gij ziet er uit als
een rechtschapen man, en als gij weet wie die meisjes zijn, zult gij
mij gaarne helpen om hunne belangen te bevorderen."

"Dat heb ik heden reeds gedaan met groot genoegen," riep Publius, nam
daarop afscheid van den kluizenaar, en richtte zijne schreden naar
Eulaeus, dien hij begroette met de woorden: "Dat was een kostelijke
morgen!"

"Deze zou voor mij nog schooner zijn geweest," antwoordde de eunuuch,
"wanneer ge mij wat minder lang van uw gezelschap hadt beroofd."

"Dat beteekent," hernam de Romein, "dat ik langer dan behoorlijk is
ben weggebleven."

"Gij handelt, zooals al uwe landgenooten gewoon zijn te doen,"
hernam de ander met eene diepe buiging, "die zelfs koningen in hunne
voorvertrekken laten wachten."

"Gij draagt echter geen kroon," liet Publius er bits op volgen,
"en zoo iemand, dan verstaat een oud hoveling de kunst om geduld
te oefenen...."

"Wanneer het volgens den wil zijns konings zoo zijn moet," zeide
Eulaeus hem in de rede vallende, "weet de grijze hoveling ook
te zwijgen, wanneer het jongelieden lust hem te hoonen." "Dit
geldt ons beiden," hernam Publius, terwijl hij zich tot den Griek
wendde. "Beantwoord gij hem nu, Lysias, want ik heb genoeg gehoord
en gesproken, en uw tong is vlugger dan de mijne."







DERDE HOOFDSTUK.


Gelijk Irene's voet geene vast aangehaalde riemen kon verdragen,
zoo was haar gemoed uiterst gevoelig voor ieder ruw woord. De taal
en de houding van den Romein hadden haar daarom gegriefd.

Met gebogen hoofd ging zij naar hare woning, en het scheelde niet
veel of zij weende. Maar vóor zij den drempel genaderd was, viel
haar oog op de perziken en het gebraad in hare hand. Zij dacht nu
opeens aan hare zuster, en hoe goed der hongerige dit heerlijk maal
zou smaken. Er speelde weder een lachje om haren mond, er straalde
blijdschap uit hare oogen, en met haastige schreden zette zij haar
weg voort. Het kwam niet bij haar op, dat Klea naar de viooltjes zou
vragen, en dat de Romein in hare schatting meer zou zijn, dan ieder
ander vreemdeling, die goed voor haar was.

Zij had buiten hare zuster geene andere levensgezellin gehad,
en na den arbeid, wanneer andere meisjes over het smachten naar
liefde en de vrees voor haar lief en leed spreken, kwamen deze twee
gewoonlijk zoo zwaar vermoeid te huis, dat zij naar niets anders
verlangden dan naar rust en slaap. Bleef hun al eens een uurtje over
voor gezelligen kout, dan begon Klea altijd weder te vertellen van
haar beider ouderlijk huis. En Irene, die ook tusschen de sombere
muren van den Serapis-tempel menig onschuldig genoegen zocht en vond,
luisterde gaarne naar haar, en viel haar telkens in de rede met vragen,
en met kleine voorvallen en trekken te verhalen, welke zij zich uit
hare kindsheid meende te herinneren, hoewel vele bijzonderheden,
die zij door de werking harer uitermate levendige en scheppende
verbeeldingskracht geheel tot haar eigendom had gemaakt, haar eerst
bekend waren geworden door hare zuster.

Klea had de lange afwezigheid van Irene niet opgemerkt, want spoedig
nadat deze haar verlaten had, was zij, door honger en vermoeienis
overmand, ingesluimerd. Alvorens haar knikkend hoofd tot rust kwam
en hare oogleden zich sloten, kwamen er zeer pijnlijke trekken rondom
haar mond, die echter even spoedig weer verdwenen. Daarop opende zij
even hare lippen, en gelijk eene zachte lentekoelte over eene bevrozen
bloem, zoo vloog er een lachje over hare wangen, die langzamerhand
met een hoogeren blos werden overtogen.

Zij die daar sliep was zeker niet geboren voor eentonigheid en
onthouding, maar om de liefde met al hare zaligheid bij anderen te
wekken en zelve te genieten.

Het werd steeds warmer in het vertrek der zusters en daarbij stil,
zeer stil. Nu eens hoorde men alleen het gegons eener vlieg, die vloog
rondom het olieschaaltje, dat Irene geledigd had, dan weder de steeds
versnellende ademhaling van haar die sliep.

Ieder spoor van afmatting was van Klea's aangezicht verdwenen. Hare
lippen openden zich om een kus te geven en te ontvangen. Vuurrood
kleurden zich hare wangen. Eindelijk hief zij de handen omhoog en
stamelde in haar droom, met afwerend gebaar: "Neen, toch niet, neen,
stellig niet: ik bid u, liefste...." Toen zonk haar arm neder, en
sloeg tegen de kist, waarop zij zat, zoodat zij ontwaakte.

Langzaam opende zij de oogen met een zalig lachje; daarop hief zij de
met lange zijden haren bezette oogleden al hooger en hooger op, totdat
haar wijd geopend oog verschrikt in de ruimte staarde, als had het iets
buitengewoons ontmoet. Zóo bleef zij een tijd lang zitten, zonder zich
te verroeren. Toen richtte zij zich op, bracht de rechterhand tegen
haar voorhoofd en vóor hare oogen, kromp ineen, als had zij iets
ontzettends gezien, of als had een ijskoude wind haar aangeblazen,
en prevelde afgebroken, de tanden telkens op elkander klemmende:

"Wat moet dat beteekenen? Hoe komen deze gedachten in mij op? Wat
zijn dat voor booze geesten, die ons in den droom dingen laten doen
en ondervinden, welke wij wakende zeer, zeer ver uit ons hart en
onze verbeelding zouden bannen? Ik zou mijzelve kunnen minachten,
haten zelfs om dit droomgezicht, want ik, rampzalige, liet het toe,
dat hij mij omhelsde, en geen bittere toorn, neen, iets gansch anders,
een onuitsprekelijk zalig gevoel doortintelde daarbij mijne ziel."

Onder het uitspreken dezer woorden balde zij hare handen tot vuisten,
die zij tegen hare slapen drukte. Daarna liet zij de armen weder slap
in den schoot zinken, en het hoofd schuddend zeide zij op een anderen,
op zachteren toon:

"Maar waarlijk, het is slechts een droom geweest, en--gij eeuwige
goden--wanneer wij slapen--ja, wat dan?--Zoover moest het met mij
komen! Aan mijne onreine gedachten voeg ik thans nog toe, dat ik onwaar
ben tegen mijzelve! Neen, geen demon heeft mij dezen droom toegezonden,
deze was slechts eene afspiegeling van hetgeen ik gisteren gevoelde,
en eergisteren en vroeger, als die vreemde groote man mij nogmaals,
nu reeds voor de vierde maal, aanzag, met dien machtigen blik in
de oogen, en mij daarbij--hoe vele uren is het reeds geleden?--de
viooltjes toereikte. Heb ik toen het aangezicht afgewend, en zijne
stoutheid met toornige blikken gestraft? Zou het niet mogelijk zijn
ook met de oogen een vijand te verjagen? Dat is mij tot hiertoe altijd
gelukt, zoo vaak een man mij aankeek, maar gisteren was ik hiertoe
niet in staat. Toch was ik zoo wakker als in deze ure. Wat wil toch
die vreemdeling van mij? Wat verlangt zijn doordringende blik, die
mij sedert dagen vervolgt, waarheen ik mij ook wendde, en mij ook
in den slaap de rust ontrooft? Waarom opende ik voor hem het oog,
dat de poort des harten is? Thans woekert daar binnen het gif voort,
dat ik heb ingedronken! Maar ik ruk het uit, en als Irene terugkeert,
dan vertrap ik de viooltjes, of ik laat ze haar behouden, die ze weldra
verschrompeld en geurloos laat verdorren. Want ik wil rein blijven,
zelfs in mijne droomen; wat beteekent anders mijne reinheid?"

Met deze woorden brak zij haar alleenspraak af, want zij had Irene's
stem gehoord, en de klank dier stem scheen allerweldadigst op haar
gemoed te werken. De bitter pijnlijke trek die zoo even nog haar
schoon gelaat ontsierd had, verdween, en weder ruim ademhalende,
prevelde zij: "Ik ben toch nog niet gansch arm en ellendig, zoolang
ik haar heb, en hare stem mag vernemen."

Toen Irene, die onderweg aan een tempeldienaar de onaanzienlijke
offergaven van den kluizenaar Phibis voor het altaar van Serapis
had overgegeven, het vertrek binnentrad, hield zij het bord met het
geschenk van den Romein achter den rug verborgen, en riep reeds op
den dorpel hare zuster toe: "Raad nu eens wat ik hier heb?"

"Brood en dadels van Serapion," was Klea's antwoord.

"O neen," riep de andere, terwijl zij hare zuster het bord voorhield,
"enkel lekkernijen voor goden en koningen. Betast deze perzik eens! Is
het niet als voeldet ge de wangetjes van den kleinen Philo? Als
ik altijd zulk eene heerlijke schadevergoeding vond, dan mocht gij
wel wenschen, dat ik elken morgen uw ontbijt opat. En weet gij wel,
wie ons dit alles heeft geschonken? Neen, dat kunt gij niet raden! De
groote Romein gaf het mij, dezelfde van wien gij gisteren de viooltjes
hebt ontvangen."

Klea's aangezicht verbleekte, en zij vroeg kortaf, op strengen toon:
"Hoe weet gij dat?"

"Omdat hijzelf het mij gezegd heeft," antwoordde Irene, op gansch
anderen toon, want het oog harer zuster was strak op haar gericht,
en zag haar aan met eene uitdrukking van strengen ernst, die haar
tot hiertoe vreemd was.

"En waar zijn de viooltjes?" vroeg Klea verder.

"Hij nam ze weg, en zijn vriend gaf mij dezen granaatbloesem",
stamelde Irene. "Hijzelf wilde mij dien overhandigen, maar de Griek,
een schoon, vroolijk jongmensch, liet het niet toe en legde dien dáar
op het bord. Ziedaar, neem hem, maar zie mij niet langer zoo aan,
ik kan het waarlijk niet verdragen!"

"Ik wil dien bloesem niet hebben," zeide de andere, niet zonder
bitsheid. Daarop sloeg zij de oogen neder en vroeg zacht: "Heeft de
Romein de viooltjes gehouden?"

"Hij behield--neen, Klea, neen, ik wil u niet voorliegen! Hij wierp ze
over het huis en sprak daarbij zulke ruwe woorden, dat ik verschrikte,
en hem haastig den rug toekeerde; want ik voelde reeds, hoe mij de
tranen in de oogen welden. Wat hebt gij toch met dien Romein? Ik maak
mij zoo angstig; ik gevoel mij zoo gejaagd als wanneer er een onweder
opkomt, waarvoor ik bang ben. En wat zien uwe lippen bleek! Dat
komt zeker van het lange vasten. Kom eet u nu eens zat. Maar Klea,
waarvoor kijkt ge mij zoo aan, zoo donker, zoo akelig? Ik kan dezen
blik niet verdragen, neen, ik kan het niet!"

Irene begon luid te snikken, doch hare zuster naderde haar, streek de
zachte haren van haar voorhoofd weg, en zeide vriendelijk: "Ik ben
niet boos op u, mijn kind, en wil u geen verdriet doen. Kon ik maar
weenen als gij, wanneer wolken mijn hart benevelen, dan vertoonde zich
ook hier binnen de blauwe hemel weder even spoedig als bij u. Droog
thans uw oogen af, ga hierover in den tempel en vraag, wanneer men
ons wacht voor de zangoefening, en hoe laat de optocht begint."

Irene voldeed aan dit bevel. Met gebogen hoofd was zij naar buiten
gegaan, doch spoedig daarna sloeg zij de oogen weder vroolijk op, want
zij dacht aan den optocht. Toen haar inviel, dat zij den opgeruimden
vriend van den Romein, daarbij zou wederzien, keerde zij nog eens in
het vertrek terug, legde haar granaatbloesem in het napje, waaruit
zij in den morgen de viooltjes had genomen, groette hare zuster even
vroolijk als altijd, en overlegde bij zichzelve, of zij na den optocht
de bloem in het haar of op de borst zou steken. Zij moest haar in elk
geval dragen, want zij diende te toonen, dat zij zulk een geschenk
op prijs wist te stellen.

Zoodra Klea alleen was, greep zij met eene driftige beweging naar
het bord, dat Irene haar gebracht had, wierp der grijze kat, die het
vertrek was binnengeslopen, het gebraad toe, en wendde daarbij het
gelaat af, want reeds de geur van den fazant hinderde haar. Nadat
de kat zich met haar welkomen buit in een hoek van de kamer had
teruggetrokken, greep zij eene der perziken, en hief de hand op, om
de schoone vrucht door eene opening in het dak van haar vertrek naar
buiten te werpen. Maar zij voerde dit voornemen niet uit, want zij
bedacht, dat zij Irene en het zoontje van den portier met de zoete
vrucht verblijden kon. Daarom legde zij haar weder op het bord,
en greep naar het brood, want de honger begon haar zeer te kwellen.

Reeds was zij gereed het goudgele gebak te breken, maar eene vluchtige
opwelling volgende, wierp zij ook dit weder op het bord en prevelde:
"Ik wil hem ook zelfs niet voor het geringste te danken hebben. Doch
ik zal deze gave der godheid niet wegwerpen, gelijk hij mijne
viooltjes deed, want dat zou zonde zijn. Laat het brood eene hongerige
verzadigen, dan doet het toch eenig goeds, waarvoor hij misschien nog
den dank van een god ontvangt. Tusschen hem en mij moet alles voorbij
zijn, en zoo hij zich heden andermaal bij den optocht vertoont, en
het hem lust mij nog eens aan te zien, zoo zal ik mijne oogen weten te
dwingen de zijne te ontwijken. Ik wil het, en zal het doen! Maar gij,
eeuwige goden, en gij bovenal, groote Serapis, wien ik gewillig dien,
zonder uwen bijstand zal ik hiertoe niet in staat zijn; helpt, ja
helpt mij hem te vergeten, opdat mijne gedachten rein mogen blijven!"

Onder het uitspreken dezer woorden wierp zij zich voor de kist neder,
drukte haar voorhoofd tegen het harde hout, en trachtte te bidden. Zij
bad de goden slechts om éen ding, namelijk den man te kunnen vergeten
die haar de rust harer ziel had ontroofd.

Maar evenals wolken, die voorbijdrijven tusschen een hemellichaam en
het oog van den sterrekundige, die het wil waarnemen, onophoudelijk
den astronoom in zijnen arbeid storen; evenals straatrumoer een schoon
lied, waarnaar wij zoo gaarne zouden willen hooren, telkens en telkens
weder afbreekt en door verward gedruisch bederft, zoo vertoonde zich
aan Klea onophoudelijk het beeld van den Romein, terwijl zij bad om
bevrijding van elke gedachte aan hem. Eindelijk kwam het haar voor als
geleek zij een mensch, die een rotsblok met inspanning van al zijne
krachten wenscht op te richten, en die, in plaats van den steen op
te heffen, door zijn last ter aarde wordt gebogen; zij toch ontwaarde
dat, trots al haar worstelen in den gebede, de vijand, dien zij verre
van zich wenschte te verwijderen, haar steeds meer naderde in plaats
van te vluchten en zich in weerwil van den hardnekkigsten tegenstand,
van hare ziel meester maakte.

Eindelijk staakte zij dezen vruchteloozen strijd, stond op, koelde
haar gloeiend gelaat met frisch water af, en haalde de riemen van
haar sandalen vaster aan, want in den tempel, in de nabijheid van de
godheid, hoopte zij de rust deelachtig te worden, die zij hier niet
vinden kon.

Vóor de deur van haar kamer trof zij Irene aan, die haar mededeelde,
dat om den optocht, die te vier uren na den middag zou beginnen,
de zangoefening zou worden uitgesteld.

Toen Klea zich vervolgens verwijderde, om hare schreden naar den tempel
te richten, riep hare zuster haar achterna: "Gij blijft toch niet
lang uit? Er zal weldra weder water noodig zijn voor de offergaven."

"Ga gij dan maar aan den arbeid," verzocht Klea, "er is toch niet
veel noodig, want spoedig zal de tempel ledig zijn, wegens den
optocht. Met enkele kruiken zult gij kunnen volstaan. Daar binnen
ligt een broodje en een perzik voor u, den anderen moet ik voor den
kleinen Philo bewaren."







VIERDE HOOFDSTUK.


Zonder te luisteren naar hetgeen Irene hiertegen inbracht, ging Klea
met rassche schreden naar den tempel. Zij sloeg geen acht op hen,
die in het voorhof, voorover gebogen of met de armen omhoog geheven,
stonden te bidden, of die, als zij van Egyptische afkomst waren,
op den gladden geplaveiden vloer knielden. Want zij begon zelve zich
dadelijk tot den god te wenden om te bidden.

Zij betrad thans de groote voorzaal van het heiligdom, die alleen
door de ingewijden en tempeldienaren, waartoe ook zij behoorde,
betreden mocht worden. Hier verhieven zich in de rondte vele slanke
zuilenschachten, als leliën stengels, gekroond met schoone afgeronde
bloemkelken. Hier zag zij aan de steenen zoldering boven haar hoofd
den nachtelijken hemel afgebeeld, en de glanzende nooit stilstaande
en toch eeuwig rustende gesternten, de planeten en vaste sterren,
die uit hunne gouden barken stil op haar nederblikten.

Ja, hier was het schemerdonker en kalm genoeg voor eene
gedachtenwisseling met de godheid!

De zuilen, die haar omgaven, kwamen haar voor een woud te zijn
van reusachtige planten uit eene andere wereld, en het was haar
als stroomden uit die bloemkapiteelen, die het gewelf droegen,
wierookgeuren, die hare door vasten en door innerlijke gejaagdheid
prikkelbare zintuigen benevelden.

Zij hield de oogen ten hemel gericht en de armen over de borst
gekruist, terwijl zij de groote hal doorliep, om met langzame schreden
eene kleinere en lagere zaal te naderen, op welken stikdonkeren
achtergrond een voorhangsel van zware, kostbare stof de koperen deur
van het Allerheiligste bedekte.

Het was ook haar verboden deze gewijde plaats te betreden. Doch
heden gevoelde zij zich zoo geheel vervuld van smachtend verlangen
naar den bijstand van den god, dat zij het Allerheiligste naderde,
ondanks het strenge gebod om daarvan verre verwijderd te blijven,
dat zij nog nooit had overtreden. Vol vromen eerbied boog zij zich ter
aarde naast de poort van het heilig vertrek en dook weg in een hoek,
die een vooruitstekende pijler met den achterwand van de zaal vormde.

De innige behoefte, om buiten ons eene macht te zoeken, die ons
levenslot bestuurt, is ieder volk, elken mensch eigen; ja, zij behoort
even stellig tot het wezen van ieder redelijk schepsel, wie hij ook
zijn moge, als de drang om naar de oorzaken te vragen, wanneer wij
zekere werkingen waarnemen; als de lust om te zien, wanneer het licht
de aarde beschijnt, of om te hooren, wanneer de trillende golven
der tonen ons oor bereiken. Ongetwijfeld bezitten alle menschen dit
godsdienstig gevoel niet in dezelfde mate, gelijk dit met elke gave
het geval is. Bij Klea was het van nature zeer sterk, en eene vrome
moeder had het bovendien door leering en voorbeeld ontwikkeld, terwijl
haar vader haar altijd maar éen ding geleerd had, namelijk oprecht
te zijn, onverbiddelijk oprecht voor anderen zoowel als voor zichzelve.

Op later leeftijd hield zij zich dagelijks bezig met den dienst in
den tempel van den god, dien zij voor den grootsten en machtigsten
onder alle goddelijke wezens had leeren houden. Dikwijls had zij
uit de verte gezien, hoe het voorhangsel van het sanctuarium op
zijde werd geschoven; hoe het beeld van Serapis met den kalathos
[6] op het hoofd en den Cerberus aan zijne voeten in de schemering
van het Allerheiligste zichtbaar werd; hoe een lichtstraal, die
als door een wonder uit de duisternis te voorschijn kwam, hem langs
het voorhoofd streek en den mond kuste, wanneer de priesters zijne
goedheid in hunne liederen prezen. Bij andere gelegenheden werden er
opeens lichten ontstoken aan de zijden van de godheid, of gingen zij
even plotseling vanzelf weder uit.

Zoo gaarne vereerde zij dan den grooten hemelheer, die na elke zon die
onderging eene nieuwe liet verrijzen; die het leven wekte uit den dood;
die den afgestorvene opwekte en tot goddelijke waardigheid verhief,
als hij op aarde de waarheid had gehuldigd en waarachtig bevonden
werd voor zijne rechters in de andere wereld. Boven elke andere deugd
beloonde Serapis de waarheid, die haar vader haar geleerd had lief
te hebben, en als het hoogste levensgoed in waarde te houden. Met de
waarheid woog de god de harten. En zoo dikwijls Klea zich zijn beeld
voorstelde in menschelijke gedaante, droeg hij de ernstige en zachte
trekken haars vaders, meende zij hem te hooren spreken met de woorden
van den man, aan wien zij het leven dankte, die haar zoo vroeg was
ontnomen, die zooveel had geleden om den wille zijner gerechtigheid,
en uit wiens mond zij nooit een woord had vernomen, dat niet den god
zelven waardig geweest zou zijn.

Zij gevoelde zich zoowel in de nabijheid van haren vader als van
Serapis, toen zij, dicht in dien donkeren hoek van het Allerheiligste
weggedoken, zichzelve zonder verschooning aanklaagde, dat onreine
wenschen haar hart hadden bewogen, en dat zij onoprecht was geweest
tegen zichzelve, onoprecht tegen Irene, ja dat zij, als het haar
niet gelukte het beeld van den Romein uit hare ziel te rukken,
gedwongen zou zijn hare zuster voor te liegen, of het onschuldig en
zorgeloos gemoed te verontrusten van het licht beweeglijke kind,
dat zij gewoon was als eene moeder met raad en hulp ter zijde te
staan. Terwijl haar het schijnbaar lichte zwaar drukte, wist Irene
het ernstige en zwaarwichtige zonder moeite van zich af te zetten,
als ware het zoo licht als een veder. Zij was als vochtige klei,
waarin zelfs de fijne pootjes van den vlinder een spoor achterlaten,
hare zuster als een spiegel, waarop de nederslag, die de oppervlakte
benevelt, spoedig geheel verdwijnt.

"Groote god," prevelde zij biddende, "ik ben te moede, als had de
Romein een brandmerk diep in mijne ziel gedrukt. Help gij mij nu
de sporen ervan uit te wisschen; help mij, opdat ik weder worde als
weleer, opdat ik wederom rein en open, zonder veinzen, Irene in de
oogen kan zien; help mij, opdat ik, gelijk voorheen, tot mijzelve
durf zeggen: ik heb zoo gedacht en gehandeld, dat mijn vader zich
zou verheugen, als hij het vernemen kon."

Terwijl zij zoo bad, werd Klea in hare godsdienstige overpeinzingen
gestoord door de schreden en de stemmen van twee mannen, die het
Allerheiligste naderden. Plotseling kwam zij tot het volle bewustzijn,
dat zij hier toefde op eene verbodene plaats, dat men haar streng
zou straffen, wanneer men haar hier ontdekte.

"Sluit de deur daar!" fluisterde éen van hen die naderden zijn metgezel
toe, en wees op de poort, die uit de zuilenhal toegang verleende tot
den prosekos [7], "want ook van de ingewijden, behoeft niemand te zien,
wat gij hier voor ons verrichten zult..."

Klea herkende de stem van den opperpriester, en begreep dat zij te
voorschijn komen en vergiffenis vragen moest, doch hoewel het haar
anders niet aan moed ontbrak, zoo deed zij dit toch niet, maar kroop
nog dieper in haar schuilhoek, die in volslagen duisternis werd gehuld,
nadat de metalen deur van de zaal zonder vensters, waarin zij zich
bevond, gesloten was. Zij nam vervolgens waar, hoe men het voorhangsel
wegschoof en de deuren opende, die het sanctuarium afsloten; hoorde
hoe men den vuurboor draaide; zag eene schemering van licht uit het
heiligdom te voorschijn komen en vernam daarna hamerslagen en het
strijken van vijlen.

Het stille Allerheiligste was eene smidswerkplaats geworden, maar
hoe luid het daar ook toeging, toch scheen het Klea toe, dat haar
hart nog luider klopte dan het metalen werktuig van Krates, een der
oudste priesters van Serapis, die het toezicht had over de heilige
gereedschappen. Deze was gewoon met niemand dan met den opperpriester
te spreken, en beroemd ook onder zijn Grieksche landgenooten, omdat
hij de kunst verstond gebroken metalen vaatwerk te herstellen,
stevige sloten te vervaardigen en zilver en goud te smeden.

Toen de zusters voor vijf jaren in den tempel kwamen, was Irene erg
bang geweest voor dezen kleinen dwerg met zijne breede schouders en
scherp uitstekende beenderen, wiens rimpelig gelaat wel van kurk
scheen te zijn, en die eene pijnlijke ziekte had in zijne voeten,
zoodat hij vaak niet loopen kon. De smid had zich hierover niet boos
maar recht vroolijk gemaakt, want zoo dikwijls hij het toen elfjarig
kind tegenkwam, trok hij zijn bovenlip op tegen den vuurrooden neus,
verdraaide zijne oogen en grijnsde afschuwelijk, om den angst, dien
hij de kleine aanjoeg, nog te vermeerderen. Hij was van nature niet
boos, maar hij bezat noch vrouw noch kind, geen broeders of zusters
of vrienden, en ieder menschenkind begeert zoo vurig, dat anderen
iets voor hem voelen zullen, dat velen liever gevreesd worden, dan
dat men geen acht op hen slaat.

Nadat Irene haar angst voor den oude had overwonnen, verzocht zij
menigmaal den man, dien alle andere tempelbewoners voor stroef en
ongenaakbaar hielden, op de haar eigene vleiende manier, waarmede zij
de harten wist te veroveren, om nog eens een gezicht voor haar te
trekken. Dat deed hij dan ook en lachte, als de kleine wederom tot
haar eigen plezier en tot het zijne bang werd en het op een loopen
zette. Toen Irene weinige dagen geleden haar kamer moest houden, omdat
zij haar voet had bezeerd, gebeurde wat men voor onmogelijk zou hebben
gehouden. Hij vroeg Klea vol deelneming, waar hare zuster toch bleef,
en gaf haar een koek voor het meisje.

Terwijl Krates arbeidde, werd er geen woord tusschen hem en den
opperpriester gewisseld. Thans legde hij den hamer neder en zeide:
"Ik houd niet van zulk soort werk, maar dit is toch gelukt, zou ik
meenen. Ieder achter het altaar verborgen tempeldienaar kan thans
de lichten uitblusschen en aansteken, zonder dat zelfs de slimste
in staat is het bedrog op te merken. Plaats u nu bij de deur van de
groote zaal en spreek het woord."

Klea hoorde hoe de opperpriester aan dezen wensch gehoor gaf en op
zingenden toon riep: "En zoo gebiedt hij den nacht en het wordt dag,
en de uitgedoofde kaars, en zij licht met glans. Wanneer gij ons ooit
nabij zijt, Serapis, zoo vertoon u thans aan ons!"

Een heldere lichtstroom kwam na deze woorden uit het sanctuarium te
voorschijn, maar verdween plotseling, toen de opperpriester zong:
"Zoo vertoont gij u als het licht voor de kinderen der waarheid,
maar de kinderen van den leugen straft gij met duisternis."

"Nog eens?" vroeg Krates, op den toon van iemand die wenscht, dat
het antwoord ontkennend zal luiden.

"Ik verzoek u het andermaal te doen," antwoordde de
opperpriester. "Zóo, ditmaal gelukte het spel nog beter dan zoo
even. Ik was vooraf zeker van uw kunst, doch vergeet niet, waarop het
hier vooral aankomt. De beide koningen en de koningin zullen misschien
het feest bijwonen, Philometor en Kleopatra in elk geval, en zij
hebben de oogen goed open. Bovendien zal de Romein, die nu reeds voor
de vierde maal aan de processie deelnam, hen begeleiden, en wanneer
ik hem juist beoordeel, dan behoort hij, gelijk zooveel grooten van
zijn volk, tot dezulken, die zich weinig om anderen bekommeren, als
het noodig is zich met de oude goden tevreden te stellen, en die de
wonderen welke wij hun kunnen vertoonen, niet zoomaar op goed geloof
aannemen, maar aan eene nuchtere kritiek onderwerpen. Lieden van dit
slag, die zich schamen niet te bidden, die echter niet philosopheeren,
maar juist zooveel nadenken als noodig is om goed te handelen, dat
zijn de gevaarlijkste vijanden van het bovenzinlijke."

"En de natuuronderzoekers dan in het museum?" vroeg Krates: "Zij
gelooven slechts aan de werkelijkheid van hetgeen zij zien en tasten
kunnen."

"Daarom zijn juist zij," antwoordde de opperpriester, "dikwijls zeer
gemakkelijk door uwe kunst te misleiden. Daar zij toch eene werking
zien zonder oorzaken, zijn zij te eer geneigd de niet waarneembare
oorzaken voor bovenzinnelijk te houden. Doe thans de deuren weder
open, laten wij door het zijpoortje naar buiten gaan en neem gijzelf
ditmaal de taak op u Serapis een handje te helpen. Bedenk wel, dat
Philometor alleen dan de akkerschenking zal bekrachtigen, wanneer hij,
bij het verlaten van den tempel, diep doordrongen is van de grootheid
van onzen god. Zou het mogelijk zijn vóor den verjaardag van koning
Euergetes, die in Memphis gevierd zal worden, het nieuwe wierookvat
gereed te hebben?"

"Wij zullen zien," gaf Krates ten antwoord. "Eerst moet ik echter
het slot van de groote poort van het Apis-graf in elkaar zetten,
want zoolang ik het in mijne werkplaats bij mij heb, kan ieder den
grafkelder openen, die eene pen door het gat boven den grendel steekt,
en ieder dien sluiten, die de ijzeren bouten verschuift. Laat mij
maar roepen, alvorens het spel met de lichten begint; ondanks mijne
ellendige voeten, zal ik komen. Omdat ik deze zaak nu eens op mij
genomen heb, en daarom alleen, zal ik haar voleindigen, doch ik zou
meenen, dat ook zonder zulke bedrieglijke middelen...."

"Wij bedriegen niet," zeide de opperpriester, zijn medehelper streng
berispende. "Wij geven alleen kortzichtigen menschenkinderen in
bevattelijken, zinnelijk waarneembaren vorm het leven en werken der
godheid te aanschouwen."

Na deze woorden keerde de trotsche man den smid den rug toe, en
verliet door eene zijpoort de zaal. Krates opende echter de ijzeren
deur en sprak, terwijl hij zijne werktuigen bijeenzocht, zoo luid
in zichzelven, dat Klea het in haar schuilhoek duidelijk verstond:
"'t Kan mij niet schelen, maar bedrog is bedrog, hetzij een god een
koning, of een kind een bedelaar bedriegt."

"Bedrog is bedrog," zeide Klea den smid na, en trad, nadat de laatste
het vertrek had verlaten, uit haar schuilhoek te voorschijn. Zij
bleef staan in de groote voorzaal en zag in het rond. Voor de eerste
maal merkte zij op, dat de kleuren op den wand hier en daar waren
verdwenen, dat de zuilen in den loop der tijden veel hadden geleden,
en dat de tegels van den vloer losgeraakt waren. De geur van den
wierook had thans voor haar iets walglijk zoets, en toen zij een ouden
man voorbijging, die met de grootste geestdrift biddende zijne armen
omhoog hief, zag zij met een blik van medelijden op hem neder.

Toen zij de pylonen [8] was doorgegaan, die het eigenlijk heiligdom
afsloten, keerde zij zich om en schudde, terwijl zij er op terugzag,
verwonderd het hoofd. Voorzeker, zij wist dat sedert een uur geen
steen aan den Serapis-tempel veranderd was, en toch scheen hij haar
even vreemd toe als het landschap, dat wij in lentetooi leerden kennen,
en in den winter met ontbladerde boomen wederzien; evenzeer veranderd
als een vrouwelijk gelaat, dat wij onder den sluier, die het bedekte,
voor schoon hielden, en dat ons, ontdaan van dit hulsel, blijkt vol
rimpels en zonder eenige aanvalligheid te zijn.

Zoodra zij het woord van den smid "bedrog is bedrog" vernam, ontwaarde
zij een pijnlijk gevoel in hare borst, en was zij niet in staat de
tranen tegen te houden, die opwelden in hare oogen, anders aan weenen
weinig gewoon. Maar zoodra zij met hare eigene lippen het harde oordeel
van den ouden Krates had nagezegd, waren hare tranen opgedroogd, en nu
zij in opgewonden stemming den tempel overzag, evenals een wandelaar
die van een goeden vriend afscheid neemt, haalde zij vrijer adem,
richtte zich hooger op en keerde het heiligdom van Serapis, met een
gewond hart maar trotsch, den rug toe.

Bij de woning van den deurwachter kwam haar een kind te gemoet,
waggelende op zijne voetjes en met de armpjes in de hoogte. Zij
hief het van den grond op, kuste het en vroeg daarna de moeder, die
haar kwam groeten, om een stukje brood, want de honger begon haar
nu gevoelig te kwellen. Terwijl zij het droge baksel opat, bleef het
kind op haar schoot zitten, en volgde met groote oogen de bewegingen
van hare hand en haren mond. Het was een knaapje van ongeveer vijf
jaren, met zulke zwakke beentjes, dat zij den last van zijn lichaam
nauwelijks konden dragen, maar met een allerliefst gezichtje. Het
ventje zag er bijzonder wezenloos uit, alleen als de kleine Philo
Klea zag aankomen, begonnen zijne oogjes van vreugde te flonkeren.

"Neem deze melk," zeide de moeder van het knaapje, terwijl zij de
jonkvrouw een aarden schaaltje overhandigde, "al is het niet veel,
en ook dit zou ik u zelfs niet kunnen aanbieden, als Philo eten wilde
gelijk andere kinderen. Maar het schijnt dat het slikken hem pijn
doet, hij drinkt twee druppels en eet een hapje; meer gebruikt hij
echter niet, of men moet hem klappen geven."

"Gij hebt hem toch niet weder geslagen?" vroeg Klea verwijtend,
en drukte het kind aan haren boezem.

"Ik niet, maar mijn man," antwoordde de vrouw, terwijl zij verlegen
aan haar kleed trok. "Het kind is op een gunstigen dag en in eene
goede ure geboren, en toch blijft het zwak en leert niet praten. En
dat ergert Phianchi."

"Hij zal alles weder bederven!" zeide Klea ontevreden. "Waar is hij?"

"Hij werd in den tempel geroepen."

"Doet het hem dan geen plezier, dat Philo 'vader' tegen hem zegt, en
'moeder' tegen u, dat hij mij bij den naam noemt en velerlei dingen
weet te onderscheiden?" vroeg het meisje.

"O zeker," antwoordde de vrouw. "Hij zegt, dat gij het jongske praten
leert als een spreeuw, en wij zijn u daarvoor dankbaar."

"Ik vraag geen dank," haastte Klea zich te zeggen, "maar hetgeen ik
verlang is, dat gij den jongen niet scheldt en straft, maar dat ge u
met mij verheugt wanneer gij ziet, dat zijn arme sluimerende geest
langzaam ontwaakt. Als het zoo met hem voortgaat, zal het lieve
kereltje nog eens recht verstandig worden.--Hoe heet ik, mijn jongen?"

"Ke-ea," antwoordde de kleine, terwijl hij zijne vriendin toelachte.

"En proef nu eens, wat ik hier in de hand heb. Wat is dat? Ik kan wel
zien dat gij het weet. Het heet--nu fluister het mij maar zacht in
het oor.--Ja, ja, zoo is 't, me-mel-melk, juist zoo, mijn jongen! Het
is melk en zóo heet het. Doe nu je bekje eens open en zeg het mij
vlug na--nog eens, en nog eens weder. Als je het twaalfmaal goed
gezegd hebt, geef ik je een kus.--Zie zoo, nu hebt ge ook het kusje
verdiend. Ik geef je er hier een en daar een.--Hoe heet dat dingetje
daar? Je o--? Je oor! Ja zoo is het goed,--en dat is je neus."

De oogjes van het kind helderden onder deze vriendelijke les al meer en
meer op. Klea zoo min als haar kleine leerling werden het moede, tot
dat, na verloop van een uur, het geluid van den slag op het koperen
bekken, dat lang naklonk, haar wegriep. Toen zij wilde heengaan
waggelde de kleine haar pruilend achterna. Doch zij nam het jongske
op den arm, droeg het weder naar zijne moeder, en ging daarop naar
hare kamer, om zichzelve en hare zuster voor den optocht te kleeden.

Op den weg naar het pastophorium dacht zij weder aan haren gang naar
den tempel en aan haar gebed. "Vóor het sanctuarium," zeide zij tot
zichzelve, "mocht het mij niet gelukken mijne ziel te bevrijden van
hetgeen haar verontrustte, maar wel toen ik mijn best deed, om het
tongetje van den armen jongen los te maken. Elke reine plaats, zou ik
meenen, kan een god zich ten heiligdom kiezen, en is eene kinderziel
niet reiner dan een altaar, waarbij de waarheid wordt gehoond?"

In hare kamer trad Irene haar te gemoet. Deze had het haar reeds
opgemaakt, den granaatbloesem daarin gestoken, en vroeg Klea thans,
of zij haar zoo beviel.

"Gij ziet er uit als Aphrodite zelve," antwoordde Klea, en gaf haar een
kus op het voorhoofd. Vervolgens schikte zij de plooien in het gewaad
harer zuster, maakte hare sieraden vast, en begon ook zichzelve aan
te kleeden. Terwijl zij hare sandalen vaster aanhaalde, vroeg Irene:
"Waarom zucht gij zoo pijnlijk?" en Klea antwoordde: "Het is mij als
hadden ze mij heden andermaal van mijne ouders beroofd."







VIJFDE HOOFDSTUK.


De optocht was afgeloopen.

Bij den dienst, die daaraan was voorafgegaan in het Grieksche Serapeum,
had Ptolemaeus Philometor aan de priesterschap van dezen tempel
volstrekt niet het geheele, maar slechts een matig deel toegestaan
van het akkergeschenk, waarover zij hem vele smeekschriften hadden
overhandigd.

Nadat het hof weder naar Memphis opgebroken en de processie ontbonden
was, keerden ook de zusters in hun vertrek terug, Irene met blozende
wangen en een lachje om den mond, Klea met zekeren somberen en
onheilspellenden glans in de oogen.

Terwijl de beide zusters zonder te spreken hunne kamer naderden,
riep een tempeldienaar de oudste, en beval haar hem te volgen naar
den opperpriester, die verlangde haar te spreken. Zwijgend reikte
Klea hierop aan Irene hare kruik over, en werd in een vertrek van
den tempel gebracht, hetwelk diende tot bewaarplaats der heilige
gereedschappen. Terwijl zij daar wachtte, vlijde zij zich op een
zetel neder.

Ook de mannen, die in den morgen het pastophorium bezochten, hadden met
de koninklijke familie den optocht gevolgd. Nadat de feestelijkheid was
afgeloopen, verwijderde de Romein Publius zich van zijne geleiders,
en ging spoedig, zonder afscheid te nemen en strak voor zich ziende,
naar het pastophorium en de tent van den kluizenaar Serapion.

De oude vernam reeds van verre den voetstap van den jonkman, die met
zijne stevige zolen, zijn zelfbewusten en krachtigen gang, heel anders
liep dan de priesters van Serapis, met hun zachten tred. Vriendelijk
heette hij hem welkom met de hand en den mond.

Publius bedankte hem koeltjes en ernstig, en zeide daarop bits en zeer
kortaf: "Mijn tijd is beperkt. Ik denk Memphis weldra te verlaten. Doch
ik beloofde uw verzoek aan te hooren, en omdat ik woord wil houden,
zoek ik u op, heden reeds, maar, zoo als ik zeide, alleen om woord te
houden. De draagsters der waterkruiken, waarvan ge mij een en ander
wilt mededeelen, gaan mij niets aan. Ik geef om hen evenveel als om
de zwaluwen, die daar over het huis vliegen."

"Toch hebt gij heden morgen om Klea's wil eene lange wandeling
gemaakt," antwoordde Serapion.

"Ik heb dikwijls nog veel verder geloopen om een hert te schieten,"
hernam de Romein. "Wij mannen vervolgen het wild niet, omdat wij
verlangen het te bezitten, maar omdat wij vermaak scheppen in het
jagen. Doch er zijn ook jagersnaturen onder de vrouwen. In plaats van
speer en boog gebruiken zij vurige blikken, en wanneer zij dan meenen,
dat zij hun wild daarmede getroffen hebben, dan keeren zij het den rug
toe. Tot deze soort behoort ook uwe Klea, en die lieve kleine van heden
morgen ziet er uit, als liet zij zich gaarne jagen. Intusschen lust
het mij even weinig het wild als de jager van een meisje te zijn. Drie
dagen moet ik mij nog beneden in Memphis ophouden, om enkele zaken
af te doen, dan keer ik dit dwaze land voor altijd den rug toe."

"Heden morgen," zeide Serapion, die begon te vermoeden wat deze
boosheid, die maar al te duidelijk sprak uit de woorden van den Romein,
had opgewekt, "heden morgen scheen het, dat gij met uwe afreis vrij wat
minder haast maaktet dan thans. Het komt mij dus voor, dat gij zelf
op een vluchtend wild gelijkt; maar Klea ken ik beter dan gij. Het
jagen is haar zaak niet, maar nog minder laat zij zich jagen, want
zij bezit eene eigenschap, die gij, waarde Publius Scipio, zeker boven
alle andere zult kennen en waardeeren: zij is trotsch, zeer trotsch,
en zij mag het zijn, hoe minachtend gij ook uw neus optrekt, als wildet
ge zeggen: Hoe komt eene kruikdraagster van Serapis, een arm schepsel,
dat slecht gevoed wordt en eene ondergeschikte betrekking bekleedt,
aan een trots, die hoogstens met eenig recht ontwaken kan bij hen, die
boven anderen door een of ander voorrecht uitsteken? Dit meisje nu,
ge kunt mij gelooven, heeft vele redenen om haar hoofd op te heffen,
niet alleen omdat zij van vrije, edele ouders afstamt; omdat zij eene
zeldzame schoonheid bezit; omdat zij, zelve nog een jong kind zijnde,
met zelfverloochenende liefde en trouw, als eene moeder zich een ander
kind, eene jongere zuster heeft aangetrokken,--maar inzonderheid, en
gij zult dit, als ik u goed beoordeel, beter dan andere jongelieden
kunnen begrijpen, omdat zij trotsch blijven moet, ten einde bij de
nederige diensten, die zij helaas, gedwongen is te verrichten, nimmer
te vergeten, dat zij eene vrije edele vrouw is. Gij kunt van uwe
hooghartigheid afstand doen en toch blijven die gij zijt; maar deed
zij het, en begon zij zich te voelen als een dienstbare, dan zou zij
ten laatste worden, wat zij niet is en toch zijn moet. Een edel ros,
dat men dwingt lasten te trekken, wordt tot een karrepaard, zoo haast
het verleert den kop op te heffen en de pooten vrij te bewegen. Klea is
trotsch omdat zij het zijn moet, en wanneer gij rechtvaardig zijt, zult
ge op deze jonkvrouw niet boos zijn, omdat zij u misschien vriendelijk
heeft aangezien, daar gij van de goden een uiterlijk hebt ontvangen,
geschikt om aan elke vrouw te behagen. Doch alle pogingen om hare gunst
te winnen zouden schipbreuk lijden, omdat zij zich voor te goed houdt,
om zelfs door een Cornelius met zich te laten spelen, en toch voor te
gering, dan dat zij ooit zou durven hopen, dat iemand van uw stand
zich zou vernederen, om haar tot vrouw te begeeren. Ongetwijfeld
heeft zij u beleedigd, doch ik kan slechts vermoeden waardoor. Is
het door hare trots, dan mag u dat niet krenken, want eene vrouw is
als een krijgsman, die het harnas alleen dan aangespt, wanneer zij
wordt bedreigd door een tegenstander, wiens wapenen zij vreest."

De kluizenaar had deze woorden, om niet door zijn buurman gehoord
te worden, meer gefluisterd dan overluid gesproken, en wischte zich,
toen hij zweeg, het zweet van het voorhoofd, want als iets zijn gemoed
aandeed, dan was hij gewoon zijn zware stem luide te laten klinken,
en het kostte hem dus geen geringe inspanning, deze stem zoolang in
te houden.

Publius had hem strak aangekeken, maar daarna de oogen nederslagen,
en Serapion tot het einde aangehoord, zonder hem in de rede te
vallen. Daarbij was hij van schaamte gaan blozen, als ware hij een
schoolknaap; en toch was hij een zelfbewust en kloekmoedig jonkman, die
in moeilijke omstandigheden zichzelven volkomen wist te beheerschen,
zooals men dit van een man in de kracht des levens verwacht. Bij
al zijne handelingen placht hij nauwkeurig te weten wat hij wilde,
en zonder opwinding alleen datgene te doen, wat hem goed en nuttig
toescheen. Onder de woorden van den kluizenaar drong zich nu de vraag
aan hem op, wat hij toch eigenlijk van de kruikdraagster verlangde,
en daar hij geen antwoord kon vinden, begon hij te weifelen. Deze
onzekerheid en ontevredenheid met zichzelven klom hooger naarmate
hetgeen hij hoorde hem juister toescheen, en hij zich in den grond van
zijn hart minder geneigd gevoelde om afstand te doen van het meisje,
waaraan hij dagen lang, ook tegen zijn wil, had moeten denken, wier
beeld hij gaarne uit zijn gemoed zou hebben verwijderd, dat hem echter
juist om de woorden van den kluizenaar begeerlijker voorkwam dat ooit
te voren.

"Misschien hebt gij gelijk," antwoordde hij, na eenige oogenblikken
zwijgens, insgelijks op zachten toon, want op eene zachte toespraak
volgt gewoonlijk een niet minder zacht antwoord. "Gij kent dit meisje
beter dan ik, doch wanneer gij haar naar waarheid hebt geteekend, dan
zal het juist goed zijn, dat ik bij mijn voornemen blijf en Egypte,
of laat ik het maar ronduit zeggen, uwe beschermelinge verlaat,
want ik heb van haar niet anders te wachten dan òf een nederlaag
òf eene overwinning, waarover ik later slechts berouw zou kunnen
gevoelen. Klea heeft heden mijne blikken ontweken, als vloeide er uit
mijne oogen gif, gelijk uit den tand van een adder. Ik heb derhalve
met haar niets meer uit te staan. Toch zou ik wel willen weten hoe
zij in dezen tempel is gekomen, en als ik haar van dienst kan zijn,
wil ik het doen--om uwentwil. Vertel mij thans wat gij weet, en zeg
mij wat ge van mij begeert."

De kluizenaar knikte met het hoofd, ten teeken van bijval, wenkte hem
nader te komen en terwijl hij zich nederboog naar het oor van den
man, dat naar hem was toegekeerd, vroeg hij zacht: "Is de koningin
u gunstig gezind?"

Toen Publius hierop toestemmend had geantwoord, begon Serapion,
met een uitroep van tevredenheid, aldus zijn verhaal:

"Heden morgen hebt gij vernomen, hoe ikzelf in deze kooi kwam, en
dat mijn vader opzichter van de tempelschuur is geweest. Terwijl ik
in den vreemde omzwierf, werd hij van zijn ambt ontzet, en misschien
ware hij in de gevangenis gestorven, wanneer een braaf man hem niet
geholpen had zijne eer en vrijheid te redden. Dit alles zou u niets
aangaan, en zou ik daarom wel voor mijzelven kunnen houden, maar deze
man was de vader van Klea en de kleine Irene; de vijand, door wien
de mijne onschuldig lijden moest, is de bandiet Eulaeus. Gij weet,
of waarschijnlijk weet gij het niet, dat de priesterschap bij wijze
van belasting bepaalde leverantiën heeft te doen aan het koninklijk
hof. Zoo, weet gij het? Het is ook waar, gij Romeinen stelt meer
belang in rechts- en administratiezaken, dan in voorwerpen van kunst
en in ideeën. Het was het werk van mijn vader, deze schenkingen uit
te betalen en van den eunuuch ze in ontvangst te nemen. Maar deze
vetgemeste baardelooze gulzigaard, deze veelvraat, wien elke perzik,
die hij gegeten heeft en in het vervolg mogelijk nog verslinden zal
tot vergif moge worden, hield de helft van het geleverde achterwege,
en toen de rentmeesters bemerkten, dat in 's konings schatkamer dáar,
waar men koorn en geweven stoffen meende te zullen vinden, niets
dan ledige ruimte was, maakten zij alarm, hetwelk natuurlijk eer het
oor bereikte van den dief, die bij het hof veel invloed had, dan dat
van mijn arme vader. Gij hebt Egypte een wonderlijk land genoemd of
zoo iets, en dat is het ook werkelijk, niet alleen om die steenen
tarwebrooden daar ginds, die gij pyramiden noemt, en dergelijke zaken
meer, maar omdat hier dingen gebeuren kunnen, die bij u in Rome zoo
onmogelijk zouden zijn als maneschijn op den middag, of een paard
met een staart aan zijn neus! Eer het kwam tot een aanklacht tegen
Eulaeus beschuldigde hij mijn vader van verduistering der goederen,
en vóor het districtshoofd met zijne beambten een blik in de acten had
geslagen, stond hun oordeel over den valschelijk aangeklaagde reeds
vast, want de eunuuch had een vonnis van hen gekocht, gelijk men een
visch of een koolstruik op de markt inkoopt. In den ouden tijd werd
hier te lande de godin der gerechtigheid afgebeeld met geslotene oogen,
thans kijkt zij in de wereld rond als een schele vrouw, die met éen
oog den koning aanziet, en met het andere gluurt naar het goud in
de handen van den aanklager of den beschuldigde. Mijn arme vader
werd natuurlijk veroordeeld, en reeds begon hij in de gevangenis
te twijfelen aan de gerechtigheid der goden, toen om zijnentwil het
grootste wonder geschiedde, dat in dit land der wonderen ooit heeft
plaats gehad, sedert de Grieken in Alexandrië heerschen. Een eerlijk
man trok zich zonder menschenvrees de reeds verloren zaak van den
armen veroordeelde aan, en rustte niet, voor hij hem zijne eer en
zijne vrijheid had teruggegeven. Maar de gevangenschap, de schande,
de verkropte verontwaardiging hadden langzamerhand de krachten van
den mishandelden man gesloopt, gelijk een houtworm een cederstam
verteert. Hij kwijnde weg en stierf. Met zijn redder, Klea's vader,
liep het, tot loon voor deze moedige daad, nog erger af dan met hem,
want hier aan den Nijl wordt de deugd op aarde gestraft, gelijk bij u
de ondeugd. Waar de ongerechtigheid heerschappij voert, daar ziet men
het schrikkelijkste gebeuren, namelijk dat de goden partij schijnen
te trekken voor de boozen. Hij die niet hoopt op eene vergelding
aan gene zijde des grafs, zorgt wel, zoo hij geen dwaas of wijsgeer
is--en dat komt in de meeste gevallen op hetzelfde neer--dat zijn
wandel niet al te rein is.

"Philotas, de vader van de kruikdraagsters, wiens ouders uit Syracuse
afkomstig waren, behoorde tot de aanhangers van de leer van Zeno [9],
die ook bij u in Rome vele vrienden heeft en had het als beambte
ver gebracht, want hij was voorzitter der Chrematisten, dat is een
college van rechters, dat buiten Egypte zijns gelijke wel niet heeft,
en zijn alouden roem beter gehandhaafd heeft dan eenig ander. Het
trekt rond van district tot district, en vestigt zijn verblijf in
de hoofdsteden om recht te spreken. Wanneer er appèl aangeteekend
wordt tegen het vonnis, gewezen door het gerechtshof van deze of
gene plaats, waarvan het districtshoofd voorzitter is, zoo wordt de
zaak nog eens behandeld voor de Chrematisten, die gewoonlijk noch den
aanklager noch den beschuldigde kennen. Door deze instelling kunnen
de bewoners der provinciën zich de moeite en kosten besparen van eene
reis naar Alexandrië of sedert het rijk verdeeld is, naar Memphis,
waar de oppergerechtshoven bovendien met zaken overladen zijn.

"Onder alle voorzitters van de Chrematisten heeft niemand ooit zooveel
naam gemaakt als Philotas, de vader van Klea en Irene. Evenmin als
een musch zich waagt tegen een valk, evenmin beproefde iemand hem
om te koopen, en hij was niet minder verstandig dan rechtvaardig,
want hij was even bekend met de oude wet der Egyptenaren als met die
der Grieken, en menig omkoopbaar rechter is op zijn hoede geweest,
zoodra het bekend werd dat Philotas zich met zijne Chrematisten op
reis had begeven, en heeft in plaats van een valsch een rechtvaardig
oordeel geveld.

"Toen Kleopatra, de weduwe van Epiphanes, nog leefde en voor hare
zonen Philometor en Euergetes, die thans in Memphis en Alexandrië
regeeren, de voogdijschap voerde, hield zij Philotas in hooge eer en
verhief hem tot den rang van verwant des konings. Doch zij was juist
gestorven, toen de brave man mijns vaders zaak op nieuw ter hand nam,
en hem uit den kerker bevrijdde.

"De roover Eulaeus en zijn spitsbroeder Lenaeus stonden juist op het
toppunt van hun macht, want de jonge onmondige koning liet zich door
hen leiden als een kind door zijne min. Als mijn vader een eerlijk
man was, dan moest de eunuuch een boef zijn. Toen nu de Chrematisten
dreigden Eulaeus voor hun rechtbank te dagen, wist die ellendeling den
krijg te bewerken om het bezit van Coelesyrië tegen 's konings oom,
Antiochus Epiphanes.

"Gij weet hoe smadelijk deze onderneming voor ons afliep, hoe
Philometor bij Pelusium geslagen werd, en zich met zijne schatten
op raad van Eulaeus, naar Samothrace redde, hoe Philometor's broeder
Euergetes in Alexandrië tot koning werd uitgeroepen, Antiochus Memphis
innam, en zijn ouderen neef vervolgens hier het bewind liet voeren,
alsof hij zijn vasal of pupil was. In die dagen van vernedering
nu wist de eunuuch zich te ontdoen van Philotas voor wien hij alle
reden had om bevreesd te zijn, als wandelde in den persoon van den
Chrematist zijn eigen geweten, met het zwaard der gerechtigheid in
de hand, op twee beenen onder de menschen rond, om hen te vertellen
welk een spitsboef hij was.

"Memphis had, zonder ernstig weerstand te bieden, voor Antiochus
de poorten van den witten muur geopend, en de Syrische koning, die
een wonderlijk man was, en vaak lust gevoelde om onder het volk
te verkeeren, als was hijzelf een gewoon man, ontbood Philotas,
die even vertrouwd was met Egyptische gebruiken en wetten als met
de Helleensche, bij zich, liet zich door hem in de rechtszalen en
op de markt brengen, en begiftigde hem op zijne wijze nu eens met
nietswaardige lompen, dan weder met vorstelijke geschenken.

"Nadat Philometor door de Romeinen van de voogdijschap van den Syriër
was bevrijd geworden, en in Memphis als zelfstandig vorst regeeren
kon, beschuldigde Eulaeus den vader der kruikdraagsters, dat hij
Memphis aan Antiochus in handen had gespeeld, en rustte niet voordat
de onschuldige man, beroofd van zijne aanzienlijke bezittingen,
met zijne vrouw naar de Ethiopische bergwerken was gesleept om er
dwangarbeid te verrichten. Toen dit alles plaats had, zat ik reeds
in deze kooi, doch van mijn broeder Glaucus, die aan het hoofd staat
van de politiewacht in het paleis, en vele dingen eerder verneemt
dan andere lieden, hoorde ik wat er omging, en het gelukte mij de
dochtertjes van Philotas heimelijk in dezen tempel te laten brengen,
en alzoo te bewaren voor het lot, dat hunne ouders trof. Dat is nu
vijf jaren geleden, en gij weet thans hoe het komt, dat de dochters
van een aanzienlijk man water dragen voor het altaar van Serapis;
waarom ik liever zelf lijd, dan dat ik haar eenig leed zie wedervaren;
en waarom ik Eulaeus giftige wortels gun in plaats van zoete perziken."

"En Philotas is heden nog dwangarbeider?" vroeg de Romein,
tandenknarsend van toorn.

"Ja, Publius," antwoordde de kluizenaar. "En dit 'ja' laat zich
gemakkelijk uitspreken, en het kost ook geen moeite daarbij de handen
te ballen tot vuisten, maar het valt zwaar, zeer zwaar zelfs aan het
lijden te denken, dat een man als Philotas en eene edele onschuldige
vrouw, die zoo schoon was, schoon als Hera en Aphrodite te zamen,
bij zulk een harden ongewonen arbeid, onder een brandende zon en den
geesel der opzichters, hebben door te staan. Misschien zijn zij tot hun
geluk reeds aan de gevolgen der hun aangedane kwellingen gestorven, en
zijn hunne dochters weezen! Die arme meisjes! Buiten den opperpriester
is hier niemand, die eigenlijk weet wie zij zijn. Kwam de eunuuch
het te weten, dan zou hij ze even als hare ouders doen wegvoeren,
zoo waar ik Serapion heet."

"Hij moest het eens wagen!" riep Publius, terwijl hij de rechterhand
dreigend omhoog hief.

"Kalm, kalm, mijn vriend," smeekte de kluizenaar, "niet nu alleen,
maar bij alles wat gij voor de zusters zult willen doen. Want een
Eulaeus hoort niet alleen met zijne eigene ooren, doch ook door die
van duizend anderen, en bijna alles wat er aan het hof geschiedt moet
door zijne handen gaan, daar hij de briefschrijver is. Gij zeidet dat
de koningin u welgezind was. Dat is veel waard, want haar gemaal zal
alles doen wat zij wenscht, en een Eulaeus zal, als vorstinnen ten
minste gelijk zijn aan de andere vrouwen die ik ken, in de oogen van
Kleopatra niet veel waard zijn."

"En al ware dit ook niet het geval," zeide Publius, den kluizenaar,
gloeiende van verontwaardiging, in de rede vallende, "dan zou ik hem
toch ten val brengen. Want een man als Philotas mag niet ten onder
gaan, en zijne zaak zal van nu aan de mijne worden; hier hebt gij mijne
hand, en mag ik mij verheugen van edele voorvaderen af te stammen,
dan is dit vooral omdat de belofte van een Cornelius niet minder,
dan eene reeds volbrachte daad van een ander beteekent."

De kluizenaar schudde den jongeling de rechterhand, knikte hem
vriendelijk toe, en zijne vochtige oogen straalden daarbij van blijde
ontroering.

Vervolgens keerde hij den Romein haastig den rug toe, om weldra weder
te keeren met een papyrus-rol van grooten omvang in de hand.

"Neem dit aan," zeide hij, terwijl hij den Romein het stuk
overhandigde. "Ik heb alles, wat ik u zooeven mededeelde,
overeenkomstig de waarheid met eigene hand opgeteekend, en wel in
den vorm van een smeekschrift. Dergelijke dingen, dat weet ik, worden
bij het hof alleen dan ordelijk afgedaan, wanneer men ze schriftelijk
behandelt. Is de koningin genegen uw wensch te vervullen, overhandig
haar dan deze rol en verzoek haar een genadebrief. Kunt gij dat
bewerken, dan is alles gewonnen."

Publius nam de rol, reikte den kluizenaar nog eens de hand, en
deze riep, zichzelven vergetend, met luider stem: "De goden mogen
u zegenen, en door u den edelsten aller menschen van zijn lijden
verlossen. Reeds begon ik te wanhopen, maar als gij ons bijstaat,
dan is nog niet alles verloren."







ZESDE HOOFDSTUK.


"Vergeef mij wanneer ik ulieden stoor."

Met deze woorden brak de eunuuch Eulaeus, die zacht en ongemerkt het
pastophorium genaderd was, terwijl hij zich voor Publius eerbiedig
boog, den uitroep van den kluizenaar af. "Is het geoorloofd te vragen
tot welk verbond een der edelste zonen van Rome dezen wonderlijken
man de hand reikt?"

"Vragen staat ieder vrij," antwoordde Publius kortaf en scherp,
"maar het is niet ieders zaak te antwoorden, en heden ook niet de
mijne. Ik zeg u vaarwel, Serapion, maar niet voor lang, denk ik."

"Veroorlooft ge mij u te vergezellen?" vroeg de eunuuch.

"Gij zijt mij zonder vergunning toch gevolgd."

"Ik deed het op bevel van mijn koning, en voldoe alleen aan zijn bevel,
wanneer ik u ook thans mijn geleide aanbied."

"Ik ga vooruit, en kan u niet weren, als ge mij volgt."

"Ik verzoek u echter te bedenken," antwoordde de eunuuch, "dat het
mij slecht zou voegen, als een dienstknecht achter u te loopen."

"Ik eerbiedig den wil van mijn gastheer, den koning, die u opdroeg mij
te volgen," antwoordde de Romein. "Doch vóor de tempelpoort kunt gij
uw wagen en kan ik den mijne bestijgen. Een oud hoveling zal gaarne
den wil van zijn gebieder vervullen."

"Hij vervult dien ook," hernam Eulaeus deemoedig, maar even als de
gespleten tong uit den bek van een slang snel te voorschijn komt
en nog sneller verdwijnt, zoo schoot zijn oog eerst een blik vol
dreigenden haat, daarna een anderen, argwanend gericht op de rol,
die de Romein in zijne hand hield.

Publius gaf geen acht op deze blikken, en liep haastig naar het
acaciënbosch. De kluizenaar zag intusschen het ongelijke paar na,
en toen hij den machtigen eunuuch den jongeling achterna zag loopen,
zette hij de handen in zijne zijde, blies zijne dikke wangen op,
en barstte, zoodra het paar achter de acaciën verdwenen was, in luid
gelach uit. Als Serapions lachspieren eens in beweging waren, lieten
ze zich niet gemakkelijk tot rust brengen, en hij lachte nog altijd,
toen Klea, eenige oogenblikken na het vertrek van den Romein voor
zijne kluis verscheen.

Hij wilde zijne beschermelinge vroolijk ontvangen, maar nadat hij haar
goed in het aangezicht had gezien, zeide hij bezorgd: "Ge ziet er
uit, als ware u de geest van een afgestorvene verschenen. Uwe roode
lippen zijn bleek, en onder uwe oogen zie ik donkere schaduwen. Wat
is u wedervaren, mijn kind? Irene, ik weet het, heeft toch met u
de processie bijgewoond. Hebt gij slechte berichten van uwe ouders
gekregen?--Gij schudt het hoofd. Nu, kindlief, dan denkt gij zeker
meer dan gij moest aan zeker iemand. Wat stijgt u het bloed naar
de wangen! O zeker, de schoone Publius van Rome heeft u te diep in
de oogen gezien--hij is ook een schoon jonkman, een echte man, een
trouw vriend...."

"Houd op," viel Klea haar vriend en beschermer in de rede, terwijl zij,
ten teeken van afwijzing, met haar vlakke hand de lucht doorsneed,
als wilde zij Serapions toespraak in twee helften deelen. "Ik wil
niets meer van hem hooren."

"Heeft hij u onbetamelijk bejegend?" vroeg de kluizenaar.

"Ja," riep Klea schaamrood en met eene heftigheid, die anders vreemd
was aan haar bezadigd karakter. "Ja, met uitdagende blikken vervolgt
hij mij onophoudelijk."

"Met zijne blikken alleen?" vroeg de kluizenaar. "Maar wij zien toch
ook naar de verhevene zon en de lieflijke bloemen zooveel wij kunnen,
en zonder dat zij het ons kwalijk nemen!"

"De zon staat te hoog en de onbezielde bloem te laag, dan dat een
mensch haar zou kunnen beleedigen," antwoordde Klea. "Maar die Romein
is niet meer en niet minder dan ik, het oog spreekt even goed een
taal als de mond, en wat het zijne van mij verlangt, dat jaagt mij
het bloed naar de wangen, en wekt nu zelfs, terwijl ik er aan denk,
mijne verontwaardiging op."

"Daarom hebt gij ook zoo angstvallig zijne blikken ontweken."

"Wie zeide u dat?"

"Publius zelf, en daar uwe hardvochtigheid hem smart deed, wilde hij
Egypte verlaten. Ik heb hem echter bewogen te blijven, want als er éen
sterveling is, van wien ik voor u en de uwen iets goeds verwacht...."

"Dan is hij het zeker niet!" zeide Klea op stelligen toon. "Gij zijt
een man, en meent nu misschien dat gij, toen gij nog jong waart en u
vrij kondt bewegen in de wereld, niet anders zoudt gehandeld hebben
dan hij, volgens hetgeen de mannen hun recht noemen. Doch kondet gij
hier in mijn binnenste lezen, of met het hart van eene vrouw gevoelen,
dan zoudt gij anders denken. Gelijk het woestijnzand, dat door den wind
over de akkers wordt gedreven, hun vriendelijk groen in akelig grauw
verandert; gelijk de storm, die den blauwen spiegel der zeevlakte
verkeert in een golvend mengsel van zwarte draaikolken en gistend
schuim, zoo heeft de uitdagende stoutheid van dezen man de kalmte van
mijn gemoed wreed verstoord. Voor de vierde maal vervolgden mij zijne
blikken bij den optocht. Gisteren had ik het gevaar ingezien, maar
heden--ik moet het u wel zeggen, want gij zijt een vader voor mij,
en wien anders in de wereld zou ik het durven toevertrouwen?--heden
heb ik mij in staat gevoeld zijn blik te ontwijken. En toch gevoelde
ik gedurende de lange, eindeloos lange uren van het feest, dat zijn
oog onophoudelijk het mijne zocht. Dat geene dwaling mij misleidt,
zou ik geweten hebben, ook al had Publius Scipio--doch waarom neem
ik dezen naam op mijne lippen?--ook al had die Romein zich niet bij
u beroemd op zijn aanval tegen een onschuldig meisje gericht. En dat
gij, juist gij u tot zijn bondgenoot kunt maken! Maar dat hebt gij
niet gedaan, neen, zeker niet, want gij wist hoe ik bij den optocht
te moede moest zijn, terwijl ik de oogen nedersloeg en voelde dat
zijn blik mij ontwijdde, als de regen, die in het vorig jaar de pas
ontloken bloesems van de druiven des tempels wegspoelde. Het was mij,
als werd er een net vastgesnoerd om mijn hart. En welk een net! Als
had men in de plaats van vlas een vlam om het spinrokken gewonden,
en deze tot dunne draden uitgesponnen, en met dit gloeiend garen
mazen geknoopt, zóo was het! Ik voelde de draden en knoopen branden
op mijne ziel, en kon ze niet verwijderen, en durfde mij zelfs niet
verroeren. Ja, zie mij maar angstig aan en schud vrij het hoofd,
zóo is het geweest, en die brandwonden doen mij ook thans nog pijn,
erger dan ik u beschrijven kan."

"Maar Klea," viel Serapion het meisje in de rede, "ge zijt buiten
uzelve, en als van een demon bezeten. Ga naar den tempel en bid,
of als dat niet helpt, naar Asklepius of Anubis, en laat den boozen
geest uitbannen."

"Ik heb de hulp van geen uwer goden noodig," antwoordde het meisje in
de grootste spanning. "Ja, ik wenschte dat gij aan het noodlot zijn
loop hadt gelaten, en dat wij in het lijden van onze ouders mochten
deelen, want wat ons hier dreigt is nog verschrikkelijker dan in
de brandende zon stofgoud te ziften, of het kwarts in vijzels te
stampen. Ik kwam niet tot u om over den Romein te spreken, maar om
u te vertellen wat de opperpriester mij, terstond na den optocht,
heeft medegedeeld."

"Nu?" vroeg Serapion op gerekten toon, en bijna angstig, terwijl hij
zijn hals uitrekte, met zijn borstelig hoofd het meisje naderde,
en zijne oogen zoo wijd openspalkte, dat de dikten daaronder half
verdwenen.

"Hij deelde mij eerst mede," hernam Klea, "hoe treurig het gesteld
was met de inkomsten des tempels."

"Het is waar," vulde de kluizenaar aan, "dat Antiochus het beste
deel van den tempelschat heeft geroofd, en dat de kroon, die voor de
heiligdommen der Egyptische goden altijd geld over heeft, onze akkers
met groote belastingen heeft bezwaard. Maar gij wordt, zou ik meenen,
al karig genoeg, ja veel slechter dan billijk is bedeeld, want voor
uw onderhoud wordt,--ik weet het nauwkeurig, want het geld is door
mijne handen gegaan--aan den tempel eene som betaald, van welker
interesten men niet slechts twee weinig etende vogeltjes, zooals gij
zijt, maar tien hongerige matrozen zou kunnen onderhouden. Bovendien
verricht gij moeielijke diensten, zonder er eenige vergoeding voor
te ontvangen. Waarachtig, men kon er nog meer zijde bij spinnen als
men een bedelaar zijne lompen ontstal, dan als men u beroofde. Wat
zou de opperpriester dan toch willen?"

"Hij zegt dat wij vijf jaren lang door de priesterschap zijn gevoed
en beschermd, dat den tempel nog meer gevaren dreigen om onzentwil,
dat wij òf het heiligdom moeten verlaten, òf besluiten de plaats
te vervangen van de beide tweelingzusters Arsinoë en Doris, die tot
dusverre bij het doodenfeest aan de baar van den gestorven god, in
de kleeding van Isis en Nephthys, klaagliederen hebben gezongen, en
onder gejammer en klaagtonen het wijwater hebben aangedragen voor de
lijken, die in den tempel worden gebracht om ingezegend te worden. Deze
meisjes, zegt Asklepiodorus, worden te oud en zijn niet schoon genoeg
meer voor dat werk, doch de tempel is verplicht hen te onderhouden
tot hun dood. De middelen van den tempel zijn niet toereikende om,
behalve haar en ons beiden nog twee andere dienaressen van den god
te voeden, derhalve zullen Arsinoë en Doris alleen nog het wijwater
uitgieten, maar wij zullen het rouwklagen voor de dooden op ons nemen."

"Maar gij zijt geene tweelingen!" zeide Serapion, en volgens het
voorschrift mogen alleen de zoodanigen als Isis en Nephthys Osiris
beweenen."

"Men wil ons tot tweelingen maken," hernam Klea, terwijl zij minachtend
de lippen optrok. "Irene's haren zullen zoo zwart geverfd worden als
de mijne, en hare voetzolen zullen hooger worden gemaakt, opdat zij
zoo groot schijne als ik ben."

"U kleiner te maken dan gij zijt zou hun zeker ook niet gelukken,
en lichte haren laten zich gemakkelijker donker dan donkere
licht kleuren," zeide Serapion, met moeite zijne verontwaardiging
intoomende. "Wat voor antwoord hebt gij gegeven op dezen voorslag,
die zeker zonderling mag heeten?"

"Het eenige dat ik geven kon. Ik zeide neen, doch verklaarde mij
bereid, niet door vrees gedreven, maar omdat wij aan den tempel veel
verschuldigd zijn, met Irene elken anderen dienst te verrichten,
alleen dezen niet."

"En Asklepiodorus?"

"Hij heeft mij met geene toornige woorden gekrenkt, en bewaarde,
ofschoon ik hem tegensprak, zijne deftige kalmte. Ja soms nam hij mij
verbaasd met de oogen op, als of hij iets geheel nieuws en vreemds
aan mij ontdekte. Ten laatste wees hij er op, hoeveel moeite zich
de zangmeester van den tempel met ons had gegeven; hoe goed mijne
zwaardere stem harmonieerde met de hooge stem van Irene; hoe grooten
lof wij konden inoogsten met de klaagliederen schoon voor te dragen;
hoe gaarne hij ons, wanneer wij besloten ons het ambt van de tweelingen
te laten welgevallen, eene betere woning en overvloediger voedsel zou
bezorgen. Evenals men valken door honger mak maakt, zoo heeft hij er,
geloof ik, de proef van genomen, of hij ook ons door schralen kost
gedwee kon maken. Misschien doe ik hem onrecht, maar ik gevoel mij
heden al te zeer geneigd van hem en de andere vaders, het ergste
te denken. 't Zij zoo het wil! In elk geval sprak hij verder niet
tegen, toen ik bij mijne weigering bleef, maar hij liet mij gaan met
de uitnoodiging om mij over drie dagen weder bij hem te vervoegen,
ten einde hem mede te deelen, of wij genegen waren te doen wat hij
verlangde, dan of wij den tempel dachten te verlaten. Ik neigde,
ging naar de deur en stond reeds op den drempel, toen hij mij nog eens
terugriep en zeide: "Denk ook aan uwe ouders en aan hun lot!" Dit zeide
hij op plechtigen, bijna dreigenden toon, en verder sprak hij niets,
maar keerde mij haastig den rug toe. Wat mag hij met deze vermaning
bedoelen? Ik denk toch elken dag, ieder uur aan vader en moeder,
en herinner Irene gedurig aan hen!"

De kluizenaar bromde bij deze woorden, ontevreden en nadenkend,
in zichzelven. Toen zij had uitgesproken, zeide hij ernstig:
"Asklepiodorus heeft met hetgeen hij zeide meer bedoeld dan gij
vermoedt. Iedere volzin, waarmede hij een weerspannige van zich laat
gaan, is een noot, waarvan men eerst de schaal moet open breken om
de kern te vinden. Als hij tot u zegt, dat gij aan uwe ouders en
hun treurig lot moet denken, dan kan dit in zijn mond en onder deze
omstandigheden moeilijk iets anders beteekenen, dan dat gij niet moet
vergeten, hoe gemakkelijk u het lot van uw vader zou kunnen treffen,
wanneer gij het wagen mocht u te onttrekken aan de bescherming
van den tempel. Asklepiodorus heeft er zijne bedoeling mede gehad,
toen hij u mededeelde--het kan nauwelijks een week geleden zijn,
dat ge mij dit verteld hebt--hoe vaak de bloedverwanten van hen,
die tot dwangarbeid in de bergwerken veroordeeld zijn, ook daarheen
worden gezonden. Ja, mijn kind, dat laatste woord van Asklepiodorus
heeft een schrikkelijken zin! De kalmte en trots, waarmede gij alles
opneemt, verontrusten mij, en gij weet toch dat ik niet tot hen behoor,
die vreesachtig zijn of anderen schrik aanjagen. Wat men van ulieden
vergt is zeker hoogst onaangenaam, maar neemt het op u; het zal,
zoo ik hoop, niet voor langen tijd zijn! Doe het om der wille van mij
en de arme Irene, want gij zult ook wel buiten deze muren in de ruwe
wereld met al hare begeerlijkheden uzelve staande weten te houden, maar
Irene, de kleine Irene, zal daartoe niet in staat zijn. Weet verder,
mijne Klea, mijn lieve schat, dat wij thans iemand gevonden hebben,
die uwe zaak tot de zijne maakt, die tot de aanzienlijken behoort
en veel vermag. Doch wat kan in drie dagen niet gebeuren! Het is
mij niet mogelijk ulieden te zien verbannen, en te denken dat men u
met woest volk in een afzichtelijk vaartuig naar de bergwerken voert
in het heete zuiden, waar men eerst de zielen vermoordt en dan het
lichaam. Gij zult niet dulden, dat mij en uzelve en Irene dit leed
wordt aangedaan, neen, mijne liefste, neen mijn hart, dat moogt ge,
dat zult ge niet doen! Zijt gijlieden dan mijne kinderen niet, mijne
dochtertjes, de eenige vreugde mijns levens? En nu zoudt ge mij alleen
laten in deze kooi, omdat gij zoo hooghartig zijt!"

De stem begaf den sterken man, en in zijne oogen welden dikke tranen,
die voor en na over zijne wangen biggelden in zijn baard, en op Klea's
arm, dien hij met beide handen tot zich had getrokken.

Ook de oogen van het meisje werden verduisterd door heete tranen, toen
zij haar anders zoo ruwen vriend zag weenen. Doch zij bleef standvastig
en zeide, terwijl zij haar hand uit de zijne trachtte te bevrijden:
"Gij weet wel, vader, dat veel mij hier aan dezen tempel bindt:
mijne zuster, gij, en de kleine Philo van den poortwachter. Het zal
mij zwaar, vreeselijk zwaar vallen u te verlaten, maar liever wil ik
dit leed en ieder ander verduren dan Irene toestaan als klaagvrouw
de plaats te vervangen van Arsinoë of de zwarte Doris. Stel u
dat levenslustige kind voor met verf besmeerd en toegetakeld,
knielend aan het voeteinde van eene baar, met gehuichelde klachten en
afgeperste tranen jammerende en steunende. Zij zou een leugen worden
van vleesch en been, zichzelve een walg, en voor mij, die toch bij
haar de plaats eener moeder vervult, van den morgen tot den avond
een knagend verwijt. Doch wat vraag ik naar mij zelve! Zonder mijn
gelaat te vertrekken, zou ik mij in het kleed der godin steken, mij
naar de baar laten leiden en daar jammeren en weeklagen, zoodat het
ieder die het hoorde door de ziel zou snijden. Want in mijn hart is
de zetel mijner smart, en het is gelijk aan het oog van den blinde,
dat het laatste gezichtsvermogen verliest, omdat een stroom van
zilte tranen zonder ophouden daarover vloeit. Misschien zouden die
klaagliederen verlichting geven aan mijne ziel, die zoo vervuld is
van leed als een beker die overloopt. Doch liever zou ik willen,
dat een wolk mij voor eeuwig het zonlicht benam, dat een nevelfloers
alle gesternten voor mij bedekte, dat zwarte rook de lucht verpestte,
die ik moet inademen om te leven, dan te dulden dat Irene's lichaam
misvormd, hare ziel verduisterd, haar gulle lach in jammerkreten en
hare vroolijke kinderzin in somber getreur veranderd werd. Liever
ga ik weg van hier en van u, om met mijne ouders in ellende en dood
onder te gaan, dan dit mede aan te zien, dan dit te verdragen."

Serapion bedekte bij deze woorden zijn aangezicht met beide
handen. Klea keerde hem echter haastig den rug toe en ging onder
een diepe zucht naar haar kamer. Irene placht haar anders tegemoet
te snellen, wanneer zij hare schreden vernam, doch heden werd Klea
door niemand begroet. In het vertrek begon het door de invallende
nachtelijke duisternis reeds donker te worden, zoodat haar oog zoo
dadelijk hare zuster niet vond, want deze zat ineengehurkt in een hoek,
hield haar gelaat achter beide handen verborgen en weende in stilte.

"Wat scheelt er aan?" vroeg Klea, terwijl zij hare weenende zuster
bezorgd naderde, zich over haar heen boog en beproefde haar op
te richten.

"Laat mij met rust," zeide Irene snikkend, wendde zich met eene snelle
beweging half van hare zuster af, en verzette zich als een halsstarrig
kind tegen hare liefkoozingen.

Toen Klea vervolgens, om haar tot bedaren te brengen, zacht en
vriendelijk de hand streek over hare lokken, sprong zij op en riep op
heftigen toon, onder tranen: "Ik heb sedert een uur moeten weenen,
altijd door weenen. Lysias van Corinthe heeft na den optocht zoo
vriendelijk met mij gesproken, maar gij, gij geeft niets om mij,
en laat mij zoolang alleen in dit akelig morsig hol. Neen, ik houd
het hier niet langer uit, en zoo gij mij niet vasthoudt, vlieg ik
uit dezen tempel, want daar buiten is het helder en vroolijk, maar
hier is het somber en afgrijselijk."







ZEVENDE HOOFDSTUK.


In het midden van den witten vestingmuur van Memphis, dat rondom
door bastions en wallen was omgeven, lag het oude koningspaleis, een
eerwaardig, nieuw gepleisterd gebouw van gebakken tegels, met zijne
tallooze voorhoven, gangen, vertrekken, zalen, met in den vorm van
veranda's aangebrachte en bont beschilderde houten bijgebouwen, en
een schoon gemetseld gedeelte, rijk aan zuilen, geheel in Griekschen
stijl opgetrokken. Het was van alle zijden omgeven door een weelderig
aangelegden tuin, en een geheele schare van arbeiders was altijd bezig
de bloembedden, de schaduwrijke paden, de boomen en struikgewassen te
verzorgen, de vijvers schoon te houden, de daarin zwemmende visschen te
voeden, het wildpark na te zien, waarin viervoetige dieren van allerlei
soort, van den olifant met zijn loggen gang tot de vlugge antilope, en
bontgevederde vogels uit alle landen in groote menigte te zien waren.

Een lichte witte rook steeg op uit de prachtige badzaal. Men hoorde de
honden luide blaffen in hunne hokken en hengsten hinniken, trappelen
en rammelen met hunne halsketens in de lange open paardenstallen.

Aan het oude paleis sloot zich het theater aan, een nieuw gebouw in een
halven cirkel opgetrokken. Voorts zag men midden in den tuin en buiten
den muur, die er omheen liep, vele groote tenten voor de lijfwachten,
de gezanten en schrijverscolleges, alsmede andere die weder voor
spijszalen dienden voor de hofbeambten. De groote ruimte, waarover men
uit de straten der stad in de koningsburcht kwam, was door de soldaten
ingenomen. Langs de zijden, achter schaduwrijke lanen, lagen de huizen
der manschappen van de wacht en de gevangenissen. Andere krijgers
waren in tenten vlak tegen de muren van het eigenlijke paleis gelegerd.

Juist op dit oogenblik drongen het gekletter hunner wapenen en de
Grieksche commando's hunner aanvoerders tot de vertrekken door, waarin
de koningin haar verblijf hield. Deze vertrekken waren hoog gelegen,
want Kleopatra hield zich gedurende den zomertijd het liefst op in
luchtige tenten, die opgeslagen waren op het vlakke, met marmeren
beeldzuilen rijk versierde dak van het koninklijk paleis, half onder
breedbladerige planten van het zuiden en geheele boschjes van bloeiend
struikgewas verscholen.

Slechts een enkele toegang leidde tot dit met vorstelijke pracht
ingericht asyl, waarom dag en nacht de zachte koeltjes van de
rivierzijde speelden. Niemand mocht ongeroepen tot dit verblijf
doordringen en de rust der koningin storen, want aan den voet der
breede trappen, die naar het dak voerden, waakten veteranen uit den
Macedonischen krijgsadel, die Kleopatra niet minder onbepaald hadden
te gehoorzamen, dan den koning zelven. Deze aanzienlijke wacht werd
nu tegen zonsondergang afgelost, en de koningin vernam de bevelen
der officieren, die aan haar hoofd stonden, en het gekletter der
schilden, die tegen de zwaarden sloegen of op den steenen vloer
werden afgezet. Want zij was uit haar tent naar buiten getreden en
richtte hare blikken naar het westen, naar de ondergaande zon, die
den gelen, aan graven zoo rijken en naakten keten van het Libisch
kalksteengebergte, en de in groepen achter elkander zich verheffende
pyramidenrijen overgoot met een wonderbaren gloed, die langzamerhand
ook aan den helderen hemel, die zich welfde over het dal van Memphis,
de dunne zilverachtige wolkjes rooskleurig tintte en met gouden
randen omzoomde.

De koningin, die thans naar buiten trad met de jonge Griekin, de
blonde Zoë, eene dochter van den opperjagermeester Zenodotus, die van
alle der met haar opgevoede speelgenooten haar het liefst was, bleef,
ofschoon zij naar het westen zag, ongevoelig voor de toovermacht van
dit heerlijk schouwspel. Want terwijl zij, om den verblindenden glans
der zonnestralen af te weren, de vlakke hand als een scherm boven
hare oogen hield, zeide zij:

"Waar mag toch Cornelius gebleven zijn? Toen wij voor den tempel
onzen wagen bestegen, was hij verdwenen, en zoo ver ik den weg
in het gebied van Sokari en Serapis overzien kan, bespeur ik noch
zijn wagen, noch dien van Eulaeus, die hem vergezellen moest. Het is
alles behalve beleefd, zóo heen te gaan zonder afscheid te nemen. Ja,
ik zou het ondankbaar kunnen noemen, daar ik beloofd had hem op den
terugrit te vertellen van mijnen broeder Euergetes, die heden middag
met zijne vrienden is aangekomen, en dien hij toch ook nog niet kent,
daar Euergetes zich in Cyrene ophield, toen Publius Cornelius Scipio
te Alexandrië aan wal stapte.--Ziet gij die zwarte schaduwen daar
bij de wijnbergen van Kakem? Dat is hij misschien! Maar neen, gij
hebt gelijk, dat zijn vogels, die dicht bij elkander over den weg
vliegen. Gij ziet dus ook verder niets? Niets? En wij hebben beiden
toch jonge scherpe oogen.--Ik ben benieuwd hoe Euergetes aan Publius
Scipio bevallen zal. Er zijn schier geen twee wezens, die meer van
elkander verschillen dan zij, en toch hebben zij iets wezenlijks met
elkander gemeen."

"Beiden zijn mannen," viel Zoë de koningin in de rede, en zag
haar daarbij aan, als verwachtte zij een woord van bijval van hare
meesteres.

"Dat zijn zij," antwoordde Kleopatra trotsch. "Wel is waar is
mijn broeder nog zoo jong, dat hij, als hij geen koningszoon was,
nauwelijks den kring der knapen ontwassen, en onder andere epheben
[10] een jonkman zou zijn, en toch vindt hij onder anderen bijna
niemand, die hem in wilskracht en stoutmoedigheid in het handelen
overtreft. Hij heeft reeds eer ik met Philometor huwde, Alexandrië
en Cyrene zich toegeëigend, dat rechtens toekomt aan mijn echtgenoot,
die de oudste van ons drieën is. Dit was wel niet broederlijk van hem
gehandeld, en wij zouden zeker nog vele andere gronden hebben om boos
op hem te zijn. Maar toen ik hem onlangs na negen maanden weder zag,
vergat ik dit alles en ik heette hem welkom, als had die jonge titan,
van wien het niemand zou behoeven te verwonderen, wanneer het hem eens
gelukte den Pelion op den Ossa te stapelen, enkel weldaden bewezen aan
mij en zijn broeder, die nu toch eenmaal overeenkomstig de gewoonte
in het geslacht der pharaonen en het gebruik van ons huis mijn gemaal
is. Ik weet wel hoe wild hij soms zijn kon, hoe hij alle perken kon te
buiten gaan en teugelloos voorthollen, maar ik vergeef het hem licht,
daar ook in mijne aderen het bloed snel vliet, en omdat de bron,
waaruit zulke uitspattingen voortkomen, kracht is, echte onbedwingbare
kracht. Zulk een degelijke kracht is het juist wat wij het liefst in
mannen bewonderen, daar dit de eenige gave is, die de goden ons met
spaarzamer hand hebben toebedeeld dan hun. Het leven vermag vaak de
al te snelle stroomen te beteugelen, maar of het gelukken zal met
den geweldigen loop van dezen, durf ik betwijfelen. In elk geval
komt zulk een stroom vooruit, en blijft krachtig tot het einde, dat
hem zeker eens plotseling overvalt, en zulk een wild water is mij
wel zoo lief als een kalme vliet in de vlakte, die niemand schade
doet en die om lang te leven ten laatste in een moeras verdampt. Zoo
iemand, dan mag men hem dat opbruisend karakter vergeven, want even
mateloos en buitengewoon als zijne gebreken, ja ik zeg het ronduit,
zijne ondeugden zijn, zijn toch ook, als hij maar wil, de groote
eigenschappen van mijn broeder, die oud en jong betooveren. En wie
overtreft hem in Griekenland en Egypte in scherpzinnigheid en energie?"

"Gij moogt trotsch op hem zijn," antwoordde Zoë. "Zoo hoog als
Euergetes kan zelfs een Publius Scipio niet vliegen."

"Maar daarentegen mist Euergetes die vaste en kalme zekerheid van
Cornelius. De man, die de goede eigenschappen dezer beiden in zich
vereenigt, behoeft, zou ik denken voor geen god te wijken."

"Hij zou onder ons, onvolkomene stervelingen, de eenige volmaakte
zijn," gaf Zoë ten antwoord. "Maar een volmaakt mensch kunnen de goden
niet dulden, daar zij zich anders de moeite zouden moeten geven met
een van hunne schepselen te wedijveren."

"Daar komt er nog een aan, in wien niets valt af te keuren," riep de
jonge koningin, terwijl zij eene rijk gekleede vrouw van middelbaren
leeftijd te gemoet ijlde, die haar kind, een tweejarig bleek knaapje,
tot haar bracht. Teeder, maar met onstuimige drift greep zij naar den
kleine, om hem op den arm te nemen, maar het zwakke kind, hetwelk haar
eerst had toegelachen, verschrikte, wendde zich eensklaps van haar
af, en trachtte zijn smal gezichtje te verbergen in het kleed van de
aanzienlijke voedster, terwijl het de armpjes om haar hals sloeg.

De koningin wierp zich dadelijk op de knieën, vatte daarna het
knaapje bij den schouder, en deed al haar best, eerst door vleiende
woorden, vervolgens met geweld, om het te bewegen de plooien los te
laten van het kleed, waarin het zich schuil hield, en zich tot haar
te wenden. Doch niettegenstaande de vrouw, die ook de min van het
knaapje was geweest, de pogingen der koningin ondersteunde, door
het vriendelijk toe te spreken, zoo begon het kind toch van angst
te schreien, en zich des te heftiger te verweren tegen de teedere
liefkozingen van zijne moeder, naarmate deze te hartstochtelijker
moeite deed om het tot zich te lokken. Eindelijk hief de voedster den
jongen prins in de hoogte en wilde hem aan zijne moeder overreiken,
doch nu ging het schreien van de weerspannige kleine, die zijne
armpjes krampachtig vastklemde om den hals zijner voedster, in luid
schreeuwen over.

Terwijl door de moeder deze niet zeer aangename strijd werd gevoerd
tegen de eigenzinnigheid van haar kind, liet zich in den voorhof
van het paleis het geratel van raderen en den hoefslag van paarden
hooren. Nauwelijks had de koningin dit geluid vernomen, of zij keerde
zich van het schreiende knaapje af en snelde naar de borstwering van
het dak, terwijl zij Zoë toeriep:

"Publius Scipio komt! Het is meer dan tijd, dat ik mij voor het
feestmaal kleed. Wil die onaardige jongen nog altijd niet zoet
zijn? Breng hem dan maar weg, Praxinoa, en weet, dat ik zeer
ontevreden op u ben. Want gij vervreemdt mijn eigen kind van mij,
om den toekomstigen koning voor u te winnen. Dat moge eene beuzeling
schijnen, maar het bewijst mij dat gij onbekwaam zijt, en niet
geschikt voor het ambt, dat u werd toevertrouwd. Gij hebt uw plicht
als min vervuld, doch ik zal eene andere vrouw voor den knaap zoeken
en vinden. Geene tegenspraak! Geene tranen! Ik heb al genoeg aan de
tranen van het kind."

Met deze woorden, luid en hartstochtelijk uitgesproken, keerde zij zich
af van Praxinoa, de vrouw van een aanzienlijk man van Macedonischen
adel. Terwijl deze als versteend bleef staan, ging zij in hare tent,
waarbinnen zooeven eenige lampen met verschillende armen op kleine
sierlijk bewerkte tafeltjes waren geplaatst. Deze laatste waren,
evenals alle gereedschappen in de kleedtent der koningin, vervaardigd
uit gepolijst elpenbeen, dat fraai uitkwam tegen het hemelsblauwe,
met zilveren leliën en aren doorweven tentdoek, de tijgervellen,
waarmede alle kussens overtrokken waren, en de witte wollige met een
blauwe guirlande omzoomde vloertapijten.

De koningin wierp zich onstuimig op een zetel voor haar kleedtafel
neder, keek zoolang in den spiegel, alsof zij haar gelaat en haar dik
roodblond haar voor de eerste maal zag, en zeide daarop, zich half
tot Zoë wendende, half tot hare uitverkorene kamenier uit Athene,
die met andere dienstmaagden achter haar stond:

"Het was eene dwaasheid, mijn donker haar blond te verwen. Doch nu moet
het zoo blijven, want Publius Scipio, die geen begrip heeft van onze
kunsten, heeft deze kleur buitengemeen schoon gevonden, en hij behoeft
niet te weten van waar ze komt. Het Egyptisch hoofdtooisel daar,
met den kop van een gier, waarmede de koning mij het liefst ziet,
vinden Lysias en ook de Romein barbaarsch. Zoo moet ook ieder het
noemen, die met de Egyptenaars niets te maken heeft. Doch wij zijn
heden avond toch onder ons, en daarom wil ik den krans van gouden
aren met druiven van Saphir opzetten. Meent gij, Zoë, dat daarbij
het doorzichtig gewaad van bombyx zal passen, dat gisteren uit Cos
is gekomen? Maar het bevalt mij niet, want het is te dun geweven,
het is niet in staat iets te verbergen, en ik mis juist tegenwoordig
de noodige ronding. Een gevolg van dat eeuwigdurend verdriet, de
gejaagdheid, die zorgen! Hoe moest ik mij gisteren weder weren in
den raad; want mijn gemaal geeft altijd maar toe, stemde met alles
in en wilde het ieder naar den zin maken. Als iets afgekeurd moet
worden, dien ik tusschen beide te komen, hoe ongaarne ik het ook
doe, en hoezeer het mij ook tegen de borst stuit, dat ik anderen
boos maken, teleurstellen, iets weigeren moet. Ik moet mij dat laten
welgevallen, mij hard en ongevoelig voordoen, om voor mijn echtgenoot
den twijfelachtigen roem te bewaren, dat hij de zachtmoedigste en
vriendelijkste van alle mannen en vorsten is. Daar mijn zoon een
eigen wil heeft, geeft dit aanleiding tot hevige tooneelen, maar
het is beter zóo, dan dat die kleine Philopator zich maar in ieders
armen zou werpen. De opvoeding van een knaap moet allereerst hierin
bestaan, dat men hem leert 'neen' te zeggen. Zelve zeg ik dikwijls
'ja' als ik het niet moest doen, maar ik ben eene vrouw, en wij
zijn schooner als wij toegeven, dan wanneer wij ons verzetten. En
wat toch is ons van meer gewicht dan schoon te zijn! Laten wij dus
blijven bij dit lichtblauwe gewaad, en leggen wij daarover dit net
van gouddraad met die Saphiren op de knoopen. Dat zal goed passen
bij het hoofdtooisel.--Ga voorzichtig met de kam te werk, Thaïs, want
gij doet mij pijn!--Ik mag niet langer praten. Zoë geef mij die rol
daar aan. Ik wil een weinig tot mijzelve komen, vóor ik naar beneden
ga, om mij met de mannen aan het gastmaal te onderhouden. Wanneer
men het doodenrijk en den Serapis heeft bezocht, en wij herinnerd
zijn geworden aan de onsterflijkheid der ziel en aan het lot dat
haar wacht in eene andere wereld, dan wil men gaarne eens herlezen,
wat de beminnenswaardigste onder alle denkers over dergelijke dingen
weet te zeggen.--Hier moogt gij beginnen, Zoë!"

De speelgenoote van Kleopatra gaf de dienstmaagden, die niets te doen
hadden, een wenk, dat zij zich zouden verwijderen; zijzelve zette
zich neder op een laag kussen tegenover de koningin, en begon met eene
geoefende stem vol uitdrukking te lezen. Zij las altijd door, zonder
dat eenig ander geluid haar stoorde, dan het geklingel der sieraden,
het geruisch der kostbare stoffen, het druppelen van de olieën en
reukwerken, die in kristallen schalen werden uitgegoten, de korte en
zacht gefluisterde vragen der meisjes, die de koningin tooiden, en
de niet minder haastig en onmerkbaar gegevene antwoorden van Kleopatra.

Allen die zich niet bezighielden met de persoon van de koningin--en
er waren zeker wel twintig jongere en oudere vrouwen, die in groepen
langs de wanden van de groote tent stonden of op kussens op den grond
zaten--wachtten, zonder zich te verroeren, als had de machtspreuk van
een toovenaar hen doen verstijven, het oogenblik af, waarop het ook
hunne beurt zou worden diensten te bewijzen. Alleen door hunne oogen
en door zachte bewegingen van de vingers wisselden zij met elkander
van gedachten, want zij wisten dat de koningin zeer ongaarne werd
gestoord, terwijl men haar voorlas, en dat zij zich niet ontzag alles
wat in strijd was met hare wenschen en neigingen, als een knellenden
schoen of eene versletene snaar van zich te werpen.

De trekken van Kleopatra waren onregelmatig en scherp, hare
kaakbeenderen en lippen, waarachter sneeuwwitte doch ver van elkander
staande tanden glinsterden, te sterk ontwikkeld. Doch zoolang zij haar
best deed om hetgeen werd voorgelezen te volgen en te begrijpen, en
met schitterende oogen, als die eener profetes, en met half geopenden
mond naar de woorden van Plato geluisterd had, was het alsof zij
door een onbeschrijflijk fijnen lichtgloed werd omschenen, die uit
eene hoogere wereld afkomstig scheen en haar ten hoogste bekoorlijk
maakte. Toen was zij veel schooner dan thans, nu haar toilet gereed
was, en zij, nadat Zoë Plato uit de hand had gelegd, door de vrouwen
die haar omgaven met luide en overdreven vleiende woorden werd begroet.

De koningin zag zich gaarne zoo levendig toegejuicht, en om de
bewondering van velen te kunnen genieten, moest, terwijl men haar
optooide, het aantal vrouwen bij haar kaptafel zoo groot zijn. Van alle
zijden werden haar spiegels voorgehouden, en ieder beijverde zich om de
plooien beter te leggen, of de met edelsteenen versierde riemen harer
sandalen recht te trekken. Deze prees de volheid harer lokken, eene
andere haren slanken lichaamsbouw, of het teedere harer gewrichten,
of hare buitengewoon kleine handen en voeten. Een meisje maakte een
ander, luid genoeg om door de koningin gehoord te worden, opmerkzaam
op den glans harer oogen, die reiner was dan die der saphiren van
haar voorhoofd en gewaad. En de kamenier Thaïs uit Athene verzekerde,
dat Kleopatra gezetter was geworden, want haar gouden gordel was
heden veel minder gemakkelijk te sluiten dan tien dagen geleden.

Thans gaf de koningin een wenk; Zoë wierp een zilveren kogel in een
bekken van hetzelfde metaal, dat rijk met drijfwerk was versierd, en
terstond daarop lieten zich voor de opening van de tent de voetstappen
der lijfwacht hooren.

Kleopatra trad naar buiten, overzag met een haastigen blik het door
brandende pekpannen en fakkels helder verlichte dak, en de marmeren
beeldwerken, die tegen het donker loof duidelijk uitkwamen, en ging
toen, zonder om te zien naar de tent, waarin hare kinderen sliepen,
naar den draagstoel, dien Macedonische edelen op het dak gedragen en
dáar neergezet hadden. Zoë en de Atheensche Thaïs ondersteunden haar,
toen zij in den draagstoel steeg, en de speelgenooten, dienstmaagden
en andere vrouwen, die uit naburige tenten waren toegesneld, vormden
een boog aan beide zijden van haren weg, en lieten luide kreten van
vreugde en bewondering hooren, toen hare meesteres, hoog verheven op
de schouders van die haar droegen, allen voorbijzweefde. De diamanten
aan het handvatsel van Kleopatra's veeren waaier fonkelden, toen zij
hare vrouwen groette met eene genadige vriendelijkheid, welke hem die
begroet wordt herinnert hoe ver hij staat beneden hem die groet. Elke
beweging harer hand was koninklijk trotsch en afgemeten, in hare oogen
was echter duidelijk te lezen, hoe de jonge vrouw zich ongedwongen
verlustigde in haar kostbaar en schoon toilet, hoe zij ingenomen was
met haar eigen persoon en zich verblijdde in het vooruitzicht van
vroolijke feestelijke uren.

Eindelijk verdween de draagstoel in de poort van de breede trappen,
die naar het dak leidden, en de Atheensche Thaïs zuchtte zacht in
zichzelve en dacht: "Kondt gij ook maar eens in zulk een sierlijke
schulp van met allerlei kleuren schitterend paarlemoer als eene godin
door de lucht zweven, gedragen door schoone jongelingen, gevierd en
van alle zijden toegejuicht! Daar boven trekt de wassende Selene de
nietige sterren koel en zwijgend voorbij, en evenzoo trok zij met hare
in purper gekleede fakkeldragers hier tusschen de tenten door, alle
vlammen en lichten ook ons armen voorbij, naar het feestmaal. En naar
welk een maaltijd, en welke gasten! Allen hierboven jubelden haar toe,
en het kwam mij voor, als had zelfs onder die koude marmerbeelden dáar
het ernstige gelaat van Zeno den mond geopend, en haar een vleiend
woord nageroepen. En toch zouden Zoë, en de blonde Lysippa, en de
zwartlokkige dochter van Demetrius, en ik, arm schepsel, schooner,
veel schooner zijn dan zij, als wij ons met kostbare kleederen en
juweelen konden tooien, waarvoor koningen gaarne hun rijk zouden
verkoopen; als wij eveneens Aphrodite konden nadoen met te tronen in
een schulp, die, als dreef zij in de zee, op smaragdgroen vloeispaath
rust; als dolfijnen, met paarlen en turkooizen bezet, onze voetbanken
waren, en witte struisvederen als zilveren wolkjes, die in Athene op
schoone lentedagen den hemel sieren, boven onze hoofden zweefden. Dat
doorzichtig gewaad, hetwelk zij niet durfde aantrekken, zou mij wel
mooi staan! Als het toch eens waarheid was, wat Zoë gisteren moest
voorlezen, dat de zielen der menschen bestemd zijn om altijd weder in
eene nieuwe gedaante op aarde te wandelen! Misschien kwam dan mijne
ziel nog eens in een koningskind ter wereld! Een prins zou ik liever
niet worden, want van dien wordt zooveel gevorderd, maar wel eene
prinses. Wat zou dat heerlijk zijn!"

Zulke en nog meer dergelijke dingen droomde Thaïs, terwijl Zoë vóor
de tent van het vorstelijk kind met hare nicht, de eerste opvoedster
van prins Philopator, een zacht en druk gesprek hield.

De min van den koninklijken knaap droogde van tijd tot tijd hare
oogen af, terwijl zij onder hartstochtelijk snikken sprak: "Mijn
eigen kleintje, mijne andere kinderen, mijn echtgenoot en ons fraai
huis in Alexandrië heb ik verlaten, om een prins te zoogen en hem
op te voeden. Mijn geluk, mijne vrijheid, mijne nachtrust heb ik
opgeofferd ter wille van de koningin en dit knaapje. En hoe word ik nu
daarvoor beloond! In tegenwoordigheid van u en hare speelgenooten,
zegt mij die nauwelijks negentienjarige vrouw, die nog half een
kind is, op dezen tienden dag den dienst op, alsof ik eene gehuurde
dienstmaagd was en niet de dochter en de vrouw van een edelman. En
dat waarom? Omdat in haar zoon het onstuimige bloed vloeit van haar
geslacht, omdat de knaap niet in de armen wil vliegen eener moeder,
die dagen achtereen niet naar hem vraagt, en alleen in oogenblikken,
wanneer zij elke andere luim bevredigd en niets beters te doen heeft,
zich om hem bekommert. De vorsten deelen hun gunst en hunne ongenade
alleen billijk uit, zoolang zij kinderen zijn. Die kleine weet zeer
goed te onderscheiden wat ik voor hem ben en doe, en wat Kleopatra voor
hem is. Kon ik het over mij verkrijgen hem heimelijk te mishandelen,
dan zou deze moeder, die toch zoo weinig moeder toont te zijn, weldra
haar zin krijgen. Hoe zwaar het mij ook valt dit zwakke kind, dat mij
zoo na aan het hart ligt, alsof het mijn eigen kind was,--ja nader
nog, durf ik wel zeggen--reeds nu te verlaten, zoo wil ik het toch
doen, zelfs op gevaar af dat Kleopatra ons, mij en mijn echtgenoot,
in het ongeluk zal storten, gelijk zij reeds zoo menigeen deed,
die het waagde haar wil te weerstreven."

De min van den prins begon luide te weenen; maar Zoë legde haar
hand op den schouder der beproefde, en zeide om haar te troosten:
"Ik weet dat gij meer van de luimen van Kleopatra te lijden hebt, dan
wij allen. Maar neem toch geen overhaast besluit! Morgen zendt zij u,
gelijk zij vaak deed als zij u beleedigd had, een fraai geschenk,
en wanneer zij u telkens en telkens weder krenkt, zal zij het ook
telkens en telkens weder goed trachten te maken, tot dit jaar voorbij
is, wanneer gij uw plicht bij den prins hebt vervuld, en weder naar
uw gezin kunt terugkeeren. Wij moeten allen geduld oefenen. Wij leven
als lieden, die een bouwvallig huis bewonen, en wien heden een steen
en morgen een balk op het hoofd of de voeten dreigt te vallen. Nemen
wij kalm op wat ons treft, dan tracht men onze wonden te heelen, doch
spreken wij tegen, dan mogen alle goden ons genadig zijn. Kleopatra
toch is als een gespannen boog, waaraan de pijl ontvliegt zoodra ook
maar een kind, eene muis, een tochtje de pees beroert; zij is als een
boordevol vat, dat overvloeit, wanneer een blad, een nieuwe druppel,
een enkele traan daarin valt. Wij allen zouden onder een leven als
het hare bezwijken, maar zij heeft ieder uur afwisseling noodig, iets
wat haar opwekt en opnieuw in spanning brengt. Zij komt laat van het
gastmaal; nauwelijks zes uren ligt zij, onrustig slapende, te bed,
en tot op het tijdstip dat wij haar weder voor den maaltijd tooien,
gunt zij zich zelf niet zoolang rust als het steentje noodig heeft,
om uit de klauw van den kraanvogel ter aarde te vallen. Uit den raad
komende gaat zij over tot geleerde gesprekken; zij laat de boeken
liggen om in den tempel te offeren en te bidden; uit het heiligdom
komende, begeeft zij zich naar de werkplaatsen der kunstenaars;
van de schilderijen en de beeldzuilen weder in de audientiezaal;
na het ontvangen van onderdanen en vreemdelingen weder in het
schrijfvertrek; na het beantwoorden van brieven weder naar den
optocht en de offerande; na de vervulling dezer godsdienstplichten
weder hierheen en in de kleedtent, waar zij, terwijl men haar toilet
maakt, luistert naar mijne voorlezing uit diepzinnige geschriften. En
hoe scherp luistert zij! Geen woord ontgaat haar, en geheele volzinnen
weet zij te onthouden. Door die eindeloos afwisselende inspanning moet
hare ziel wel zijn als een lid van ons lichaam, dat ziek is doordat
wij er al te veel van vergden, en pijn doet wanneer men het onzacht
aanraakt. Wij zijn in haar oog niets anders dan ellendige muggen,
waarnaar men slaat, wanneer zij het ons te lastig maken, en de goden
mogen hem genadig zijn, dien de hand dezer koningin treft! Euergetes
slaat met zwaarden doormidden, wat hem in den weg staat; Kleopatra
steekt met dolken, en in hare hand is èn hare eigene macht èn die
van haren gehoorzamen gemaal vereenigd.--Ga dus niet weg! Duld, wat
gij niet kunt afwenden, evenals ik niet mor, wanneer ik mij onder
het lezen verspreek, en zij mij de rol uit de hand rukt en voor de
voeten werpt. En dan heb ik slechts voor mijzelve te vreezen, maar
gij ook voor uw man en uwe kinderen."

Praxinoa boog, hoewel bedroefd, het hoofd, ten teeken van toestemming,
en zeide: "Heb dank voor deze woorden. Ik denk altijd alleen met
het hart, maar gij het meest met het hoofd. Gij hebt gelijk; ook
ditmaal blijft mij niets over dan mij geduldig te schikken. Maar heb
ik eens de taak vervuld, die ik hier op mij nam, en ben ik weder te
huis, dan laat ik een groot offer slachten voor Asklepius en Hygiea,
alsof ik van eene zware krankheid genezen was. Dit weet ik nu reeds,
dat ik liever als eene arme dienstmaagd aan den handmolen sta, dan
dat ik met deze rijke en vergode koningin zou willen ruilen, die,
om haar leven ten volle te kunnen genieten, gejaagd en onrustig het
beste voorbijvliegt, wat dit aanzijn den mensch biedt. Zulk een leven
zonder rust, komt mij schrikkelijk, allerverschrikkelijkst voor,
en hoe dor en ledig moet het hart eener moeder zijn, die zich met
zooveel andere dingen heeft bezig te houden, dat zij de liefde van haar
eigen kind, die zelfs iedere dagloonersvrouw verkwikt, niet vermag te
winnen. Liever alles, alles geduldig dragen, dan zóo koningin te zijn."







ACHTSTE HOOFDSTUK.


"Hoe, niemand hier die mij tegemoet komt?" vroeg de koningin, toen zij
genaderd was aan den voet van den porphieren trap, die leidde naar de
voorzaal, waardoor men de feestzaal binnentrad. Zij zag verstoord de
kamerdienaren aan, die haar begeleidden, en herhaalde, terwijl zij
de kleine hand tot een vuist balde: "Ik kom, en vind hier niemand!"

Dit 'niemand' had in dit geval eene bijzondere beteekenis, want op
den met marmerplaten belegden vloer van de groote ruimte, die rondom
door zuilengangen was omgeven, waarboven de sterrenhemel als een dak
was uitgespannen en waarheen de koningin wees met hare hand, stonden
meer dan honderd Macedonische lijfwachten, in den rijksten wapendos,
en even zoovele aanzienlijke hofbeambten, die de titels droegen van
vaders, broeders, verwanten, vrienden en bijzondere vrienden des
konings. Deze allen ontvingen hunne gebiedster met een veelstemmig:
"heil!" maar Kleopatra scheen niemand hunner een blik waardig te
achten. Deze menigte was in haar oog nog minder dan de lucht, die wij
moeten inademen om te leven; zij was voor haar als de lastige rook,
als dwarrelend stof, waarvoor wij gaarne uit den weg zouden gaan,
doch dat de wandelaar zich toch getroosten moet, om verder te komen.

De koningin had verwacht, dat de weinige gasten, die zij en haar
broeder Euergetes zich voor dit gastmaal hadden uitgekozen, haar aan de
trappen zouden welkom heeten, dat zij haar, die zich hoog verheven in
haar schelpvormigen draagstoel eene godin gelijk achtte, naar omlaag
zouden zien zweven. Zij had zich reeds verheugd op de bewondering van
den door dit schouwspel getroffen Romein, en op de vleierij van den
Korinthiër Lysias. Thans was het meest indrukwekkend oogenblik in de
rol, die zij dezen avond dacht te spelen, onopgemerkt voorbijgegaan,
en de gedachte kwam bij haar op zich weder terug te laten dragen naar
haar dak, om eerst, wanneer zij zeker kon zijn van de aanwezigheid
der gasten, hen nog eenmaal tegemoet te zweven. Maar meer nog dan al
het andere, zelfs meer dan smart en berouw, vreesde zij den schijn
van zich belachelijk te maken. Zij liet derhalve de dragers bevelen
stil te staan, en terwijl de overste dergenen, die de gasten moesten
binnenleiden, zijne waardigheid vergetende, op een draf wegvloog,
om haar gemaal hare nadering te melden, gaf zij de voornaamsten
der rijksgrooten een wenk, ten einde met koele vriendelijkheid
eenige genadige woorden tot hen te richten. Doch slechts weinige,
want weldra vlogen de deuren van thyia-hout, waarmede de eigenlijke
feestzaal gesloten was, open, en de koning trad met zijne vrienden
Kleopatra tegemoet.

"Hoe konden wij u zoo vroeg verwachten!" riep Philometor zijne
gemalin toe.

"Is het dan inderdaad nog vroeg?" vraagde de vorstin, "of verras ik
u alleen, omdat gij vergeten hebt mij op te wachten?"

"Hoe onbillijk zijt gij!" hernam de koning. "Gij moest toch weten dat
gij, hoe vroeg gij ook moogt verschijnen, naar mijn wensch altijd te
laat komt."

"En naar onze wenschen," zeide de Korinthiër Lysias, "noch te vroeg,
noch te laat, maar ter juister tijd, evenals het geluk, de overwinning
en de genezing."

"De genezing, die eene ziekte onderstelt?" vroeg Kleopatra, en er
kwam weder vuur en opgewektheid in hare glinsterende oogen.

"Ik begrijp Lysias volkomen," zeide Publius, voor den Korinthiër
het woord opvattende, "want ik ben eens op het veld van Mars met
mijn paard gevallen, moest weken lang op mijne legerstede blijven
liggen, en weet bij ervaring dat er geen zaliger gewaarwording is, dan
wanneer men herstelt en de verloren krachten voelt terugkeeren. Hij
heeft dus willen zeggen, dat men zich in uwe nabijheid bijzonder wel
moet gevoelen."

"Veelmeer," dus liet Lysias hier dadelijk op volgen, "schijnt onze
koningin mij toe de genezing zelve te zijn, daar wij ons, zoolang
zij in ons midden werd gemist, krank gevoelden en smachtten van
heimwee. Uwe nadering, Kleopatra, is de krachtigste artsenij en geeft
ons de verlorene gezondheid weder!"

Kleopatra boog bevallig en als tot dank met haren veeren waaier,
en draaide daarbij snel het handvatsel, opdat de daarop bevestigde
diamanten helder zouden schitteren. Daarop wendde zij zich tot de
beide vrienden en zeide: "Uwe vriendelijke woorden zijn wel gemeend,
en staan in verhouding tot elkander als twee steenen in een kleinood
gevat, waarvan de een fonkelt, omdat hij kunstig werd geslepen en aan
alles wat licht geeft vele spiegelvlakken aanbiedt, maar de ander
omdat hij echt is en zijn eigen vuur bezit. Het echte en het ware
zijn éen; de Egyptenaars hebben ook voor beide maar éen woord, en
uwe vriendelijke toespraak, mijn Scipio--maar ik mag u wel Publius
noemen, niet waar?--uwe vriendelijke toespraak, Publius, schijnt
mij meer waar te zijn, dan die van uw scherpzinnigen vriend, wiens
woorden voor ijdeler ooren dan de mijne berekend zijn. Ik bid u,
reik mij thans uwe hand!"

De schelp waarin zij gezeten was werd nedergelaten, en door Publius
en haar gemaal ondersteund, steeg de koningin uit en begaf zich met
hare gasten naar de feestzaal.

Zoodra het voorhangsel achter haar gesloten was en Kleopatra zacht
eenige woorden met den koning had gewisseld, richtte zij zich weder tot
den Romein, wien de eunuuch Eulaeus inmiddels op zijde was getreden,
en sprak: "Gij komt uit Athene, Publius, doch gij schijnt daar de
lessen over de logica niet bijzonder trouw gevolgd te hebben. Hoe is
het anders mogelijk dat gij, die de gezondheid voor het hoogste goed
houdt en die zooeven verklaardet u nergens zoo wel te gevoelen als
in mijne nabijheid, dat gij mij na den optocht, geheel tegen onze
afspraak, zoo snel verlaten kondt? Mag ik vragen welke bezigheden..."

"Onze edele vriend," antwoordde de eunuuch met een diepe buiging,
zonder de koningin te laten uitspreken, schijnt een bijzonder
welgevallen gevonden te hebben in de gebaarde kluizenaars van Serapis
en bij hen zijne Atheensche studiën te willen voltooien."

"Daaraan heeft hij goed gedaan," hernam Kleopatra, "want van hen
kon hij leeren, zijne aandacht te vestigen op dat derde gedeelte van
het leven, waarvan men in Athene het minst spreekt, op de toekomst,
bedoel ik--"

"Deze behoort aan de goden," gaf de Romein ten antwoord. "Zij
komt vroeg genoeg, en daarover heb ik ook met den kluizenaar niet
gesproken. Eulaeus mag wel weten, dat integendeel alles, wat ik van
den zonderlingen man in het Serapeum vernam, op verledene dingen
betrekking heeft."

"Maar hoe is het mogelijk," vroeg de eunuuch op zijn beurt, "dat
iemand, wien eene Kleopatra aanbood haar gezelschap te schenken,
zoo lang aan iets anders dacht, dan aan de heerlijkheid van het
tegenwoordige?"

"Gij hebt volkomen gelijk," antwoordde Publius haastig, "dat gij
voor het tegenwoordige in de bres springt, en liever niet om uw
verleden denkt."

"Dat verleden was rijk aan zorg en moeite," antwoordde de eunuuch
met groote zelfbeheersching, "gelijk mijne vorstin wel weet door
hare vorstelijke moeder, en uit eigene ervaring. Zij zal mij ook
weten te beschermen tegen den onverdienden haat, waarmede machtige
vijanden mij schijnen te willen vervolgen. Veroorloof mij, koningin,
dat ik eerst laat aan den maaltijd verschijn. Deze edele heer liet
mij uren lang in het Serapeum wachten, en de plannen aangaande de
nieuwe gebouwen in den Isistempel van Philae moeten nog heden in orde
worden gebracht, om morgen vroeg in den raad uw hoogen gemaal en zijn
verheven broeder Euergetes..."

"Gij zijt verontschuldigd," zeide Kleopatra, hem in de rede vallende.

Nadat Eulaeus zich verwijderd had, kwam de koningin dichter bij
Publius en zeide: "Gij zijt boos op dezen misschien niet aangenamen,
maar in elk geval bruikbaren en verdienstelijken man. Mag ik vragen,
of alleen zijn persoon u afstoot, dan of er daadzaken zijn, die uwen
afkeer, en als ik wel heb gezien, uwe bitter vijandelijke gezindheid
tegen hem hebben gewekt?"

"Beide," antwoordde Publius. "Ik vermoedde van den aanvang in dezen
eunuuch niets goeds te zullen vinden, en weet thans dat, als ik mij
in hem bedrogen heb, dit in zijn voordeel is geweest. Tegen morgen
vraag ik u een uurtje gehoor; dan wil ik u een en ander omtrent
hem mededeelen, dat niet past op dezen avond, die aan de vreugde
is gewijd, want het betreft treurige dingen, die afkeer wekken. Gij
behoeft niet nieuwsgierig te zijn, want het zijn zaken die tot het
verledene behooren, en u noch mij aangaan."

Dit onderhoud werd afgebroken door den opperhofmeester en den schenker,
die allen aan tafel noodigden, en weldra was het koninklijk echtpaar
met zijne gasten aangelegen.

In het middelmatig groot vertrek, waarin Ptolemaeus Philometor het
liefst met weinige uitverkorene vrienden placht feest te vieren,
paarde zich Oostersche pracht aan de schoonheid van Grieksche
vormen. Evenals de groote receptiezaal en de mannenzaal, waarin de
gasten van den koning zich verzamelden, met zijne twintig deuren en
hooge porfierzuilen, ontving het zijn licht van boven, want alleen de
vensterlooze wanden en sierlijke albasten zuilen met hunne Korinthische
akantus-kapiteelen droegen eene smalle overdekking, de middenruimte
was echter onbedekt. Thans, nu het vertrek rondom door honderden
lampen werd verlicht, was over deze wijde opening, waardoor het bij
dag beschenen werd door den helderen zonneglans, een van gouddraad
gevlochten en met halve manen en sterren van blinkend bergkristal
versierd net, klein van mazen, uitgespreid om de vleermuizen en
nachtvlinders, die op het licht komen toevliegen, af te weren.

Ook de eetzaal des konings was bijna daghelder verlicht, en wel door
talrijke veelarmige luchters, die door lieflijke kindergestalten van
marmer en metaal werden gedragen. Elke voeg van de mozaïkschilderij
op den vloer, welke de komst van Hercules op den Olympus, den maaltijd
der goden en de verbazing van den overbluften held over de pracht van
het hemelsche drinkgelag voorstelde, was duidelijk te onderkennen,
en honderd vlammen spiegelden zich langs de wanden in het gepolijste
gele marmer uit de groeven van Hippo Rhegium. Daar hadden bekwame
kunstenaars van kostbare steenen, als lazuursteen, malachiet, kwarts,
bloedjaspis, achaat en chalcedon, allerlei afbeeldingen ingelegd
van vruchten, muziekinstrumenten en groepen van geschoten wild. Op
de pijlers zag men de maskers der muzen van het blijspel en van het
treurspel, fakkels, thyrsusstaven met wijnranken en klimop omwonden en
Pansfluiten. Deze laatste ornamenten waren van gedreven goud en zilver,
met half-edelsteenen bezet, en lagen op den marmeren ondergrond, als
de metalen knoppen van lederen schilden, of het rijke beslag op de
scheede van een zwaard. Langs de friesen zagen de gasten eene schoone
voorstelling in relief van een Dionysos-optocht, dien de beeldhouwer
Brayxis voor Ptolemaeus Soter gemodelleerd en in elpenbeen en goud
uitgevoerd had.

Al wat het oog in dit vertrek boeide was schoon en kostbaar, en droeg
vooral een vroolijk karakter voordat Kleopatra den troon beklom. Doch
zij had, even als in hare woonvertrekken, zoo ook hier de borstbeelden
der groote Helleensche wijsgeeren en dichters, van Thales uit Miletus
tot Strato, die het toeval op den troon der godheid plaatste, van
Hesiodus tot Kallimachus, op marmeren voetstukken doen plaatsen, en het
masker van de tragische muze doen plaatsen naast dat der komische. Want
aan haar tafel, placht zij te zeggen, wenschte zij niemand te zien,
wien een degelijk en ernstig gesprek niet hooger genot kon schenken,
dan spijs, drank en gelach.

In plaats van gelijk andere vrouwen op een stoel, of aan het voeteinde
van het rustbed van haar gemaal, in zittende houding, het gastmaal bij
te wonen, lag zij op haar eigen rustbed, waarachter de borstbeelden
stonden van de dichteres Sappho en van Aspasia, de vriendin van
Pericles. Zij matigde zich als een recht aan voor eene wijsgeer, en zoo
al niet voor eene dichteres, dan toch voor iemand die de dichtkunst en
de muziek wist te waardeeren, gehouden te worden. Waarom zou zij niet
liever aanliggen, dan zitten, daar zij toch wist hoe voordeelig hare
figuur uitkwam, als zij zich schilderachtig op het kussen uitstrekte,
en het hoofd steunde met den arm, die op de leuning van hare legerstede
rustte, een arm, die juist wel niet schoon was te noemen, doch waaraan
altijd de edelste gewrochten van de Alexandrijnsche kunst in het
graveeren van edelgesteenten en het bewerken van goud, te zien waren.

Doch zij koos de liggende houding vooral om der wille harer voeten,
want geene vrouw in geheel Griekenland en Egypte bezat kleiner en
fijner gevormde dan zij. Daarom waren ook hare sandalen zóo gesneden,
dat zij, als zij stond of liep, alleen de voetzolen bedekten, maar
de sierlijke blanke teenen met de rooskleurige nagels en de zoo fijn
gevormde enkels onbedekt lieten. Bij een gastmaal legde zij, even als
de mannen, haar schoeisel geheel af, om hare voeten eerst te verbergen
maar dadelijk weder te vertoonen, wanneer zij begreep dat de striemen,
die de riemen der sandalen in haar teeder vel achter lieten, geheel
verdwenen waren.

De eunuuch Eulaeus was een bovenmatig bewonderaar van deze voeten,
niet gelijk hij voorgaf, om der wille harer schoonheid, maar omdat
hij, als de koningin met hare teenen speelde, raden kon wat er in haar
omging, wanneer hij dit niet kon opmaken uit haar stem en hare oogen,
die bijzonder geoefend waren in de kunst van veinzen.

Negen, in den vorm van een hoefijzer geordende rustbedden, drie
aan drie, met leuningen van ebbenhout en kussens van dof olijfgroen
brokaat, waarin fijne bloemen van goud en zilver geweven, of als met
een lichte hand gestrooid waren, noodigden de gasten uit zich neder
te vlijen.

De koningin fluisterde schouderophalend met den kamerheer, naar het
scheen niet zeer aangenaam verrast, over hetgeen zij vernam, en deze
wees nu ieder der genoodigden in het bijzonder zijn plaats aan. De
koningin nam plaats op het rustbed rechts van de achterste groep,
haar gemaal bezette dat ter linkerzijde, terwijl de sopha tusschen
hen beiden open bleef voor Euergetes, den broeder van het vorstelijk
echtpaar. Een der drie aanligbedden, die zich met een rechten hoek
aansloten bij die der vorstelijke familie, werd Publius aangewezen,
en wel dat naast de koningin. Tegenover hem lag de Korinthiër Lysias,
aan de zijde des konings. Naast hem bleven twee bedden over, terwijl
de dappere en verstandige Hiërax, de vriend en trouwe dienaar van
Euergetes, eene plaats vond aan de zijde van den Romein.

Terwijl de dienaren het vertrek met rozenbladeren bestrooiden,
welriekende wateren sprengden en kleine zilveren tafeltjes met stevige
bladen van edel roodbruin en witgevlekt porfier, naast de ligplaats
van elken gast nederzetten, richtte de koning zich tot zijne gasten
met een vriendelijken groet, zich verontschuldigende, dat zij zoo
weinig in aantal waren.

"Eulaeus," zeide hij, "heeft ons moeten verlaten om dringende
bezigheden, en onze koninklijke broeder zit zeker nog met Aristarchus,
die met hem uit Alexandrië gekomen is, achter de boeken. Doch hij
heeft stellig beloofd te zullen komen."

"Hoe kleiner dit gezelschap is," zeide Lysias met eene diepe buiging,
"des te eervoller is het bij eene keus tot het getal uwer uitverkorenen
te behooren."

"Ik meende reeds uit de goeden de besten genoodigd te hebben,"
zeide de koningin; "maar de weinige vrienden, die ik hier wilde zien,
schijnt mijn broeder Euergetes nog te veel geweest te zijn. Want hij,
die in de woning van een ander bevelen geeft, alsof het zijne eigene
was, heeft den kamerheer verboden onze geleerde vrienden te noodigen,
waaronder Agatharchides, de voortreffelijke leermeester van mij en mijn
broeder, dien gij kent, alsmede onze joodsche vrienden, die gisteren
aan ons gastmaal deelnamen, en die ik op de lijst had gezet. Ik heb er
vrede mede, want ik houd van het getal der muzen, en wellicht wilde
hij u, Publius, eene eer bewijzen, want wij zijn hier op Romeinsche
wijze bijeen. Ter eere van u, en niet van hem, zullen wij heden geen
muziek hebben; gij zeidet immers dat muziek bij een gastmaal u niet
bijzonder aangenaam was. Euergetes speelt zelf voortreffelijk op de
harp. Overigens is het goed dat hij, gelijk altijd, eerst laat komt,
want overmorgen is het zijn geboortedag, en dien wil hij hier bij
ons en niet in Alexandrië vieren. Ook de priesterlijke gezanten,
die in Bruchium vergaderd zijn, zullen hier te Memphis komen, om hem
geluk te wenschen. Wij moeten dus iets voorbereiden dat schitterend
zal zijn. Nu zijt gij wel geen vriend van Eulaeus, Publius, doch hij
is het bekwaamst voor zulke dingen, en ik hoop dat hij weldra terug
zal keeren, om mij goeden raad te geven."

"Des morgens zullen wij een grooten optocht doen plaats hebben,"
zeide de koning. "Euergetes is een liefhebber van praalvertooningen,
en ik wil hem gaarne toonen, hoezeer zijn bezoek ons verheugd heeft."

De vriendelijke trekken van den koning namen bij deze, uit den grond
van zijn hart gesprokene woorden, eene bijzonder innemende uitdrukking
aan. Zijne gemalin zeide echter op bedenkelijken toon: "Ja, als wij
in Alexandrië waren! Maar hier onder al dat Egyptische volk--."







NEGENDE HOOFDSTUK.


De laatste woorden van de koningin werden afgebroken door een
schaterend gelach, dat door de marmeren wanden van het feestvertrek
werd teruggekaatst. Eerst verschrikte zij, maar zij begon vriendelijk
te glimlachen, toen zij haren broeder Euergetes herkende, die, den
kamerheer op zijde dringende, op de gasten toetrad vergezeld van een
Griek, die ouder was dan hij.

"Bij alle bewoners van den Olympus en al dat gespuis van goden en vee,
dat de tempels aan den Nijl bevolkt," riep de pas aangekomene, terwijl
hij nog altijd zoo luid lachte, dat zijne vleezige wangen en zijn
buitengewoon sterk jeugdig lichaam beefde en schudde. "Bij uwe schoone
kleine voeten, Kleopatra, die zich zoo gemakkelijk laten verbergen,
en die men toch altijd moet zien; bij al uwe zachtaardige deugden,
Philometor, ik geloof dat gij beproeven wilt den grooten Philadelphus
of onzen Syrischen oom Antiochus te overtreffen, en een optocht zonder
weerga zult doen houden, en wel te mijner eer! Braaf zoo! Ik zal zelf
deelnemen aan die wonderlijke vertooning, en met mijn dikke lichaam
een Eros voorstellen, met boog en pijlkoker. Eene Ethiopische vrouw
moet dan voor mijne moeder Aphrodite spelen. Zij zal er prachtig
uitzien, als zij met hare zwartachtige huid uit het witte zeeschuim
opstijgt. En wat zoudt ge denken van een Pallas met kort kroeshaar,
van Gratiën met breede Ethiopische platvoeten, en van een Egyptenaar
met een kaal geschoren kop, die terwijl de zon zich in zijn gladden
schedel spiegelt, Phoebus Apollo kan voorstellen?"

Onder deze woorden wierp de twintigjarige reus zich op het ledige
rustbed neder tusschen zijne zuster en zijn broeder. Nadat de laatste
hem den naam van den Romein had genoemd, en hij dezen niet zonder
waardigheid begroet had, riep Euergetes een der jonge Macedonische
edelen, die de gasten als schenker bediende, tot zich, liet zijn
beker een- en andermaal, ja ten derde maal vullen, dronk dien telkens
snel en zonder ophouden ledig, en zeide dan hardop, terwijl hij beide
handen door zijne verwarde blonde haren haalde, zoodat ze hoog boven
zijn grooten schedel en breed voorhoofd uitstaken: "Ik moet inhalen,
wat gij mij vóor zijt. Nog een beker, Diokleides!"

"Wildeman!" zeide Kleopatra vermanend, terwijl zij hem half in scherts,
half in ernst met den vinger dreigde. "Wat ziet ge er uit!"

"Als Silenus, doch zonder bokspooten," antwoordde Euergetes. "Geef
me een spiegel, Diokleides! Gij hebt de blikken der koningin maar te
volgen, om er een te vinden.--Juist, daar is het ding.--Waarachtig,
het beeld, dat het mij toont, bevalt mij niet slecht. Ik zie daar
een schedel, waarop behalve de twee kronen van Egypte, nog wel een
derde plaats zou kunnen vinden, een die zooveel hersens bevat, dat
men daarmede de koppen van vier koningen tot aan den rand zou kunnen
vullen. Ik zie twee haviksoogen, die altijd scherp zien, zelfs al is
hun gebieder dronken, en die voor niets te vreezen hebben, behalve dat
het vleesch op deze vroolijke wangen, als het zoo blijft voortgroeien,
eindelijk hun licht betimmeren zal, evenals eene drachme, die men in
de spleet van een boom heeft gestoken, door het aanwassend hout wordt
ingesloten, of als een luik, dat wordt toegeschoven, het venster
bedekt. Die kerel daar in den spiegel verwurgt met deze handen en
armen, als 't moet, een volwassen nijlpaard. De keten, die dezen
hals versieren zal, moet dubbel zoo lang zijn als die, welke een wel
doorvoed Egyptisch opperpriester gewoon is te dragen. Ik zie in dezen
spiegel een man, die uit een kolossaal stuk deeg en uit een vettere
vastere stof is gebakken, dan andere lieden. En als dat fijne beeld
daar op die blanke oppervlakte een doorzichtig kleed draagt, wat kunt
gij, Kleopatra, daar tegen hebben? De Ptolemaeën in Alexandrië moeten
voor den invoerhandel zorgen; dat heeft de groote zoon van Lagos reeds
ingezien, en wat zou er worden van den handel met Kos, wanneer ik den
fijnsten bombyx niet kocht, daar gij, koningin, hen die daarin handelen
niets te verdienen geeft, en gij u, als eene Vestaalsche maagd, in
een gewaad van tapijtengoed hult.--Komaan, eene krans op mijn hoofd,
en nog eene tweede, en nieuwe wijn in den beker! Op het welzijn van
Rome, en op het uwe, Publius Cornelius Scipio, en, mijn Aristarchus,
op onze laatste kritische onderstelling, op het fijn denken en het
flink drinken!"

"Op flink denken en fijn drinken," antwoordde hij, die alzoo werd
toegesproken, haastig, terwijl hij den beker ophief en dien langzaam
naar zijn langen, schoon gevormden en zacht gewelfden neus en aan
zijne dunne lippen bracht.

"Oho, Aristarchus!" riep Euergetes, terwijl hij zijn breed voorhoofd
fronste. "Gij bevalt mij beter, als gij de woorden uwer dichters en
schrijvers zift, dan als gij de toosten van een drinkenden koning
kritiseert. 'Fijn drinken' is 'slurpen', en dat slurpen bij kleine
teugen laat ik voor de roerdompen en ander gevogelte over, dat t'huis
hoort in het riet. Gij verstaat mij, hoop ik? In het riet, hetzij
dit al of niet tot schrijfstift is versneden."

"Onder fijn drinken," gaf de groote criticus doodbedaard, terwijl hij
met zijne smalle hand het zachte grijze haar van zijn hoog voorhoofd
wegstreek, den jongen koning ten antwoord; "onder fijn drinken
versta ik het drinken van uitgelezen wijn. En hebt gij ooit iets
fijners geproefd, dan dit druivensap van Anthylla, dat uw verheven
broeder ons doet schenken? Uw dronk, zooals die door mij is omgekeerd,
prijst u als een flink denker en tegelijk den milden gever van dezen
kostelijken drank."

"Goed gevonden," riep Kleopatra, in de handen klappende. "Ziet gij,
Publius, hier hebt gij eene proeve van de rapheid eener Alexandrijnsche
tong."

"Ja," viel Euergetes in, "als men met syllaben te velde kon trekken
even als met speren, dan zouden die heeren van het Museum in de
Alexander-stad, met hun Aristarchus aan het hoofd, de verbondene
legers van Rome en Karthago in een paar uren tot rede brengen."

"Wij zijn echter niet in den krijg, maar aan een vreedzaam drinkgelag,"
zeide de koning vriendelijk, om vrede te bewaren. "Gij hebt intusschen
ons geheim afgeluisterd, Euergetes, en den draak gestoken met mijne
trouwe Egyptenaars, in wier plaats ik gaarne blanke Grieken zou
stellen, wanneer Alexandrië mij nog toebehoorde en niet u. Toch zal
het op uw feest niet ontbreken aan een waardigen optocht."

"Schept gij dan waarlijk nog vermaak in zulk een vervelenden
ganzenmarsch?" vroeg Euergetes, en rekte zich op zijn rustbed uit,
terwijl hij de handen gevouwen tegen zijn achterhoofd hield. "Liever
gewen ik mij aan dat fijne drinken van Aristarchus, dan dat ik uren
lang toeschouwer moet zijn van deze ijdele praalvertooning. Alleen
onder twee voorwaarden verklaar ik mij bereid, mij stil te zullen
houden, en bovendien mij minstens een halven dag geduldig te willen
vervelen, gelijk een aap in de kooi; vooreerst wanneer het onzen
Romeinschen gastvriend Publius Cornelius Scipio genoegen doet zulk
een schouwspel te zien, dat echter, sedert onze oom Antiochus ons
uitplunderde en wij, broeders, Egypte onder ons verdeeld hebben,
in de verste verte niet vergeleken kan worden met de triumftochten
der Romeinsche overwinnaars; of, ten anderen, als ge mij toestaat in
persoon aan den optocht deel te nemen."

"Wat mij aangaat, o koning," zeide Publius, "behoeven er geene
feestelijke optochten gehouden te worden, althans niet zulke, waarbij
ik gedwongen ben toeschouwer te zijn."

"Ik schep nog altijd vermaak in zulke optochten," zeide Kleopatra's
gemaal, Philometor. "Ik wordt het niet moede, zulke goed geordende
groepen en het gewoel der vroolijke menigte te zien."

"En ik," zeide Kleopatra, gloei en huiver daarbij van aandoening,
en menigmaal komen mij tranen in de oogen, wanneer het volk luid
jubelt. Eene groote verscheidenheid, die tot éen geheel samenwerkt,
maakt altijd een even machtigen indruk. Eén druppel, éen zandkorrel,
éen bouwsteen zijn op zichzelf onbeduidende dingen, maar hoe
hartverheffend is het, wanneer millioenen van deze zich vereenigen tot
een zee, een zandwoestijn, eene pyramide! Iemand die alleen jubelt
heeft veel van een gek, die uit het dolhuis is weggeloopen, maar
wanneer duizenden menschen samen jubelen, wordt ook een koud gemoed
geweldig aangegrepen. Hoe kan u, Publius Scipio, wiens wil krachtig
ontwikkeld schijnt te zijn, een schouwspel koud laten, waarbij zulk
een groote menschenmassa door één wil schijnt bezield te zijn?"

"Kan er dan," vroeg de Romein, "bij dit volksgejuich inderdaad sprake
zijn van een zelfstandigen wil? Juist bij zulk eene voorstelling
wordt ieder een werktuigelijk naäper en naprater van anderen. Ik voor
mij verkies mijn weg zelf te vinden, en mij van niets afhankelijk te
maken dan van de wetten en plichten, die de staat, waartoe ik behoor,
mij oplegt."

"Maar ik," zeide Euergetes, "heb die optochten van kindsbeen steeds
van de beste plaats gezien, en daarvoor straft mij nu het noodlot
met onverschilligheid voor deze en dergelijke vertooningen, terwijl
de arme stumpers, die alleen de neuzen, de haren of de ruggen te zien
krijgen van hen die medewerken, zich steeds opnieuw aan dat spektakel
vergapen. Op Publius Scipio behoef ik, zooals gij gehoord hebt, geen
acht te slaan, hoe gaarne ik het anders ook deed. Wat zoudt gij er
wel van zeggen, Kleopatra, als ik eens in persoon aan mijn optocht--,
ik zeg mijnen, want hij wordt te mijner eer gehouden,--deelnam? Dat
was dan eerst eens iets nieuws, en bovendien iets vermakelijks."

"Meer nieuw en vermakelijk dan passend, zou ik denken," antwoordde
Kleopatra norsch.

"Maar dat moest u juist genoegen doen," hernam Euergetes lachend,
"want behalve uw broeder ben ik ook nog uw mededinger, en zoo iemand
ziet men liever dalen dan stijgen."

"Daar is niets wat u recht geeft tot zulke woorden," viel de koning in,
en de toon van zijn zachte stem gaf duidelijk te verstaan, dat hij het
gesprokene betreurde, en zulke dingen niet hooren wilde. "Wij hebben
u lief," ging hij voort, "wij gunnen u uwe bezitting naast de onze,
en verzoeken u dringend zelfs in scherts zulk eene taal niet te voeren,
opdat al het verledene vergeten blijve."

"En bovendien," voegde Kleopatra er bij, "dat gij uw waardigheid als
koning en uw naam als geleerde niet zult bezoedelen door kluchten
te vertoonen."

"Schoolmeesteres! Weet gij dan wat ik van zins was? Ik wilde als
Alcibiades verschijnen, met een gevolg van fluitspeelsters, in
gezelschap van Aristarchus, die voor Socrates zou moeten spelen. Men
vertelt mij immers altijd, dat Alcibiades en ik--in vele opzichten,
zeggen zij die het oprecht meenen: in alle opzichten, beweren
hoffelijker vrienden--op elkaar gelijken."

Publius nam bij deze woorden het vormlooze in het doorzichtig kleed
gehulde lichaam van den jongen koninklijken woesteling met scherpe
blikken op, en daar hem hierbij voor den geest stond, een heerlijk
standbeeld van den lieveling der Atheners, dat hij aan den Ilissus
had gezien, zweefde er een spottend lachje om zijne lippen.

Dit laatste bleef voor Euergetes niet verborgen, en het krenkte hem,
daar hij niets liever zag, dan dat men hem met den neef van Pericles
vergeleek. Doch hij onderdrukte zijn toorn, want Publius Cornelius
Scipio was de naaste bloedverwant der meest invloedrijke mannen aan
den Tiber, en al bezat hij zelf koninklijke macht, zoo stond toch
Rome boven hem gelijk de wil der godheid.

Kleopatra bespeurde wat er in haar broeder omging, en om hem de
gelegenheid tot antwoorden te ontnemen en zijn gedachten af te leiden,
zeide zij vroolijk: "Zoo willen wij dan den optocht laten varen en
aan iets anders denken, om uw geboortedag te vieren. Gij, Lysias,
moet in zulke dingen ervaren zijn, want Publius vertelde mij, dat
gij alle vertooningen in Korinthe regelt. Wat zullen wij dan doen,
om Euergetes en ons een vroolijk feest te bereiden?"

De Korinthiër staarde een oogenblik in zijn beker, schoof dien langzaam
heen en weer op het marmeren blad van het tafeltje aan zijne zijde,
tusschen oesterpasteien en frissche asperges, en zeide eindelijk met
een blik, die hoop op aller bijval uitdrukte:

"Bij den grooten optocht, die onder Ptolemaeus Philadelphus plaats had,
en waarvan Agatharchides mij gisteren de beschrijving van Kallixenus,
een ooggetuige, te lezen gaf, werden allerlei voorstellingen uit het
leven der goden aan het volk te aanschouwen gegeven. Laten wij in dit
heerlijk paleis blijven, en zelven de schoone groepen weergeven, die
de groote kunstenaars der oudheid geschilderd of afgebeeld hebben. Wij
moeten daartoe echter minder bekende kiezen."

"Uitnemend!" riep Kleopatra, in levendige verrukking. "Op wien gelijkt
mijn kolossale broeder meer dan op Heracles, en wel op den zoon van
Alcmene, zooals Lysippus dien opgevat en gebeeldhouwd heeft. Laten
wij dus het leven van Heracles voorstellen, naar de beroemde modellen,
en aan Euergetes de rol van den heros overlaten."

"Dien neem ik op mij," zeide de jonge koning terstond, terwijl hij de
enorme spieren op zijn borst en zijne armen betastte. En gij moogt mij
er wel zeer dankbaar voor zijn, dat ik dit doe, want die slangenwurger
miste het beste, en Lysippus heeft hem niet zonder voordacht afgebeeld
met een kleinen kop op het kolossale lichaam. Doch ik zal er niets
tegen inbrengen."

"Wanneer ik Omphale voorstel, wilt gij dan aan mijne voeten
zitten?" vroeg Kleopatra.

"Wie zou zich niet gaarne aan zulke voetjes nederzetten?" hernam
Euergetes. "Kiezen wij nu terstond nog iets anders uit den grooten
voorraad, die voorhanden is. Maar met Lysias waarschuw ik voor hetgeen
algemeen bekend is."

"Er zijn alledaagschheden, zoowel voor het oog als voor het oor,"
zeide Kleopatra, "maar wat algemeen als goed wordt erkend, pleegt
ook het schoonste te zijn."

"Veroorloof mij," hervatte Lysias, "u op een marmeren beeldhouwwerk
opmerkzaam te maken, dat zeer verheven is uitgevoerd. Het is oud en
schoon, en toch geloof ik, aan weinigen uwer bekend. Het bevindt zich
bij de bron van mijn ouderlijk huis te Korinthe, en werd reeds eeuwen
geleden door een groot Peloponnesisch kunstenaar gewrocht. Publius
was verrukt, toen hij dit werk zag, en het is ook onbeschrijfelijk
heerlijk. Het geeft op voortreffelijke wijze de echtverbintenis te
aanschouwen van Herakles met Hebe, van den onder de goden opgenomen
Heros met de eeuwige jeugd.--Zoudt gij u, o koning, door Pallas Athene
en door uwe moeder Alcmene ter bruiloft met Hebe willen doen geleiden?"

"Waarom niet?" vroeg Euergetes; "maar die Hebe moet schoon zijn. Daar
is echter éen bezwaar. Hoe krijgen wij de bron uit uws vaders huis
tegen morgen of overmorgen hier? Men kan zulk een groep niet schikken
uit het hoofd, zonder het origineel. En al vertelt men ook, dat het
standbeeld van Serapis van Sinope naar Alexandrië is gevlogen, en al
zijn er ook toovenaars te Memphis...."

"Die hebben wij niet noodig," zeide Publius, den koning in de rede
vallende. "Terwijl ik als gast vertoefde in het ouderlijk huis van
mijn vriend, dat, vergun mij dit op te merken, prachtiger is dan de
oude koningsburcht van Gyges te Sardes, liet ik naar het kostelijk
beeldwerk steenen snijden, bestemd tot huwelijksgeschenken voor mijne
zuster. Deze zijn bijzonder goed gelukt en liggen in mijne tent."

"Hebt gij eene zuster?" vroeg de koningin, terwijl zij zich boog naar
den Romein. "Gij zult mij van haar een en ander moeten vertellen."

"Zij is een meisje als alle andere," antwoordde Publius vóor zich
ziende, want het stuitte hem tegen de borst, in gezelschap van een
Euergetes over zijne zuster te spreken.

"Gij zijt onbillijk, gelijk alle broeders," zeide Kleopatra met
een glimlach, "en ik moet meer van haar hooren, want"--en bij deze
woorden fluisterde zij zacht, terwijl zij Publius veelbeteekenend
aanzag--"alles wat u aangaat, heeft waarde voor mij."

Gedurende het gesprek hadden Ptolemaeus en zijn broeder zich tot
den Korinthiër gericht met vragen over het huwelijk van Herakles met
Hebe, en alle dischgenooten hoorden met opmerkzaamheid naar Lysias,
toen hij zeide: "Dit schoone kunstwerk stelt eigenlijk geen bruiloft
voor, maar het oogenblik waarop de bruidegom zijne bruid in de armen
wordt gevoerd.

"De heros, getooid met de leeuwenhuid en met de knots op zijn schouder,
gaat, geleid door Pallas Athene, die bij dit werk des vredes de lans
ter aarde gebogen houdt en den helm in de hand draagt, en vergezeld
door zijne moeder Alcmene, den optocht der bruid te gemoet. Deze wordt
geopend door niemand minder dan Apollo zelf, die het huwelijkslied
zingt onder het bespelen van zijne luit. Naast hem treedt zijne
zuster Artemis gevolgd door de moeder der bruid, begeleid door Hermes,
den bode der goden, als gezant van Zeus.

"Dan komt de hoofdgroep, die tot de schoonste werken der Grieksche
kunst behoort, welke ik ken. Hebe gaat den bruidegom te gemoet,
zachtkens voortgetrokken door Aphrodite, de godin der liefde. Maar
Peitho, de godin der overreding, legt de hand op den arm der bruid,
dringt haar ongemerkt naar voren, en keert haar aangezicht af, want
wat gezegd moest worden heeft zij gezegd, en zij lacht in stilte. Hebe
toch heeft haar oor niet gesloten voor hare stem, en wie eens naar
Peitho geluisterd heeft, moet doen wat zij wil."

"En Hebe?" vroeg Kleopatra.

"Zij slaat de oogen neder en houdt den arm, waarop de hand van Peitho
rust, met eene afwerende beweging van de vingers, op welker toppen
een pas geplukt roosje zweeft, in de hoogte, als wilde zij zeggen:
'Ach laat mij toch met vrede; ik ben bang voor dien man'; als wilde
zij vragen: 'Zou het niet beter zijn als ik bleef wat ik ben, en uwe
lokstem niet volgde noch Aphrodite's drang?' Deze Hebe is verrukkelijk,
en gij, koningin, moet haar voorstellen!"

"Ik?" vroeg Kleopatra. "Maar gij zeidet, dat zij de oogen nederslaat."

"Dat doet zij uit maagdelijke schuchterheid, haar gang moet zijn als
die van eene schroomvallige maagd. Haar lang gewaad valt in rechte
plooien op hare voeten neder, terwijl Peitho het hare schalks,
en zich in 't geheim verheugende over hare nieuwe overwinning, met
duim en wijsvinger in de hoogte houdt. Ook de figuur van Peitho zou
u bijzonder goed passen."

"Ik denk dat ik Peitho zal voorstellen," viel de koningin den
Korinthiër in de rede. "Hebe is eene knop, eene nog niet geheel
ontloken bloem, maar ik ben moeder, en vlei mij bovendien ook een
weinig wijsgeer te zijn...."

"En," viel Aristarchus in, "gij kunt met recht zeggen, dat gij, bij
alle aanlokkelijkheid der jeugd, eigenschappen bezit, die bij Peitho
passen, de godin, die niet alleen de harten maar ook de geesten weet
te betooveren. Evenals rozen, zoo zijn ook jonge meisjes verrukkelijk
om te zien, doch wie niet alleen de fraaie kleur liefheeft, maar ook
den geur en daarmede bedoel ik verkwikking, opwekking en verrijking
des geestes--die wende zich tot den reeds ontsloten bloemknop,
evenals de rozenkweekers aan het meer Moeris alleen de knoppen
van hunne pleegkinderen tot spoedig verwelkende ruikers en kransen
samenwinden, maar deze niet gebruiken kunnen om fijne geurige olie
daaruit te bereiden. Voor dit doel hebben zij de bloem noodig in
vollen bloei. Stel gij Peitho voor, koningin; de godin zelve mag
trotsch zijn op zulk eene plaatsvervangster!"

"Moge zij," sprak Kleopatra, "even trotsch zijn als ik gelukkig ben,
nu ik zulke woorden mag hooren uit den mond van Aristarchus! Het
blijft dus afgesproken, ik zal Peitho zijn. Mijne speelgenoote Zoë
mag Artemis voorstellen, en hare ernstige zuster Pallas Athene. Voor
de moeder kunnen wij over vele oude matronen beschikken. De oudste
dochter van den intendant schijnt mij voor de rol van Aphrodite het
meest geschikt te zijn; zij is wonderschoon."

"Is zij ook dom?" vroeg Euergetes. "Dat behoort bij die eeuwig lachende
Cyprische godin."

"Dom genoeg, denk ik, voor dit doel," hernam Kleopatra met een
lach. "Doch hoe komen wij aan eene Hebe, gelijk gij, Lysias, haar
beschreven hebt? Het dochtertje van den Arabarch [11] Ahmes is een
lieftallig kind."

"Maar zij is bruin, zoo donkerkleurig als deze voortreffelijke wijn,
en bovendien te zeer eene echte Egyptische," zeide de opperschenker,
die het toezicht had over de jonge Macedonische bedienden, terwijl
hij zich diep boog en met alle bescheidenheid de aandacht vestigde
op zijne eigene zestienjarige dochter. Maar tegen dit meisje had
de koningin aan te voeren, dat zij veel grooter was dan zijzelve,
die toch naast Hebe moest staan en de hand op haren arm leggen.

Andere meisjes werden weder op andere gronden afgewezen, en reeds sloeg
Euergetes voor eene postduif naar Alexandrië te zenden, ten einde
van daar een schoon Helleensch kind met een sneldravend vierspan te
laten komen naar Memphis, waar de donkere Egyptische goden en menschen
beter gedijen dan de Grieksche, toen Lysias uitriep:

"Ik heb heden het meisje gezien, dat wij noodig hebben; eene Hebe,
als had zij de marmeren groep in mijns vaders huis verlaten, en als
had een god haar beweging, kleur en levenswarmte geschonken. Zij is
schuchter, blank en blozend, en van uwe grootte, koningin. Als gij
het mij toestaat, zal ik u nader zeggen wie zij is, maar eerst ga ik
naar onze tent, om de gesneden steenen met de afbeelding van onzen
marmergroep te halen."

"Gij zult ze vinden in het elpenbeenen kistje op den bodem van mijn
kleederkist," zeide Publius. "Hier hebt gij den sleutel."

"Haast u," riep de koningin, "want wij allen zijn benieuwd, waar gij
hier in Memphis uwe blanke, blozende en schuchtere Hebe ontdekt hebt."







TIENDE HOOFDSTUK.


Sedert Lysias het koningspaar en de gasten verlaten had, was er een
uur verloopen. De bekers waren dikwijls gevuld en geledigd. De eunuuch
Eulaeus was verschenen om aan het gastmaal deel te nemen, en het
gesprek was geheel van karakter veranderd, want het was niet langer
eene en dezelfde aangelegenheid, die alle aanwezigen bezighield. De
beide koningen onderhielden zich met Aristarchus over de in Griekenland
verstrooide handschriften van oudere dichters en werken van geleerden,
en de beste wijze om zich óf de origineelen óf nauwkeurige afschriften
voor de bibliotheek van het museum te verschaffen. Hiërax vertelde
den eunuuch van het laatste Dionysos-feest en de opvoeringen van de
nieuwste blijspelen te Alexandrië, en Eulaeus was verstandig genoeg om
den schijn aan te nemen, alsof hij met beide ooren luisterde, en brak
zijn verhaal dikwijls af door verstandige vragen, die onmiddellijk
op het gesprokene betrekking hadden.

Toch was zijne opmerkzaamheid uitsluitend op de koningin gericht,
die zich geheel van den Romein Publius had meester gemaakt, en
hem op zachten toon verhaalde, hoe hare tegenwoordige levenswijze
hare krachten verteerde, hoe hare tegenwoordige omgeving haar hart
onbevredigd liet en zij vol geestdrift was voor Rome en mannelijke
kracht. Daarbij gloeiden hare wangen en vonkelden hare oogen, want hoe
grooter haar aandeel was in het gesprek, des te aangenamer werd zij
bezig gehouden, zoo zij meende. Publius, die alles behalve spraakzaam
was, brak hare mededeelingen maar zelden af, alleen voegde hij, als
het te pas kwam, een vleiend woord er tusschen. Hij toch dacht aan
den raad dien de kluizenaar hem gegeven had, en wenschte Kleopatra
voor zich te winnen.

Niettegenstaande hij een fijn gehoor had, verstond de eunuuch slechts
weinig van hun fluisterend gesprek, want de verbazende stem van koning
Euergetes klonk boven de gesprekken van alle overigen uit. Doch
Eulaeus verstond de kunst fragmentarische volzinnen in zijn geest
snel te verbinden, en althans in het algemeen den zin te vatten van
hetgeen zij zeiden.

De koningin liet den wijn bijna onaangeroerd, maar zij wist bij
drinkgelagen zich door hare eigene woorden op te winden. Op dit
oogenblik, juist terwijl hare broeders en Aristarchus met elkander
in eene levendige woordenwisseling gewikkeld waren, hief zij haren
beker op, roerde dien even met de lippen aan, en reikte hem daarop
aan Publius toe, terwijl zij zijn beker greep.

De jonge Romein wist, wat deze haastige behandeling te beteekenen
had. Zoo verwisselde ook in zijn vaderland eene door Amor getroffene
vrouw met haren geliefde den beker, of den appel, waarin zij met hare
witte tanden had gebeten.

Evenals een wandelaar, die zorgeloos zijn weg vervolgt, terwijl
hij naar maan en sterren ziet, totdat hij opeens den diepen donkeren
afgrond bemerkt, die aan zijne voeten gaapt, zoo gevoelde Publius eene
koude rilling door al zijne leden. Als een bliksemstraal schoot door
zijne ziel de gedachte aan zijne moeder en herinnerde hij zich, hoe
zij hem had gewaarschuwd voor de verleidelijke listen der Egyptische
vrouwen, en inzonderheid voor eene vrouw, die hem thans niet als eene
koningin aanzag, maar met onstuimig verlangen en vrees. Hoe gaarne had
hij de oogen neergeslagen en den beker onaangeroerd gelaten! Maar haar
oog hield het zijne als met strikken en banden gevangen en het scheen
den onverschrokken zoon van zulk een dapper volk een al te vermetel
waagstuk den beker af te wijzen. En hoe zou hij er ook den moed toe
gehad hebben, de hoogste gunst te vergelden met eene beleediging,
die geene vrouw, en allerminst eene Kleopatra, ooit kon vergeven?

Inderdaad, menigeen heeft zijn levensgeluk verspeeld en velerlei
zonden zijn bedreven, omdat de gunst eener vrouw voor elken man
een vereerend geschenk is dat hem vleit, ook al wordt het hem
aangeboden door onwaardige handen, aangeboden door eene die hij niet
liefheeft. Vleierij is echter een sleutel tot het hart, en wanneer
dit laatste slechts half daarvoor geopend is, laat zich altijd de
stem van den verleider hooren, die spreekt: "Door eene afwijzing
zoudt gij krenken."

Dergelijke overwegingen waren het, die snel de ziel van den opgewonden
Romein doorkruisten, toen hij den beker der koningin aanvatte, en met
zijne lippen beroerde op dezelfde plaats, waar de hare dien hadden
aangeraakt. Terwijl hij vervolgens den bokaal ledigde, gevoelde
hij plotseling een afkeer bij zich opkomen van die spraakzame, rijk
getooide levendige vrouw daar naast hem, die hem hare liefde opdrong,
waarom hij niet gebedeld had. Daar stond hem op eens het beeld van
de arme kruikdraagster volkomen duidelijk voor den geest, en hij zag
Klea voor zich, zooals zij trotsch hem afwijzende, zijne blikken met
opzet vermijdende, inderdaad meer op eene koningin geleek, dan deze
vorstin met haar diadeem aan zijne zijde.

Kleopatra verheugde zich over zijn lang en langzaam drinken, want zij
meende dat de Romein hiermede wilde zeggen, hoe hij niet ophouden kon
zich gelukkig te prijzen over de gunst die zij hem bewezen had. Geen
oogenblik wendde zij hare blikken van hem af, en met genoegen nam
zij waar, hoe zijne wangen beurtelings bleek en rood werden. Zij
merkte niet op dat Eulaeus met bliksemende oogen alles opmerkte,
wat er tusschen haar en Publius omging.

Eindelijk zette de Romein den beker neder en zocht verlegen naar een
antwoord op hare vraag, hoe de wijn hem had gesmaakt.

"Heerlijk, voortreffelijk," zeide hij ten laatste met moeite, doch
zag bij deze woorden niet meer Kleopatra aan, maar Euergetes, die
juist luide uitriep: "Uren lang heb ik over deze plaats nagedacht,
u mijn gronden ontwikkeld, en u laten uitspreken, Aristarchus, maar
ik blijf daarbij--en wie het loochenen wil doet Homerus onrecht--dat
voor iu moet gelezen worden siu.

Euergetes zeide dit met zoo groote opgewondenheid, dat zijne woorden
alle andere gasten overstemden. Publius beschouwde ze als een welkom
middel, om de noodzakelijkheid te ontgaan gevoelens te veinzen, die
hij volstrekt niet koesterde, en daarom zeide hij, terwijl hij zich
half tot Euergetes half tot Kleopatra richtte:

"Wat komt het er op aan te weten, of wij zus of zoo, iu of siu moeten
lezen. Ik kan veel in anderen eerbiedigen, wat mij persoonlijk vreemd
is, maar ik ben niet instaat te begrijpen, hoe een krachtig handelend
man, een verstandig vorst en een flink drinker als gij zijt, Euergetes,
zich uren lang kan neerzetten achter half vergane papyrus-rollen,
en zich het hoofd kan breken over de vraag, of dit of dat woord bij
Homerus zóo of anders moet luiden."

"Gij beproeft evenzeer uwe krachten aan andere dingen," gaf Euergetes
ten antwoord. "Ik houd wat onder dezen gouden hoofdwrong steekt
voor het beste wat ik heb, en ik oefen mijne scherpzinnigheid in
het fijnste en kleinste, evenals ik de kracht van mijne armen gaarne
beproef aan den sterksten athleet. Laatst heb ik er vijf in het zand
geworpen, en zij beven al, als ik in het Timagetische worstelperk
[12] verschijn. Er zou in de wereld geen kracht zijn, als er geen
tegenstand was, en niemand zou weten hoe sterk hij is, wanneer hij
geene hinderpalen ontmoette. Ik zoek de zoodanige op, die het meest
met mijn aard overeenkomen, en ik kan het niet helpen, wanneer ze
niet in uw smaak vallen. Een edel ros zou deze voortreffelijk bereide
spijzen, wanneer ze het dier werden voorgezet, versmaden en niet kunnen
begrijpen hoe dwaze menschen zoo iets zouts lekker kunnen vinden. Niet
alle schepselen houden van zout. Hun die ver van de zee wonen smaken
de oesters niet, maar ik als lekkerbek open zelf de schalen om ze zoo
versch te kunnen opslurpen, en ze warm en wel in mijn wijn te mengen."

"Ik houd niet van overmatig zoute spijzen, en wat het openmaken van
die zeedieren betreft, dat laat ik gaarne aan mijne slaven over,"
antwoordde Publius. "Ik win daardoor tijd en bespaar mij onnutten
arbeid."

"Dat weet ik," zeide Euergetes. "Gij houdt er Grieksche slaven op
na, die voor u moeten lezen en schrijven. Er is immers eene markt,
waarop men lieden kan koopen, die ons kwaad humeur moeten verdragen,
wanneer wij de nachten in drinkgelagen hebben doorgebracht? Aan den
Tiber gaan andere dingen de mannen meer ter harte dan studie."

"En," zeide Aristarchus, hem in de rede vallende, "men ontzegt
zich daardoor de edelste en fijnste genietingen, want het reinste
genot is altijd dat, hetwelk wij ons verwerven door opofferingen
en krachtsinspanning."

"Doch wat gij door deze soort van arbeid wint," hernam Publius, "is
klein en beteekent niet veel. Ik stel u mij daarbij voor als een man,
die in het zweet zijns aanschijns een blok steen voortsjouwt, om het op
een musschenveertje te leggen, opdat de wind het niet weg zal waaien."

"Wat is klein en wat is groot?" vroeg Aristarchus. "Tegenstrijdige
opvattingen over de zelfde zaak kunnen beide waar zijn, want het
hangt alleen van onszelven en onze eigene waarneming af, hoe de
dingen zich aan ons voordoen, zooals koud of warm, aangenaam of
onaangenaam. Als Protagoras zegt, dat de mensch de maatstaf is van
alle dingen, dan is dit de meest aannemelijke van alle stellingen der
sophisten. Overigens zult gij inzien, dat zelfs het kleinste voorwerp
des te hooger beteekenis heeft, naarmate het geheel, waarvan het een
deel uitmaakt, meer volmaakt is. Snijd een karrepaard een oor af,
wat schaadt het? Maar denk nu eens dat dit gebeurde met een edel ros,
hetwelk gij op het veld van Mars afrijdt! Bij eene boerin heeft een
rimpel, een tand meer of minder weinig te beteekenen, maar anders is
het bij het gelaat van eene gevierde schoone. Haal krassen, zooveel
als gij wilt, over het menschenbeeld, dat door de ruwe vingers van
een pottenbakker op een waterkruik is geboetseerd, aan het armoedig
vaatwerk zal het niet veel schade doen, maar al krast gij ook maar
met eene naald over den gesneden steen met de beeltenissen van
Ptolemaeus en Arsinoë, die het kleed van Kleopatra om haren schoonen
hals samenhoudt, de rijkste vorstin zou het betreuren, alsof zij een
onherstelbaar verlies geleden had.

"Wat is er volmaakter en meer waard om zorgvuldig bewaard te worden,
dan de edelste werken van groote dichters en denkers! Deze voor
schade te vrijwaren, deze te zuiveren van de fouten, die in den loop
der tijden hun onberispelijk werk zijn ingeslopen, ziedaar wat wij
ons ten doel stellen. En als wij steenblokken voortrollen, dan doen
wij het niet om ze op een musschenveertje te wentelen, opdat de wind
er niet mede zou spelen, maar om de deur te sluiten, waarachter een
kostbaren schat wordt bewaard, en deze voor schade te behoeden.

"De praatjes van meisjes bij eene bron mogen met den wind verwaaien,
en niemand behoeft zich daarover te bekommeren; maar kan een zoon een
enkel woord vergeten van de lessen, die een stervende vader hem als
richtsnoer voor zijn levensweg medegeeft? Wanneer gijzelf zulk een
zoon waart, en uw oor had de vermaningen van den stervenden slechts
onvolledig opgevangen, hoeveel talenten zoudt gij dan wel willen
betalen, om de ontbrekende woorden te kunnen aanvullen! Wat zijn de
onsterfelijke werken van groote dichters en denkers anders dan zulke
heilige terechtwijzingen, die voorwaar niet tot een enkele, maar tot
alle beschaafden gericht zijn, waar zij zich ook bevinden. Evenals
heden, zullen zij nog na duizend jaren de nakomelingen leeren,
hunne harten verheffen en verblijden, en deze zullen, als zij geene
ontaarde zonen zijn, ook hun danken, die hunne beste krachten wijden
aan het aanvullen en in zijne oorspronkelijke zuiverheid herstellen
van hetgeen hunne groote voorvaderen hebben gezegd, eer het door
zorgeloosheid en domheid verminkt en bedorven wordt.

"Hij die als koning Euergetes in Homerus éene juiste syllabe in de
plaats zet van eene valsche, die heeft, naar ik meen, alle volgende
geslachten een dienst, en wel een grooten dienst bewezen--"

"Wat gij daar zegt," hernam Publius, "klinkt overtuigend, maar
toch ben ik nog niet volkomen overtuigd; zeker omdat ik van jongs
af geleerd heb, daden boven woorden te stellen. Het gemakkelijkst
zou ik mij kunnen verzoenen met uw vervelend geknutsel, wanneer ik
mij voorstel dat aan u werd opgedragen de juiste bewoordingen te
herstellen van wetten, die geheel verkeerd kunnen worden opgevat,
wanneer er een woord is uitgevallen; of dat mij een slecht bericht
over eene enkele handeling, of over den levensloop van een vriend of
bloedverwant werd voorgelegd, en mij verzocht werd dit van fouten en
verkeerde uitleggingen te zuiveren."

"Maar wat zijn de werken der heldendichters en geschiedschrijvers dan
anders dan de dichterlijk uitgewerkte of overeenkomstig de waarheid
verhaalde levensgeschiedenissen onzer vaderen?" vroeg Aristarchus. "Het
is juist aan deze dat mijn koning en studiegenoot zich met bijzonderen
ijver wijdt."

"Wanneer hij niet drinkt en doorslaat en regeert, en met offers
en processiën en andere dwaasheden zijn tijd verbeuzelt," zeide
Euergetes. "Ware ik geen koning, misschien zou er dan uit mij een
Aristarchus zijn gegroeid. Thans ben ik een halve vorst, want de eene
helft van mijn rijk behoort aan u, Philometor,--en een halve geleerde,
want wanneer vind ik rust genoeg om te denken en te schrijven?

"Alles is half, ja half aan mij, terwijl ik, als het gewicht den
doorslag gaf, een..." en hij sloeg zich op zijn lijf en zijn voorhoofd,
"een dubbel man zou zijn."

"Geheel," dus ging hij voort, "meer dan geheel ben ik alleen bij het
drinkgelag, wanneer de wijn fonkelt in de bekers en ik de oogen zie
schitteren in de aanvallige kopjes der fluitspeelsters te Alexandrië
en te Cyrene; menigmaal ook in den raad, wanneer het er op aankomt;
en overal wanneer er iets buitengewoons te doen is, waarvoor mijn
broeder en gij allen wèl, en misschien alleen de Romeinen niet terug
zouden deinzen. Zoo is het, en gij zult het ondervinden!"

Euergetes had deze laatste woorden, met vuurroode wangen en onrustig
heen en weer rollende oogen, meer uitgeschreeuwd dan gesproken,
terwijl hij den krans met den gouden hoofdband had afgenomen en weder
met de handen door zijne haren streek. Zijne zuster hield daarbij
beide ooren dicht en zeide:

"Gij doet mij pijn! Daar niemand u tegenspreekt en gij niet gewoon
zijt als de Scythen door hard spreken uwe beweringen te bekrachtigen,
zoo zoudt gij beter doen het metaal uwer stem te sparen voor het
mededeelen van datgene, waarmede gij ons, zoo ik hoop, heden nog
vermaken zult. Voor uw kracht, waarop gij roem draagt, hebben wij ons
reeds meer dan eens moeten buigen, doch thans, bij dit vroolijk maal,
willen wij daaraan niet denken, maar liever blijven bij het gesprek,
dat ons verkwikt en zoo goed begonnen werd. Door zulk eene warme
verdediging van alles wat in Alexandrië het hart der Hellenen vervult,
gelukt het ons wellicht onzen Publius Scipio, en door hem ook vele
jonge Romeinen, achting in te boezemen voor eene geestesrichting,
die hij alleen veroordeelen kon, zoolang hij nog niet is staat was
haar te begrijpen.

"Soms maakt het treffend woord van een dichter ons op eenmaal
duidelijk, wat wij ondanks lange geleerde uiteenzettingen niet vermogen
te vatten. Ik herinner mij zulk een woord, dat een onbekende heeft
gesproken, en dat u allen, en ook u, Aristarchus, bevallen zal. Het
vat in korte woorden den inhoud van ons gesprek samen en luidt aldus:


    't Kleine menschenkind, aan 't strand,
      Speelt aan d'oever van den tijd,
    Schept er met zijn tengre hand
      Druppels uit de eeuwigheid.

    't Kleine menschenkind wil zoeken,
      Wat er fluistrend ommedwerrelt,
    Schrijft het in geschiednisboeken
      Die hij noemt het boek der wereld.


"Wij hebben deze verzen aan een verstandig vriend te danken, en een
ander maakte er de volgende variant op.


    Schepte niet het kleine menschenkind,
      Druppels uit der tijden oceaan,
    Wat geschiedde ware ras als wind
      In het niet der eeuwigheid vergaan.

    Druppels uit de golven van den tijd
      Schept het menschenkind met kleine hand,
      Maar bij 't licht van 't denkende verstand
    Spiegelt daarin toch zich de eeuwigheid.


"Kleine menschenkinderen zijn wij allen, maar hen die druppels
verzamelen mogen wij zeker niet geringer schatten dan hen, die aan
den oever van den oceaan hun leven doorbrengen met spel en strijd...."

"En liefde," zeide de eunuuch zachtjes, haar in de rede vallende,
terwijl zijn blik zich naar Publius richtte.

"De strophen van uw dichter zijn bevallig en treffend," zeide
Aristarchus, het woord nemende, en eene vergelijking met het kind
dat druppels schept, laat ik mij gaarne aanleunen. Er is een tijdperk
geweest, dat helaas met den grooten Aristoteles is afg

Showing first 200,000 characters. Full text: gutenberg.org/ebooks/42867