← catalogue

De dood van Sherlock Holmes — De terugkeer van Sherlock Holmes

by Arthur Conan Doyle · Dutch · Gutenberg #29490 · 484,501 chars · public domain (US)

The Project Gutenberg eBook of De dood van Sherlock Holmes — De terugkeer van Sherlock Holmes
    
This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States and
most other parts of the world at no cost and with almost no restrictions
whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it under the terms
of the Project Gutenberg License included with this eBook or online
at www.gutenberg.org. If you are not located in the United States,
you will have to check the laws of the country where you are located
before using this eBook.

Title: De dood van Sherlock Holmes — De terugkeer van Sherlock Holmes

Author: Arthur Conan Doyle

Illustrator: Sidney Paget


        
Release date: July 22, 2009 [eBook #29490]

Language: Dutch

Other information and formats: www.gutenberg.org/ebooks/29490

Credits: Produced by Anna Tuinman, Eline Visser and the Online
        Distributed Proofreading Team at http://www.pgdp.net


*** START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK DE DOOD VAN SHERLOCK HOLMES — DE TERUGKEER VAN SHERLOCK HOLMES ***




Produced by Anna Tuinman, Eline Visser and the Online
Distributed Proofreading Team at http://www.pgdp.net





   +-------------------deze regel heeft nummer 1----------------------+
   |                                                                  |
   |                  OPMERKINGEN VAN DE BEWERKER:                    |
   |                                                                  |
   | Het origineel van dit eboek is een convoluut; één band bestaande |
   | uit twee afzonderlijke delen, die ooit eens zijn samengevoegd.   |
   |                                                                  |
   | Het origineel is een vertaling uit het engels.                   |
   |                                                                  |
   | Van het eerste boek zijn de hoofdstukken I, III, IV en V         |
   | vertalingen van de avonturen VII, III, X en XI uit 'The Memoirs  |
   | of Sherlock Holmes'.                                             |
   | (beschikbaar via https://www.gutenberg.org/etext/834 (eboek),     |
   | en via https://www.gutenberg.org/etext/9555 (audio luisterboek).) |
   |                                                                  |
   | Het tweede boek is een vertaling van de avonturen V tot en met   |
   | VIII uit 'The Return of Sherlock Holmes'.                        |
   | (beschikbaar via https://www.gutenberg.org/etext/108 (eboek       |
   | versie 1), https://www.gutenberg.org/etext/221 (eboek versie 2),  |
   | en via https://www.gutenberg.org/etext/9553 (audio luisterboek).) |
   |                                                                  |
   | De tekst in dit bestand wordt weergegeven in de originele,       |
   | verouderde spelling. Er is geen poging gedaan de tekst te        |
   | moderniseren.                                                    |
   |                                                                  |
   | De voetnoten zijn verplaatst naar het eind van de alinea.        |
   | Lage en hoge aanhalingstekens zijn weergegeven met ".            |
   | Bladzijde-nummering is verwijderd.                               |
   |                                                                  |
   | De in het origineel als uitgespatieerde weergegeven tekst is in  |
   | dit e-boek weergegeven als =uitgespatieerd=. Cursieve tekst is   |
   | weergegeven als _cursief_. Vette tekst is weergegeven als $vet$. |
   |                                                                  |
   | Overduidelijke inconsistenties, druk- en spelfouten in het       |
   | origineel zijn gecorrigeerd.                                     |
   |                                                                  |
   | Aan het eind van het boek volgt een overzicht van de             |
   | aangebrachte correcties met bijbehorend regelnummer.             |
   |                                                                  |
   +------------------------------------------------------------------+




                      DE DOOD VAN SHERLOCK HOLMES.

                 [Illustratie: SIR ARTHUR CONAN DOYLE]




                              DE DOOD VAN
                            SHERLOCK HOLMES

                                  DOOR

                            A. CONAN DOYLE.

                             Schrijver van:

    DE GRIEKSCHE TOLK, DE HOND VAN DE BASKERVILLES, EEN GODSGERICHT,
           DE AVONTUREN VAN SHERLOCK HOLMES, SHERLOCK HOLMES
               DE DETECTIVE, DE LIEFDE EENER VROUW, enz.

                             ZEVENDE DRUK.

                             Geïllustreerd.

                            RIJSWIJK (Z.-H.)
                       BLANKWAARDT & SCHOONHOVEN.




I.

De gebochelde.


Op een zomeravond--ik was nog slechts weinige maanden gehuwd--zat ik
alleen in mijn huiskamer. Ik rookte een pijpje en zat gebogen over een
roman, want ik had een moeilijke dagtaak achter den rug en meer neiging
tot droomen dan tot ingespannen arbeid. Mijn vrouw was al naar boven
gegaan en het geluid van het sluiten der gangdeuren, een kwartiertje
geleden, zeide mij, dat de dienstboden zich eveneens ter ruste hadden
begeven. Ik was van mijn stoel opgestaan en had de asch uit mijn pijp
geklopt, toen ik plotseling de deurschel hoorde overgaan.

Ik keek op de klok. Het was kwartier voor twaalf. Dat kon geen bezoek
wezen op dit late uur. Waarschijnlijk een patiënt, mogelijk iemand, die
mijn geheelen nacht in beslag zou nemen. Met een ontevreden gezicht ging
ik in de gang en opende de deur. Tot mijn verbazing was het Sherlock
Holmes, die daar nog op mijn stoep stond.

"Ha, Watson, ik hoopte, dat ik u nog op zou vinden," zeide hij.

"Kom binnen, beste vriend, als ik je verzoeken mag."

"Gij kijkt verbaasd en geen wonder! Opgewekt ook, geloof ik. Hum, gij
rookt nog de Arcadia-tabak uit den tijd, toen ge nog vrijgezel waart. Ik
kan mij niet vergissen; die asch daar op uw jas. Het is nog altijd
gemakkelijk te zien, dat gij gewoon zijt geweest, Watson, een uniform te
dragen; gij zult nooit voor een volbloed burger worden aangezien,
zoolang gij uw zakdoek op die manier in uw mouw draagt. Maar, à propos,
zou ik van nacht bij u kunnen logeeren?"

[Illustratie: Een ledigen knop voor mijn hoed en jas.]

"Met genoegen."

"Gij hebt mij gezegd, dat gij een kamer vrij hadt en ik zie, dat gij op
't oogenblik geen mannelijke bezoekers hebt: ik zie dat aan uw kapstok."

"Het zal mij groot genoegen doen, als gij wilt blijven."

"Dank je, ik zal dan maar een ledigen knop voor mijn hoed en jas in
beslag nemen. Ik merk tot mijn spijt, dat gij ook werkvolk in huis hebt
gehad. Toch geen lekkage wil ik hopen?"

"Neen, het gas."

"Hé, ik zie, dat hij de sporen van twee ijzeren spijkers van zijn
schoenen op uw linoleum heeft achtergelaten, juist daar, waar nu het
licht op valt."

"Hebt ge trek iets te eten?" vroeg ik Holmes.

"Neen, dank je, ik heb te Waterloo gesoupeerd, maar ik zal met pleizier
een pijp met u rooken."

Ik reikte hem mijn tabakszak toe. Hij ging tegenover mij zitten en
rookte eenigen tijd rustig voort. Ik begreep wel, dat slechts een zeer
gewichtige zaak hem op zulk een laat uur tot mij gevoerd kon hebben, en
daarom wachtte ik geduldig, tot hij mij die zou mededeelen.

"Ik zie, dat gij het nu juist tamelijk druk hebt," zeide hij, mij scherp
aanziende.

"Ja, ik heb een zeer drukken dag gehad," antwoordde ik. "Het moge u zeer
dwaas toeschijnen," voegde ik er bij, "maar ik weet heusch niet, hoe gij
dit zoo weet."

Holmes glimlachte vergenoegd.

"Ik bezit het voorrecht uw gewoonten te kennen, mijn waarde Watson,"
zeide hij. "Als gij slechts weinig patiënten hebt, bezoekt gij hen te
voet, doch hebt gij er vele, dan rijdt gij in een koetsje. Daar ik
bemerkte, dat uw laarzen, ofschoon gij ze vandaag wel hebt gedragen, in
't geheel niet morsig zijn, dacht ik terstond, dat gij het de laatste
dagen druk genoeg moet gehad hebben om van een koetsje gebruik te
maken."

"Uitmuntend!" riep ik uit.

"Zeer eenvoudig," sprak hij. "Wij hebben hier te doen met een van die
voorbeelden, waarbij de redeneerende persoon tot een conclusie komt, die
zijn buurman verbaast, omdat de laatste een enkel, schijnbaar
onbeduidend punt over 't hoofd ziet, dat den grondslag van de
redeneering uitmaakt. Hetzelfde kan gezegd worden van het effect van
enkele uwer kleine schetsen, welk effect evenwel slechts in schijn
bestaat, daar het alleen afhangt van eenige factoren, die u bekend zijn
en den lezer niet. Nu, op dit oogenblik verkeer ik in eenzelfde geval
als die lezers, want ik heb in mijn hand eenige draden van een der
vreemdste geheimen, voor welker oplossing ooit het verstand van een man
zich inspande en ontbreken mij nog een of twee van die draden, om het
geheel te ontsluieren. Maar ik zal ze hebben, Watson, ik zal ze hebben!"
Zijn oogen schitterden en een lichte blos kleurde zijn wangen. Voor een
oogenblik had hij zijn innerlijke natuur geopenbaard, doch ook slechts
een oogenblik. Toen ik hem opnieuw aanzag, had zijn gelaat weer dat
kalme, effen voorkomen, dat hem zoo dikwijls meer op een automaat dan op
een gevoelig mensch deed gelijken.

"Het vraagstuk heeft een zeer belangwekkenden kant," zeide hij, "ik durf
zelfs zeggen, dat het in menig opzicht zeer merkwaardig is. Reeds heb ik
een goeden blik op de zaak en ben zeer nabij de oplossing, naar ik meen.
Indien gij mij bij den laatsten stap, dien ik moet doen, om tot een
volkomen oplossing te geraken, wilt helpen, zoudt gij mij een grooten
dienst bewijzen."

"Ik zou het zeer aangenaam vinden."

"Zoudt gij morgen met mij naar Aldershot kunnen gaan?"

"Ik denk wel, dat Jackson mijn praktijk zal willen waarnemen."

"Zeer goed, ik moet met den trein van 11 uur 10 minuten van
Waterloo-station."

"In dat geval heb ik wel den tijd om een en ander te regelen."

"Nu, dan zal ik u, als ge althans niet slaperig zijt, in 't kort
mededeelen, wat er gebeurd is en wat ons nog te doen staat."

"Voor uw komst was ik slaperig; nu ben ik volkomen wakker."

"Ik zal zoo beknopt mogelijk in mijn verhaal zijn, zonder iets weg te
laten, dat tot een goed begrip der zaak noodig is. Het kan wezen, dat
gij reeds iets van de geschiedenis hebt gehoord, want ik heb een
onderzoek op 't oog in den vermoedelijken moord, gepleegd op kolonel
Barclay van de Royal Mallows te Aldershot."

"Ik heb daarvan nog niets gehoord."

"Dit voorval heeft, behalve in de naaste omgeving, nog weinig de
aandacht getrokken. De feiten dateeren ook eerst van eergisteren. In 't
kort is de zaak deze:

Zooals gij weet, zijn de Royal Mallows een van de beroemdste Iersche
regimenten van het Engelsche leger. Het verrichtte indertijd wonderen
van dapperheid in den Krimoorlog en heeft zich sedert bij elke
gelegenheid onderscheiden. Tot Maandagavond j.l. stond dit regiment
onder commando van James Barclay, een dapper veteraan, die zijn
militaire loopbaan als gewoon soldaat begon, wegens zijn dapperheid tot
den rang van officier opklom en eindelijk het opperbevel verkreeg over
het regiment, waarin hij eens als gewoon soldaat had gediend.

Kolonel Barclay trouwde, toen hij nog sergeant was, en zijn vrouw, als
meisje Miss Nancy Devoy geheeten, was een dochter van een officier uit
hetzelfde regiment. Het is daarom best te begrijpen, dat de omgeving,
waarin de jonggehuwden (want zij waren nog jong) verplaatst werden, hun
eenigszins ongewoon voorkwam. Zij schijnen echter spoedig geleerd te
hebben, zich in hun nieuwen maatschappelijken kring te bewegen en
mevrouw Barclay heeft altijd, naar ik vernomen heb, evenzeer in
vriendschap met de dames van het regiment geleefd als haar echtgenoot
met zijn collega's, de officieren. Ik kan er bijvoegen, dat zij een zeer
mooie vrouw was en zelfs, nu zij reeds meer dan 30 jaren getrouwd is,
nog een innemende verschijning is.

Kolonel Barclay's huiselijk leven schijnt zeer gelukkig te zijn geweest.
Majoor Murphy, van wien ik de meeste inlichtingen heb ontvangen, heeft
mij verzekerd, dat hij nooit van eenig misverstand tusschen Barclay en
zijn echtgenoote heeft gehoord. Alles saamgenomen, denkt hij, dat de
genegenheid van Barclay voor zijn vrouw grooter was dan de hare voor
den kolonel. Zelfs al was zij maar voor één dag van huis, gevoelde hij
zich volstrekt niet op zijn gemak. Zij daarentegen, ofschoon een
liefdevolle en getrouwe echtgenoote, was haar man minder genegen en in
het regiment werden zij beschouwd als een modelpaar van twee menschen
van middelbaren leeftijd. Er was inderdaad niets in de verhouding,
waartoe zij tot elkaar stonden, volstrekt niets, dat een zoo treurige
ontknooping, als nu gevolgd is, kon doen verwachten.

Kolonel Barclay zelf schijnt eenige vreemde trekken in zijn karakter
gehad te hebben. Hij was een voortvarend, joviaal militair, als hij in
zijn gewoon humeur was, maar bij sommige gelegenheden kon hij zich zeer
driftig en wraakzuchtig toonen. Hij schijnt zich echter aan zijn vrouw
nooit van die zijde te hebben doen kennen. Een ander feit, dat majoor
Murphy en de meeste andere officieren, die ik gesproken heb, opviel, was
de neerslachtigheid, waaraan de kolonel somwijlen leed. Zooals de majoor
het uitdrukte, was het alsof hem soms de glimlach als door een
onzichtbare hand werd weggeslagen. Dit en een zekere neiging tot
bijgeloof waren de eenige ongewone trekken in zijn karakter, die door de
overige officieren werden opgemerkt. De laatste eigenaardigheid
openbaarde zich daarin, dat hij er een afkeer van had, alleen in het
donker te zijn. Deze kinderachtige karaktertrek bij een overigens zeer
mannelijke natuur heeft dikwijls aanleiding gegeven tot aanmerkingen en
gissingen.

Het eerste bataljon van de Royal Mallows (het oude 117e regiment) ligt
sedert eenige jaren te Aldershot in garnizoen. De gehuwde officieren
wonen buiten de kazerne; de kolonel op een villa, Lachine genoemd, op
een halve mijl afstands van het noordelijke kamp. Het huis ligt niet
onmiddellijk aan den weg, maar de westelijke zijde is daarvan niet meer
dan dertig el verwijderd. Een koetsier en twee dienstmeisjes vormen het
personeel. Deze waren, met den heer en mevrouw Barclay, de eenige
bewoners van de villa Lachine, want de Barclays hadden geen kinderen en
gewoonlijk hadden zij ook geen logeergasten.

En nu zal ik u vertellen, wat ik weet van de gebeurtenissen op genoemde
villa in den avond van Maandag jongstleden tusschen negen en tien ure.

Mevrouw Barclay behoort, naar het schijnt, tot de Roomsch-Katholieke
kerk en stelde zeer veel belang in het gilde van St. George, dat in
vereeniging met de Watt-Street-kapel was gesticht met het doel, de armen
van afgedragen kleeren te voorzien. Dien avond om 8 uur hielden de leden
van het gilde een vergadering en mevrouw Barclay haastte zich met eten,
om op tijd tegenwoordig te wezen. Toen zij uitging, hoorde haar koetsier
haar een paar woorden met haar echtgenoot spreken en hem verzekeren, dat
zij niet lang zou uitblijven. Vervolgens bracht zij een bezoek aan Miss
Morrison, die in de naaste villa woont en in gezelschap van deze dame
ging zij naar de vergadering. Deze duurde slechts veertig minuten en om
kwartier over negen keerde mevrouw Barclay naar huis terug, na van Miss
Morrison bij haar woning afscheid genomen te hebben.

Op de villa Lachine is een kamer als ontvangkamer in gebruik. Dit
vertrek ziet uit op den weg en heeft aan den kant van het grasperk
openslaande glazen deuren. Het grasperk is dertig el in doorsnede en van
den grooten weg gescheiden door een lagen muur met een ijzeren
rasterwerk er boven op. In deze kamer ging mevrouw Barclay, toen zij
weer thuis was gekomen. De jaloezieën waren niet neergelaten, want in
den zomer werd het vertrek zelden gebruikt, maar mevrouw Barclay stak
zelf de lamp op en schelde toen haar kamermeisje, Jane Stewart, wie zij
verzocht haar een kop thee te brengen, iets dat geheel tegen haar
gewoonte streed. De kolonel had den ganschen avond in de eetzaal
gezeten, maar toen hij hoorde, dat zijn vrouw weer thuis was, kwam hij
bij haar in de ontvangkamer. De koetsier zag hem in de gang en de kamer
binnengaan. Het was de laatste maal, dat hij levend werd gezien.

Na verloop van een minuut of tien kwam het dienstmeisje met den kop
thee, maar toen zij de deur der kamer naderde, hoorde zij tot haar
verbazing haar meester en meesteres heftig met elkaar twisten. Zij
tikte aan de deur, doch kreeg geen antwoord; toen draaide zij aan den
deurknop, waarop zij bemerkte, dat de deur van binnen was gesloten. Heel
natuurlijk liep zij toen naar beneden, om haar bevinding aan de
keukenmeid mede te deelen, waarna de beide vrouwen en de koetsier de
trap opklommen en in de gang luisterden naar den twist, die nog niet
geëindigd was. Zij stemmen alle drie daarin overeen, dat er slechts twee
stemmen werden gehoord, die van Barclay en van zijn vrouw. De stem van
Barclay was onderworpen en zenuwachtig, zoodat de luisteraars er niets
van verstonden. Zijn vrouw daarentegen sprak op luiden, verbitterden
toon, en wanneer zij somwijlen haar stem verhief, konden haar woorden
zeer duidelijk worden verstaan. "Gij, lafaard!" riep zij herhaaldelijk.
"Wat moet er nu gedaan worden? Geef mij mijn leven terug! Ik wil niet
meer dezelfde lucht inademen als gij. Gij, lafaard! Gij, lafaard!" In
dergelijke uitingen en beschimpingen luchtte zij haar drift, tot haar
man plotseling een vreeselijken kreet slaakte, onmiddellijk gevolgd door
geraas en een doordringenden gil van de vrouw. Overtuigd, dat er een
ongeluk was gebeurd, snelde de koetsier naar de deur en trachtte die met
geweld te openen, terwijl van binnen nog voortdurend zich het gegil liet
hooren. Het gelukte hem echter niet naar binnen te komen en de beide
meiden waren te zeer van streek door den schrik, dan dat zij in staat
waren hem te helpen. Plotseling echter schoot hem een gedachte te binnen
en hij liep de gang door naar het grasperk, waarop de kamer uitzag. Een
der vensters stond open, wat, geloof ik, in den zomer gewoonte was, en
zonder moeite kwam hij in de kamer. Zijn meesteres had opgehouden te
gillen en lag bewusteloos op een sofa uitgestrekt, terwijl de
ongelukkige kolonel morsdood lag, te midden van een plas bloed, met zijn
hoofd op den grond nabij den haard en zijn eenen voet over de leuning
van een fauteuil.

[Illustratie: Snelde de koetsier naar de deur en trachtte die met geweld
te openen.]

De eerste gedachte van den koetsier, toen hij zag niets meer voor zijn
meester te kunnen doen, was natuurlijk, de deur te openen. Maar hier
deed zich een bijzondere en onverwachte moeilijkheid voor. De sleutel
stak niet aan de binnenzijde in de deur en was ook nergens in de kamer
te vinden. Hij begaf zich daarom weer door het raam naar buiten en
keerde met een politiebeambte en een geneesheer terug. Mevrouw Barclay,
op wie natuurlijk zware vermoedens rustten, werd in nog steeds
bewusteloozen toestand naar haar kamer gebracht. Toen werd het lijk van
den kolonel op een sofa geplaatst en in de kamer, waar het vreeselijk
drama was voorgevallen, een nauwkeurig onderzoek ingesteld.

De wonde, waaraan de kolonel was bezweken, scheen een twee duim lange
snede aan het achterhoofd te zijn, waarschijnlijk toegebracht door een
hevigen slag met een stomp wapen. Ook was het volstrekt niet moeilijk te
gissen, welk wapen dit was geweest. Op den vloer, dicht bij het lijk,
lag een knots van hard hout, versierd met snijwerk en een beenen greep.

De kolonel bezat een rijke verzameling wapenen, medegebracht uit de
verschillende landen, waarin hij had gestreden, en de politie vermoedt,
dat deze knots tot die verzameling behoorde. De bedienden ontkennen die
knots vroeger ooit gezien te hebben, maar onder de talrijke merkwaardige
voorwerpen, die in het huis aanwezig zijn, is het mogelijk, dat zij deze
knots hebben over 't hoofd gezien. Er werd overigens niets van gewicht
door de politie in de kamer ontdekt; ook zij moest het onverklaarbare
feit constateeren, dat noch op mevrouw Barclay, noch op het lijk of op
eenige plaats in de kamer de vermiste deursleutel werd gevonden. De deur
moest later door een slotenmaker van Aldershot worden opengestoken.

Zoo was de stand van zaken, Watson, toen ik Dinsdagmorgen op verzoek van
majoor Murphy naar Aldershot reisde, om de politie in haar nasporingen
te helpen. Gij zult het met mij eens zijn, dat de zaak reeds zeer
belangwekkend was, maar mijn onderzoekingen brachten mij dra tot de
overtuiging, dat de waarheid nog veel buitengewoner zou wezen, dan ze op
het eerste gezicht schijnt.

Aleer de kamer te onderzoeken, onderwierp ik de bedienden aan een aantal
kruisvragen, hetgeen geen andere feiten dan de reeds gemelde aan het
licht bracht. Nog een bijzonderheid van belang werd door Jane Stewart,
het kamermeisje, medegedeeld. Gij zult u herinneren, dat zij op het
gerucht van den twist naar beneden ging en met de andere bedienden
terugkeerde. Zij zegt, dat den eersten keer, toen zij haar meesteres
hoorde, de stemmen zoo laag gedaald waren, dat zij ternauwernood iets
hoorde en alleen uit den toon van spreken kon opmaken, dat er twist was.
Toen ik haar evenwel nader ondervroeg, herinnerde zij zich ook twee keer
het woord "David" uit den mond van mevrouw Barclay gehoord te hebben.
Dit punt is van het hoogste gewicht voor het leeren kennen van de
oorzaak van den twist. Zooals ge u wellicht zult herinneren, is des
kolonels voornaam James.

In deze zaak was één feit, dat zoowel op de bedienden als op de politie
den diepsten indruk maakte. Dit was de verwrongenheid van des kolonels
gezicht. Volgens hun verhaal had dit gezicht een uitdrukking van schrik
en angst zoo vreeselijk, als met mogelijkheid op een menschelijk gelaat
kan te lezen staan. Het was duidelijk, dat hij zijn lot heeft voorzien
en dat het hem den grootsten schrik heeft veroorzaakt. Dit kwam
natuurlijk vrij wel overeen met de meening van de politie, dat de
kolonel gezien kan hebben, dat zijn vrouw hem wilde vermoorden. Ook de
omstandigheid, dat de doodelijke wond hem op het achterhoofd was
toegebracht, behoefde daarmede niet in strijd te wezen, daar hij zich
zeer goed kan hebben omgekeerd, om den slag te ontwijken. Van mevrouw
Barclay zelf konden geen inlichtingen verkregen worden, daar zij
tijdelijk ziek lag aan een hevigen aanval van zenuwkoortsen.

Van de politie vernam ik nog, dat Miss Morrison, die, zooals ik u reeds
mededeelde, op den bewusten Maandagavond met mevrouw Barclay naar de
vergadering ging, zegt, volstrekt niet te weten, wat de oorzaak was van
het slechte humeur, waarin haar vriendin naar huis kwam.

Nadat ik aldus deze bijzonderheden had vernomen, Watson, rookte ik er
verscheiden pijpen over, trachtende de feiten, die een gevolg waren van
een vooraf beraamd plan, te scheiden van die, welke bloot toevallig
waren. Voor mij was het meest kenmerkende en meest beteekenende punt in
de gansche geschiedenis, de zonderlinge verdwijning van den deursleutel.
Zelfs na het nauwkeurigste onderzoek werd hij niet in de kamer
gevonden. Daarom mogen we aannemen, dat hij weggenomen is. Maar dit kan
niet zijn door den kolonel, noch door zijn vrouw. Dat was volkomen
duidelijk. Daarom moet er nog een derde persoon in de kamer zijn
geweest. Gij kent mijn methode van onderzoek, Watson; niet eene, die ik
bij deze gelegenheid verzuimde in praktijk te brengen. En ik kwam
daardoor eenige zaken op 't spoor, die zeer veel verschillen van die,
welke ik verwacht had. Er is behalve kolonel Barclay en zijn vrouw een
man in de kamer geweest, die van den weg komende over het grasperk is
geloopen. Ik heb vijf duidelijke indrukken van zijn voeten gezien--een
op den weg zelf, bij het punt waar hij den lagen muur om het grasperk is
overgeklommen, twee op het grasperk, en twee zeer onduidelijke op de
geverfde vloerplanken onder het venster, waardoor hij naar binnen is
gekomen.

Waarschijnlijk is hij snel over het grasperk geloopen, want de indrukken
van zijn teenen waren dieper dan die van zijn hielen.--En toch, die
persoon deed mij niet verbaasd staan, maar wel zijn metgezel."

"Zijn metgezel?"

Holmes haalde een groot vel vloeipapier uit zijn zak en vouwde het
voorzichtig op zijn knie open.

"Wat denkt gij hiervan?" vroeg hij.

Het papier was bedekt met teekeningen, voorstellende de voetsporen van
een klein dier. Het had vijf duidelijk te onderscheiden teenen, het
spoor wees bovendien op lange nagels en de geheele voetindruk was
ongeveer zoo groot als een dessertlepel.

"Het is een hond," zeide ik.

"Hebt gij ooit gehoord van een hond, die tegen een gordijn opliep?
Verscheiden sporen bewijzen mij, dat het dier dit gedaan heeft."

"Een aap dan?"

"Maar het is niet het spoor van een aap."

"Wat kan het dan wezen?"

"Noch hond, noch kat, noch aap, noch ieder ander ons bekend dier. Ik heb
getracht het uit de afmetingen te construeeren. Hier zijn vier
afdrukken, waar het dier bewegingloos heeft gestaan. Gij ziet, dat het
niet minder dan vijftien duim van den voor- naar den achterpoot groot
is. Voeg daarbij de lengte van nek en kop en gij krijgt een dier van
niet minder dan twee voet lengte--waarschijnlijk meer, als het ook een
staart heeft. Maar let nu eens op een andere afmeting. Het dier heeft
zich bewogen en wij hebben de lengte van zijn stap, die in geen enkel
geval grooter dan drie duim is. Hierdoor hebben wij, zooals ge ziet, de
aanwijzing, dat het een dier moet zijn met een betrekkelijk lang lichaam
en zeer korte pooten. Het heeft niet zooveel attentie voor ons gehad om
eenige van zijn haren achter te laten, maar het heeft over 't geheel een
lichaamsvorm, zooals ik heb aangeduid, en het kan tegen een gordijn
oploopen en is een vleeschetend dier."

[Illustratie: "Wat denkt gij hiervan?" vroeg hij.]

"Hoe weet gij dat?"

"Omdat het tegen het gordijn is opgeklommen. In het raam hing een kooi
met een kanarie en nu schijnt het dier plan gehad te hebben den vogel te
bemachtigen."

"Wat was het dan voor een beest?"

"O, als ik dat wist, dan zouden we zeer nabij de oplossing zijn. Alles
in aanmerking genomen, komt het mij waarschijnlijk voor, dat het een
dier was, behoorende tot het geslacht der wezels; intusschen grooter dan
eenig dier van dit geslacht, dat ik ooit gezien heb."

"Maar wat heeft dit nu met de misdaad te maken?"

"Dat ligt nog in het duister. Maar wij weten nu reeds veel, zooals gij
ziet. Wij weten, dat er op den weg een man stond, die naar den twist
tusschen den heer Barclay en zijn vrouw keek, dat de jaloezieën
opgetrokken waren en in de kamer licht brandde. Wij weten verder, dat
hij over het grasperk liep, de kamer binnentrad met een vreemd dier bij
zich en dat hij òf den kolonel den doodelijken slag toebracht, òf, wat
evenzeer mogelijk is, dat de kolonel van louter schrik, toen hij hem
zag, neerviel met zijn hoofd op den rand van den haard en daardoor zich
wondde. Ten slotte staan we hier nog voor het merkwaardige feit, dat de
binnengekomene bij zijn vertrek den deursleutel medenam."

"Uw ontdekkingen maken mijns inziens de zaak nog duisterder, dan zij
eerst was," zeide ik.

"Juist opgemerkt, men kan er zeker uit opmaken, dat de zaak dieper ligt,
dan men aanvankelijk zou oordeelen. Ik heb er over nagedacht en ben tot
de slotsom gekomen, dat ik de zaak van een anderen kant moet beschouwen
en trachten op te helderen. Maar ik geloof, Watson, dat ik u onnoodig
ophoud, daar ik u het overige morgen even goed op onze reis naar
Aldershot kan vertellen."

"Dank u wel, gij zijt nu reeds te ver gegaan, om mij niet alles mede te
deelen."

"Ik was overtuigd, dat er, toen mevrouw Barclay 's avonds om half acht
haar woning verliet, tusschen haar en haar man geenerlei twist was
voorgevallen. Zij bezat nooit, zooals ik reeds gezegd heb, een
hartstochtelijke genegenheid voor haar man, maar de koetsier hoorde
toch, dat zij bij het heengaan op vriendschappelijken toon met den
kolonel sprak. Nu was het eveneens zeker, dat zij onmiddellijk na haar
thuiskomst zich naar de kamer begaf, waarin zij de minste kans had haar
echtgenoot te ontmoeten, dat zij zenuwachtig om thee heeft gescheld en
ten slotte, toen haar man binnenkwam, in hevige beschuldigingen tegen
hem is uitgevaren. Er moet daarom tusschen half acht en negen uur iets
zijn voorgevallen, dat haar gevoelens jegens haar echtgenoot geheel
veranderd heeft. Maar dien geheelen tusschentijd is Miss Morrison in
haar gezelschap geweest en ik was daarom, trots haar ontkenning, er
volkomen van overtuigd, dat deze iets van de zaak moest afweten.

In 't eerst dacht ik, dat er mogelijk eenige betrekking tusschen
genoemde jonge dame en den kolonel had bestaan, wat de eerste thans aan
mevrouw Barclay bekend had. Daaruit ware dan de toorn van des kolonels
vrouw bij haar terugkomst te verklaren en eveneens het feit, dat Miss
Morrison ontkende, dat er iets was gebeurd. Ook zou dit geenszins
ondenkbaar wezen met het oog op de woorden, gedurende den twist door de
bedienden gehoord. Maar hoe was dit nu weer te rijmen met het in drift
uitspreken van den naam "David" en de bekende genegenheid van den
kolonel voor zijn vrouw, zonder nog te spreken van de tragische
tusschenkomst van dien onbekenden man, welke natuurlijk nog niet behoeft
samen te hangen met hetgeen even te voren was gebeurd. Alles samen
genomen, was ik wel geneigd het denkbeeld te laten varen, dat er eenige
betrekking tusschen den kolonel en Miss Morrison bestond, maar was ik
meer dan ooit overtuigd, dat de jonge dame de oorzaak kende van de
plotseling ontstane vijandschap tusschen mevrouw Barclay en haar
echtgenoot. Ik nam daarom natuurlijk den maatregel, Miss Morrison een
bezoek te brengen, waarbij ik haar verklaarde, dat ik volkomen overtuigd
was, dat zij wist, wat er was voorgevallen en haar verzekerde, dat op
haar vriendin, mevrouw Barclay, zware verdenking rustte, tenzij de zaak
mocht worden opgehelderd.

Miss Morrison is een klein, tenger meisje met schuchteren oogopslag en
blond haar, maar ze is geenszins ontbloot van schranderheid en gezond
verstand. Nadat ik gesproken had, dacht zij eenigen tijd na, wendde zich
toen met iets vastberadens in haar voorkomen tot mij en legde de
volgende verklaring af, die ik u in 't kort zal mededeelen:

"Ik beloofde mijn vriendin, dat ik niet over de zaak zou spreken en een
belofte moet men houden," sprak zij. "Doch indien ik haar wezenlijk kan
helpen, nu er zulk een zware beschuldiging tegen haar wordt ingebracht
en haar eigen mond door ongesteldheid is gesloten, houd ik mij van mijn
belofte ontheven en zal ik u precies vertellen, wat er Maandagavond is
voorgevallen.

Wij kwamen ongeveer kwart voor negen uit Watt-Street en moesten op onzen
weg naar huis door de Hudson-Street, een zeer stille straat. Er bevindt
zich bovendien slechts één lantaarn, op de linkerzijde, en toen wij deze
lantaarn naderden, zag ik een man met gebogen rug en een soort doos op
den rug naar ons toe komen. Hij scheen mismaakt te zijn, want hij droeg
het hoofd omlaag en liep met gekromde knieën. Juist toen wij hem
voorbijliepen, hief hij het hoofd op, om in het licht, dat de
straatlantaarn uitstraalde, ons aan te zien, doch nauwelijks had hij dit
gedaan, of hij bleef staan en riep op vreeselijken toon: "Mijn God, het
is Nancy!" Mevrouw Barclay werd zoo wit als een lijk en zou neergestort
zijn, had die verschrikkelijk uitziende man haar niet ondersteund. Ik
wilde de politie gaan halen, maar tot mijn verbazing sprak mijn vriendin
zeer beleefd met den kerel.

"Ik heb nu dertig jaar gedacht, dat gij dood waart, Henry," sprak zij
met ontroerde stem.

"Dat was ik ook," antwoordde hij: en vreeselijk was de toon, waarop hij
deze woorden sprak. Hij had een donker, schrikwekkend gelaat en zulk een
vreeselijke uitdrukking in zijn oogen, dat ik ze in mijn droom voor mij
zag. Zijn haar en baard waren grijzend en zijn gezicht vol plooien en
rimpels als een gedroogde appel.

[Illustratie: "Mijn God! het is Nancy!"]

"Wandel maar een eindje vooruit, lieve; ik moet een paar woorden met
dezen man spreken; je behoeft nergens bang voor te wezen," zeide mevrouw
Barclay. Zij trachtte kalm te spreken, maar zij was nog doodsbleek en
kon ternauwernood een woord uitbrengen.

Ik voldeed aan haar wensch en zij praatten een oogenblik met elkaar.
Toen kwam mijn vriendin met fonkelende oogen de straat af en ik zag den
gebrekkigen ellendeling bij den lantaarnpaal staan en zijn dichtgeknepen
vuisten in de lucht schudden, alsof hij krankzinnig van woede was. Zij
sprak geen woord, tot wij hier aan de deur kwamen; toen vatte zij mijn
hand en smeekte mij, niemand iets te vertellen van hetgeen onderweg was
gebeurd. "Het is een oude kennis van mij, wien het in de wereld is
tegengeloopen," sprak zij. Toen ik beloofde, dat ik zou zwijgen, kuste
zij mij en sedert heb ik haar niet weergezien. Ik heb u nu de geheele
waarheid gezegd en dat ik dit de politie niet heb medegedeeld,
geschiedde, omdat ik toen nog niet wist, in welk gevaar mijn lieve
vriendin zich bevond. Ik weet, dat het niet anders dan in haar voordeel
kan zijn, als alles bekend is."

Dat was haar verklaring, Watson, en gij kunt wel begrijpen, dat die voor
mij was als een lichtbaken op een donkeren weg. Allerlei, tot dusverre
voor mij op zich zelf staande feiten, vertoonden zich thans op hun ware
plaats en ik begon reeds een vage voorstelling van de opeenvolging der
gebeurtenissen te krijgen. In de eerste plaats moest ik natuurlijk den
man trachten te vinden, wiens verschijning zulk een indruk op mevrouw
Barclay had gemaakt. Als hij zich nog in Aldershot bevond, zou dit niet
moeilijk zijn. In Aldershot zijn niet zoo heel veel burgers en een
mismaakt man moest er de aandacht getrokken hebben. Ik besteedde een dag
om hem te zoeken, en op een avond, dezen zelfden avond, Watson, vond ik
hem. De man heet Henry Wood; hij woont op een kamer in de straat, waar
de beide vrouwen hem ontmoetten. Hij was nog slechts vijf dagen in
Aldershot geweest. Verkleed als ambtenaar van de belastingen, had ik een
zeer belangwekkend onderhoud met zijn hospita. De man is van beroep
goochelaar en kunstenmaker, die 's avonds de cantines rondgaat en in elk
een kleine voorstelling geeft. In de doos, die hij op zijn rug draagt,
voert hij een klein beestje mede, dat zijn hospita nog al angst schijnt
aangejaagd te hebben, want zij had vroeger nooit zulk een dier gezien.
Volgens haar zeggen gebruikt hij het dier in enkele kunstverrichtingen.
Ook vernam ik nog van zijn hospita, dat het een wonder is, dat de man
leeft, als men in aanmerking neemt, hoe gebrekkig hij is, en dat hij
soms in een vreemd dialect spreekt en zij hem de laatste twee nachten op
zijn bed heeft hooren steunen en schreien. Hij was goed bij kas, maar
bij het geld, dat hij haar als waarborg heeft gegeven, was een muntstuk,
dat valsch scheen te zijn. Zij liet het mij zien; het was een Indische
ropy.

Zoo ziet gij, mijn beste vriend, hoe wij met de zaak staan en waarom ik
u noodig heb. Het is duidelijk, dat de vreemde man de beide dames, nadat
deze zich verwijderd hadden, op een afstand volgde, dat hij door het
raam den twist tusschen den kolonel en zijn echtgenoote zag en naar
binnen snelde, en dat het dier, hetwelk hij bij zich had, uit de doos
ontsnapte. Dat staat alles zoo goed als vast. Maar hij is de eenige
persoon ter wereld, die ons precies kan vertellen, wat er in de kamer
gebeurd is."

"En zijt gij van plan het hem te vragen?"

"Zeer zeker, maar in tegenwoordigheid van een getuige."

"En ben ik die getuige?"

"Ja, als gij zoo goed wilt zijn. Kan hij de zaak ophelderen, dan is 't
goed. Weigert hij, dan hebben wij geen andere keus dan tegenover hem
gebruik te maken van een bevel tot inhechtenisneming."

"Maar hoe weet gij, dat wij hem bij onze aankomst nog te Aldershot
zullen vinden?"

"Gij kunt u verzekerd houden, dat ik eenige voorzorgen heb genomen. Ik
heb een van mijn jongens uit Baker-Street gelast een wakend oog op hem
te houden en ik ben overtuigd, dat die hem als een klit zal aanhangen en
gaan zal, waar hij gaat. Morgen vroeg zullen wij hem in Hudson-Street
vinden, Watson; en nu moesten we maar ter ruste gaan, want ik zou
gelooven zelf een misdaad te plegen, als ik u nog langer uit bed hield."

Den volgenden dag 's middags kwamen wij op de plaats van het treurspel
aan en terstond begaven wij ons naar Hudson-Street. Hoe bekwaam mijn
vriend Holmes ook was in het verbergen van zijn gemoedsbewegingen, kon
ik toch gemakkelijk zien, hoeveel moeite hem dit kostte, terwijl ik zelf
het opwekkend genoegen had, dat ik steeds ondervond, als ik mijn vriend
in zijn nasporingen ter zijde stond.

"Dit is de straat," zeide Holmes, toen hij een korte zijstraat insloeg
aan weerszijden begrensd door een rij in baksteen opgetrokken huizen van
twee verdiepingen. "Ha, hier is Simpson al om mij verslag te geven."

"Het is alles met hem in orde, mijnheer Holmes," riep een kleine
straatjongen, op ons toe loopende.

"Goed, Simpson!" zei Holmes, hem op den schouder kloppend. "Hier heen,
Watson, dit is het huis!" Hij gaf zijn kaartje af met de boodschap, dat
hij kwam om over belangrijke zaken te spreken en een oogenblik later
bevonden wij ons van aangezicht tot aangezicht met den man, om wien wij
te Aldershot waren gekomen. Ofschoon het zeer warm was, zat hij bij een
groot vuur en in de kamer was het heet, als in een oven. De man zat
ineengedoken in zijn stoel en scheen zeer mismaakt, maar zijn gelaat,
dat hij ons toekeerde en dat nu verweerd en verschrompeld was, toonde
nog sporen van vroegere schoonheid. Hij zag ons met zijn met geel
doorschoten oogen wantrouwend aan en zonder op te staan of een woord te
spreken, gaf hij ons een wenk plaats te nemen.

"Wij hebben de eer, mijnheer Henry Wood te spreken, vroeger in Indië
woonachtig, niet waar?" vroeg Sherlock Holmes. "Ik kom hier om u te
spreken over den dood van mijnheer Barclay."

"Wat zou ik u daarover kunnen mededeelen?"

"Dat is het juist, wat ik zou wenschen te weten. Gij begrijpt, zooals ik
veronderstel, dat, tenzij de zaak opgehelderd mocht worden, mevrouw
Barclay, die een oude vriendin van u is, van moord zal aangeklaagd
worden."

De man sprong verschrikt overeind.

"Ik weet niet, wie gij zijt," riep hij, "noch hoe gij zijt te weten
gekomen, wat gij weet; maar wilt gij zweren, dat gij mij de waarheid
zegt?"

"Wel, men wacht slechts het oogenblik af, dat zij weer tot bewustzijn
komt, om haar in hechtenis te nemen."

[Illustratie: "Wij hebben de eer, mijnheer Henry Wood te spreken?"]

"Mijn God! behoort gij zelf tot de politie?"

"Neen."

"Wat hebt gij er dan mede te maken?"

"Het is ieders taak te zorgen, dat er recht geschiede."

"Ik verzeker u plechtig, dat zij onschuldig is."

"Zijt gij dan schuldig?"

"Neen, ik ben het niet."

"Wie heeft kolonel James Barclay dan vermoord?"

"Het was een rechtvaardige Voorzienigheid, die hem doodde. Maar wees
verzekerd, dat, indien ik hem zijn hersens had ingeslagen, zooals ik van
plan was, hij niet meer dan zijn verdiende loon van mij gekregen zou
hebben. Had zijn eigen schuldig geweten hem niet neergeveld, dan had ik
mij waarschijnlijk nu zijn dood te wijten. Gij wenscht, dat ik u de
geschiedenis zal vertellen? Nu, ik weet niet, waarom ik het niet zou
doen, want er is geen enkele reden, waarom ik mij er voor zou schamen.

"De geschiedenis heeft zich als volgt toegedragen. Gij ziet mij nu
gebocheld en geheel misvormd voor u; maar er was een tijd, dat korporaal
Henry Wood de knapste kerel heette in het 177e regiment infanterie. Wij
waren indertijd in Indië in garnizoen, als ik 't mij goed herinner in
het plaatsje Burthee. Barclay, die nu gestorven is, was sergeant in
dezelfde compagnie, waarin ik diende, en de schoone van het
regiment,--het mooiste meisje, dat ooit bestaan heeft,--was Nancy Devoy,
de dochter van den sergeant-majoor. Er waren twee mannen, die haar
beminden en er was er een, dien zij liefhad; en gij zult glimlachen, als
gij ziet naar dezen armen man, die hier in gekromde houding voor het
vuur zit en hij u zegt, dat hij het was, wien haar liefde gold.--

"Doch ofschoon ik haar hart bezat, wilde haar vader, dat zij zou trouwen
met Barclay. Ik was een lichtzinnige, roekelooze knaap, en Barclay had
opvoeding genoten en betere vooruitzichten dan ik. Maar het meisje bleef
mij trouw, en het scheen, dat ik haar ook zou krijgen, toen eensklaps de
muiterij uitbrak en het geheele land in opstand kwam.

"Wij waren in Burthee opgesloten; ons regiment met een halve batterij
artillerie, een compagnie Sikhs (Indische soldaten) en een menigte
burgers en vrouwen. Wij werden belegerd door tien duizend rebellen. In
de tweede week nadat wij ingesloten waren, kregen wij gebrek aan
drinkwater en het was nu voor ons de vraag, of wij ons in verbinding
konden stellen met de kolonne van generaal Neill. Dit was onze eenige
kans op behoud, want wij mochten er niet op rekenen, dat wij ons met al
de vrouwen en kinderen door den vijand zouden heenslaan, en daarom bood
ik vrijwillig aan, mij buiten onze linie te begeven en generaal Neill in
kennis te stellen van het gevaar, waarin wij ons bevonden. Mijn voorstel
werd aangenomen en ik sprak er over met sergeant Barclay, die geacht
werd de plaatselijke gesteldheid beter te kennen dan iemand anders en
die den weg aangaf, waarlangs ik moest trachten door de vijandelijke
liniën te komen. Nog denzelfden avond om tien uur begaf ik mij op weg.
Er waren een duizend menschen te redden, doch toen ik dien nacht over
den vestingmuur klom, dacht ik slechts aan het leven van één van die
duizend.

"Mijn weg liep door een drogen waterloop, waardoor ik hoopte verborgen
te blijven voor de blikken der vijandelijke schildwachten, doch bij een
bocht van mijn pad liep ik een zestal van hen regelrecht tegemoet, die
mij in de duisternis zaten af te wachten. In een oogwenk lag ik door een
hevigen slag bedwelmd op den grond en werd aan handen en voeten
gebonden. Doch niet aan mijn hoofd, maar in mijn hart gevoelde ik de
meeste pijn, want toen ik tot bewustzijn kwam en luisterde naar hetgeen
mijn vijanden onder elkaar spraken, vernam ik uit hetgeen ik van hun
taal kon verstaan, dat mijn kameraad, dezelfde man, die gezegd had
welken weg ik moest kiezen, verraad jegens mij had gepleegd en mij door
middel van een inlandschen bediende in de handen van den vijand had
overgeleverd.

[Illustratie: Liep ik een zestal van hen regelrecht tegemoet.]

"Het is niet noodig bij dit deel van mijn geschiedenis langer stil te
staan. Gij weet nu, waartoe James Barclay in staat was. Den volgenden
dag werd Burthee door generaal Neill ontzet, maar toen de opstandelingen
terugtrokken, namen zij mij mede, en het duurde vele lange jaren, eer ik
weer een blanke zag. Ik werd gepijnigd en trachtte te ontvluchten, werd
opnieuw gevangen genomen en weer gepijnigd. Gij kunt zelf zien, in
welken treurigen toestand zij mij brachten. Eenigen van de
opstandelingen, die de wijk namen naar Nepaul, namen mij mede, doch
later werden de rebellen, die mij gevangen hielden, door het bergvolk
vermoord en ik geraakte in slavernij. Ik ontsnapte, doch in plaats van
zuidwaarts te vluchten, begaf ik mij naar 't noorden, tot ik in
Afghanistan kwam. In dit land trok ik verscheiden jaren rond en ten
laatste kwam ik terug in de Pendjab, waar ik doorgaans onder de
inboorlingen leefde en in mijn levensonderhoud voorzag door het
vertoonen van goocheltoeren, die ik had geleerd. Waartoe zou het mij,
arme kreupele, dienen naar Engeland terug te keeren, of mij zelf aan
mijn vroegere kameraden bekend te maken? Zelfs mijn verlangen naar wraak
kon mij daartoe niet bewegen. Ik had liever dat Nancy en mijn oude
kameraden zouden denken, dat Henry Wood dood was, dan dat hij nog leefde
en met behulp van een stok langs den grond kroop als een chimpansee. Zij
hebben altijd gemeend, dat ik dood was en ik was voornemens hen steeds
in dien waan te laten. Ik hoorde, dat Barclay met Nancy gehuwd was en
snelle promotie in het regiment maakte, maar zelfs dat deed mij niet
spreken.

"Doch als iemand oud wordt, verlangt hij naar huis. Jaren lang droomde
ik van de mooie groene velden en de tuinen van Engeland, tot ik ten
slotte besloot ze terug te zien, voor ik ging sterven. Ik bespaarde
genoeg om den overtocht te kunnen betalen, en toen kwam ik hierheen,
waar de soldaten zijn, want ik ken hun levenswijze en versta de kunst
hen te vermaken en daarmee genoeg te verdienen om te kunnen leven."

"Uw verhaal is zeker belangwekkend," zeide Sherlock Holmes. "Ik heb
reeds vernomen, dat gij mevrouw Barclay hebt ontmoet, en dat gij elkaar
wederkeerig hebt herkend. Zooals ik vermoed, zijt gij haar toen naar
huis gevolgd en hebt gij door het venster den twist gezien tusschen haar
en haar echtgenoot, waarin zij hem zonder twijfel zijn gedrag jegens u
verweet. Gij waart u zelf niet meester en zijt over het grasperk
onverwachts de kamer binnengedrongen."

"Zoo was het, mijnheer, en toen hij mij herkende, keek hij, zooals ik
nooit te voren een man heb zien kijken, en hij viel met zijn hoofd op
den rand van den vuurhaard. Maar hij was al dood, eer hij viel. Ik las
den dood op zijn gezicht even gemakkelijk als ik die woorden daar boven
den haard lees. Het gezicht van mij alleen was een kogel door zijn
schuldig hart."

"En toen?"

"Toen viel Nancy in zwijm en ik rukte haar den sleutel uit de hand, van
plan de deur te ontsluiten en hulp te halen. Maar terwijl ik daarmede
bezig was, kwam de gedachte bij mij op, dat het beter zou wezen te
vertrekken, wijl er anders wel eens vermoedens tegen mij konden
oprijzen en mijn geheim aan 't licht zou komen, als ik gearresteerd
werd. In mijn haast stak ik den sleutel in den zak en liet den stok
vallen, terwijl ik Teddy achterna joeg, die tegen het gordijn was
opgeklommen. Toen ik hem weder in de doos had gestopt, waaruit hij was
ontsnapt, maakte ik mij zoo snel ik kon uit de voeten."

"Wie is Teddy?" vroeg Holmes.

De man boog zich voorover en trok de schuif op van een soort hok, dat in
een hoek der kamer stond. Terstond kwam er een mooi, roodachtig bruin
dier uit, tenger en lenig, met korte pooten en langen dunnen neus en
twee van de mooiste roode oogen, die ik ooit in den kop van een dier
gezien heb.

"'t Is een Mongoolsche kat!" riep ik.

"Sommigen noemen hem zoo. Ik noem hem slangendooder, en Teddy is
verbazend tuk op cobra's. Ik heb er hier een, dien ik zijn gifttanden
heb uitgebroken; en elken avond vangt Teddy hem om de soldaten in de
cantine te vermaken. Wenscht gij nog meer inlichtingen, mijnheer?"

"Het kan wezen, dat wij u als getuige laten roepen, zoo mevrouw Barclay
in ernstige moeilijkheden komt."

"In dit geval zou ik natuurlijk komen."

"Zoo dit echter niet noodig mocht zijn, zullen wij over die oude
geschiedenis den doode maar geen schande aandoen, hoe schuldig hij ook
moge wezen. Gij hebt althans de voldoening te weten, dat hij dertig
jaren over zijn slechte daad gewetenswroeging had. Hé, daar aan de
overzijde gaat majoor Murphy voorbij. Goeden morgen, mijnheer Wood; ik
zou gaarne willen weten, of er sedert gisteren nog iets bijzonders is
gebeurd."

Wij konden den majoor nog inhalen, voor hij den hoek der straat omsloeg.

"Hé, Holmes, gij zult zeker al gehoord hebben, dat al de drukte op niets
is uitgeloopen," zeide hij.

"Hoezoo?"

"Het onderzoek is juist geëindigd. De geneeskundigen verklaren, dat de
dood een gevolg is van een beroerte. Gij ziet, dat het bij slot van
rekening een eenvoudige zaak was."

[Illustratie: Gij ziet, dat het bij slot van rekening een eenvoudige
zaak is.]

"O, merkwaardig eenvoudig," zei Holmes glimlachend. "Kom, Watson, ik
geloof niet, dat men ons hier in Aldershot nog langer noodig heeft."

"Eén ding is in deze geschiedenis opmerkelijk," zeide ik, terwijl wij
naar het station wandelden: "daar de voornaam van Barclay, James is, en
die van den ander Henry, wat kan dan toch dat woord "David" beduid
hebben?"

"Dat eene woord, mijn beste Watson, zou mij de gansche geschiedenis
verteld hebben, indien ik de schranderheid bezat, die gij mij zoo gaarne
toekent. Dat woord hield klaarblijkelijk een verwijt in."

"Een verwijt?"

"Ja, David zondigde immers, zooals gij weet, op dezelfde wijze als
sergeant James Barclay. Ge kent toch ook de geschiedenis van Uria en
Bathseba. Ik ben niet zeer vast meer in mijn bijbelkennis, doch gij kunt
het verhaal vinden in het eerste of tweede hoofdstuk van Samuel."




II.

De afgesneden ooren.


Het was een smoorheete dag in Augustus. Baker-Street geleek een oven en
de schittering van het zonnelicht op de gele baksteenen muren deed de
oogen pijnlijk aan. Men kon ternauwernood gelooven, dat dit dezelfde
muren waren, die in den grijzen mist van den winter zoo loom en triestig
in vage omtrekken schemerden. De jaloezieën van onze kamer waren ten
halve neergelaten en Holmes lag met gekromde knieën op de canapé, een
brief, dien hij met de ochtendpost had ontvangen, lezende en herlezende.
Wat mij zelf betreft, mijn verblijf in Indië was oorzaak, dat ik beter
tegen de hitte dan tegen de koude kon en een thermometerstand van 90
graden vond ik niets onaangenaams. Maar het ochtendblad behelsde niets,
wat mij belang inboezemde. Het parlement was op reces. Iedereen was uit
de stad en ik snakte naar het bosch of naar het strand van de zee.

Ten gevolge van een schrale kas had ik mijn vertrek uit de stad
uitgesteld. Voor mijn vriend Holmes had het verblijf op het land of aan
de zee niet de minste aantrekkelijkheid. Hij hield er van te midden van
de vijf millioen bewoners van Londen te leven met zijn voelhorens
uitgestrekt, lettende op het minst verdacht gerucht van een ongestraft
gebleven misdaad.

Een oogenblik te voren hadden wij een gesprek gevoerd over de kunst van
iemands gedachten te kunnen lezen. Holmes had mij bewezen, dat deze
kunst onder zijn vele talenten behoorde. Onverwachts stoorde Holmes mij
in mijn mijmering.

[Illustratie: En Holmes lag met gekromde knieën op de canapé, een brief
lezende.]

"Ik heb hier een vraagstuk, dat zal kunnen blijken moeilijker
verstaanbaar te wezen dan de onbeduidende proeve, die ik u van mijn
kunst van gedachten-lezen heb gegeven," zeide hij. "Hebt gij in uw
dagblad het bericht opgemerkt betreffende den merkwaardigen inhoud van
een pakket, over de post gezonden aan Miss Susan Cushing, Cross-Street,
Croydon?"

"Neen, ik zag niets."

"Dan moet gij het over het hoofd hebben gezien; reik mij de krant eens
toe. Hier staat het bericht onder de rubriek financieele berichten. Ge
zult toch wel zoo goed willen zijn, mij het bericht voor te lezen."

Ik nam de krant op, die hij mij had toegeworpen en las het volgende
bericht:

"=Een gruwelijk pakket=. Miss Susan Cushing, wonende in Cross-Street,
Croydon, is het slachtoffer van een daad, die als een afschuwwekkende
grap beschouwd moet worden, tenzij nader aan 't licht mocht komen, dat
daaraan een treuriger bedoeling ten grondslag ligt. Gisteren namiddag om
twee uur werd haar door een postbeambte een in bruin papier gewikkeld
pakket overhandigd. Binnen in zat een doos met grof zout. Bij het
ledigen hiervan vond Miss Cushing tot haar schrik twee menschenooren,
die oogenschijnlijk eerst pas geleden waren afgesneden. De doos was den
vorigen morgen van Belfast verzonden. Men heeft niet de minste
aanwijzing, om den afzender te ontdekken en de zaak lijkt te
geheimzinniger, daar Miss Cushing, die een ongehuwde dame van vijftig
jaar is, een zeer afgezonderd leven heeft geleid, zoo weinig kennissen
heeft en zoo weinig briefwisseling houdt, dat het voor haar een
buitengewone gebeurtenis is, iets over de post te ontvangen. Eenige
jaren geleden evenwel, toen zij te Penge woonde, verhuurde zij kamers
aan drie jonge studenten in de medicijnen, wien zij de huur opzegde
wegens hun luidruchtig en ongeregeld leven. De politie is van meening,
dat deze jongelieden, die een hekel aan Miss Cushing hadden, haar de
genoemde beleediging kunnen hebben aangedaan, in de hoop haar schrik aan
te jagen door de toezending van deze reliquieën uit de ontleedkamer. Er
is eenige grond voor deze meening, omdat een der studenten uit het
noorden van Ierland kwam en naar Miss Cushing gelooft, uit Belfast.
Intusschen is een ijverig onderzoek in deze zaak in gang en is Mr.
Lestrade, een van de knapste detectives, het onderzoek in dezen
opgedragen."

"Tot zoover de _Daily Chronicle_," zeide Holmes, toen ik met lezen
ophield, "doch nu iets van onzen vriend Lestrade. Ik ontving dezen
morgen van hem een briefje, waarin hij zegt: "Ik denk, dat dit geval
iets voor u is. Wij hebben alle hoop de zaak tot klaarheid te brengen,
maar hebben eenige moeilijkheid iets te vinden als uitgangspunt voor ons
handelen. Natuurlijk verzonden wij een telegram naar het postkantoor te
Belfast om nadere inlichtingen te vragen; maar dien dag werden een groot
aantal pakjes ter verzending aangeboden en de beambten kunnen zich den
afzender van het bewuste pakket niet herinneren. De van karton gemaakte
doos heeft gediend voor een half pond tabak en kan ons geenerlei
aanwijzing verstrekken. De onderstelling, dat de afzender een student in
de medicijnen is, komt mij nog altijd het waarschijnlijkst voor. Als gij
een paar uurtjes den tijd hebt, zou ik u zeer gaarne spreken. Ik ben den
geheelen dag tot uw dienst, thuis of op het politiebureau."

"Nu, wat zegt ge er van, Watson? Ziet ge niet tegen de hitte op, om met
mij naar Croydon te gaan en de kans te hebben, nog een spannend verhaal
voor uw kroniek op te doen?" vroeg Holmes, na de voorlezing van dat
briefje.

"Ik verlangde er naar iets te doen."

"Dan zult gij het hebben; schel om onze laarzen en bestel een rijtuig.
Ik ben terug, zoodra ik mij gekleed en mijn sigarenkoker gevuld heb."

Terwijl wij in den trein zaten, regende het en de hitte was in Croydon
veel minder drukkend dan in de stad. Holmes had een telegram gezonden,
zoodat Lestrade, als altijd bij de hand en op onderzoek belust, ons
reeds aan het station wachtte. Na een minuut of vijf wandelens kwamen
wij in Cross-Street, waar Miss Cushing woonde.

Het was een zeer lange straat met huizen van gebakken steen, twee étages
hoog, netjes en stijf, met witgeschuurde steenen stoepen en hier en daar
een groepje vrouwen uit den werkmansstand, pratende aan de deuren. Toen
wij de straat ongeveer half ten einde hadden geloopen, bleef Lestrade
staan en klopte tegen een deur, die onmiddellijk door een klein
dienstmeisje werd geopend. Miss Cushing zat in de voorkamer, waarin wij
werden binnengelaten. Zij was een vrouw met een zachtzinnig gelaat en
vriendelijke oogen, grijzend haar, dat in zachte golvingen over haar
slapen was gekamd. Op haar schoot lag een antimacasser, waaraan zij
bezig was te werken, en op een tabouret naast haar stond een mandje met
gekleurde zijden garens.

"Die vreeselijke dingen zijn in het tuinhuis," zeide zij, zoodra
Lestrade binnentrad. "Ik wou maar, dat gij ze medenaamt."

"Dat zal ik ook, Miss Cushing. Ik liet ze daar enkel, opdat mijn vriend
Sherlock Holmes ze in uw tegenwoordigheid zou kunnen zien."

"Waarom in mijn tegenwoordigheid, mijnheer?"

"Omdat het mogelijk is, dat hij u iets zou wenschen te vragen."

"Waartoe zou het dienen, mij iets te vragen, als ik u zeg, dat ik er
niets van weet?"

"Ge hebt gelijk, mevrouw," zei Holmes, op gewonen toegevend
vriendelijken toon. "Zonder twijfel heeft deze geschiedenis u al meer
gehinderd dan u lief is."

"Zoo is het inderdaad, mijnheer. Ik ben een stille vrouw en leef
eenzaam. Het is voor mij iets ongewoons, mijn naam in de kranten vermeld
en politie bij mij aan huis te zien. Ik wilde die dingen hier niet
hebben, mijnheer Lestrade; als gij ze wilt zien, moet gij in het
tuinhuis gaan."

Het was een kleine loods in den niet grooten tuin achter het huis.
Lestrade ging er binnen en kwam een oogenblik later naar buiten met een
bordpapieren doos in een stuk papier gewikkeld en met koord
dichtgebonden. Aan den kant van het tuinpad stond een bank en daarop
gingen wij een poosje zitten, en bekeek Holmes een voor een de
voorwerpen, die Lestrade hem had overhandigd.

"Het koord boezemt mij veel belang in," zeide hij, het tegen het licht
houdende en er aan ruikende. "Wat denkt gij van dit koord, Lestrade?"

"Het is geteerd."

"Juist. Het is een stuk geteerd touw. Gij hebt eveneens zonder twijfel
opgemerkt, dat Miss Cushing het met een schaar heeft doorgeknipt, zooals
aan de uitrafeling aan beide einden gezien kan worden. Dit is van
belang."

"Ik zie hier het belang niet van in," zei Lestrade.

"Het gewicht zit in het feit, dat de knoop onaangeroerd is gebleven en
dat die knoop van een bijzonder soort is."

"Het is zeer netjes gebonden. Ik had dit reeds opgeteekend," antwoordde
Lestrade.

"Tot zoover wat het koord betreft," zei Holmes glimlachend, "en nu het
papier, dat om de doos zit. Bruin papier met een duidelijken geur van
koffie. Het adres geschreven in iets onregelmatig staande letters:

[Illustratie: Bekeek ze nauwkeurig.]

"Miss S. Cushing, Cross-Street, Croydon." Geschreven met een breed
gepunte pen, waarschijnlijk een J-pen en met zeer slechten inkt. Het
woord Croydon is oorspronkelijk gespeld met i, die weer veranderd is in
y. Het pakje is dus verzonden door een man--het schrift is bepaald dat
van een man--van geringe opvoeding, die de stad Croydon niet kende. De
doos is een gele halfponds tabaksdoos met niets bijzonders dan twee
duimen als handelsmerk in den linkerhoek van den bodem. De doos is
gevuld met grof zout, zooals men bezigt voor het bewaren van huiden. En
daaronder verborgen liggen deze zonderlinge dingen."

Bij de laatste woorden nam hij er beide ooren uit, en een plank op zijn
knie leggende, bekeek hij ze nauwkeurig, terwijl Lestrade en ik naast
hem gezeten naar het denkende, scherpe gelaat van Holmes keken. Ten
slotte deed hij ze weer in de doos en zat een tijd in gedachten.

"Gij hebt natuurlijk opgemerkt," zeide hij ten slotte, "dat de ooren
geen paar zijn."

"Ja, dat is mij niet ontgaan. Maar zoo dit een grap is van de studenten
uit de ontleedkamer, moest het hun even gemakkelijk vallen, twee niet
bij elkaar passende als een paar ooren te zenden."

"Zoo is het. Maar we hebben hier _niet_ met een grap te doen."

"Zijt ge daar zeker van?"

"Het komt mij zeer onwaarschijnlijk voor. De lijken in de ontleedzaal
worden bespoten met een vloeistof om ze voor bederf te bewaren. We
kunnen niet zien, dat dit ook met deze ooren het geval is geweest.
Daarbij zijn zij nog versch. Zij zijn met een stomp instrument
afgesneden, dat zou niet gebeurd zijn, als een student het had gedaan.
Bovendien, een student zou sterkwater of een ander voor bederf bewarende
vloeistof en geen grof zout voor het verzenden gebezigd hebben. Ik
herhaal, dat we hier niet met een grap te doen hebben, maar met een
ernstige misdaad."

Ik huiverde, toen ik deze woorden van mijn vriend hoorde en den grooten
ernst op zijn gelaat zag. Deze voorafgaande brutale handeling scheen een
afschuwelijke en onverklaarbare misdaad aan te kondigen. Lestrade
schudde evenwel zijn hoofd als iemand, die nog maar half overtuigd is.

"Er is zonder twijfel iets in te brengen tegen de onderstelling, dat het
hier slechts een grap geldt, maar tegen uw vermoedens is nog meer te
zeggen," sprak hij. "Wij weten, dat deze vrouw hier te Penge de laatste
twintig jaar zeer teruggetrokken en fatsoenlijk heeft geleefd. Zij is al
dien tijd hoogstens een dag van huis geweest. Wat in 's hemels naam zou
iemand dan bewegen haar de bewijzen van zijn misdaad te zenden; vooral
in aanmerking genomen--tenzij zij een volleerde tooneelspeelster is--dat
zij even weinig van de zaak begrijpt als wij."

"Dat is de zaak, die wij tot opheldering moeten brengen," antwoordde
Holmes, "en wat mij aangaat, ik zal mijn onderzoek beginnen met de
onderstelling, dat mijn vermoeden juist is en dat er een dubbele moord
is gepleegd. Een van deze ooren is dat van een vrouw, klein, fijn
gevormd en voor een oorring doorboord. Het ander is dat van een man, met
een door de zon gebruind gelaat; het is eveneens doorboord voor een
oorring; deze twee menschen zijn vermoedelijk dood; anders zouden wij
wel iets van hen vernomen hebben. Vandaag is het Vrijdag, het pakje is
Donderdagmorgen op de post gedaan. Het treurspel is dus afgespeeld op
Woensdag of Dinsdag l.l., misschien vroeger. Indien de beide menschen
vermoord zijn, met welk doel zou de moordenaar dit bewijs van zijn
misdadigen arbeid aan Miss Cushing gezonden hebben? Hij moet daarvoor
zijn geldige reden gehad hebben. Doch welke reden? Hij moet het gedaan
hebben, om haar te vertellen, dat de daad verricht is of misschien om
haar te kwellen. Maar in dit geval weet zij, wie het is. Weet zij het?
Ik betwijfel het. Indien zij het wist, waarom zou zij de hulp der
politie inroepen? Zij kon de ooren hebben begraven en geen haan zou er
naar gekraaid hebben. Zoo zou zij hebben gehandeld, indien het haar
wensch was, de misdaad verborgen te houden. Maar als zij dit niet
wenscht, zou zij haar naam noemen. Er is hier een raadsel, dat dient
opgelost te worden."

Holmes had dit alles luide en vlug gezegd, met vagen blik naar het
tuinhek starende. Doch nu sprong hij vlug overeind en wandelde naar het
huis.

"Ik heb Miss Cushing een paar dingen te vragen," zeide hij.

"In dat geval moet ik u hier verlaten," zei Lestrade, "want ik heb een
ander zaakje aan de hand. Ik geloof, dat ik verder niets van Miss
Cushing behoef te vernemen. Ge zult me op het politiebureau vinden."

"Als wij naar den trein gaan, zullen wij even bij u aankomen," zei
Holmes. Een oogenblik later waren wij terug in de kamer, waar de dame
nog rustig aan haar antimacasser werkte. Toen wij binnentraden, legde
zij haar handwerk op haar schoot en zag ons aan met haar openhartige,
onderzoekende blauwe oogen.

"Ik ben overtuigd, mijnheer," zeide zij, "dat er hier een vergissing
plaats had en dat het pakje niet voor mij was bestemd. Ik heb dit
verscheiden keer aan dien heer van Scotland Yard gezegd, maar hij lachte
om mijn opmerking. Zoover ik weet, heb ik geen enkelen vijand op de
wereld, en waarom zou mij dan iemand die poets spelen?"

"Ik kom bijna tot dezelfde meening, Miss Cushing," zeide Holmes, naast
haar plaats nemende. "Ik denk zelfs, dat wat gij zegt meer dan
waarschijnlijk is--" hij zweeg even, en het was of hij met bijzonder
veel belangstelling haar profiel beschouwde. Verbazing en voldoening
waren voor een paar seconden op zijn gelaat te lezen, doch toen zij
opzag, om de oorzaak van zijn zwijgen te kennen, waren zijn trekken
effen als altijd. Ik zelf keek met aandacht naar haar plat liggend
grijzend haar, mooie muts, kleine gouden ringen in haar ooren en naar
haar kalm gelaat, doch ik zag niets, wat mij de verwondering van mijn
vriend kon verklaren.

"Er doen zich hier twee vragen voor."

"O, ik ben al vermoeid van al dat vragen!" riep Miss Cushing ongeduldig.

"Gij hebt twee zusters, geloof ik."

"Hoe kunt gij dat weten?"

"Dadelijk, toen ik binnentrad, zag ik op den schoorsteenmantel een
portretgroep van drie dames, waarvan een ongetwijfeld u zelf voorstelt,
terwijl de beide anderen zoo op u gelijken, dat ik geen oogenblik
twijfelde aan een nauwe verwantschap."

"Ja, uw gissing is juist. Het zijn mijn zusters Sarah en Mary."

"En hier naast mij staat een ander portret, te Liverpool genomen van een
jongere zuster, in gezelschap van een man, die, naar zijn uniform te
oordeelen, een hofmeester schijnt. Ik zie, dat zij destijds nog
ongehuwd was."

"Gij zijt een vlugge opmerker."

"Dat is mijn beroep."

"Ook deze gissing is juist. Doch een paar jaren geleden trouwde zij met
Mr. Browner. Hij diende op de Zuid-Amerikaansche Stoomvaartlijn, toen
dit portret werd genomen, maar hij hield zooveel van zijn jonge vrouw,
dat hij er niet toe kon komen haar voor zoo langen tijd te verlaten en
hij zocht daarom een betrekking op een boot tusschen Londen en Liverpool
varende."

"Op de _Conqueror_ misschien?"

"Neen, op _May Day_, zooals ik onlangs vernam. Jim heeft mij hier één
keer een bezoek gebracht. Dat was voor hij zijn belofte, om niet weer te
drinken, verbrak: maar later dronk hij altijd te veel, als hij aan wal
was en dan was hij half krankzinnig. Och, het was wel een ongelukkige
dag, toen hij weer een glas in de hand nam. Eerst verbrak hij de
vriendschap met mij; toen kreeg hij twist met Sarah en nu Mary heeft
opgehouden met schrijven, weten wij niet, hoe het tegenwoordig met hen
gaat."

Het was duidelijk, dat Miss Cushing een onderwerp had aangeroerd, dat
haar zeer ter harte ging. Als alle menschen, die een eenzaam leven
leiden, was zij eerst terughoudend, maar toen het ijs eenmaal gebroken
was, zeer mededeelzaam. Zij vertelde ons vele bijzonderheden aangaande
haar schoonbroeder, den hofmeester, en sprak eveneens over haar vroegere
bewoners, de studenten in de geneeskunde, van wier doen en laten zij een
lang verhaal opdischte. Holmes luisterde aandachtig, er nu en dan een
vraag tusschen werpende:

"Het verwondert mij, daar uw zuster Sarah ook nog ongetrouwd is, dat gij
beiden niet samenwoont."

"Als u Sarah's temperament kende, zou u dat niet meer verwonderen. Ik
beproefde het, toen ik te Croydon kwam, en wij hielden het ongeveer twee
maanden vol; daarna scheidden wij van elkaar. Ik wil geen woord ten
nadeele van mijn eigen zuster zeggen; maar zij was altijd zeer
bemoeiziek en moeilijk te voldoen."

"Ge zeidet zooeven, dat zij ook twist had met uw familie te Liverpool."

"Ja, en vroeger waren zij de beste vrienden. Zij ging zelfs in Liverpool
wonen om dichter bij hen te wezen. En nu kan zij geen woord vinden, hard
genoeg voor Jim Browner. Toen zij hier een maand of zes geleden voor het
laatst was, sprak zij over niets anders dan over zijn drinken en zijn
slecht gedrag. Hij had haar zeker laten merken, dat haar bemoeizucht hem
niet beviel en dat was het begin."

"Dank u, Miss Cushing," zeide Holmes opstaande en beleefd buigende, "uw
zuster woont, als ik u goed verstaan heb, te Wallington, niet waar? Het
spijt mij, dat ik u zooveel moeite heb moeten berokkenen over een zaak,
waarmede gij, zooals gij zegt, niets te maken hebt. Ik wensch u goeden
morgen."

Toen wij buiten waren, kwam er juist een cab voorbij. Holmes riep den
koetsier.

"Hoever is het naar Wallington?" vroeg hij.

"Slechts ongeveer een mijl, mijnheer."

"Zeer goed. Stap in, Watson. Men moet het ijzer smeden zoolang het heet
is. Wij moeten regelrecht naar een telegraafkantoor, koetsier!"

Holmes verzond een kort telegram, en gedurende het verdere van den rit
lag hij achterover in het rijtuig met den hoed over den neus gezonken.
Ons rijtuig hield stil voor een huis, dat veel overeenkomst had met dat,
hetwelk wij zooeven hadden verlaten. Mijn vriend gelastte den koetsier,
op ons te wachten en had zijn hand op den klopper, toen de deur openging
en een deftige jonge man met een erg glinsterenden hoed op 't hoofd op
de stoep verscheen.

"Is Miss Sarah Cushing te huis?" vroeg Holmes.

"Miss Sarah Cushing is ernstig ongesteld," was 't antwoord. "Sedert
gisteren deden zich ernstige verschijnselen van een hersenziekte bij
haar voor. Daar ik haar geneesheer ben, kan ik onmogelijk iemand tot
haar toelaten en zou u daarom aanraden over een dag of tien terug te
komen."

Hij trok zijn handschoenen aan, deed de deur achter zich dicht en ging
de straat op.

"Nu, als het niet kan, dan kan het niet," zeide Holmes, goed gehumeurd.

"Misschien ook had ze u niet veel kunnen of willen vertellen."

"Het was mijn verlangen niet, dat zij mij iets zou vertellen; ik
wenschte haar alleen te zien. Mijns inziens weet ik nu alles, wat ik
noodig heb te weten. Rijd ons naar een fatsoenlijk hotel, koetsier, waar
wij een lunch kunnen gebruiken; daarna zullen wij vriend Lestrade aan
zijn politiebureau opzoeken."

[Illustratie: Hoever is het naar Wallington?]

Wij gebruikten een eenvoudig doch smakelijk maal; Holmes praatte
onderwijl over niets anders dan over violen en vertelde met groote
levendigheid, hoe hij zijn eigen stradivarius, die op zijn minst
vijfhonderd pond waard was, aan een Joodschen handelaar voor vijf en
vijftig shillings had verkocht. Dit bracht ons gesprek op Paganini en
wij zaten een tijdlang gezellig onder een flesch wijn bij elkaar,
terwijl hij mij de eene anecdote na de andere van dezen buitengewonen
man vertelde. De namiddag was al voor een groot deel verstreken en de
hitte had plaats gemaakt voor een meer aangename warmte, toen wij aan
het politiebureau kwamen. Lestrade wachtte ons aan de deur.

"Er is een telegram voor u, mijnheer Holmes," zeide hij.

"Ha, dat is het antwoord!" Hij scheurde de enveloppe open, zag het
telegram door en stak het verkreukeld in zijn zak. "'t Is in orde,"
zeide hij.

"Zijt gij al iets te weten gekomen?"

"Ik weet alles."

"Wat! gij schertst!" sprak Lestrade, hem verbaasd aanziende.

"Ik spreek in vollen ernst. Er is een verschrikkelijke misdaad gepleegd
en ik geloof, dat ik nu met alle bijzonderheden bekend ben."

"En de misdadiger?"

Holmes schreef een paar woorden op den achterkant van zijn naamkaartje
en reikte het toen aan Lestrade over.

"Die is het," zeide hij. "Gij kunt niet voor morgen avond op zijn
vroegst een arrestatie bewerkstelligen. Het zou mij lief zijn, dat gij
mijn naam niet in verband met deze zaak noemt, daar ik er de voorkeur
aan geef alleen bij misdaden genoemd te worden, aan wier ontdekking
eenige moeilijkheid is verbonden. Kom, Watson!"

Wij wandelden naar het station, terwijl Lestrade achterbleef en met een
verrukt gezicht op het kaartje bleef staren, dat Holmes hem had gegeven.

"Deze zaak," zeide Holmes, toen wij dien avond in onze woning in
Baker-Street een sigaar zaten te rooken, "is er een, die, om ze goed te
verklaren, ons noodzaakt uit de gevolgen tot de oorzaken te komen. Ik
heb Lestrade verzocht ons de bijzonderheden mede te deelen, die ons nu
nog ontbreken en die hij eerst te weten zal komen, als hij den
misdadiger in hechtenis heeft genomen. Dat kan hem veilig worden
toevertrouwd, want ofschoon hij weinig schranderheid bezit, is hij zoo
vasthoudend als een bulhond, als hij eenmaal weet, wat hij doen moet, en
het is inderdaad deze taaie volharding, die hem tot de eerste en de
beste van Scotland Yard heeft gemaakt."

[Illustratie: Jim Browner.]

"Gij zijt dus niet volkomen op de hoogte?" vroeg ik.

"Wat het wezenlijke der zaak betreft, wel. Wij weten, wie de bedrijver
van de afkeerwekkende misdaad is, ofschoon een van de slachtoffers ons
nog niet bekend is. Natuurlijk hebt gij uw eigen gevolgtrekking
gemaakt."

"Ik vermoed, dat het die Jim Browner is, de hofmeester van een
Liverpoolsche boot, dien gij verdenkt."

"O, 't is meer dan verdenken."

"En toch zie ik slechts enkele vage aanwijzingen."

"Voor mij integendeel is alles volkomen helder. Laat mij u een overzicht
geven van de hoofdfeiten. Zooals gij weet, hebben wij geheel
onbevooroordeeld het onderzoek begonnen. Bij ons bestond nog niets, dat
op een vooraf gevormde meening geleek en dit is in zulke gevallen altijd
een voordeel. Wij kwamen eenvoudig om waar te nemen en uit onze
waarnemingen gevolgtrekkingen te maken. Wat zagen wij het eerst? Een
zeer zachtzinnige en deftige dame, die geheel onschuldig aan eenig
geheim was; een portret, dat zij mij liet zien, leerde mij, dat zij twee
zusters had. Het kwam mij onmiddellijk in de gedachte, dat de doos voor
een van deze beiden bestemd was geweest. Toen gingen wij in den tuin,
zooals gij u herinnert, en wij zagen den zonderlingen inhoud van de
kleine gele doos.

Het koord was er een, zooals wordt gebezigd door de zeilmakers aan boord
van een schip en ik begreep terstond, dat onze nasporingen zich ook tot
de zee moesten uitstrekken. Toen ik zag, dat het koord was vastgemaakt
met een zeemansknoop, dat het in een havenstad op de post was bezorgd en
dat het mannenoor was doorboord voor een oorring, iets dat veel meer bij
zeelieden voorkomt dan bij andere menschen, was ik zeker, dat al de
personen uit het treurspel onder den zeemansstand te zoeken waren.

Toen ik het adres van het pakje nauwkeurig bekeek, zag ik, dat het was
afgezonden aan Miss. S. Cushing. Ofschoon nu de voornaam van de oudste
zuster met een S. begon, kon het pakje evengoed aan een van de andere
zusters zijn afgezonden. In dat geval moesten wij onze nasporingen van
een geheel nieuwe basis beginnen. Daarom ging ik in huis om dit punt tot
klaarheid te brengen. Juist had ik Miss Cushing verzekerd, overtuigd te
zijn dat er een vergissing had plaats gehad, toen ik, zooals gij u
herinnert, plotseling ophield. Ik had onverwachts iets opgemerkt, dat
mij in de hoogste mate verraste en het veld van ons onderzoek
aanzienlijk beperkte.

Als medicus weet gij, Watson, dat er geen lichaamsdeel is, dat bij de
veschillende menschen zooveel verscheidenheid aanbiedt als het
menschelijk oor. Van geen twee menschen zijn de ooren precies gelijk. In
het _Anthropological Journal_ van het laatste jaar vindt gij over dit
onderwerp twee korte opstellen van mijn hand. Ik had daarom de beide
ooren in de doos met den blik van een deskundige bezien en hun
anatomische bijzonderheden nauwkeurig opgeteekend. Stel u dus mijn
verrassing voor, toen ik, Miss Cushing aanziende, opmerkte, dat haar oor
nauwkeurig overeenkwam met het vrouwenoor, dat ik zooeven had
bezichtigd. Daar was dezelfde kortheid van de pinna, dezelfde breedte
van de bovenoorlel, dezelfde ronding van het binnenkraakbeen. In alle
kenmerkende onderdeelen kwamen de ooren volkomen overeen.

Natuurlijk zag ik terstond het gewicht van deze waarneming in. Het
slachtoffer is klaarblijkelijk en waarschijnlijk zelfs een zeer naaste
bloedverwant. Ik begon met haar over haar familie te praten en gij zult
u herinneren, dat zij ons opeens eenige zeer te waardeeren
bijzonderheden meedeelde.

In de eerste plaats was de naam van haar zuster Sarah en was haar adres
voor korten tijd hetzelfde geweest als het hare, zoodat het zeer goed te
verklaren is, hoe de vergissing kon plaats hebben, en voor wie het
pakket bestemd was. Vervolgens sprak zij over dien hofmeester, gehuwd
met de derde zuster, en daarna vernamen wij, dat hij een tijdlang zoo
goed bevriend met Sarah was geweest, dat deze zelfs naar Liverpool was
gaan wonen, om meer in de nabijheid der Browners te wezen, doch later
had een twist verwijdering tusschen hen doen ontstaan. Deze twist had
zelfs voor eenige maanden alle briefwisseling doen ophouden, zoodat
ingeval Browner een pakje aan Miss Sarah wilde afzenden, het zeer
natuurlijk is, dat dit aan haar oude adres geschiedde.

En nu is de zaak zich vrijwel begonnen te ontwarren. Wij hoorden, dat
Miss Cushing een hofmeester tot schoonbroeder heeft, een ondernemend,
hartstochtelijk man. Wij hadden reden te gelooven, dat zijn vrouw
vermoord is geworden en dat een man--vermoedelijk een
zeeman--tegelijkertijd met haar is vermoord. Natuurlijk kwam
onmiddellijk de gedachte bij mij op, dat jaloezie de beweegreden tot de
misdaad was. En waarom zouden deze bewijzen van de daad aan Miss Sarah
Cushing zijn gezonden? Waarschijnlijk omdat zij tijdens haar verblijf te
Liverpool de feiten aanbracht, die tot het treurspel de aanleiding
waren. Gij weet misschien, dat de stoomboot, waarop Browner vaart,
Belfast, Dublin en Waterford aandoet, zoodat, aangenomen dat de
hofmeester den moord heeft bedreven en dadelijk daarna met zijn boot, de
_May Day_, is vertrokken, Belfast de eerste plaats zoude zijn, waar hij
zijn gruwelijk pakket op de post kon doen.

Tot zoover in mijn gevolgtrekkingen gekomen, was nog een tweede
oplossing mogelijk, en ofschoon ik die voor onwaarschijnlijk hield, was
ik besloten, mij dienaangaande zekerheid te verschaffen, alvorens verder
te gaan. Een ongelukkig minnaar kon Mr. en Mrs. Browner vermoord hebben
en in dit geval zou het mannenoor dat van den hofmeester Browner zijn.
Waarschijnlijk was dit niet: maar het bleef mogelijk. Daarom zond ik een
telegram aan mijn vriend Algar van de Liverpoolsche politie, waarin ik
hem verzocht te onderzoeken, of Mrs. Browner te huis was en of Browner
met de _May Day_ was vertrokken. Toen gingen wij naar Wallington om Miss
Sarah te bezoeken.

Ik was in de eerste plaats nieuwsgierig te zien, in hoever zich de
familietrek ook in haar ooren vertoonde. Verder zou zij ons natuurlijk
zeer belangrijke inlichtingen kunnen verstrekken, doch ik maakte mij
hiervan geen illusie. Zij moest den vorigen dag gehoord hebben van de
vreeselijke geschiedenis, waar geheel Croydon over sprak en zij alleen
kon weten, voor wie het pakket bestemd was. Ware zij van plan geweest de
justitie op het spoor te helpen, dan zou zij zich reeds tot de politie
gewend hebben. Het was evenwel onze plicht haar op te zoeken. Wij
bevonden, dat het bericht van de ontvangst van het pakket--want haar
ziekte dateerde van dat oogenblik--zulk een indruk op haar had gemaakt,
dat een hersenziekte er het gevolg van was. Het was volkomen duidelijk,
dat zij ten volle begreep, wat dat pakket beteekende, maar even
duidelijk was het, dat wij eenigen tijd zouden moeten wachten, aleer zij
ons bij onze nasporingen van dienst kon zijn.

Wij konden echter haar hulp geheel ontberen. Toen wij aan het
politiebureau kwamen, lag daar reeds het antwoord van Algar. Niets kon
meer beslissend zijn. Mrs. Browner's woning was al meer dan drie dagen
gesloten; haar buren waren van meening, dat zij op reis was naar haar
familie. Een verder onderzoek bracht aan 't licht, dat Browner aan boord
van de _May Day_ was vertrokken; morgen avond verwacht ik, dat de boot
de Theems binnenkomt. Bij zijn aankomst wordt Browner opgewacht door den
dommen maar vastberaden Lestrade en ik twijfel niet, of wij zullen dan
bekend worden met alle bijzonderheden van deze afgrijselijke
geschiedenis."

       *       *       *       *       *

Sherlock Holmes werd in zijn verwachtingen niet teleurgesteld. Twee
dagen later ontving hij een groote enveloppe, die een kort briefje van
den detective en een met een type-writer beschreven document van
verscheidene bladzijden inhield.

"Lestrade heeft hem goed en wel gearresteerd," zeide Holmes, mij
aanziende. "Misschien stelt gij er belang in, te hooren wat hij mij
schrijft."

[Illustratie: En strekte zijn handen uit voor de boeien.]

"Waarde Mr. Holmes. Overeenkomstig het plan, dat wij ontworpen hadden om
de proef op onze onderstellingen te nemen--dat "wij" is nog al fijn,
vindt ge niet, Watson?--ging ik gisteren morgen om zes uur naar het
Albert-dok aan boord van de _May Day_ van de Liverpool, Dublin en Londen
Stoom-Pakketvaart-Maatschappij. Bij mijn onderzoek vond ik, dat zich een
hofmeester met name James Browner aan boord bevond en dat deze zich
gedurende de reis zoo zonderling had gedragen, dat de kapitein
genoodzaakt was geweest hem van zijn werk te ontheffen. In zijn hut
gekomen, vond ik hem op een kist zitten, het hoofd op de handen
steunende en herhaaldelijk heen en weer schuddende. 't Is een groote,
sterke man, glad geschoren en zeer donker. Toen hij hoorde, wat mijn
beroep was, sprong hij overeind en ik bracht mijn fluitje aan de lippen,
om een paar agenten van de rivier-politie te hulp te roepen; maar hij
scheen geheel versuft en strekte zijn handen uit voor de boeien. Wij
brachten hem naar de gevangenis en evenzoo zijn koffer, want wij
dachten, dat zich daarin wel iets zou bevinden, dat op de misdaad
betrekking had, maar behalve een groot scherp mes, zooals de meeste
zeelieden hebben, vonden wij niets bijzonders. Wij gelooven evenwel geen
bewijzen meer noodig te hebben, want toen hij voor den inspecteur op het
politiebureau was gebracht, vroeg hij verlof een verklaring af te
leggen, die natuurlijk onmiddellijk door een stenograaf werd
opgeteekend. Wij lieten met de type-writer drie afschriften maken,
waarvan ik u er een zend. De uitkomst bewijst, dat de zaak, zooals ik
wel dacht, zeer eenvoudig was, maar ik ben u intusschen zeer dankbaar
voor uw hulp bij mijn nasporing. Na vriendelijke groeten, uw toegenegen

                                                      G. LESTRADE."

"Hum! Het onderzoek was inderdaad zeer eenvoudig, maar zoo dacht hij er
niet over, toen hij onze hulp vroeg," zei Holmes. "Laten wij evenwel
eens zien, wat Jim Browner zelf heeft te zeggen. Dit is zijn verklaring,
zooals die is afgelegd voor den inspecteur Monthomery aan het
Shadwell-politiebureau en het heeft het voordeel woordelijk te zijn.

"Heb ik iets te zeggen? Ja, ik heb veel te zeggen. Ik moet mijn gemoed
volkomen uitstorten. Gij moogt mij ophangen of mij gevangen zetten. Het
kan mij niemendal schelen, wat gij met mij doet. Ik zeg u, dat ik nog
geen minuut geslapen heb sinds ik het deed, en ik geloof niet, dat ik
ooit weer slapen zal, tot ik sterf. Soms is het zijn gezicht, maar
meesttijds is het dat van haar. Ik heb altijd een van beiden voor mij.
Hij ziet mij aan met gefronste wenkbrauwen en donkere gelaatstrekken;
maar zij heeft een soort verbazing op haar gelaat. Ach, het witte lam
mocht wel verbaasd kijken, toen zij haar dood las op een gelaat, dat
haar nooit anders dan met liefde had aangezien.

Maar het was de schuld van Sarah en moge de vloek van een gebroken man
ongeluk over haar brengen en haar het bloed in de aderen doen verdrogen!
Niet dat ik mij zelf wensch schoon te wasschen. Ik weet, dat ik weer aan
mijn drankzucht begon toe te geven, beest dat ik was. Doch _zij_ zou het
mij vergeven hebben; zij zou mij op mijn weg hebben gestuit, als een
touw een hijschblok, als die andere vrouw nooit onzen drempel had
betreden. Want Sarah Cushing beminde mij--dat is de oorzaak van de
geschiedenis;--zij beminde mij, tot haar liefde in giftigen haat
verkeerde, toen zij wist, dat ik meer dacht aan den voetstap van mijn
vrouw in het slijk, dan aan haar geheele lichaam en ziel.

Ze waren drie zusters. De oudste was een goedhartige oude vrouw, de
tweede een duivelin en de derde een engel. Sarah was drie en dertig jaar
en Mary negen en twintig, toen ik trouwde. Wij, Mary en ik, waren, toen
wij onze huishouding opzetten, gelukkig met elkaar van den morgen tot
den avond en in gansch Liverpool was er geen betere vrouw dan mijn Mary.
En toen verzochten wij Sarah een week bij ons te komen; en die week werd
een maand en zij bleef nog langer, totdat het scheen, alsof zij tot ons
gezin behoorde.

Ik was in dien tijd vlijtig en oppassend en wij legden wat geld over en
alles liet zich zoo mooi aanzien als een nieuwe munt. Mijn God, wie zou
gedacht hebben, dat het zoover zou komen? Wie zou het hebben kunnen
droomen?

Ik was dikwijls op 't eind van de week te huis en soms, als de boot wat
lang moest blijven liggen, om lading in te nemen, was ik wel eens een
geheele week te huis en zoo zag ik mijn schoonzuster Sarah ook veel. Zij
was een mooie, groote vrouw, donker, vlug en hartstochtelijk, met
trotsche houding en een schittering in haar oog als de vonk uit een
vuursteen. Doch als de kleine Mary er was, dacht ik nooit aan haar, dat
is zoo waar als ik op Gods genade hoop.

Het heeft mij soms toegeschenen, dat zij alleen met mij wenschte te
zijn, of dat zij mij wenschte over te halen, een wandeling met haar te
doen, maar het kwam mij nooit in de gedachte, zoo iets te doen. Doch op
zekeren avond gingen mij de oogen open. Toen ik van de boot kwam, was
mijn vrouw uit, maar Sarah te huis. "Waar is Mary?" vroeg ik. "O, die is
uitgegaan, om eenige rekeningen te betalen." Ik was onrustig en liep de
kamer op en neer. "Kan je geen vijf minuten zonder Mary gelukkig zijn,
Jim?" zeide zij. "Het is geen compliment voor mij, dat gij zelfs zoo'n
korten tijd niet met mijn gezelschap tevreden kunt wezen."

"Ik heb niets op je tegen, kindjelief," zeide ik, haar vriendelijk mijn
hand toestekende. Zij greep ze dadelijk met beide handen, die brandden,
alsof zij de koorts had. Ik zag haar in de oogen en daarin las ik alles.
Geen van ons beiden zei een woord. Ik fronste de wenkbrauwen en trok
mijn hand terug. Toen stond zij zwijgend naast mij, stak haar hand
omhoog en klopte mij op den schouder. "Standvastige, oude Jim!" zeide
zij; en lachend, met een klank van teleurstelling, liep zij de kamer
uit.

[Illustratie: Zij greep ze dadelijk met beide handen.]

Van dat oogenblik haatte Sarah mij met haar gansche hart en ziel, en zij
is een vrouw, die kan haten. Ik was een dwaas, dat ik toestond dat zij
bij ons bleef, een groote dwaas; maar ik zei nooit iets tegen Mary, want
ik wist, dat het haar zou grieven. De zaken gingen weer haar gewonen
gang, maar na eenigen tijd begon ik op te merken, dat er bij Mary zelf
een verandering plaats vond. Zij was altijd zoo vertrouwelijk en zoo
vriendelijk-onschuldig geweest, maar nu werd zij argwanend en gedroeg
zich vreemd tegenover mij; zij wilde telkens weten, waar ik was geweest
en wat ik had gedaan en van wie ik brieven ontving en wat ik in mijn
zakken had en meer van die dwaasheden. Zij werd bij den dag zonderlinger
en driftiger en we hadden zonder oorzaak twist over de nietigste zaken.
Ik werd er geheel door verbijsterd, Sarah meed mij nu, maar zij en Mary
waren in dezen tijd onafscheidelijk. Nu eerst zie ik, hoe zij
samenspande en mijn vrouw tegen mij opzette, maar destijds was ik zoo'n
blinde tor, dat ik daar niets van begreep. Toen verbrak ik mijn belofte
om niet meer te drinken en gaf mij weer aan misbruik van sterken drank
over, doch ik geloof niet, dat ik dit gedaan zou hebben, als Mary
dezelfde van vroeger voor mij was geweest. Zij had nu reden om boos op
mij te wezen, en de klove werd met den dag wijder. En toen kwam Alex
Fairbaim in het spel en werden de zaken duizendmaal erger.

Eerst bezocht hij ons alleen om Sarah te spreken, maar spoedig kwam hij
om ons. Het was een innemend man, die zich vrienden verwierf, overal
waar hij kwam. Hij was een snoever, schrander, iemand die de halve
wereld had gezien. Het was een aangenaam man in gezelschap, dat wil ik
niet ontkennen en voor een zeeman had hij wonderlijk beschaafde
manieren, zoodat ik geloof, dat er een tijd was, dat hij meer van de
kajuit dan van den bak wist. Een maand liep hij bij mij in en uit, en
nooit kwam het mij in de gedachte, dat er uit zijn bezoeken iets kwaads
kon voortkomen. Op 't laatst werd ik wantrouwend en van dat oogenblik
was mijn rust verdwenen.

Het was evenwel slechts een nietige zaak. Ik kwam onverwacht de
voorkamer binnen en in de deur komende zag ik een glans van tevredenheid
op mijn vrouws gelaat. Doch toen zij zag, dat ik het was, die
binnenkwam, verdween die glans en maakte plaats voor een blik van
teleurstelling. Dat was mij genoeg. Niemand dan Alex Fairbaim was het,
wiens stap zij gemeend had te hooren. Als ik hem toen had gezien, zou ik
hem vermoord hebben, want ik was altijd een dolleman, als mijn drift was
opgewekt. Mary zag het onheilspellend licht in mijn oogen en zij kwam op
mij toe en legde haar hand op mijn arm:

"Niet doen, Jim," zeide zij, "niet doen!"--"Waar is Sarah?" vroeg
ik.--"In de keuken," was het antwoord.--"Sarah," zeide ik binnenkomende,
"deze Fairbaim moet bij mij nooit weer over den drempel komen."--"Waarom
niet?" vroeg zij.--"Omdat ik het zoo wil."--"Och, als mijn vrienden niet
goed genoeg voor dit huis zijn, dan ben ik er ook niet goed genoeg
voor," zeide zij.--"Ge kunt doen wat ge verkiest," gaf ik ten antwoord,
"maar als Fairbaim zich hier weer vertoont, zal ik u een van zijn ooren
als een aandenken zenden." Mijn gezicht joeg haar, geloof ik, schrik
aan, want zij gaf mij geen antwoord en nog dienzelfden avond verliet zij
mijn huis.

Was het een duivelachtige trek in het karakter van deze vrouw of wilde
zij mij tegen Mary opzetten, door haar tot een slecht gedrag te
verleiden; wat hiervan moge zijn, zij huurde twee straten verder een
huis en verhuurde daarvan kamers aan zeelieden. Fairbaim placht bij haar
te vertoeven, als hij van zijn reizen terugkwam en Mary ging er heen om
met haar zuster en hem te drinken. Hoe dikwijls zij er heen ging, weet
ik niet, doch op zekeren dag volgde ik haar, en juist toen ik
binnenkwam, ontsnapte Fairbaim over den tuinmuur, lafbek die hij was. Ik
zwoer mijn vrouw, haar te zullen vermoorden, als ik haar weer in zijn
gezelschap aantrof en nam haar mee naar huis, snikkende en bevende en
wit als een stuk papier. Van dit oogenblik af was er geen zweem van
liefde meer tusschen ons. Ik zag, dat zij mij haatte en vreesde en als
de gedachte daaraan mij tot drinken dreef, verachtte zij mij.

Sarah vond het leven te Liverpool niet aangenaam meer en zij vertrok,
naar ik dacht, om weer met haar zuster te Croydon samen te wonen en te
huis sukkelden de zaken voort, als in den laatsten tijd. En toen kwam
deze laatste week met al haar ellende en ongeluk.

Het gebeurde zoo. Wij waren met de _May Day_ vertrokken voor een reis
van zeven dagen, maar de boot had averij bekomen, zoodat wij in de haven
moesten terugkeeren. Ik ging van boord naar huis, denkende, dat het voor
mijn vrouw een heele verrassing zoude zijn en zij nog blijde zou wezen,
nu ik zoo spoedig terugkwam; doch juist toen ik de straat insloeg, waar
ik woonde, kwam daar een cab voorbij en daarin zat mijn vrouw naast
Fairbaim en de twee praatten en lachten zonder een enkele gedachte aan
mij en daar stond ik nu op den weg te kijken.

Van dat oogenblik was ik mij zelf geen meester meer en het komt mij
alles als een verwarde droom voor, als ik er aan denk. Ik had ook kort
geleden veel gedronken en deze beide zaken te zamen brachten mij geheel
van streek. Ik voel nu een kloppen in mijn hoofd als van een smidshamer,
maar op dien morgen was het een razen en bruisen in mijn hersenen als
van de Niagara.

Een oogenblik stond ik besluiteloos; toen snelde ik de cab achterna. Ik
had een zwaren eikenhouten stok in de hand. Zij stapten weldra uit aan
het spoorwegstation. Daar stonden veel menschen voor het loket en zoo
kon ik hen dicht naderen zonder door hen gezien te worden. Zij namen
kaartjes voor New-Brighton. Ik deed eveneens en stapte in een
spoorweg-coupé drie rijtuigen achter de hunne. Toen zij het doel van hun
tocht hadden bereikt, wandelden zij langs de parade, en ik zorgde er
voor nooit meer dan een honderd el van hen af te wezen. Ten laatste zag
ik hen een boot huren om een roeitochtje te maken; want het was een zeer
warme dag en zij dachten ongetwijfeld, dat het op het water koeler zou
wezen.

Het was of zij in mijn handen waren overgeleverd. Er hing een lichte
mist over het water, zoodat men maar een paar honderd el ver kon zien.
Ik huurde een boot voor mij alleen en roeide hen achterna. Ik kon het
zog van hun vaartuigje zien; maar zij voeren bijna even snel als ik en
zij waren zeker wel een mijl van de kust, toen ik hen inhaalde. De mist
was als een gordijn rondom ons en wij drieën bevonden ons in de ruimte
door dat gordijn ingesloten. Mijn God, zal ik ooit de uitdrukking op hun
gezicht vergeten, toen zij zagen wie er in de boot was, die op hen
invoer?

[Illustratie: bracht ik hem met een zwaren stok een slag toe.]

Zij gaf een luiden gil. Hij vloekte als een dolle en stiet met een riem
naar mij; hij las zijn doodvonnis in mijn oogen. Met mijn linkerhand
greep ik den riem vast en met de andere hand bracht ik hem met mijn
zwaren stok een slag op zijn hoofd toe, dat zijn schedel vermorzeld werd
als een ei. Ik zou haar misschien gespaard hebben niettegenstaande mijn
vreeselijke woede; maar zij sloeg haar armen rond zijn hals onder het
luide uitroepen van zijn naam: Alex. Ik sloeg nog eens en zij lag dood
naast hem. Toen was ik als een wild dier, dat bloed geproefd heeft. Was
Sarah daar geweest, zij zou hetzelfde lot hebben ondergaan. Ik haalde
mijn mes voor den dag en... ik heb genoeg gezegd, het gaf mij een woest
genot, toen ik dacht, hoe Sarah, als zij zulke bewijzen van mijn daad
ontving, zou gevoelen wat haar bemoeizucht had teweeggebracht. Toen bond
ik de lijken in de boot, stiet een plank los en liet zoo de boei met de
lijken er in zinken. Ik wist wel, dat de eigenaar van de boot zou
denken, dat zij uit den koers geraakt en naar zee zouden zijn gedreven.
Ik knapte mij wat op, ging weer aan land en kwam weer aan boord, zonder
dat iemand ter wereld kon vermoeden, wat er had plaats gevonden. Dien
nacht maakte ik het postpakket voor Sarah Cushing klaar en den volgenden
dag verzond ik het van Belfast.

Daar hebt ge nu de geheele waarheid. Ge moogt mij ophangen of met mij
doen, wat u goeddunkt, doch gij kunt me niet zoo zwaar straffen, als ik
reeds gestraft ben. Ik kan mijn oogen niet sluiten of ik zie de twee
gezichten mij aanstaren, zooals op het oogenblik, toen mijn boot op hen
aanvoer. Ik vermoordde hen vlug, maar zij vermoorden mij nu langzaam en
zoo ik nog den nacht beleef, zal ik toch voor morgen dood of krankzinnig
zijn. Ge zult me toch niet alleen in een cel opsluiten, mijnheer? Doe
het niet als ik u om medelijden mag smeeken, en moogt gij op den dag van
uw doodsstrijd behandeld worden, zooals gij mij nu behandelt."

"Wat zegt gij er van, Watson?" zei Holmes, toen hij het papier uit de
hand legde. "Waartoe dient nu al deze ellende, dat geweld en die angst?
De Voorzienigheid zal daarmee een doel willen bereiken, of anders zou de
wereld geregeerd worden door een noodlot en dat mogen we niet aannemen.
Maar welk doel? Hier staan we nu voor een raadsel, van welks oplossing
het menschelijk verstand nog even ver verwijderd is als ooit te voren,
en dat ons misschien nooit opgelost zal worden."




III.

De klerk van den effectenhandelaar.


Korten tijd na mijn huwelijk had ik een praktijk in het district
Paddington gekocht. De oude Dr. Farquhar, van wien ik die overnam, had
in zijn tijd een uitgebreide praktijk gehad, doch op gevorderden
leeftijd was die zeer verminderd, hoofdzakelijk ten gevolge van een
kwaal, waaraan hij leed, een soort St. Vitusdans. Het publiek denkt
gewoonlijk, dat iemand, die eens anders kwalen wil genezen, zelf gezond
moet zijn en het wantrouwt den geneesheer, die geen geneesmiddelen kent
voor zijn eigen ziekte. Zoo was ook, naarmate mijn voorganger zwakker
werd, het aantal zijner patiënten afgenomen, tot het in 't laatst
geslonken was van ongeveer twaalfhonderd tot weinig meer dan driehonderd
in 't jaar. Ik vertrouwde evenwel op mijn jeugd en geestkracht en was
overtuigd in weinig jaren wel een bloeiende praktijk te kunnen krijgen.

Gedurende de eerste drie maanden, nadat ik mij in Paddington gevestigd
had, zag ik weinig van mijn vriend Sherlock Holmes, want ik had het te
druk, om hem in Baker-Street te bezoeken en hij zelf ging zelden anders
uit dan waar zijn beroep hem riep. Ik was daarom verrast, op zekeren
morgen in Juni, terwijl ik na het ontbijt het _British Medical Journal_
zat te lezen, de deurschel te hooren overgaan en kort daarna de luide
stem van mijn vriend in de gang te vernemen.

"Hé, mijn beste Watson," zeide hij, de kamer binnenkomende, "het doet
mij recht veel genoegen u te zien. Mevrouw Watson is zeker ook
welvarend?"

"Dank u, we zijn beiden zeer wel," zeide ik, hem met warmte de hand
drukkend.

"En ik mag alzoo hopen," vervolgde hij, nadat hij in den schommelstoel
was gaan zitten, "dat de beslommeringen van uw geneeskundige praktijk de
belangstelling, die gij vroeger in onze kleine problemen steldet, niet
geheel uitgedoofd hebben."

"Integendeel; nog gisteren avond zag ik mijn oude aanteekeningen in en
was ik bezig enkele van onze laatste oplossingen te rangschikken," gaf
ik ten antwoord.

"Ik vertrouw, dat gij uw verzameling nog niet als gesloten beschouwt."

"Volstrekt niet; niets zou ik liever wenschen, dan ze nog met een paar
verhalen aan te vullen."

"Vandaag bijvoorbeeld?"

"Ja, vandaag als ge wilt."

"En zoudt ge er zelf voor naar Birmingham willen reizen?"

"Zeker, als ge het wenscht."

"En uw praktijk?"

"Ik neem die van mijn buurman waar, als hij op reis is; hij is dus ook
altijd bereid de mijne waar te nemen."

"Beter kon het niet treffen," zeide Holmes, in zijn stoel achterover
leunende en mij van onder zijn halfgesloten oogleden scherp aanziende.
"Ik merk, dat gij de laatste dagen ongesteld waart. Een verkoudheid in
den zomer grijpt iemand altijd erg aan."

"Ik moest de vorige week een paar dagen om een zeer erge verkoudheid te
huis blijven; maar ik dacht, dat men nu niets meer aan mij kon zien."

"Dat is zoo. Ge ziet er nu weer erg sterk uit."

"Hoe wist gij het dan?"

"Mijn waarde vriend, gij kent mijn methode."

"Gij leidt het dus af uit hetgeen gij ziet?"

"Zeker."

"En waaruit dan?"

"Uit uw muilen."

Ik keek naar de nieuwe patent lederen, die ik droeg.

"Hoe in 's hemels naam....?" begon ik; doch Holmes voorkwam mijn vraag.

"Uw muilen zijn nieuw," zeide hij. "Gij kunt ze niet langer dan een paar
weken gehad hebben. De zolen, die gij mij op dit oogenblik toekeert,
zijn licht geschroeid. Een oogenblik dacht ik, dat ze nat geweest konden
zijn en bij het drogen te dicht bij het vuur gehouden. Maar bij de wreef
zit een klein rond papiertje met het merk van den winkelier er op.
Vochtigheid zou dit papiertje natuurlijk hebben losgemaakt. Ge hebt dus
met uw voeten naar het vuur uitgestrekt gezeten, wat een man zelfs in
zulk een vochtige Junimaand, als wij nu hebben, niet zou doen, als hij
volkomen gezond was."

Als al de redeneeringen van Holmes, was de zaak, nu ze eerst verklaard
werd, zeer eenvoudig. Hij las mijn gedachten op mijn gelaat en zijn
glimlach was niet vrij van bitterheid.

"Ik ben bang, dat ik mij zelf bij dat verklaren een beetje weggooi,"
zeide hij. "Gevolgen te noemen zonder oorzaken maakt veel meer indruk.
Zijt gij gereed mee naar Birmingham te gaan?"

"Zekerlijk, wat is er aan de hand?"

"Gij zult alles in den trein hooren. Mijn cliënt wacht mij buiten in een
rijtuig. Kunt gij terstond medegaan?"

"Wacht nog slechts een oogenblik." Ik schreef een briefje aan mijn
buurman, ging de trap op om mijn vrouw de zaak te vertellen en voegde
mij op de stoep weer bij Holmes.

"Uw buurman is een dokter, niet waar?" zeide hij, op de koperen
deurplaat wijzende.

"Ja. Hij nam de praktijk van een gevestigden geneesheer over, evenals
ik."

"Een oude zaak?"

"Even oud als die van mij; beide waren er gevestigd sedert de huizen
gebouwd zijn."

"Dan hebt gij de drukst beklante gekocht."

"Dat geloof ik ook. Maar hoe weet gij dat?"

"Dat zie ik aan de stoeptreden, mijn vriend. De uwe zijn drie duim
dieper uitgesleten.--Die heer daar in de cab is mijn cliënt, Mr. Hall
Pycroft. Vergun mij u aan hem voor te stellen.--Leg de zweep er over,
koetsier, want wij moeten ons haasten, willen we op tijd aan den trein
wezen."

De man, aan wien ik werd voorgesteld, was een gezonde, flink gebouwde
jonge man met een eerlijk, open gelaat en een dunnen, gedraaiden rossen
knevel. Hij droeg een glanzigen zijden hoed en een mooi, eenvoudig zwart
costuum, hetgeen hem een voorkomen gaf van een jongen schranderen
City-man, wat hij inderdaad was en wel behoorende tot hen, die met den
naam Cockneys worden aangeduid. Dit neemt niet weg, dat zij onze
voortreffelijkste vrijwilligers-regimenten vormen en de krachtigste
jonge mannen en de beste sportlui van geheel Engeland zijn. Zijn rond,
blozend gelaat had veel natuurlijke vriendelijkheid, doch de hoeken van
zijn mond vertoonden een trek van droefgeestigheid. Eerst toen wij in
onze coupé eerste klasse zaten en goed en wel op reis naar Birmingham
waren, vernam ik om welke moeilijkheid hij de hulp van Sherlock Holmes
had ingeroepen.

"Wij rijden nu een zeventig minuten aan een stuk door. Ge zoudt me dus
een genoegen doen, met aan mijn vriend uw belangwekkende geschiedenis te
vertellen," zei Holmes. "Liefst even nauwkeurig als gij ze mij hebt
verteld en zoo mogelijk nog meer in bijzonderheden. Het zal mij ook
nuttig zijn, de verschillende feiten nog eens te hooren. Het is een
geval, Watson, waarin veel kan zitten en dat eveneens niets kan
beteekenen, doch in elk geval die ongewone trekken vertoont, waarvan gij
evenveel houdt als ik."

De jonge man zag mij aan met een onrustige flikkering in zijn oogen.

"Het ergste van de geschiedenis is," zeide hij, "dat ik mij zeer dwaas
heb gedragen. Natuurlijk kan alles nog goed afloopen en ik zie niet in,
dat ik anders had kunnen handelen. Ik munt niet uit in de kunst van
vertellen, mijnheer Watson, maar gij zult het daarmee zeker zoo nauw
niet nemen.

Ik had een betrekking bij de firma Coxon and Woodhouse van Draper's
Gardens, maar vroeg in het voorjaar gingen zij, zooals gij u
ongetwijfeld herinnert, failliet. Ik was vijf jaar bij hen geweest en de
oude Coxon gaf mij, toen de slag kwam, een goed getuigschrift; maar
natuurlijk werden wij, klerken, zeven en twintig in getal, aan den dijk
gezet. Ik probeerde hier en probeerde daar, maar tal van andere klerken
meldden zich voor dezelfde betrekkingen aan en ik zat een langen tijd op
zwart zaad. Op Coxon's kantoor had ik drie pond per week verdiend en er
ongeveer zeventig bespaard, maar spoedig waren die opgeteerd. Ik wist op
't laatst geen raad meer en kon nauwelijks de postzegels betalen om op
advertentiën te schrijven of de enveloppe, waarop ik ze moest plakken.
Mijn schoenen had ik versleten door het vele opklimmen van
kantoortrappen en ik scheen nog even ver van een betrekking als ooit.

Eindelijk hoorde ik, dat er een plaats vacant was op het kantoor van
Mawson and Williams, de groote effectenmakelaars in Lombard-Street. Ik
kan u zeggen, dat dit een der rijkste huizen in Londen is. De
advertentie behoefde slechts met een brief beantwoord te worden. Ik zond
mijn getuigschrift en sollicitatiebrief in, zonder evenwel de minste
hoop te koesteren de betrekking te krijgen. Tot mijn verrassing echter
ontving ik een antwoord, waarin mij werd gemeld, dat ik den volgenden
Maandag in functie kon treden, zoo mijn voorkomen mocht bevallen.
Niemand weet, hoe het met zulke dingen gaat. Sommige lieden zeggen, dat
de directeur de hand in den hoop sollicitatiebrieven steekt en er maar
een op goed geluk uitneemt. De getrokkene krijgt de betrekking. Maar wat
hiervan moge zijn, ik had nu het buitenkansje en was zoo gelukkig als 't
maar kon. De betrekking gaf mij nog een pond per week meer dan die ik
had gehad en mijn werkzaamheden waren er dezelfde.

En nu kom ik tot het wonderlijkste gedeelte van de geschiedenis. Ik had
mijn kamers in Hampstead No. 17. Potter's Terrace was het adres. Ik zat
denzelfden avond, nadat mij de betrekking was beloofd, op mijn kamer te
rooken, toen mijn hospita met een visitekaartje binnenkwam, waarop ik:
"Arthur Pinner, financieel agent," las. Ik had dien naam nooit te voren
gehoord en kon mij niet voorstellen, wat de bezitter daarvan van mij kon
wenschen; maar natuurlijk verzocht ik haar, hem boven te laten komen.
Hij kwam binnen. Het was een man van middelmatige lengte, met donkere
haren, donkere oogen en zwarten baard en iets glimmenden neus. Hij had
levendige manieren en sprak vlug, als iemand, die de waarde van den tijd
kent.

"Mijnheer Hall Pycroft, geloof ik?" zeide hij.

"Ja, mijnheer," was mijn antwoord en ik schoof hem een stoel toe.

"Den laatsten tijd in betrekking bij de firma Coxon and Woodhouse, niet
waar?"

"Ja, mijnheer."

"En nu op de lijst van Mawson's personeel."

"Precies."

"Wel, ik moet u iets mededeelen. Men heeft mij eenige buitengewone
staaltjes van uw bekwaamheid op financieel gebied verteld. Ge herinnert
u zeker den heer Parker, die een tijdlang directeur bij de firma Coxon
and Woodhouse was. Hij raakt nooit over u uitgepraat."

Natuurlijk verheugde het mij dit te hooren. Ik was altijd nog al
schrander in kantoorzaken geweest, maar had nooit gedroomd, dat men er
in de City over zou spreken.

"Hebt gij een goed geheugen?" vroeg hij.

"Zoo tamelijk," gaf ik nederig ten antwoord.

"Zijt gij eenigszins op de hoogte gebleven van de beurs, terwijl gij
buiten betrekking waart?"

"Ja, ik lees elken morgen de effectenlijst."

"Nu, dat bewijst, dat gij wezenlijk hart voor uw vak hebt. Dat is de weg
om vooruit te komen. Gij zult mij niet kwalijk nemen, als ik u op de
proef stel. Laten wij eens zien. Hoe staan de Ayrshire-aandeelen?"

"Honderd zes en een kwart tot honderd vijf en zeven achtste," antwoordde
ik.

"En de geconsolideerde Nieuw-Zeeland-obligatiën?"

"Honderd en vier."

"Wonderlijk, wonderlijk," riep hij uit, de handen in elkaar slaande.
"Dat komt overeen met wat ik gehoord heb. Jongen, gij zijt veel te goed
voor klerk op het kantoor van Mawson."

Deze woorden verbaasden mij, zooals gij kunt denken.

"Andere lieden hebben niet zoo'n hoogen dunk van mij als gij, mijnheer
Pinner. Ik had een harden kamp genoeg, deze betrekking te krijgen en ben
wat blij, dat ik ze heb."

"Wel, vriend, gij zijt daar te goed voor. Gij zijt niet in uw ware
omgeving. Nu zal ik u zeggen, hoe de zaken staan. Wat ik u heb aan te
bieden is weinig in vergelijking met uw groote bekwaamheden, maar
vergeleken met de betrekking bij Mawson is het licht tegen donker.
Laten we eens zien. Wanneer gaat ge naar Mawson?"

"Maandag."

"Ha, ha, ik zou durven wedden, dat gij daar niet heen gaat."

"Niet bij Mawson op 't kantoor gaan?"

"Neen, mijnheer. Want Maandag zult gij directeur wezen van de
Franco-Midland-IJzerwaren-Maatschappij met haar honderd vier en dertig
depôts in de steden en dorpen van Frankrijk, zonder nog die te Brussel
en San Remo mede te rekenen."

Ik stond geheel verbijsterd. "Ik heb nooit van die Maatschappij
gehoord," zeide ik.

"Zeer waarschijnlijk niet. Het is met de oprichting zeer stil in zijn
werk gegaan; want voor het kapitaal was onderhands ingeteekend en de
Maatschappij belooft te groote voordeelen, om het groote publiek er in
te betrekken. Mijn broer Harry Pinner is President-commissaris en
verbindt zich met den Raad van Beheer, nadat een besturend directeur is
aangesteld. Hij wist, dat mijn weg hierheen voerde en verzocht mij een
flinken man te zoeken, goedkoop en tevens jong, voortvarend en met veel
handigheid. Parker sprak mij over u en daarom ben ik hier gekomen. Wij
kunnen u slechts een poovere vijfhonderd pond aanbieden als een begin."

"Vijfhonderd pond in 't jaar!" riep ik.

"Zooveel slechts om mee te beginnen, maar gij ontvangt bovendien nog een
commissieloon van 1 pCt. van alle zaken, welke door uw agenten worden
gedaan en gij kunt mij op mijn woord gelooven, dat dit nog meer bedraagt
dan uw geheele salaris."

"Maar ik heb in 't geheel geen verstand van ijzerwaren."

"St! mijn jongen, ge hebt verstand van cijfers."

Het gonsde in mijn hoofd; ik kon ternauwernood op mijn stoel zitten.
Plotseling kwam er een kleine twijfel bij mij op.

"Ik wil openhartig met u spreken," zeide ik. "Mawson betaalt mij slechts
tweehonderd pond, maar Mawson is zeker. En omtrent uw Maatschappij weet
ik zoo weinig, dat...."

"Ha, zeer schrander gesproken!" riep hij als in verrukking. "Gij zijt de
rechte man voor ons. Gij laat u niet ompraten en hebt gelijk ook. Nu, ik
heb een banknoot van honderd pond bij mij en als gij denkt, dat wij
zaken kunnen doen, moogt ge die beschouwen als een voorschot op uw
salaris."

"Dat is heel mooi. Wanneer kan ik mijn nieuwe betrekking aanvaarden?"
antwoordde ik.

"Kom morgen om één uur in Birmingham. Ik heb een briefje in mijn zak,
dat gij voor mijn broer aldaar kunt medenemen. Gij zult hem vinden in de
Corporation-Street 129 B, waar de kantoren van de Maatschappij tijdelijk
zijn gevestigd. Natuurlijk moet hij uw aanstelling bekrachtigen, maar
tusschen ons beiden is alles in orde."

"Waarlijk, ik weet niet, hoe ik u mijn dankbaarheid zal betuigen,
mijnheer Pinner," zeide ik.

"Volstrekt onnoodig, mijn jongen. Gij krijgt enkel, wat gij verdient. Er
zijn nog slechts een paar kleine zaakjes--bloote formaliteiten--die ik
met u moet regelen. Gij hebt daar een stukje papier naast u liggen. Wees
zoo vriendelijk daarop te schrijven: "Ik ben volkomen bereid, als
directeur op te treden van de Franco-Midland-IJzerwaren-Maatschappij op
een minimum-salaris van 500 pond sterling 's jaars.""

Ik deed, wat hij mij vroeg en hij stak het stukje papier in zijn zak.

"Nog iets. Wat zijt gij nu voornemens te doen in zake de betrekking bij
Mawson?"

Ik had in mijn vreugde in 't geheel niet meer aan Mawson gedacht. "Ik
zal schrijven, dat ik van de betrekking afzie," gaf ik ten antwoord.

"Dat zou ik juist niet willen hebben. Ik heb twist over u gehad met den
directeur van de firma Mawson. Ik had hem naar u gevraagd, hij was zeer
beleedigend in zijn antwoorden en zei, dat het mij er om te doen was, u
van hem weg te troggelen en meer dergelijke dingen. Ten laatste verloor
ik mijn geduld. "Als gij knappe menschen in uw dienst wilt hebben, moet
gij hen goed bezoldigen," zeide ik. "Hij neemt liever een klein salaris
aan van ons dan een groot van u," antwoordde hij. "Ik wed met u, dat als
hij ons aanbod aanneemt, gij nooit meer iets van hem zult hooren," zei
ik nu. "Aangenomen; wij raapten hem van de straat op en hij zal niet zoo
ondankbaar zijn, ons terstond in den steek te laten," antwoordde mijn
concurrent. Dat waren zijn laatste woorden."

"Die onbeschaamde vlegel," bulderde ik nu. "Ik heb hem nooit in mijn
leven gezien. Waarom zou ik hem ontzien? Zeer zeker zal ik hem niet
schrijven, als gij dit liever hebt."

"Goed. Ik houd mij aan die belofte," zei mijn bezoeker, van zijn stoel
opstaande. "Ik ben verrukt, zulk een flinken man voor mijn broer
gevonden te hebben. Hier is uw voorschot van honderd pond en hier is de
brief. Teeken het adres 129 B Corporation-Street op en onthoud goed, dat
gij morgen om één uur verwacht wordt. En nu wensch ik u goeden avond, en
al het geluk, dat gij verdient."

Dat is, zoover ik mij bezin, alles wat er tusschen ons is voorgevallen.
Ge kunt u voorstellen, Dr. Watson, hoe ik met zoo'n buitenkansje in mijn
schik was. Den halven nacht zat ik overeind in mijn bed; want ik kon van
blijdschap niet slapen en den volgenden dag vertrok ik naar Birmingham
met een trein, die mij lang voor het vastgestelde uur aan het adres
moest brengen. Ik bracht mijn reisvalies naar een hotel in New-Street en
ging op weg naar het mij aangeduide adres.

Het was nog een kwartier voor den tijd, waarop ik werd verwacht. No.
129 B was een passage tusschen twee winkels, die leidde naar een steenen
wenteltrap en waarin zich verscheidene kantoren van maatschappijen of
particulieren bevonden. De namen waren op den muur geschilderd, maar den
naam van Franco-Midland-IJzerwaren-Maatschappij las ik nergens. Een paar
minuten stond ik geheel verslagen, terwijl ik mij zelf afvroeg, of de
geheele geschiedenis geen bedrog was, toen een man de trap opkwam en mij
toesprak. Hij zag er precies uit als de heer, dien ik den vorigen avond
gesproken had, dezelfde gestalte en stem; maar hij was glad geschoren en
had lichter haren.

"Zijt gij mijnheer Hall Pycroft?" vroeg hij.

"Ja, die ben ik," gaf ik ten antwoord.

"Ha, ik wachtte u, maar gij zijt een beetje voor uw tijd. Ik ontving
dezen morgen een brief van mijn broer, waarin hij u zeer prees."

"Ik zocht juist het kantoor, toen u kwam."

"Wij hebben onzen naam nog niet op den muur, want wij hebben ons pas de
vorige week hier tijdelijk gevestigd. Ga met mij naar boven; dan zullen
wij over de zaak spreken."

Ik volgde hem naar een zeer hoog gelegen verdieping en daar onder de
dakpannen waren een paar ledige donkere kamers zonder vloerkleed en
zonder gordijnen. Ik keek wel wat vreemd op, toen ik hier werd
binnengeleid, want ik had mij een ruim kantoor voorgesteld met glimmende
tafels en rijen klerken, zooals ik gewend was, en ik durf zeggen, dat ik
wel met een beetje verlegen gezicht naar de twee houten stoelen en een
kleine tafel keek, die met een groot boek en een snippermand het overige
ameublement uitmaakten.

"Laat u door het schamel uiterlijk van dit vertrek niet ontmoedigen,
mijnheer Pycroft," zei mijn nieuwe kennis. "Rome is niet in één dag
gebouwd; wij worden door een hoop geld gesteund, ofschoon wij op onze
kantoren nog niet veel doen. Ga alsjeblieft zitten en geef mij uw
brief."

Ik gaf hem den brief en hij las dien met groote aandacht.

"Gij schijnt een zeer gunstigen indruk op mijn broer Arthur gemaakt te
hebben," zeide hij, "en ik weet, dat hij een zeer schrandere
beoordeelaar is. Hij zweert bij Londen, weet gij, en ik bij Birmingham,
maar dezen keer zal ik zijn raad volgen. Gij kunt u nu wel voorgoed als
aangesteld beschouwen."

"Waarin bestaan mijn werkzaamheden?" vroeg ik.

"Gij zult misschien het groote magazijn te Parijs besturen, dat een
vloed van Engelsche ijzerwerken in de winkels van onze honderd en vier
en dertig filialen in Frankrijk zal storten. De koop zal in een week
zijn beslag krijgen en ondertusschen kunt gij in Birmingham blijven en
ons in een en ander van dienst zijn."

"Op welke manier?"

Als antwoord nam hij een groot rood boek uit de lade. "Dit is een
adresboek van Parijs," zeide hij, "met de beroepen achter de namen. Ik
zou u raden het mee naar huis te nemen en al de verkoopers van
ijzerwaren en hun adressen te noteeren. Het is voor mij van veel belang
die adressen te kennen."

"Zeer goed; hier zijn lijsten naar de verschillende beroepen
samengesteld," merkte ik op.

"Maar die zijn niet betrouwbaar. Dat systeem is verschillend van het
onze. Doe als ik zeg en bezorg mij de lijsten Maandag aanstaande om
twaalf uur. Nu, goeden dag mijnheer Pycroft, als gij ijver en
schranderheid blijft betoonen, dan zult gij in de Maatschappij een
goeden patroon vinden."

Ik keerde naar mijn hotel terug met het boek onder den arm en vervuld
met zeer tegenstrijdige gevoelens. Ik was definitief benoemd en had een
honderd pond in den zak; maar aan den anderen kant had het niet aanwezig
zijn der Maatschappij op den muur, het voorkomen van het kantoor en
andere dingen, die terstond een man van zaken opvallen, een ongunstigen
indruk bij mij achtergelaten. Er mocht evenwel van komen wat wilde, ik
had het geld en zette mij aan het werk. Den geheelen Zondag was ik er
hard aan bezig en des Maandags was ik nog pas tot de H gevorderd. Ik
ging mijn nieuwen patroon opzoeken, vond hem in hetzelfde armoedige
kantoorvertrek en kreeg de opdracht tot Woensdag met mijn arbeid voort
te gaan en dan terug te komen. 's Woensdags was ik nog niet gereed en
zoo werkte ik hard door tot Vrijdag--dat is tot gisteren. Toen bracht ik
de lijst naar mijnheer Harry Pinner.

"Dank u zeer," zeide hij. "Ik ben bang, dat ik het werk wat te licht
geschat heb. Deze lijst zal mij zeer te pas komen."

"Ik had nog al veel tijd noodig om ze in orde te brengen."

"En nu ontving ik nog gaarne een lijst van de winkeliers in meubels;
want die verkoopen ook allen ijzerwerk."

"Zeer goed."

"Morgen avond om zeven uur kunt gij bij mij komen, om mede te deelen,
hoe het met het werk staat. Ge behoeft u niet te overwerken. Een paar
uurtjes in Day's Music-Hall zullen u na volbrachte dagtaak geen kwaad
doen." Dit zeggende lachte hij en ik zag, dat zijn linker hoektand zeer
slecht met goud was geplombeerd."

Sherlock Holmes wreef zich van pleizier in de handen en ik zag onzen
cliënt verbaasd aan.

"Ge moogt wel verbaasd kijken, Dr. Watson, maar het is waar, wat ik zeg.
Toen ik den anderen kwant in Londen sprak, en hij bij de voorspelling
lachte, dat ik niet naar het kantoor van Mawson zoude gaan, merkte ik
op, dat zijn tand op dezelfde wijze was opgevuld. De glinstering van het
goud trok in elk geval mijn aandacht, zooals ge ziet. Toen ik hierover
nadacht en daarbij in aanmerking nam, dat stem en houding dezelfde
waren, en alleen zoodanig verschil viel waar te nemen, als
teweeggebracht kan worden door scheermes of pruik, twijfelde ik niet
meer of ik had beide keeren met denzelfden man te doen gehad. Het is
natuurlijk niet zoo vreemd, dat twee broers precies op elkaar gelijken,
maar wel, dat zij beiden denzelfden tand op dezelfde wijze met goud
hebben geplombeerd. Hij liet mij uit en op straat gekomen wist ik niet,
hoe ik het had; ik stond geheel verbijsterd. In mijn hotel teruggekomen
stak ik mijn hoofd in een kom koud water en probeerde kalm over de zaak
na te denken. Waarom had hij mij van Londen naar Birmingham gezonden;
waarom was hij daar naar mij toe gekomen; waarom had hij zich zelf een
brief geschreven? Ik kon mij zelf op die vragen geen antwoord geven en
hoe meer ik er over nadacht, hoe onbegrijpelijker mij de geschiedenis
voorkwam. En toen schoot het mij plotseling te binnen, dat hetgeen mij
onbegrijpelijk toescheen wellicht duidelijk kon zijn voor den heer
Sherlock Holmes. Ik had nog juist den tijd met den avondtrein naar
Londen te komen, om hem van morgen te spreken en met u beiden naar
Birmingham terug te keeren."

De makelaarsklerk had zijn verrassende geschiedenis verteld, en wij
allen zwegen eenige oogenblikken. Toen zag Sherlock Holmes mij aan,
terwijl hij in de kussens van den coupé achterover leunde met een
tevreden en nadenkend gelaat als een kenner van wijn, die het eerste
teugje van een fijne soort heeft geproefd.

"Wel fijn opgezet, Watson, vindt ge ook niet?" sprak hij. "Er komen
streken in voor, die mij bevallen. Ik geloof, dat ge me zult toestemmen,
dat een onderhoud met mijnheer Arthur Harry Pinner in de tijdelijke
kantoren van de Franco-Midland-IJzerwaren-Maatschappij voor ons beiden
zeer belangwekkend en leerzaam zal wezen."

"Maar hoe kunnen wij hem bezoeken?"

"O, dat gaat gemakkelijk genoeg," zei Hall Pycroft opgeruimd. "Gij
beiden behoort tot mijn vrienden en wilt gaarne een betrekking hebben.
Wat is nu natuurlijker dan dat ik u beiden bij den President-commissaris
breng?"

"Juist, zeer natuurlijk," zei Holmes. "Ik zou dat heerschap gaarne eens
zien en onderzoeken, of ik iets van dit stelletje kan maken. Welke
bekwaamheden hebt gij, mijn vriend, waardoor uw diensten zooveel waard
zijn? of is het mogelijk, dat...." hij begon op zijn nagel te bijten en
zag peinzend naar buiten en wij hoorden ternauwernood nog een enkel
woord van hem, voor wij in New-Street aankwamen.

Om zeven uur 's avonds wandelden wij drieën door de Corporation-Street
naar de kantoren van de Maatschappij.

"Het is daar in 't geheel geen gewoonte er voor den tijd te wezen,"
zeide onze cliënt. "Hij komt er waarschijnlijk alleen om mij te zien en
tot het uur, waarop ik door hem besteld ben, is zijn plaats ledig."

"Dat is niet zonder beteekenis," zeide Holmes.

"Bij Jupiter, ik zei het u net!" riep de klerk. "Daar is hij, hij
wandelt daar haastig voor ons uit."

Hij wees naar een blond man van middelmatige gestalte, goed gekleed, die
in snellen tred aan de andere zijde van den weg liep. Toen wij hem in 't
oog kregen, zag hij juist naar een jongen, die de laatste editie van het
avondblad ventte en tusschen de huurrijtuigen en omnibussen
doorloopende, kocht hij een exemplaar van hem. Daarna verdween hij door
een deur.

"Daar gaat hij!" riep Hall Pycroft. "Hij is daar in het kantoor van de
Maatschappij gegaan. Ga mee en ik zal dat zaakje spoedig opknappen."

Hem volgende, kwamen wij op de vijfde verdieping aan een op een kier
staande deur, waar onze cliënt klopte.

"Kom binnen," riep een stem en wij traden een vertrek binnen, kaal,
ongemeubileerd, zooals Hall Pycroft het ons had beschreven.

Aan een kleine vierkante tafel zat de man, dien wij op straat hadden
gezien, met zijn avondblad voor zich op tafel uitgespreid.

Toen hij zijn gelaat naar ons toekeerde, kwam het mij voor, dat ik nooit
een gezicht had gezien, waarop zooveel diepe smart lag uitgedrukt; en
behalve die smart een gevoel van angst, zooals weinig menschen in hun
leven ondervinden. Het zweet parelde op zijn voorhoofd; zijn wangen
waren doodsbleek en zijn oogen staarden ons verschrikt aan. Hij zag zijn
klerk aan, alsof hij hem niet herkende en aan de verbazing op het
gezicht van Pycroft zag ik, dat dezen het uiterlijk van zijn patroon
bevreemdde.

"Ge schijnt ziek, mijnheer Pinner!" zeide hij.

"Ja, ik ben niet geheel wel," antwoordde deze, blijkbaar moeite doende
zich op de been te houden en voor het spreken zijn droge lippen
likkende. "Wie zijn die heeren, die gij medegebracht hebt?"

"De een is mijnheer Harris van Bermondsey en de ander is mijnheer Price
uit deze stad," zei onze klerk gevat. "Zij zijn beiden mijn vrienden en
mannen van ondervinding, doch zij hebben korten tijd geleden hun
betrekking verloren en nu hoopten zij, dat u mogelijk een plaatsje voor
hen had aan de Maatschappij."

"Zeer wel mogelijk!" riep de heer Pinner, bitter glimlachende. "Ja, ik
twijfel niet, of wij zullen wel iets voor u kunnen doen. Waarop hebt gij
u in 't bijzonder toegelegd, mijnheer Harris?"

"Ik ben een accountant,"[A] antwoordde Holmes.

[Footnote A: Een accountant is iemand, die balans en handelsboeken
naziet en in orde brengt; iemand wiens arbeid overeenkomt met dien van
onze boekhouders en tevens rechtsgeleerde kennis onderstelt.]

"Ha zoo; zoo iemand zullen we wel noodig hebben.--En gij? mijnheer
Price?"

"Ik ben klerk," gaf ik ten antwoord.

"Ik heb hoop, dat de Maatschappij u in dienst kan nemen. Zoodra wij een
besluit hebben genomen, zal ik het u laten weten. En nu verzoek ik u,
heen te gaan. Laat mij om Godswil een oogenblik alleen."

Deze laatste woorden ontvielen hem ondanks hem zelf, alsof de dwang,
dien hij zich blijkbaar oplegde, plotseling was verbroken. Holmes en ik
keken elkaar aan en Hall Pycroft deed een stap naar de tafel.

"Gij vergeet, mijnheer Pinner," zeide hij, "dat ik hier ben volgens
afspraak met u, om eenige orders te ontvangen."

"Zeker, mijnheer Pycroft, zeker. Gij kunt hier een oogenblik wachten en
ik zou niet weten, waarom uw vrienden hier ook niet zoolang zouden
blijven. Over een paar minuten ben ik geheel tot uw dienst, als ik
althans zooveel van uw geduld mag vergen." Hij stond beleefd nijgend op
en maakte een buiging, voor hij ons verliet door een deur aan 't andere
eind der kamer, die hij daarna achter zich sloot.

"Hoe nu?" fluisterde Holmes, "sluipt hij weg?"

"Onmogelijk," antwoordde Pycroft.

"Waarom?"

"Die deur geeft toegang naar een binnenkamer."

"En heeft die geen uitgang naar buiten?"

"Neen."

"Is ze gemeubeld?"

"Gisteren was ze nog ledig."

"Wat in 's hemels naam wil hij daar dan uitvoeren? Daar is iets in deze
zaak, dat mij duister is. Als er ooit een man voor drievierde
krankzinnig was van angst, dan was het deze Pinner. Wat kan hem zoo'n
schrik aangejaagd hebben?"

"Hij vermoedt, geloof ik, dat wij detectives zijn."

"Dat is het," zei Pycroft.

Holmes schudde het hoofd. "Hij werd niet bleek, hij _was_ bleek, toen
wij binnenkwamen. Het is best mogelijk, dat...."

Zijn woorden werden onderbroken door een scherp rat-tat-tat in de andere
kamer.

"Wat duivel, klopte hij tegen zijn eigen deur?" riep de klerk.

Nog eens en luider klonk het gehamer, rat-tat-tat. Wij zagen vol
verwachting naar de gesloten deur. Naar Holmes ziende, zag ik zijn
gelaat rood worden en hem in de grootste spanning met gespitste ooren
voorover gebogen. Toen hoorden wij plotseling een dof gorgelend geluid
en een sterk geklop tegen het houtwerk. Als een waanzinnige sprong
Holmes door de kamer en op de deur aan. Zij was van binnen gesloten.
Pycroft en ik volgden zijn voorbeeld en alle drie drukten wij met ons
volle gewicht tegen de deur. Een scharnier sprong los; toen nog een en
krakend viel de deur neer. Wij sprongen er over en stonden in de
binnenkamer.

Ze was ledig.

Doch slechts een oogenblik verkeerden wij in onzekerheid. In een hoek
het dichtst bij de kamer, waaruit wij gekomen waren, was een tweede
deur. Holmes sprong er op toe en rukte ze open. Op den vloer lagen een
jas en vest en aan den haak achter de deur, met zijn eigen bretels om
zijn nek, hing de directeur van de
Franco-Midland-IJzerwaren-Maatschappij. Zijn knieën waren opgetrokken,
zijn hoofd hing voorover in een rechten hoek met zijn lichaam, en het
gerammel van zijn hielen tegen de deur had het geraas veroorzaakt,
waardoor ons gesprek was afgebroken. In een oogwenk had ik hem om het
middel gegrepen en hield hem zoo omhoog, terwijl Holmes en Pycroft de
elastieken banden losmaakten, die half begraven waren tusschen de
loodkleurige plooien van zijn huid. Daarna brachten wij hem in de andere
kamer, waar hij met leemkleurig gelaat neerlag, bij iedere ademhaling
zijn lippen opblazende.

"Wat denkt gij van hem?" vroeg Holmes.

Ik bukte mij en beschouwde hem met aandacht. Zijn pols was zwak en
onregelmatig, maar zijn ademhaling werd sterker en dieper en zijn
oogleden trilden een weinig, zoodat een streepje van het wit daaronder
te zien kwam.

"Hij is aan 't randje van den dood geweest, maar 't gevaar is nu
voorbij," zeide ik. "Doe dat venster open en reik mij die karaf met
water toe." Ik maakte zijn halsboord los, sprenkelde hem het koude water
in 't gezicht en bracht zijn armen in op- en neergaande beweging, tot
hij natuurlijk ademhaalde.

"Het is nu maar een quaestie van tijd," zeide ik, mij van hem
afwendende.

Holmes stond bij de tafel, zijn handen diep in zijn broekzakken en zijn
kin op de borst gezonken.

"Ik denk, dat we nu het best doen, met de politie te roepen," zeide hij,
"en toch beken ik, dat ik haar gaarne als zij komt den geheelen toestand
der zaak zou willen mededeelen."

"Het is voor mij een vervloekt geheim," zei Pycroft, zich het hoofd
krabbende. "Met welke bedoeling hebben zij mij hier laten komen en
dan...."

"O, dat alles is duidelijk genoeg," zei Holmes ongeduldig. "Maar wat ook
mij duister is, is dit laatste punt, het ophangen. De geheele zaak
draait om twee punten. Het eerste is, dat men Pycroft een verklaring
liet schrijven, waarbij hij een betrekking bij deze ongerijmde
Maatschappij aannam, alleen om zijn handschrift te bezitten en dat het
eenige middel daartoe was, u die schriftelijke verklaring te laten
afgeven."

"En waarvoor?"

"Ja, waarvoor? Daarvoor kan slechts een reden bestaan. De een of ander
moest uw schrift leeren namaken en reeds dadelijk een proef van deze
nabootsing leveren. En als wij nu tot het tweede punt overgaan, vinden
wij, dat elk van de twee licht werpt op het andere. Dat tweede punt is
het verzoek door Pinner gedaan, dat gij niet zoudt schrijven, dat gij
van uw betrekking afzaagt, maar den directeur der firma Mawson and
Williams in de meening moest laten, dat zekere Hall Pycroft, dien hij
nooit had gezien, op Maandagmorgen bij hem in betrekking kwam."

"Mijn God, wat ben ik een uilskuiken geweest!" riep onze cliënt.

"Onderstel," ging Holmes voort, "dat er iemand in uw plaats was gekomen,
die een handschrift leverde, dat geheel verschilde van dat van uw
sollicitatiebrief, natuurlijk was het spel dan verloren. Maar in den
tusschentijd leerde de schelm uw schrift nabootsen, en zijn positie was
daardoor veilig, daar waarschijnlijk niemand van het kantoor u ooit
heeft gezien."

"Geen sterveling," bromde Hall Pycroft.

"Zeer goed. Natuurlijk was het van 't grootste belang te voorkomen, dat
gij beter over de zaak gingt nadenken en eveneens te verhinderen, dat
gij met iemand kondet in aanraking komen, die u kon vertellen, dat een
ander persoon onder uw naam op Mawson's kantoor aan 't werk was. Daarom
gaven zij u een flink voorschot op uw salaris en lieten u naar
Birmingham komen, waar zij u genoeg werk gaven om u te verhinderen naar
Londen te gaan, waar gij hun bedrog wel eens hadt kunnen ontdekken. Dat
is duidelijk genoeg."

"Maar waarom zou die man zich voor zijn eigen broer uitgegeven hebben?"

"Wel, dat is ook tamelijk duidelijk. Er zijn hier klaarblijkelijk twee
personen in 't spel. De ander vertegenwoordigt u op het kantoor van
Mawson and Williams. Deze man hier trad op als degene, die u de
betrekking moest aanbieden en vond, dat hij geen patroon voor u kon
vinden, zonder nog een derde persoon in de zaak te mengen. En dat wilde
hij niet gaarne. Daarom moest hij zelf als die patroon optreden. Hij
veranderde zijn voorkomen zooveel mogelijk en vertrouwde, dat de
overeenkomst in persoon, die gij ongetwijfeld zoudt opmerken, door u aan
familiegelijkenis zou worden toegeschreven. En zonder die gelukkige
toevalligheid van den met goud opgevulden tand zoudt gij waarschijnlijk
nooit eenigen argwaan gekoesterd hebben."

Hall Pycroft hief radeloos met een snelle beweging zijn krampachtig
gebalde vuisten boven zijn hoofd. "Genadige hemel! wat heeft die andere
Pycroft, terwijl ik zoo misleid ben, op het kantoor van Mawson
uitgericht? Wat zullen wij doen, mijnheer Holmes? Zeg mij, wat we doen
moeten."

"De krant," steunde een stem achter ons. De man zat overeind, wit, met
iets spookachtigs in houding en gelaat, terwijl in zijn oogen het
langzaam terugkeerend bewustzijn merkbaar was en zijn handen zenuwachtig
tastten naar den breeden rooden band, die nog zijn hals omgaf.

"De krant! Natuurlijk de krant," schreeuwde Holmes opgewonden. "Idioot
die ik was. Hoe kon ik die ook vergeten. Daarin vinden wij natuurlijk
het geheim opgelost." Hij spreidde de krant uit op de tafel en
onmiddellijk daarna uitte hij een luiden juichkreet.

"Lees dit eens, Watson," riep hij. "Hier is een Londensche krant, een
vroege editie van den _Evening Standard_. Dit is wat wij noodig hebben."

"Misdaad in de City. Moord bij Mawson and Williams. Groote diefstal:
inhechtenisneming van den misdadiger.

"Een brutale diefstal, gepaard met moord op één persoon en gevolgd door
de inhechtenisneming van den misdadiger, is heden namiddag in de City
gepleegd. Sedert eenigen tijd had de firma Mawson and Williams, de
bekende bankiers, op haar kantoor een aanzienlijk bedrag aan fondsen in
bewaring, te zamen een waarde van meer dan een millioen pond sterling
vertegenwoordigend. Het schijnt, dat de vorige week een nieuwe klerk,
met name Hall Pycroft, bij de firma in dienst is getreden. Deze persoon
schijnt niemand anders geweest te zijn dan Beddington, de bekende
falsaris en inbreker, die met zijn broeder eerst onlangs uit vijfjarigen
dwangarbeid is ontslagen. Hij heeft, hoe weet men niet, onder een
valschen naam een betrekking bij Mawson and Williams weten te krijgen,
die hij zich ten nutte maakte om wasafdrukken van de sloten en
nauwkeurige kennis van de inrichting der kamer, waarin de brandkasten
met waarden geborgen waren, te verkrijgen.

"Het is bij de firma Mawson and Williams gewoonte, dat de klerken 's
middags om 12 uur het kantoor verlaten. De brigadier van politie Tusson
was daarom wel wat verwonderd, toen hij een twintig minuten over één een
heer met een valies de stoep zag afkomen. Daar dit zijn argwaan opwekte,
volgde hij hem en met behulp van den agent Pollock gelukte het hem, den
man na een wanhopigen tegenstand te arresteeren. Terstond bleek, dat er
een brutale en groote diefstal was gepleegd. Bijna een honderdduizend
pond aan Amerikaansche Spoorweg-obligatiën en daarenboven nog een
aanzienlijk bedrag in aandeelen van Mijnmaatschappijen werden in het
valies gevonden. Bij het doorzoeken van het kantoor vond men het lijk
van den ongelukkigen schildwacht. Zijn lijk was in een der brandkasten
geworpen, waar het zonder de tusschenkomst van den brigadier Tusson niet
voor Maandagmorgen gevonden zoude zijn. De schedel was verbrijzeld door
een slag met een pook, hem van achteren toegebracht. Zonder twijfel had
Beddington zich toegang weten te verschaffen onder voorgeven dat hij
iets vergeten had; en na den schildwacht vermoord te hebben, plunderde
hij de grootste brandkast en maakte zich toen met zijn buit uit de
voeten. Zijn broer, die gewoonlijk zijn handlanger is, is in zoover men
kan nagaan bij deze laatste karwei niet medeplichtig. Niettemin heeft de
politie maatregelen genomen, om zijn verblijf op te sporen."

"Wel, wij kunnen de politie, wat dit punt betreft, eenige moeite
besparen," zei Holmes, een vluchtigen blik werpende op het afzichtelijke
wezen met de woest rollende oogen. "De menschelijke natuur is toch
moeilijk te begrijpen, Watson. Ge ziet hier, dat een schurk en
moordenaar zelfs zooveel ontzag kan inboezemen, dat zijn broeder
zelfmoord pleegt, als hij hoort dat zijn nek gevaar loopt."




IV.

Het scheepvaart-verdrag.


De eerste maand Juni na mijn huwelijk was voor mij merkwaardig door drie
belangrijke gevallen, waarin ik het voorrecht had, Sherlock Holmes in
zijn nasporingen ter zijde te staan en zijn methode van onderzoek te
bestudeeren. In mijn aanteekeningen vind ik deze drie gevallen vermeld
onder den naam van "Het avontuur van de tweede vlek", "Het avontuur van
het Scheepvaart-verdrag", "Het avontuur van den vermoeiden kapitein".
Het eerste evenwel heeft betrekking op zoo gewichtige belangen en
zoovele van de eerste familiën des lands zijn er bij betrokken, dat het
onmogelijk in de eerste jaren gepubliceerd kan worden. Geen geval
evenwel, waarin Holmes betrokken was, heeft de waarde van zijn
analytische methode zoo schitterend in 't licht gesteld en zooveel
indruk gemaakt op hen, die met hem samenwerkten. Ik bezit nog een bijna
woordelijk verslag van zijn onderhoud met den heer Dubuque van de
Parijsche politie en met den heer Fritz von Walbaum, de welbekende
politie-specialiteit van Dantzig, die beiden al hun geestkracht
vruchteloos hadden aangewend om eenig licht in de zaak te ontsteken.
Eerst na verloop van jaren kan de geschiedenis evenwel veilig verteld
worden. Intusschen zal ik den lezers met het tweede geval op de lijst
bezighouden, dat ook indertijd van nationale beteekenis beloofde te
worden en zich onderscheidde door verschillende bijzonderheden, die het
een geheel eenig karakter verleenen.

In mijn schooljaren had ik vriendschap gesloten met een knaap, Percy
Phelps genaamd, van denzelfden leeftijd als ik, ofschoon hij mij twee
klassen voor was.

Hij was een zeer schrandere jongen, die met alle prijzen van de school
strijken ging en ten slotte een beurs verwierf, welke hem in staat
stelde zijn studie aan de hoogeschool te Cambridge voort te zetten. Ik
weet ook nog, dat hij van zeer goeden huize was en zelfs als kleine
jongens wisten wij reeds, dat Lord Holdhurst, de groote conservatieve
politicus, een oom van moederszijde was. Deze aanzienlijke
bloedverwantschap deed hem op school weinig goeds.

Het werd evenwel geheel anders, toen wij de schooljaren achter den rug
hadden en een positie in de wereld moesten zoeken. Ik vernam nog bij
geruchte, dat zijn bekwaamheden en protectie hem een betrekking hadden
bezorgd aan het ministerie van buitenlandsche zaken. Na eenigen tijd
was ik hem bijna zoo goed als geheel vergeten, tot een brief van den
volgenden inhoud mij weer aan zijn bestaan herinnerde.

                                                      BRIARBRAE, WOKING.

          _Waarde Watson!_

     "Zonder twijfel herinnert gij u nog wel "Tadpole" Phelps, die in de
     vijfde klasse zat, toen gij leerling in de derde waart. Mogelijk
     ook hebt gij vernomen, dat ik door mijn ooms invloed een goede
     betrekking aan het ministerie van buitenlandsche zaken heb gekregen
     en een post van vertrouwen bekleedde, tot mijn toekomst plotseling
     door een noodlottig toeval vernietigd werd.

     "Het dient nergens toe, u de bijzonderheden van deze vreeselijke
     gebeurtenis te verhalen. Stemt gij in mijn verzoek toe, dan zal ik
     ze u waarschijnlijk vertellen. Ik ben nauwelijks van een ziekte
     hersteld; negen weken lang heb ik zenuwkoortsen gehad en nog ben ik
     zeer zwak. Zoudt ge denken, dat uw vriend Sherlock Holmes genegen
     is met u bij mij te komen? Ik zou gaarne van hem vernemen, wat hij
     van de zaak denkt, ofschoon de autoriteiten mij verzekeren, dat er
     niets meer aan te doen is. Doe uw best hem hier te brengen en
     liefst zoo spoedig mogelijk. Iedere minuut schijnt mij een uur toe,
     zoolang ik in deze vreeselijke onzekerheid leef. Deel hem mede, dat
     niet geringschatting zijner talenten oorzaak is, dat ik zijn raad
     niet eerder gevraagd heb, maar dat ik van 't oogenblik af, dat de
     slag viel, mijn hoofd kwijt was. Nu is mijn hoofd weer helder,
     ofschoon ik uit vrees voor een instorting niet te veel durf denken.
     Ik ben nog zoo zwak, dat ik een ander dezen brief heb moeten
     dicteeren. Doe uw best uw vriend mede te brengen.

                                                  "Uw oude schoolmakker,
                                                      "PERCY PHELPS."

[Illustratie: Holmes was druk bezig met scheikundige proeven.]

Toen ik dezen brief las, was ik eenigszins bewogen; er was iets roerends
in dat herhaalde verzoek, Holmes mede te brengen. Ik was zoo geroerd,
dat ik er mijn best toe gedaan zou hebben, al ware het zelfs een
moeilijke zaak geweest; doch natuurlijk wist ik wel, dat Holmes zijn
beroep te lief had, om niet altijd bereid te zijn hulp te bieden, waar
die door een cliënt gevraagd mocht worden. Mijn vrouw was het met mij
eens, dat ik geen minuut mocht laten verloren gaan, eer ik hem met de
zaak in kennis had gesteld en zoo was ik al binnen een uur na mijn
ontbijt in de bekende oude kamer in Baker-Street.

Holmes zat aan een zijtafel, gekleed in zijn huisjas en was druk bezig
met scheikundige proeven. In een lange gebogen retort kookte een
vloeistof boven de blauwachtige vlam van een Bunzenschen brander en het
gedistilleerde vocht bekoelde in een glas van een paar liter inhoud.
Mijn vriend keek bij mijn komst nauwelijks op. Ik trad binnen, en daar
ik zag, dat zijn proeven belangrijk waren, ging ik in een armstoel
zitten en wachtte. Hij doopte een glazen buisje, dat hij in de hand
hield, nu in de eene dan in de andere flesch, haalde er met zijn pipet
een paar droppels uit en legde ten slotte een met de oplossing gevuld
proefbuisje op de tafel. In zijn rechterhand had hij een stukje
lakmoespapier.

"Gij komt op het oogenblik van een crisis, Watson," zeide hij. "Als dit
papier blauw blijft, is alles goed; maar wordt het rood, dan staat een
leven van een mensch op het spel." Hij doopte het papier in het
proefbuisje en het werd op eens karmozijnrood. "Hum, ik dacht het wel,"
riep hij. "Ik ben onmiddellijk tot uw dienst, Watson. Als gij rooken
wilt, is er tabak in mijn Perzische muil." Hij ging daarna naar zijn
lessenaar en schreef vlug verscheidene telegrammen, die hij daarna aan
zijn bediende overhandigde. Toen ging hij tegenover mij zitten en trok
zijn knieën op, zoodat hij zijn vingers om zijn lange dunne schenen kon
slaan.

"Een heel gewone, kleine moordgeschiedenis," zeide hij. "Ik denk, dat
gij wel iets beters zult brengen. Uw komst kondigt de misdaad aan,
Watson, als de stormvogel den orkaan! Wat is het?"

Ik overhandigde hem den brief, dien hij met de grootste aandacht las.

"Veel zegt dat schrijven ons niet, vindt ge wel?" zeide hij, toen hij
mij den brief teruggaf.

"Zoo goed als niets."

"En toch is de inhoud van gewicht."

"Het is evenwel niet zijn eigen handschrift."

"Precies. Het is dat van een vrouw."

"Neen, ongetwijfeld dat van een man," zeide ik.

"Neen, dat van een vrouw; van een vrouw met een bijzonder karakter. Bij
het begin van een onderzoek is het van belang te weten, dat een cliënt
in nauwe betrekking staat tot iemand, die hetzij ten goede of ten kwade
ongewone karaktertrekken heeft. Mijn belangstelling is reeds gaande
gemaakt. Als gij gereed zijt, zullen we terstond naar Woking vertrekken
en den diplomaat, die zich in zulke moeilijke omstandigheden bevindt, en
de dame, wie hij zijn brieven dicteert, een bezoek brengen."

Wij waren zoo gelukkig den eersten trein naar Waterloo te halen en
binnen een uur waren wij te midden der dennenbosschen en der heidevelden
van Woking. Briarbrae was een groot op zich zelf staand gebouw, een paar
minuten gaans van het station. Nadat wij onze kaartjes hadden afgegeven,
werden wij in een fraai gemeubileerd salon binnengelaten, waar wij
onmiddellijk werden begroet door een forsch gebouwd man, die ons zeer
beleefd ontving. Hij scheen, wat zijn leeftijd aangaat, dichter bij de
veertig dan bij de dertig, maar zijn wangen waren zoo blozend, zijn
oogen stonden zoo vroolijk, dat hij den indruk maakte van een
welgedanen, ondeugenden knaap.

"Uw komst doet mij zeer veel genoegen," zeide hij, ons hartelijk de hand
schuddende. "Percy heeft den geheelen morgen naar u gevraagd. Ach, die
arme jongen, hij klampt zich aan een stroohalm vast. Zijn ouders
verzochten mij, u te spreken, want het is hun zelf hoogst pijnlijk de
zaak aan te roeren."

"Wij zijn nog in 't geheel niet met de bijzonderheden bekend,"
antwoordde Holmes. "Ik veronderstel, dat gij niet tot de familie
behoort."

Onze nieuwe bekende scheen verrast en voor zich ziende begon hij te
lachen.

"Natuurlijk hebt gij de initialen "J. H." op mijn medaillon gezien. Een
oogenblik dacht ik, dat gij hier een bewijs van groote schranderheid
hadt gegeven. Mijn naam is Joseph en daar Percy met mijn zuster Annie
gaat trouwen, zal ik ten minste door een huwelijk tot de familie
behooren. Gij zult mijn zuster in Percy's kamer vinden, want zij heeft
hem de verloopen twee maanden trouw verpleegd. Mogelijk doen wij het
beste, maar dadelijk naar binnen te gaan, want zij is zeer verlangend u
te zien."

De kamer, waarin wij thans werden binnengelaten, was op dezelfde
verdieping als het salon. Zij was half als woonkamer, half als
slaapkamer gestoffeerd; in alle hoeken waren met smaak bloemen
aangebracht. Op een sofa lag een jonge man, bleek en vermoeid, bij het
geopende venster, waardoor de geuren van den tuin en de verkwikkende
zomerlucht ongehinderd naar binnen stroomden. Naast hem zat een vrouw,
die opstond, toen wij binnenkwamen.

"Zal ik heengaan?" vroeg zij.

Hij greep haar hand vast, om haar terug te houden.

"Hoe gaat het u, Watson," sprak hij vriendschappelijk. "Ik zou u met
dien knevel niet herkend hebben en ik geloof, dat gij er ook geen eed op
hadt durven doen, dat ik het was. Deze heer is, naar ik vermoed, uw
beroemde vriend Sherlock Holmes?"

Ik stelde mijn vriend aan hem voor en wij gingen beiden zitten. De
forschgebouwde jonge man had de kamer verlaten, maar zijn zuster was
gebleven en liet haar hand nog rusten in die van den zieke. Zij was een
vrouw met veel uitdrukking in 't gelaat, kort en gezet van gestalte; zij
had een mooie bruine tint en groote, donkere oogen, als een
Italiaansche, en weelderig zwart haar. Haar donkere tint deed het bleeke
en afgematte in het voorkomen van haar verloofde des te scherper
uitkomen.

"Ik zal niet te veel van uw tijd vergen," zeide hij, zich op de sofa
oprichtende, "en zonder verdere inleiding u mededeelen, waarom ik u
wensch te spreken. Ik was een gelukkig en voorspoedig man, mijnheer
Holmes, en op het punt in den echt te treden, toen een ongelukkig
voorval al mijn schoone vooruitzichten den bodem insloeg.

"Zooals Watson u zal hebben medegedeeld, was ik werkzaam op het
ministerie van buitenlandsche zaken en door den invloed van mijn oom,
Lord Holdhurst, verkreeg ik weldra een aanzienlijke verantwoordelijke
betrekking. Toen mijn oom onder het tegenwoordige bewind minister van
buitenlandsche zaken werd, ontving ik meer dan eens een vertrouwelijke
opdracht en daar ik mij daarvan steeds tot zijn genoegen kweet, stelde
hij ten laatste een onbeperkt vertrouwen in mijn bekwaamheid en tact.

[Illustratie: "Ik zal niet te veel van uw tijd vergen," zeide hij.]

"Een week of tien geleden--of om mij juister uit te drukken, den 23en
Mei--riep hij mij in zijn spreekkamer en na mij een compliment over mijn
goed werk te hebben gemaakt, deelde hij mij mede, dat hij mij opnieuw
een gewichtigen arbeid had op te dragen.

"Hier heb ik," sprak hij--een rol grijs papier uit zijn schrijfbureau
nemende--"het origineel van het geheim tractaat tusschen Engeland en
Italië, waarvan tot mijn spijt het gerucht reeds tot de openbare pers is
doorgedrongen. Het Fransche of Russische gezantschap zou een
onnoemelijke som willen betalen om met den inhoud van deze papieren
bekend te worden. Ik zou ze dan ook niet uit handen geven, moest ik ze
niet noodzakelijk gecopiëerd hebben. Hebt gij een lessenaar op uw
kantoor?"

"Ja, mijnheer."

"Neem het tractaat dan en sluit het goed weg. Ik zal zorg dragen, dat
gij op uw bureau kunt blijven, als de andere ambtenaren naar huis gaan,
en gij het op uw gemak kunt afschrijven, zonder te vreezen, dat men u
bespiedt. Als gij er mee klaar zijt, sluit dan beide stukken, het
origineel en het afschrift, in uw lessenaar en stel ze mij morgen
ochtend ter hand."

"Ik nam de papieren, en--"

"Met uw verlof," zeide Holmes. "Was er iemand bij dit gesprek
tegenwoordig?"

"Volstrekt niemand."

"Waart gij in een groote kamer?"

"De kamer was dertig voet in 't vierkant."

"Stondt gij in 't midden?"

"Ja, ongeveer."

"En spraakt gij zacht?"

"Mijn oom spreekt steeds opmerkelijk zacht, ik zelf zeide nauwelijks een
woord."

"Dank u," zeide Holmes, zijn oogen sluitende, "ga voort, als 't u
blieft."

"Ik deed precies, zooals mij was gezegd, en wachtte op het bureau tot de
andere ambtenaren vertrokken waren. Een van hen in mijn kantoor, Charles
Gorot, had nog eenig werk af te maken; daarom liet ik hem daar blijven
en ging eerst eten. Toen ik terugkwam, was hij vertrokken. Ik haastte
mij met mijn werk, want ik wist, dat Joseph Harrison, dien gij zooeven
gezien hebt, in de stad was, en dat hij met den trein van elven naar
Woking zon reizen; en ik wilde hem zoo mogelijk van den trein halen.

[Illustratie: "Neem het tractaat dan en sluit het goed weg."]

"Toen ik het tractaat inzag, bemerkte ik terstond, dat mijn oom het
gewicht daarvan niet overdreven had. Zonder in bijzonderheden te treden,
kan ik u zeggen, dat er de verhouding van Groot-Britannië tot de Triple
Alliantie in was omschreven en de politieke gedragslijn van het genoemde
land vaststelde, voor 't geval de Fransche vloot een volkomen overwicht
over die van Italië in de Middellandsche Zee verkreeg. De quaestiën, in
dit tractaat behandeld, waren van uitsluitend maritiemen aard. Aan 't
slot stonden de namen van de hooge dignitarissen, die het hadden
onderteekend. Ik zag het vluchtig door en begon het toen af te
schrijven.

"Het tractaat was een lang document, geschreven in de Fransche taal en
bevatte zes en twintig artikels. Ik schreef zoo vlug als ik kon, maar om
negen uur had ik toch nog slechts negen artikelen afgeschreven en ik
begon het hard te betwijfelen, of ik nog den trein zou kunnen halen. Ik
gevoelde mij slaperig en suf, deels een gevolg van mijn diner, deels van
mijn lange dagtaak. Een kop koffie, dacht ik, zou mijn geest
opfrisschen. In een klein kamertje, aan den voet van de trap, houdt alle
nachten een bode de wacht en die zet gewoonlijk op zijn spirituslamp
koffie voor de beambten, die na den gewonen kantoortijd op het bureau
blijven werken. Ik trok daarom aan de schel, om hem te roepen.

"Tot mijn verbazing kwam er een groote, eenigszins bejaarde vrouw met
een ruw gezicht en een schort voor. Zij zeide, dat zij de vrouw was en
dat zij schoonmaakte; daarna gaf ik haar order koffie te zetten.

"Ik schreef nog twee artikelen af en mij toen nog veel slaperiger
gevoelende, stond ik op en wandelde de kamer op en neer om mijn beenen
eens uit te rekken. Mijn koffie was nog niet gekomen en ik werd
nieuwsgierig, wat de oorzaak van dit uitstel kon zijn. De kamer, waarin
ik had zitten werken, kwam uit op een rechte, flauw verlichte gang, de
eenige weg, waarlangs men zich uit de kamer kon verwijderen. De gang
liep uit op een wenteltrap aan welker voet het kamertje van den bode
was. Halfweegs deze trap is een kleine rustplaats, waarop een andere
gang met een rechthoek uitkomt. Deze tweede gang leidt langs een tweede
kleine trap naar een zijdeur, die door de knechts wordt gebruikt en ook
als een kortere weg naar hun bureaux door de klerken, die uit
Charles-Street komen. Hier hebt gij in ruwe omtrekken den platten grond
van de plaats."

"Dank u. Ik volg uw verhaal met groote aandacht," zeide Sherlock Holmes.

[Illustratie: Ik vond den bode in diepen slaap.]

"Het is van het hoogste belang, dat gij hierop let. Ik liep langs de
trap naar beneden en kwam in de vestibule, waar ik den bode in zijn
kamertje in diepen slaap vond, terwijl op tafel het water zoo hard
boven de spiritusvlam kookte, dat het over den vloer spatte. Ik stak
mijn hand uit, om den man wakker te schudden, toen de schel, die boven
zijn hoofd hing, luid overging en hij verschrikt ontwaakte.

"Mijnheer Phelps!" zeide hij, mij verbijsterd aanziende.

"Ik kwam naar beneden, om eens te zien of mijn koffie al klaar is."

"Onder het koken van het water ben ik in slaap gevallen, mijnheer." Hij
keek mij aan en zag toen naar het nog trillende schellekoord, met een
steeds sterkere uitdrukking van verbazing op zijn gelaat.

"Wie kan daar, terwijl u hier waart, aan de schel getrokken hebben?"
vroeg hij.

"De schel!" zeide ik. "Welke schel was het?"

"Het was de schel in de kamer, waarin u hebt zitten werken."

"Ik kreeg een gevoel, of een ijskoude hand mijn hart in elkaar kneep. Er
was dus iemand in de kamer, waar mijn kostbaar tractaat op tafel lag.
Als krankzinnig van angst liep ik naar boven en de gang door. Er was
niemand in de corridors, mijnheer Holmes; er was ook niemand in de
kamer. Alles in de kamer was precies, als toen ik ze verlaten had,
behalve dat de papieren, die aan mijn zorgen waren toevertrouwd, van
mijn lessenaar waren genomen. Het afschrift lag er nog, maar het
origineel was verdwenen."

Holmes ging recht overeind zitten en wreef zich in de handen. Ik kon
zien, dat de zaak een kolfje naar zijn handen was. "Vertel mij
alsjeblieft, wat ge toen deedt," zei hij.

"Terstond was het mij duidelijk, dat de dief door de zijdeur de trap op
moest gekomen zijn, want natuurlijk zou ik hem ontmoet hebben, als hij
van den anderen kant was gekomen!"

"Waart gij er zeker van, dat hij zich niet al dien tijd in de kamer
verborgen kon hebben of in de gang, die volgens uw zeggen zoo flauw
verlicht was?"

"Het is volstrekt onmogelijk. Zelfs geen rat had zich in de kamer of de
gang kunnen verbergen."

"Dank u, vertel verder, alsjeblieft."

"De bode, die aan mijn bleek gezicht zag, dat er iets ernstigs moest
gebeurd zijn, was mij naar boven gevolgd. Nu snelden wij de gang door en
de stoep af, die op de Charles-Street uitkomt, de deur beneden was dicht
maar niet op slot. Wij stieten de deur open en snelden naar buiten. Zeer
duidelijk herinner ik mij, dat de klok van een naburige kerk speelde.
Het was kwart voor tien."

"Deze mededeeling is van groot gewicht," zeide Holmes, een aanteekening
op de manchet van zijn overhemd makende.

"Het was zeer donker en er viel een warme motregen. In Charles-Street
liep geen mensch, maar in Whitehall op het andere eind was het als
gewoonlijk zeer druk. Wij liepen blootshoofds door de straat en zagen op
den hoek een politieagent staan.

"Er heeft een diefstal plaats gehad," hijgde ik. "Uit het ministerie van
buitenlandsche zaken is een document van onschatbare waarde gestolen. Is
hier iemand langs gekomen?"

"Ik heb hier een kwartier lang gestaan," zeide hij; "in dien tijd is
hier slechts één persoon gepasseerd--een vrouw, lang en van gevorderden
leeftijd, met een wollen doek om."

"Ha, ha, dat is mijn vrouw," riep de bode. "Is hier niemand anders langs
gekomen?"

"Niemand."

"Dan moet de dief den anderen weg gekozen hebben," riep de vent, mij aan
mijn mouw trekkende.

"Ik was evenwel niet gerustgesteld en zijn pogingen mij mede te trekken,
vermeerderden mijn wantrouwen.

"Welken weg heeft de vrouw genomen?" riep ik.

"Ik weet het niet, mijnheer. Ik zag haar loopen, maar had geen reden
haar te volgen. Zij scheen veel haast te hebben," zeide de agent.

"Hoe lang is het geleden?"

"O, nog maar eenige minuten."

"Nog niet langer dan vijf?"

"Langer dan vijf minuten kan het niet geleden zijn."

"Gij verspilt hier uw tijd en elke minuut is nu kostbaar," zeide de
bode. "Geloof mij op mijn woord, dat mijn vrouw er niets mede te maken
heeft en volg mij naar het andere eind der straat. Als gij niet wilt,
dan ga ik alleen," en dit zeggende liep hij den anderen kant uit.

"Ik volgde hem onmiddellijk en greep hem bij den arm.

"Waar woont gij?" vroeg ik.

"No. 16, Ivy Lane Brixton," was het antwoord; "maar laat u niet op een
dwaalspoor brengen, mijnheer Phelps. Kom mee naar het andere eind der
straat en laten wij zien, of wij iets kunnen vernemen."

"Door zijn raad te volgen, was er niets te verliezen. Wij snelden dus
beiden met den politieagent de straat door, waar het zeer druk was en
een menigte lieden passeerden, allen verlangende, in dezen regenachtigen
avond veilig onder dak te komen. Geen enkele wandelaar, die ons zeggen
kon, wie er langs was gekomen.

"Wij keerden naar het ministerie terug en zochten op de trap en in de
corridors, doch zonder eenig resultaat. De gang, die naar de kamers
voerde, was met een soort roomkleurig linoleum bedekt, waarop
gemakkelijk indrukken achterblijven. Wij onderzochten deze
vloerbedekking nauwkeurig, maar vonden geen spoor van eenigen voetstap."

"Had het den ganschen avond geregend?"

"Sedert ongeveer zeven uur."

"Hoe is het dan mogelijk, dat de vrouw, die te ongeveer negen uur in de
kamer kwam, met haar modderige laarzen, geen voetsporen achterliet?"

"Ik ben blij, dat gij dit punt te berde brengt. Wat gij daar zegt, trok
ook mijn aandacht. De werkvrouwen hebben de gewoonte haar laarzen op de
bureaux der ambtenaren uit te doen en zachte muilen aan te trekken."

"Dat is dus zeer duidelijk. Er waren geen voetsporen van iemand te zien,
ofschoon het buiten modderig was. De feiten zijn ongetwijfeld
buitengewoon belangwekkend. Wat deedt gij daarna?"

"Wij onderzochten eveneens de kamer. Er kon onmogelijk een geheime deur
aanwezig zijn en de vensters bevinden zich wel dertig voet boven den
grond. Beide waren aan de binnenzijde gesloten. Door de aanwezigheid
van een vloerkleed is het ondenkbaar, dat er een valluik kan zijn en de
kamer heeft een gewoon plafond. Ik durf er mijn leven op verwedden, dat
wie ook mijn papieren gestolen moge hebben, door de deur binnengekomen
moet zijn."

"Hoe is de haard gebouwd?"

"Er is geen haard aanwezig. Er brandt een kachel. Het schellekoord hangt
van den schelledraad tot aan de rechterzijde van mijn lessenaar. Wie aan
het koord trok, moet dus tot voor den lessenaar gekomen zijn. Het blijft
een onoplosbaar geheim."

"Zeker was 't een ongewoon geval. Wat deedt gij nu in de eerste plaats?
Naar ik vermoed, onderzocht gij de kamer om te zien, of de inbreker
eenige sporen van zijn verblijf daarin had achtergelaten--een eindje
sigaar, een handschoen, een haarspeld of een ander voorwerp?"

"Ik vond niets van dien aard."

"Was er ook geen bijzondere reuk in het vertrek?"

"Wel, daaraan dachten wij volstrekt niet."

"Een beetje tabakslucht zou bij een onderzoek als dit van veel belang
voor ons zijn."

"Ik zelf rook nooit en daarom denk ik, dat ik het wel gemerkt zou
hebben, als er een tabaksreuk in de kamer ware geweest. Er was volstrekt
niets aanwezig, dat ons eenige aanwijzing kon geven. Alleen stond het
vast, dat de vrouw van den bode--haar naam is Mrs. Tangey--het gebouw
haastig had verlaten. Haar man kon als eenige reden daarvoor opgeven,
dat het de tijd was, waarop de vrouw gewoonlijk naar huis gaat. De
politieagent en ik waren het met elkaar eens, dat we moesten trachten de
vrouw in handen te krijgen, aleer zij zich van de papieren kon ontdoen,
aangenomen dat zij die in bezit had.

"Het gerucht van het ongeval was reeds tot Scotland Yard doorgedrongen
en de heer Forbes, de detective, kwam onmiddellijk en begon met kracht
het onderzoek. Wij huurden een _hansom_ en binnen een half uur waren wij
aan het ons opgegeven adres. De deur werd geopend door een jonge vrouw,
die Mrs. Tangey's oudste dochter bleek te zijn. Haar moeder was nog
niet thuis gekomen en het meisje liet ons in de voorkamer en verzocht
ons daar op de komst van haar moeder te wachten.

"Ongeveer tien minuten later hoorden wij aan de deur kloppen en nu
begingen wij een ernstigen misslag. In plaats van zelf de deur te
openen, lieten wij het meisje dit doen. Wij hoorden haar zeggen:
"moeder, er zijn hier twee heeren, die op u wachten om u te spreken," en
een oogenblik later hoorden wij het geluid van voetstappen door de gang.
Forbes stiet de deur open en allebei liepen we naar de achterkamer of
keuken, maar de vrouw was er eerder dan wij. Zij staarde ons met
tartende blikken aan, en toen zij mij plotseling herkende, kwam er een
uitdrukking van verbazing op haar gelaat.

"Hé, als dat niet mijnheer Phelps van het ministerie is!" riep zij.

"Kom, kom, wie dacht gij dan wel dat wij waren, toen gij voor ons
wegliept?" vroeg mijn metgezel.

"Ik dacht, dat gij de deurwaarders waart. Wij hebben eenige
moeilijkheden met een leverancier."

"Die verklaring komt ons niet waarschijnlijk voor. Wij hebben reden te
gelooven, dat gij een papier van groot gewicht uit het ministerie van
buitenlandsche zaken hebt gestolen en dat het uw plan was, dit hier te
verbergen. Gij moet ons naar Scotland Yard volgen om gefouilleerd te
worden."

"Haar protesteeren en tegenstribbelen hielp niets. Er kwam een rijtuig
voor en met ons drieën reden we weg. Eerst hadden wij de keuken en in 't
bijzonder het keukenvuur onderzocht, om te zien waar zij de papieren kon
hebben gelaten in de oogenblikken, dat zij alleen was. Er was geen spoor
van asch of snippers te zien. Toen wij te Scotland Yard waren
aangekomen, werd zij dadelijk door een vrouwelijke beambte gefouilleerd.

"In angstige spanning wachtte ik de terugkomst van deze af. Er was zelfs
geen spoor van de papieren bij de vrouw gevonden.

[Illustratie: "Hé, als dat niet mijnheer Phelps is!"]

"Voor de eerste maal stond nu al het verschrikkelijke van mijn toestand
mij klaar voor de oogen. Tot dusverre had ik gehandeld en de handeling
had mij geen tijd tot nadenken gelaten. Ik had er zoo vast op gerekend,
het tractaat terug te krijgen, dat ik er niet aan had gedacht, wat de
gevolgen zouden zijn van het tegendeel. Maar nu was er niets meer aan te
doen en ik had overvloed van tijd, mij in mijn toestand in te denken.
Het was verschrikkelijk. Watson weet ook, dat ik een zenuwachtige,
gevoelige jongen op school was. Mijn aard is zoo. Ik dacht aan mijn oom
en aan zijn ambtgenooten in 't ministerie; aan de schande, die ik over
hem had gebracht, over mij zelf en over iedereen, die tot mij in
betrekking stond. Wel is waar was ik het slachtoffer van een
buitengewoon ongelukkig toeval! Maar bij ongevallen, waarbij
diplomatieke belangen op het spel staan, wordt geen toegevendheid
gebruikt. Ik was geruïneerd, schandelijk, hopeloos geruïneerd. Ik weet
niet, wat ik deed. Ik geloof, dat ik een scène veroorzaakte. Ik heb nog
een flauwe herinnering van een groep beambten, die om mij heen stonden
en hun best deden om mij tot bedaren te brengen. Een van hen reed met
mij naar het Waterloo-station en bracht mij naar den trein voor Woking.
Hij zou mij, geloof ik, tot aan huis begeleid hebben, was Dr. Ferrier,
die naast mij woont, niet met denzelfden trein naar huis gereisd. De
dokter was zoo vriendelijk zich met de zorg voor mij te belasten, en hij
deed daar wel aan, want in het station kreeg ik een zenuwtoeval en voor
ik nog te huis was aangekomen, was ik razend krankzinnig.

"Gij kunt u voorstellen, hoe ze hier te moede waren, toen de dokter hen
wakker schelde en zij mij in zoo beklagenswaardigen toestand vonden. De
arme Annie en mijn moeder waren geheel verslagen. Dokter Ferrier had aan
het station genoeg van den detective gehoord, om haar in 't kort mede te
kunnen deelen, wat er gebeurd was. Daar het duidelijk was, dat ik langen
tijd ziek zou blijven, moest Joseph deze mooie slaapkamer afstaan, die
voor mij als ziekenkamer werd ingericht. Hier, mijnheer Holmes, heb ik
langer dan negen weken gelegen, zonder bewustzijn, ten prooi aan
sloopende zenuwkoortsen. Hadden mejuffrouw Harrison en de dokter mij
niet goed verzorgd, ik zou nu niet met u kunnen spreken. Annie heeft mij
overdag verpleegd en een ziekenverpleegster paste mij bij nacht op, want
in vlagen van verstandsverbijstering was ik tot alles in staat.
Langzamerhand kreeg ik mijn verstand terug, maar eerst de laatste drie
dagen is mijn geheugen volkomen teruggekeerd. Somwijlen komt de wensch
bij mij op, dat dit niet zoo ware. Het eerste wat ik deed was te
telegrafeeren naar mijnheer Forbes, die de zaak in handen had. Hij kwam
over en verzekerde mij, dat men, ofschoon alles in 't werk was gesteld,
niets had gevonden, wat tot ontdekking van de bedrijvers van den
diefstal kon leiden. De bode en zijn vrouw waren nauwkeurig
gefouilleerd, zonder dat iets aan 't licht kwam. Toen viel het
vermoeden der politie op den jongen Gorot, die, zooals gij u herinneren
zult, op den bewusten avond langer dan gewoonlijk op het bureau bleef.
Dit en de omstandigheid, dat hij een Franschen naam draagt, waren
inderdaad de eenige redenen, die de op hem rustende verdenking konden
wettigen. Ik was echter nog niet met mijn werk begonnen, eer hij vertrok
en zijn familie behoort, wat de afkomst betreft, wel tot de Hugenooten,
maar in sympathieën en traditiën even goed tot de Engelsche natie als
gij en ik. Er werd niets ontdekt, dat hem in de zaak kon betrekken. En
zoo is nu de stand van zaken. Op u, mijnheer Holmes, is mijn laatste
hoop gevestigd. Stelt gij mijn hoop teleur, dan is mijn eer en mijn
positie voor altijd verloren."

De zieke zonk, vermoeid door zijn lang verhaal, in zijn kussens terug,
terwijl zijn verpleegster hem een glas van een opwekkenden drank
inschonk. Holmes bleef stil zitten, het hoofd achterover en zijn oogen
gesloten, een houding, welke iemand, die hem niet kende, zeer
onverschillig mocht toeschijnen, maar die mij aanduidde, dat hij in
gepeins was verdiept.

"Uw mededeelingen zijn zoo duidelijk," zeide hij ten laatste, "dat mij
zeer weinig te vragen overblijft. Daar is evenwel een zeer gewichtige
vraag. Hadt gij iemand verteld, dat u die bijzondere taak was
opgedragen?"

"Niemand."

"Ook niet aan Miss Harrison, bijvoorbeeld?"

"Neen, ik ben niet te Woking geweest in den tijd, die er verliep
tusschen het oogenblik, dat mij de papieren werden ter hand gesteld, en
dat, waarop ik met het werk begon."

"En heeft u ook niemand van uw familie bij toeval gezien?"

"Niemand."

"Was iemand van hen te huis op het bureau?"

"O ja, allen waren er wel eens geweest."

"Indien gij evenwel met niemand van hen over het tractaat hebt
gesproken, bewijst dit natuurlijk niets."

"Ik zeide niets."

"Weet gij iets van den portier?"

[Illustratie: Hoe heerlijk schoon is toch een roos.]

"Niets, behalve dat hij een oud-soldaat is."

"Van welk regiment?"

"Ik heb gehoord van de Colstream-garde."

"Dank u. Ik twijfel er niet aan, of Forbes zal mij nadere bijzonderheden
kunnen mededeelen. De autoriteiten munten uit in het vermelden van
gegevens, ofschoon zij daarvan niet altijd een goed gebruik weten te
maken. Hoe heerlijk schoon is toch een roos!"

Hij liep de sofa voorbij naar het geopende raam en hield den steel van
een mosroos in de hand, met welgevallen neerziende op de liefelijke
roode en groene kleurenschakeering. Hij openbaarde hier een nieuwen trek
in zijn karakter, want ik had vroeger nooit opgemerkt, dat hij veel
belang stelde in voorwerpen uit de natuur.

"In niets is het maken van gevolgtrekkingen zoo noodzakelijk als in den
godsdienst," sprak hij, met zijn rug tegen de vensterblinden leunend.
"De godsdienst kan als een nauwkeurige wetenschap door de redeneering
worden opgebouwd. Het hoogste bewijs van de goedheid der Voorzienigheid
schijnt mij uit de bloemen te blijken. Alle andere dingen, onze
krachten, onze verlangens, ons voedsel, zijn in de eerste plaats voor
ons bestaan werkelijk noodzakelijk. Maar deze roos is iets overvloedigs.
Haar geur en kleuren zijn een veraangenaming van het leven, niet een
voorwaarde daarvoor. Het is alleen goedheid, die iets extra's geeft, en
zoo zeg ik nogmaals, dat wij veel met het oog op de bloemen te hopen
hebben."

Percy Phelps en zijn verpleegster zagen Holmes onder dit betoog met
verbazing en met een uitdrukking van teleurstelling op 't gelaat aan.
Holmes was weer in gepeins verzonken, nog steeds de roos tusschen zijn
vingers houdend. Het duurde verscheiden minuten, eer de jonge dame het
stilzwijgen verbrak.

"Ziet gij eenige kans, dit raadsel op te lossen?" vroeg zij, met iets
scherps in haar stem.

"O, het geheim!" antwoordde Holmes, opeens tot het werkelijke leven
terugkeerende. "Het zou dwaas wezen, te ontkennen, dat het geval zeer
duister en ingewikkeld is, maar ik durf u beloven, dat ik zal trachten
er achter te komen en u van elk opvallend feit in kennis zal stellen."

"Ziet gij reeds eenigen draad?"

"Gij hebt mij er zeven verschaft; maar natuurlijk moet ik ze op de proef
stellen, voor ik over hun waarde een oordeel kan uitspreken."

"Verdenkt gij iemand?"

"Ik verdenk mij zelf--"

"Hoe?"

"Van te snel tot een gevolgtrekking te komen."

"Ga dan naar Londen en onderzoek de juistheid uwer conclusiën."

"Uw raad is uitstekend, Miss Harrison," zeide Holmes, van zijn stoel
opstaande. "Ik geloof inderdaad, Watson, dat wij niets beters kunnen
doen. Vlei u niet met ijdele hoop, mijnheer Phelps. De zaak is zeer
ingewikkeld."

"Ik verkeer, zoolang gij niet terug zijt, in koortsachtige spanning!"
riep de diplomatieke ambtenaar.

"Ik kom u zoo spoedig mogelijk den uitslag mijner nasporingen
mededeelen," zeide Holmes.

"God zegene u er voor, dat gij belooft te komen," riep onze cliënt. "De
gedachte, dat er iets gedaan wordt, schenkt mij nieuwen levensmoed. Ik
moet u ook nog vertellen, dat ik een brief van Lord Holdhurst heb
ontvangen."

"Ha, wat schreef hij u?"

"Zijn brief was koel, maar niet barsch. Ik denk, dat mijn ernstige
ziekte hem weerhield barsch te wezen. Hij herhaalde, dat de zaak van het
hoogste gewicht was en voegde er bij, dat omtrent mijn toekomst (hij
bedoelde mijn ontslag) geen stappen gedaan zouden worden, aleer ik weer
gezond en in de gelegenheid zou wezen, het mij overkomen ongeluk te
herstellen."

"Dat was verstandig en toegeeflijk," zeide Holmes.

"Kom, Watson, wij hebben zooveel in de stad te doen, dat we blij mogen
wezen, als we vandaag met ons werk gereed kunnen komen."

De heer Joseph Harrison reed ons naar het station en weldra zaten wij in
den trein van Portsmouth naar Londen. Holmes was in gedachten verdiept
en deed, eer wij Clapham Junction voorbij waren, ternauwernood zijn mond
open.

"Het is toch aangenaam in Londen te komen langs een van deze lijnen, die
over de stad loopen en u vergunnen op de huizen neer te zien."

Ik meende, dat hij schertste, want ik vond het gezicht vrij treurig,
maar hij verklaarde zich dra nader.

"Zie naar die alleenstaande massieve gebouwen, die boven de leien daken
der omringende huizen uitsteken als eilanden van baksteen boven een
loodkleurige zee."

"De stadsscholen."

"Vuurtorens, mijn vriend! Bakens van de toekomst! Capsules, ieder met
honderden heldere, kleine zaadjes er in, waaruit het wijzere, betere
Engeland der toekomst zal voortkomen. Ik mag toch niet aannemen, dat
Phelps drinkt?"

"Ik zou het niet denken."

"Ik evenmin. Maar wij zijn verplicht, met elke mogelijkheid rekening te
houden. De arme drommel heeft zich ongetwijfeld zelf in moeilijkheden
gewikkeld en 't is de vraag, of wij in staat zullen zijn hem er uit te
redden. Wat denkt gij van Miss Harrison?"

"Een meisje van een vast karakter."

[Illustratie: Want ik vond het gezicht vrij treurig.]

"Ja, maar zij is ook een goede vrouw, of ik vergis mij zeer. Zij en haar
broer zijn de eenige kinderen van een ijzergieter ergens in
Northumberland. Op zijn reis in den voorgaanden winter werd Phelps met
haar verloofd en daarna kwam zij hier om aan zijn familie voorgesteld te
worden. Toen kwam de bekende ramp en zij bleef om haar beminde op te
passen, terwijl haar broer Joseph, die het tegenwoordig leventje lekker
vindt, ook bleef. Gij ziet, dat ik al op eigen hand enkele dingen
gevraagd heb. Maar de dag van heden moet geheel aan het onderzoek
besteed worden."

"Mijn praktijk--" begon ik.

"O, als gij uw eigen zaken van meer belang vindt dan de mijne--" zei
Holmes op scherpen toon.

"Ik wilde zeggen, dat ik wel een dag of twee mijn praktijk kon laten
varen, daar het de slapste tijd van 't jaar was."

"Uitmuntend," riep Holmes, weer goed gehumeurd. "Dan zullen wij
gezamenlijk een onderzoek instellen; ik denk, dat wij moeten beginnen
met een bezoek aan Forbes te brengen. Hij kan ons waarschijnlijk de
bijzonderheden mededeelen, welke wij noodig hebben, tot wij weten, hoe
wij ons licht in de zaak kunnen verschaffen."

"Gij zeidet, dat gij een draad in handen hadt."

"Wel, wij hebben er verscheidene, maar alleen door een verder onderzoek
kunnen we nagaan, of ze eenige waarde hebben. Geen misdaad is moeilijker
op 't spoor te komen dan die, van welke men het doel niet weet. Wie is
in dit geval de persoon, die van den diefstal voordeel kan hebben? De
Fransche gezant, de Russische gezant, iedereen, die het tractaat aan een
van beiden zou kunnen verkoopen; en dan Lord Holdhurst."

"Lord Holdhurst!"

"Het is te begrijpen, dat een staatsman in omstandigheden kan komen,
waarin hij er volstrekt niet rouwig om zou wezen, als zulk een document
bij toeval was zoekgeraakt."

"Geen staatsman met een eervolle loopbaan als Lord Holdhurst."

"Het geval blijft altijd denkbaar, en wij mogen het niet over het hoofd
zien. Wij zullen vandaag den edelen Lord een bezoek brengen en zien, of
hij ons iets kan vertellen. Middelerwijl ben ik reeds met mijn
nasporingen begonnen."

"Nu reeds?"

"Ja, ik heb in het station te Woking aan alle avondbladen in Londen een
telegram gezonden. In al deze bladen zal de volgende bekendmaking
voorkomen."

Hij reikte mij een uit een zakboek gescheurd blad papier over, waarop
met potlood het volgende was geschreven:

"Tien pond sterling belooning voor dengene, die het nommer kan zeggen
van het rijtuig, dat op den avond van den 23en Mei om kwart voor tien
vóór of ongeveer bij de deur van het ministerie van buitenlandsche zaken
iemand uitliet. Adres 221B Baker-Street."

"Gij rekent er dus op, dat de dief in een cab gekomen is?"

"Zoo niet dan kan deze bekendmaking nog geen kwaad. Indien Mr. Phelps'
verklaring, dat er noch in de kamer, noch in de corridors een plaats is,
waar iemand zich kan verschuilen, waarheid behelst, dan moet de dief van
buiten zijn gekomen. Als hij op zulk een regenachtigen avond van buiten
kwam en toch geen spoor van modder op het linoleum achterliet, dan is
het zeer waarschijnlijk, dat hij in een rijtuig kwam. Ja, ik geloof, dat
wij gerust mogen aannemen, dat hij in een huurrijtuig is gekomen."

"Het klinkt waarschijnlijk."

"Dat is een van de draden, waarover ik sprak. Misschien leidt hij ons
tot iets. En dan natuurlijk hebben wij nog het gebeurde met de schel,
het meest eigenaardige van het geval. Waarom zou er aan de schel
getrokken wezen? Zou de dief het uit louter vermetelheid gedaan hebben?
Of deed het iemand, die bij den dief was, ten einde de misdaad te
beletten? Of was het--?" Hij verzonk opnieuw in diep gepeins, doch mij,
die met elk zijner eigenaardigheden bekend was, scheen het toe, dat hem
plotseling iets anders in de gedachte was gekomen.

Om twintig minuten over drie stapten wij uit den trein en na haastig
geluncht te hebben, vertrokken wij onmiddellijk naar Scotland Yard.
Holmes had reeds aan Forbes een telegram gezonden en bij onze aankomst
vonden wij dezen op ons wachten. Forbes was een kleine, schrandere man,
met een scherp geteekend, maar eenigszins vriendelijk gelaat. In zijn
houding tegenover ons was hij beslist koel, vooral toen hij de reden van
onze komst vernam.

"Ik heb al vroeger van uw methodes gehoord, mijnheer Holmes," zeide hij
scherp. "Gij zijt handig genoeg, om van al de gegevens, die de politie
te uwer beschikking stelt, gebruik te maken en dan tracht gij de zaak
tot een goed einde en de politie in discrediet te brengen."

[Illustratie: "Ik heb al vroeger van uw methodes gehoord, mijnheer
Holmes."]

"Integendeel," zeide Holmes. "Onder de laatste drie en vijftig gevallen,
waarin ik een onderzoek heb ingesteld, komen er slechts vier voor,
waarin mijn naam genoemd wordt; van de negen en veertig andere heeft de
politie de eer. Ik neem het u niet kwalijk, dat gij dit niet weet, want
gij zijt nog jong en onervaren; maar indien gij in uw nieuwe betrekking
wenscht vooruit te komen, moet gij mij niet tegen- maar in de hand
werken."

"Ik zou gaarne een paar wenken ontvangen," zeide de detective, van toon
veranderende.

"Welke stappen hebt gij gedaan?"

"Tangey, de portier, is bespied geworden. Wij kunnen niets vinden, dat
tegen hem getuigt. Zijn vrouw is evenwel een slecht perceel. Ik geloof,
dat zij meer van de zaak weet, dan zij laat blijken."

"Hebt gij haar laten bespieden?"

"Wij hebben een van onze vrouwelijke beambten opgedragen op haar toe te
zien; Mrs. Tangey drinkt en onze beambte is tweemaal bij haar geweest,
toen zij goed dronken was, maar zij kon niets uit haar krijgen."

"Ik heb gehoord, dat de deurwaarders bij hen zijn geweest."

"Ja, maar die hebben betaling ontvangen."

"Waar kwam het geld vandaan?"

"Dat was in orde. Hij had zijn pensioen ontvangen. Zij hebben niet het
minste bewijs gegeven, ruim bij kas te zijn."

"Welke verklaring heeft zij gegeven voor het feit, dat zij antwoord gaf,
toen mijnheer Phelps om koffie schelde?"

"Zij zeide, dat haar man zeer vermoeid was en zij hem een beetje
wenschte te helpen."

"Dat stemt overeen met het feit, dat hij een oogenblik later in zijn
stoel zat te slapen. Er is dus niets, dat tegen hem getuigt, behalve het
gedrag van de vrouw. Hebt gij haar gevraagd, waarom zij dien avond zoo
haastig wegliep? Haar haast trok de aandacht van den politieagent."

"Zij was later dan gewoonlijk en wilde graag naar huis."

"Hebt gij er haar op gewezen, dat gij en de heer Phelps, die ten minste
twintig minuten na haar vertrokken, nog voor haar thuis kwamen?"

"Zij verklaart dat uit het verschil in snelheid tusschen een omnibus en
een rijtuig."

"Heeft zij opgehelderd, waarom zij bij haar thuiskomst onmiddellijk naar
de keuken liep?"

"Zij zeide, omdat zij daar het geld had, waarmede zij de deurwaarders
wilde betalen."

"Zij heeft ten minste, zie ik, een antwoord voor alles. Hebt gij haar
gevraagd, of zij bij het naar huis gaan iemand ontmoette of nabij
Charles-Street zag slenteren?"

"Zij zag niemand behalve den politieagent."

"Wel, gij schijnt haar goed ondervraagd te hebben. Wat hebt gij nog meer
gedaan?"

"Ik heb den klerk Gorot de laatste negen weken laten bespieden, maar
zonder eenig resultaat. Wij hebben geen enkel vermoeden tegen hem."

"Nog iets anders?"

"Wij hebben niets meer, dat ons tot uitgangspunt kan dienen; geenerlei
bewijs."

"Hebt gij u eenig oordeel gevormd aangaande de oorzaak van het luiden
der schel?"

"Ik moet bekennen, dat het ook mijn aandacht getrokken heeft. Het moet
een vermetel persoon geweest zijn, die brutaal genoeg was bij het
heengaan zulk een alarm te maken."

"Ja, het was wonderlijk. Mijn vriendelijken dank voor hetgeen gij mij
verteld hebt. Als ik u den schuldige kan overleveren, zult gij wel van
mij hooren. Komaan, Watson!"

"Waar gaan wij nu heen?" vroeg ik, toen wij het bureau verlieten.

"Nu gaan wij Lord Holdhurst, minister van buitenlandsche zaken en
toekomstig eerste minister van Engeland interviewen."

Wij waren zoo gelukkig Lord Holdhurst nog in Downing-Street thuis te
vinden; nadat wij onze kaartjes hadden afgegeven, werden wij dadelijk
bij hem toegelaten. De staatsman ontving ons met deftige beleefdheid,
waarvoor hij bekend is, en wees ons elk een crapaud aan ter weerszijden
van den haard. Op het haardkleedje tusschen ons staande, scheen hij met
zijn lange, tengere gestalte, zijn krullend, vroeg grijzend haar, de
type van een niet alledaagsch gentleman; een edelman, die in waarheid
edel is.

"Uw naam is mij zeer bekend, mijnheer Holmes," zeide hij glimlachend,
"en natuurlijk kan ik aangaande het doel van uw bezoek geen onwetendheid
voorwenden. Er is in de bureaux slechts één zaak gebeurd, die op uw
belangstelling aanspraak maakt. Mag ik u vragen in wiens belang gij
optreedt?"

[Illustratie: Een edelman, die in waarheid edel is.]

"In dat van den heer Percy Phelps," antwoordde Holmes.

"Ha, mijn ongelukkige neef! Ge begrijpt, dat onze bloedverwantschap het
mij onmogelijk maakt, hem op eenigerlei wijze te beschermen. Ik vrees,
dat het gebeurde zeer nadeelige gevolgen voor zijn toekomst zal hebben."

"Maar als het document gevonden wordt?"

"Dat zou de zaak natuurlijk veranderen."

"Ik zou u gaarne een paar vragen doen, Lord Holdhurst."

"Zeer gaarne zal ik u alle mogelijke inlichtingen geven."

"Droeg u hem in deze kamer op, het staatsstuk af te schrijven?"

"Zoo was het."

"Dan kunt ge moeilijk beluisterd zijn."

"Dat is geheel onmogelijk."

"Hebt u er nooit over gesproken, dat het uw plan was, het document te
laten afschrijven?"

"Nooit."

"Weet u dat zeker?"

"Volkomen zeker."

"Wel, indien u daar nooit over gesproken hebt en de heer Phelps evenmin
en niemand anders iets van de zaak wist, dan was de dief slechts
toevallig in het vertrek aanwezig, en zijn kans ziende nam hij die
gelegenheid waar."

De staatsman glimlachte. "Gij toont u hier een echte diplomaat," zeide
hij.

Holmes dacht een oogenblik na. "Er is nog een ander belangrijk punt,
waarover ik u wensch te spreken," zeide hij. "Als ik goed heb verstaan,
was u bevreesd, dat het bekend worden van de bijzonderheden van het
verdrag ernstige gevolgen zou hebben."

Er vertoonde zich een trek van misnoegen op het gelaat van den
staatsman. "Zeer ernstige gevolgen inderdaad."

"En zijn ze reeds gekomen?"

"Nog niet."

"Als het verdrag b.v. bij het Fransche of Russische ministerie van
buitenlandsche zaken bekend was geworden, zoudt u daar dan niets van
hooren?"

"Dat zou ik zeker," zei Lord Holdhurst wrevelig.

"Er zijn nu bijna tien weken verloopen en u hebt er niets van gehoord;
wij mogen derhalve aannemen, dat door de een of andere omstandigheid het
tractaat hun niet in handen is gekomen."

Lord Holdhurst haalde de schouders op.

"Wij kunnen zeer moeilijk onderstellen, mijnheer Holmes, dat de dief het
tractaat heeft weggenomen, om het in een lijstje te zetten en op te
hangen."

"Misschien wacht hij, tot hij er een beteren prijs voor kan bedingen."

"Als hij nog eenigen tijd wacht, zal hij er in 't geheel niets voor
krijgen. Binnen weinige maanden zal het verdrag geen geheim meer zijn."

"Dat is van zeer veel belang," zeide Holmes. "Het is natuurlijk
mogelijk, dat de dief plotseling ziek is geworden--"

"Dat hij b.v. een aanval van hersenziekte heeft gekregen," zeide de
staatsman, Holmes een veelbeteekenenden blik toewerpende.

"Dat zei ik niet," zeide Holmes onverstoorbaar kalm. "En nu, Lord
Holdhurst, wij hebben reeds te veel van uw kostbaren tijd in beslag
genomen en wenschen u goeden dag."

"Veel geluk met uw nasporingen, om 't even wie de misdadiger zij,"
antwoordde de edelman, ons naar de deur geleidende.

"Het is een deftig heer," zeide Holmes, toen wij in Whitehall kwamen,
"maar hij heeft moeite zijn stand op te houden. Hij is verre van rijk en
heeft vele uitgaven te bestrijden. Gij hebt natuurlijk ook opgemerkt,
dat zijn laarzen opnieuw gezoold zijn geworden. Nu wil ik u niet langer
van uw beroepsbezigheden afhouden, Watson. Vandaag zal ik niets meer
doen, eer ik antwoord heb op mijn advertentie. Maar gij zoudt mij zeer
veel genoegen doen, als gij morgen met mij naar Woking zoudt willen
gaan, met denzelfden trein als vandaag."

Overeenkomstig onze afspraak kwamen wij den volgenden morgen weer bij
elkaar en samen reisden wij naar Woking. Holmes had geen antwoord op
zijn advertentie gekregen en de zaak was hem nog even duister als te
voren. Als hij wilde, kon hij wat er in hem omging volkomen verbergen,
en aan zijn uiterlijk kon ik dan ook volstrekt niet bemerken, of hij al
dan niet tevreden was over den stand van zaken.

Onze cliënt werd bij onze komst nog steeds door zijn trouwe verpleegster
verzorgd, maar hij zag er nu toch veel beter uit dan den vorigen dag.
Hij stond van zijn sofa op en groette ons, toen wij binnenkwamen, zonder
dat dit hem moeite kostte.

[Illustratie: "Wat nieuws?" vroeg hij.]

"Wat nieuws?" vroeg hij, begeerig iets te vernemen.

"Mijn antwoord moet, zooals ik verwachtte, ontkennend luiden," zeide
Holmes. "Ik heb Forbes gesproken, en ik heb uw oom gesproken en ik heb
een paar maatregelen genomen, die mogelijk tot iets kunnen leiden."

"Gij geeft dus den moed nog niet verloren?"

"In geenen deele."

"God zegene u voor dit antwoord!" riep Miss Harrison. "Als wij moed
houden en geduld hebben, moet de waarheid aan 't licht komen."

"Wij hebben u meer te vertellen dan gij ons," zei Phelps, weer op de
sofa plaats nemende.

"Ik had hoop, dat gij iets zoudt hebben mede te deelen."

"Ja, er is van nacht iets gebeurd, dat wel eens van zeer ernstigen aard
kon blijken te zijn." Bij deze woorden nam zijn gelaat een sombere
uitdrukking aan en was in zijn oogen angst te lezen. "Zoudt gij wel
denken, dat ik begin te gelooven, dat ik het middelpunt ben van een
monsterachtige samenzwering en dat men het zoowel op mijn leven als op
mijn eer gemunt heeft?"

"Ha!" riep Holmes.

"Het klinkt ongelooflijk, want zoover ik weet, heb ik geen enkelen
vijand in de wereld. Zelfs na de ervaring van den afgeloopen nacht kan
ik niet anders zeggen."

"Vertel mij alles, als ik het u verzoeken mag."

"Gij moet weten, dat ik in den afgeloopen nacht sedert het begin van
mijn ziekte voor de eerste maal sliep, zonder dat er een verpleegster in
de kamer was. Ik gevoelde mij zooveel beter, dat ik dacht haar nu wel te
kunnen missen. Op de tafel brandde evenwel een nachtlamp. Te ongeveer
twee uur in den morgen, terwijl ik sluimerde, werd ik door een licht
geraas gewekt. Het was als het geluid van een muis, die aan een plank
knaagt en ik luisterde er eenigen tijd naar, in de meening verkeerende,
dat het inderdaad iets dergelijks moest zijn.

"Toen werd het geluid duidelijker. Plotseling hoorde ik van den kant van
het raam een scherpen metaalklank. Verwonderd ging ik in mijn bed
overeind zitten; er bleef geen twijfel meer aangaande de oorzaak van 't
geraas. Het flauwe geluid was veroorzaakt, doordien iemand een werktuig
door de spleet tusschen het raam en het kozijn dreef en het hardere
knarsen door het met geweld achteruitspringen van de venstersluiting.

"Toen vernam ik niets meer gedurende een tien minuten, alsof de inbreker
wilde wachten, of ik ook wakker was geworden. Daarna vernam ik een zacht
gekraak, alsof het venster langzaam werd geopend. Ik kon mij niet langer
stilhouden, want mijn zenuwen zijn niet meer, wat zij vroeger waren. Ik
sprong uit mijn bed en trok het luik open. Er kroop een man onder het
raam. Ik zag weinig van hem, want hij verdween snel. Hij was in een
soort mantel gehuld, die het benedenste deel van zijn gezicht bedekte.
Van één ding ben ik evenwel zeker; daarvan namelijk, dat hij een wapen
in de hand hield. Het leek mij een lang mes te zijn. Ik zag het
duidelijk glinsteren, toen hij zich omkeerde en wegliep.

"Ik zou hem, als ik sterker was geweest, door het open venster gevolgd
hebben. Nu evenwel trok ik aan de schel om mijn huisgenooten te wekken.
Het duurde nog al eenigen tijd, want de schel hangt in de keuken en de
bedienden slapen allen boven. Nu begon ik evenwel luid te schreeuwen en
daarop kwam Joseph naar beneden en die riep de anderen wakker. Joseph en
de stalknecht vonden indrukken van voetstappen op het bloembed voor het
raam, maar het weer was de laatste dagen zoo droog geweest, dat het een
hopeloos werk was, het spoor over het gras te volgen. Er is evenwel een
plaats op het houten hek aan den weg, waaraan, naar sommigen zeggen, zou
te zien wezen, dat er iemand is overgeklommen; het bovenste deel van het
hek moet daar beschadigd zijn. Ik heb er de politie van Woking nog geen
kennis van gegeven, want ik wilde eerst uw meening weten."

Dit verhaal van onzen cliënt scheen een buitengewonen indruk op Holmes
te maken. Hij stond van zijn stoel op en liep in opgewonden stemming
door de kamer.

"Ongelukken komen nooit alleen," zeide Phelps glimlachend, ofschoon het
duidelijk aan hem was te zien, dat het voorval hem eenigszins geschokt
had.

"Gij hebt zeker uw portie gehad," zeide Holmes. "Denkt gij met mij om
het huis te kunnen wandelen?"

"O ja, ik zou wel van een beetje zonneschijn houden, Joseph zal ook
komen."

"En ik," zeide Miss Harrison, terwijl zij reeds opstond.

"Ik vrees van niet," zeide Holmes, hoofdschuddend. "Ik moet u verzoeken
te blijven zitten, precies waar gij nu zit."

De jonge dame ging zichtbaar misnoegd weer zitten. Haar broeder evenwel
voegde zich bij ons en met ons vieren gingen wij naar buiten. Wij liepen
om het grasperk onder het raam der kamer van den jongen ambtenaar.
Zooals hij had gezegd, waren op het bloembed voetsporen zichtbaar, maar
zij waren voor een deel uitgewischt en zeer onduidelijk geworden, Holmes
bukte zich, om ze een oogenblik goed te bezien, stond toen overeind en
haalde zijn schouders op.

"Ik geloof niet, dat iemand hier veel van zou kunnen maken. Laten wij om
het huis loopen en zien, waarom de inbreker juist deze kamer heeft
uitgekozen. Ik zou denken, dat die lage vensters van de ontvangkamer en
eetzaal hem meer moesten hebben aangetrokken."

"Die zijn van den weg af beter zichtbaar," zeide Joseph Harrison.

"O ja, natuurlijk. Hier is een deur, die hij zou kunnen hebben
opengebroken. Waarvoor dient die deur?"

"Het is de zijdeur voor de dienstboden. Het spreekt vanzelf, dat zij bij
nacht op slot is."

"Hebt gij vroeger ook wel eens zoo'n gerucht gehoord?"

"Nooit," zeide onze cliënt.

"Hebt gij zilverwerk in huis of iets anders, dat de dieven aantrekt?"

"Niets van waarde."

Holmes wandelde rondom het huis met zijn handen in de zakken en een
onverschillig voorkomen, zooals men niet van hem gewoon was.

"A propos," zeide hij tot Joseph Harrison, "gij hebt, geloof ik, een
plek gevonden, waar de kerel over het hek is geklommen. Laten wij daar
eens naar kijken."

De forsche jonge man leidde ons naar een plaats, waar de bovenkant van
het hek was stuk gebroken, een klein stuk hout hing naar beneden. Holmes
scheurde het los en bekeek het nauwkeurig.

"Denkt gij, dat dit in den afgeloopen nacht gebeurd is? Het schijnt al
tamelijk lang geleden, dat dit stuk hout er afgebroken is, vindt ge ook
niet?"

[Illustratie: Holmes bekeek het nauwkeurig.]

"Het is wel mogelijk."

"Aan de andere zijde is niet te zien, dat er iemand naar beneden is
geklommen. Neen, ik geloof, dat wij hier niets wijzer zullen worden.
Laten wij naar de slaapkamer gaan en over de zaak spreken."

Percy Phelps liep zeer langzaam, leunende op den arm van zijn
toekomstigen schoonbroer. Holmes liep vlug over het grasperk, wij beiden
waren lang voor de anderen aan het open venster van de slaapkamer.

"Miss Harrison," zeide Holmes op uiterst beslisten toon, "gij moet
vandaag blijven, waar gij op dit oogenblik zijt. Laat niets u daarvan
terughouden. Het is van het hoogste belang."

"Zeker, als gij het wenscht, mijnheer Holmes," zeide het meisje
verbaasd.

"Als gij naar bed gaat, moet gij de deur van deze kamer aan de
buitenzijde sluiten en den sleutel bewaren."

"Maar Percy?"

"Hij zal met ons naar Londen gaan."

"En moet ik hier blijven?"

"Het is in zijn belang. Gij kunt hem van dienst zijn. Spoedig. Beloof
het!"

Zij knikte toestemmend, juist toen de beide anderen binnenkwamen.

"Waarom blijft gij daar zitten suffen, Annie?" riep haar broer. "Kom
naar buiten in den zonneschijn."

"Neen, dank je, Joseph. Ik heb een beetje hoofdpijn en in deze kamer is
het heerlijk koel en stil."

"Wat zijt ge nu voornemens te doen, mijnheer Holmes?" vroeg onze cliënt.

"Wel, door onze nasporingen betreffende deze minder beteekenende zaak
mogen wij ons gewichtiger onderzoek niet uit het oog verliezen. Het zou
mij van grooten dienst zijn, als gij met ons naar Londen wildet gaan."

"Nu dadelijk?"

"Zoo spoedig, als gij met schik kunt gaan. Zeg b.v. over een uur."

"Ik gevoel mij al sterk genoeg; indien ik inderdaad van eenig nut kan
wezen...."

"Van het grootst mogelijk nut."

"Misschien wenscht gij wel, dat ik daar van nacht blijf."

"Ik was juist van plan, het u voor te stellen."

"Als dan mijn vriend van heden nacht terugkomt, om opnieuw een bezoek te
brengen, vindt hij den vogel gevlogen. Ons aller lot is in uw handen,
mijnheer Holmes, en gij moet ons maar precies zeggen, wat gij wenscht,
dat wij zullen doen. Mogelijk verkiest gij wel, dat ook Joseph met ons
gaat, om bijvoorbeeld op mij te passen."

"O, dat is niet noodig. Mijn vriend Watson is, zooals gij weet,
geneesheer en die zal wel zorg voor u dragen. Wij zullen, als gij er
niets tegen hebt, hier onze lunch gebruiken en dan zullen wij om drie
uur gezamenlijk naar de stad vertrekken."

Zijn voorstel werd goedgevonden, en Miss Harrison vroeg excuus, dat zij
de slaapkamer niet verliet, zooals Holmes haar had aangeraden. Wat mijn
vriend bedoelde, begreep ik niet, tenzij het in zijn plan mocht liggen,
Miss Harrison verwijderd te houden van Phelps, die verheugd over den
terugkeer van zijn gezondheid en over het vooruitzicht, dat er iets
gedaan zou worden, met ons in de eetzaal de lunch gebruikte.

Holmes bereidde ons intusschen nog grooter verrassing, want toen hij ons
naar het station had vergezeld en in een wagon zag zitten, zeide hij
kalm, dat hij niet voornemens was Woking te verlaten.

"Voor ik u verlaat, zou ik u gaarne een paar punten willen ophelderen,"
zeide hij. "Uw afwezigheid, mijnheer Phelps, zal mij in sommige
opzichten eenigszins helpen. Als gij te Londen aankomt, Watson, zoudt
gij mij verplichten terstond met onzen vriend naar Baker-Street te
rijden en daar met hem te blijven, tot ik terugkom. Het treft gelukkig,
dat gij oude schoolkameraads zijt, zoodat gij elkaar wel veel te
vertellen zult hebben. Mijnheer Phelps kan van nacht de logeerkamer
krijgen; ik zal bijtijds voor het ontbijt bij u wezen, want er rijdt een
trein, waarmede ik tegen acht uur aan 't Waterloo-station kan zijn."

"Maar wat wordt er nu van ons onderzoek te Londen?" vroeg Phelps
neerslachtig.

"Daarmede kunnen wij ons morgen bezighouden. Ik geloof, dat ik juist nu
hier van meer onmiddellijk nut kan zijn."

"Gij kunt op Briarbrae zeggen, dat ik morgen avond hoop terug te zijn,"
riep Phelps, toen de trein zich in beweging zette.

[Illustratie: Ik denk niet naar Briarbrae terug te gaan.]

"Ik denk niet naar Briarbrae terug te gaan," antwoordde Holmes, ons een
vriendelijk vaarwel toewuivende, toen wij van uit 't station vertrokken.

Phelps en ik praatten op onze reis over 't geval, maar geen van ons kon
een voldoende reden voor Holmes' nieuwe handelwijze vinden.

"Ik onderstel, dat hij eenigen draad wenscht te vinden, die hem den
inbreker van gisteren nacht kan doen ontdekken, als er althans een
inbreker was," zei Phelps. "Wat mij aangaat, ik geloof niet, dat het een
gewone dief was."

"Hoe denkt gij er dan over?" vroeg ik.

"Op mijn woord van eer, gij moogt het aan mijn zwakke zenuwen wijten of
niet, maar ik geloof, dat er rondom mij een politieke intrige wordt
afgesponnen, en dat om een of andere reden, die ik thans niet inzie, de
samenzweerders het op mijn leven gemunt hebben. Dit klinkt wel
hoogdravend en ongerijmd, maar let op de feiten! Waarom zou een dief
trachten in te breken door het venster van een slaapkamer, waar hij geen
kans heeft om te plunderen en waarom zou hij komen met een lang mes in
de hand?"

"Zijt gij er zeker van, dat het geen inbrekersbeitel was?"

"O neen, het was een mes; ik zag zeer duidelijk de flikkering van het
lemmet."

"Doch om welke reden zoudt gij met zoo vijandige bedoelingen vervolgd
worden?"

"Dat is juist de quaestie."

"Wel, indien Holmes de zaak evenzoo inziet als gij, dan zou dit ons zijn
handelwijze verklaren, dunkt u ook niet? Aannemende, dat uw redeneering
juist is, dan zou hij door den man, die u in den afgeloopen nacht
bedreigde, in hechtenis te nemen, een heel eind op weg wezen om ook den
persoon te vinden, die het scheepvaart-verdrag wegnam. Het is ongerijmd
te veronderstellen, dat gij twee vijanden hebt, waarvan de een u
berooft, terwijl de ander uw leven bedreigt."

"Maar de heer Holmes zei, dat hij niet naar Briarbrae ging."

"Ik ken hem al vrij lang," zeide ik, "en weet, dat hij nooit iets doet
zonder daarvoor een zeer goede reden te hebben," en na deze woorden nam
ons gesprek een andere wending.

Het was voor mij evenwel een vervelende dag. Phelps was na zijn lange
ziekte nog zwak en zijn ongeluk maakte hem klaagziek en zenuwachtig.
Vruchteloos poogde ik zijn belangstelling op te wekken voor de
Afghaansche quaestie, voor de zaken in Indië, voor vraagstukken van
socialen aard, voor alles, wat zijn gedachtenloop eenige afleiding kon
geven. Hij kwam altijd weer terug op zijn verloren tractaat, radende
naar en beschouwingen houdende over hetgeen Holmes zou verrichten, de
stappen die Lord Holdhurst zou doen, de tijdingen die wij den volgenden
morgen zouden vernemen. Bij het aanbreken van den avond werd zijn
opgewondenheid zelfs pijnlijk.

"Stelt gij een blind vertrouwen in Holmes?" vroeg hij.

"Ik heb hem eenige merkwaardige dingen zien doen."

"Maar bracht hij ooit licht in zulk een duistere geschiedenis als deze
is?"

"Jawel; ik heb hem vraagstukken zien oplossen, die nog ingewikkelder
waren dan het uwe."

"Maar geene, waarbij zulke belangen op 't spel staan?"

"Dat kan ik niet zeggen. Wel weet ik met zekerheid, dat hij zijn
diensten heeft verleend aan drie regeerende huizen van Europa in hoogst
belangrijke aangelegenheden."

"Maar gij kent hem wel, Watson; hij is zulk een ondoorgrondelijk man,
dat ik nooit geheel weet, wat ik van hem moet denken. Meent gij, dat hij
veel hoop heeft? Gelooft gij, dat hij verwacht, deze zaak tot een goed
einde te zullen brengen?"

"Hij heeft niets gezegd."

"Dat is een slecht teeken."

"Integendeel. Ik heb opgemerkt, dat als hij het spoor bijster is, hij
dit gewoonlijk zegt. Wanneer hij daarentegen iets op het spoor is, maar
nog niet geheel zeker is van zijn zaak, is hij meest stilzwijgend. En
nu, mijn beste vriend, daar wij in deze aangelegenheid niets verder
komen door ons zenuwachtig te maken, verzoek ik u dringend naar bed te
gaan, opdat gij met frissche krachten de dingen van morgen kunt
afwachten."

Het gelukte mij ten laatste mijn metgezel te overreden mijn raad op te
volgen, ofschoon ik uit zijn opgewonden gedrag kon zien, dat er voor hem
weinig hoop op een verkwikkenden slaap bestond. Inderdaad was zijn
stemming aanstekelijk, want ik zelf lag den halven nacht te hoesten,
peinzende over dat vreemde probleem en daaromtrent honderd
onderstellingen opbouwende, waarvan ten slotte de een mij nog
onmogelijker voorkwam dan de ander. Waarom was Holmes te Woking
gebleven? Waarom had hij Miss Harrison gevraagd den geheelen dag in de
ziekenkamer te willen blijven? Waarom had hij er zoo goed voor gezorgd,
dat de bewoners van Briarbrae onkundig waren van zijn plan, in hun
nabijheid te blijven? Ik kwelde mijn hersens, tot ik bij de pogingen,
voor al deze feiten een verklaring te vinden, in diepen slaap viel.

Om zeven uur werd ik wakker. Terstond begaf ik mij naar Phelps' kamer en
vond mijn reisgenoot van den vorigen dag in zeer opgewonden stemming.
Zijn eerste vraag was, of Holmes reeds was aangekomen.

"Hij zal hier op den door hem bepaalden tijd wezen en geen oogenblik
vroeger of later," zeide ik.

Ik sprak de waarheid, want even over acht hield een _hansom_ voor de
deur stil en sprong onze vriend er uit. Voor het raam staande, zagen
wij, dat hij een zwachtel om zijn linkerhand had, en dat zijn gelaat
zeer barsch en bleek was. Hij trad het huis binnen en ging onmiddellijk
daarna de trap op.

"Hij ziet er uit, alsof hij een nederlaag heeft geleden," riep Phelps.

Ik moest bekennen, dat hij gelijk had. "Enfin," zeide ik, "de sleutel
van het geheim moet waarschijnlijk in de stad gezocht worden."

Phelps zuchtte. "Ik weet niet, hoe het komt," sprak hij, "ik verwachtte
zooveel van zijn terugkomst. Maar gisteren was zijn hand toch niet
verbonden. Wat zou er toch gebeurd zijn?"

"Gij zijt toch niet gewond, Holmes?" vroeg ik, toen mijn vriend de kamer
binnentrad.

"Tut. 't Is niets dan een schram door mijn eigen onhandigheid,"
antwoordde hij, ons goeden morgen knikkende. "Uw zaak, mijnheer Phelps,
is zeker een van de geheimzinnigste, die ik ooit heb nagespoord."

"Ik was bang, dat gij ze beneden u zoudt achten."

"Het is een hoogst merkwaardig onderzoek geweest."

"Dat verband getuigt van avonturen. Zoudt gij ons willen vertellen, wat
er gebeurd is?"

"Na het ontbijt, mijn waarde Watson. Bedenk wel, dat ik van morgen al op
'n wandeling van dertig mijlen de Surreylucht heb ingeademd. Ik denk wel
niet, dat er een antwoord op mijn cab-advertentie gekomen is? Wel, wel,
men mag ook niet verwachten, altijd geluk te hebben."

De tafel was gedekt en juist toen ik wilde schellen, kwam juffrouw
Hudson met de thee en koffie binnen. Een paar minuten later bracht zij
drie couverts; wij schoven alle drie aan tafel, Holmes begeerig wat te
eten, ik nieuwsgierig en Phelps in een stemming van doffe
neerslachtigheid.

"Juffrouw Hudson is voor deze gelegenheid vroeg opgestaan," zeide
Holmes, het deksel van een schotel gebraden kuikens afnemend. "Haar
keuken is een beetje beperkt, maar zij weet even goed wat tot een
uitstekend ontbijt behoort als een Schotsche huisvrouw. Wat hebt gij
daar, Watson?"

"Ham en eieren," antwoordde ik.

"Goed! Wat wilt gij eten, mijnheer Phelps, gebraden vogel of eieren, of
wilt gij u zelf bedienen?"

"Dank u, ik kan niets eten," zeide Phelps.

"Och, komaan! Zie eens, wat op dien schotel daar voor u ligt."

"Dank u, ik zou wezenlijk liever niet eten."

"Nu dan," zeide Holmes, terwijl hij Phelps ondeugend aanzag, "gij zult
er dan toch niet tegen hebben, mij te helpen?"

Phelps tilde het deksel op, gaf een gil en zat daar met een gezicht even
wit als de schotel, waarop hij in de grootste verbazing staarde. Op het
midden van het bord lag een kleine cylinder van blauwgrijs papier. Hij
nam hem op, bekeek hem van alle kanten en danste toen als een gek door
de kamer, drukte den papieren cylinder tegen zijn borst en schreeuwde
het uit van blijdschap. Toen liet hij zich weer in zijn armstoel vallen,
zoo slap en uitgeput door zijn gemoedsbeweging, dat wij hem brandewijn
in de keel moesten gieten, om te voorkomen, dat hij in zwijm viel.

[Illustratie: Phelps tilde het deksel op.]

"Wees bedaard!" zeide Holmes, hem zacht op den schouder kloppend, "het
was verkeerd, u er zoo plotseling mede te verrassen; maar Watson weet,
dat het dramatische iets aantrekkelijks voor mij heeft, waaraan ik nooit
weerstand kan bieden."

Phelps greep zijn hand en kuste die.

"God zegene u! Gij hebt mijn eer gered!" riep hij.

"Wel, mijn eigen eer stond op het spel, bedenk dat ook," zeide Holmes.
"Ik verzeker u, dat het even onaangenaam voor mij is, in een mij
opgedragen onderzoek te falen, als voor u een misslag in een opdracht te
begaan."

Phelps borg het kostbare document in den binnenzak van zijn jas weg.

"Ik heb den moed niet u verder in uw ontbijt te storen, en toch brand ik
van verlangen, om te weten, hoe gij het in handen hebt gekregen en waar
het was."

Sherlock Holmes dronk haastig een kop koffie en wijdde daarna zijn
aandacht aan de ham en de eieren. Toen stond hij op, stak zijn pijp aan
en ging weer in zijn stoel zitten.

"Eerst zal ik u vertellen, wat ik deed en daarna, hoe ik er toe kwam zoo
te handelen," zeide hij.

"Na u aan het station verlaten te hebben, deed ik een wandeling door een
mooie streek van het graafschap Surrey naar een aardig dorpje, Ripley
genaamd, waar ik in een herberg een kop thee dronk en de voorzorg nam,
mijn brandewijnflesch te vullen en een papier met sandwiches in mijn zak
te doen. Daar bleef ik tot het avond was geworden; toen wandelde ik naar
Woking terug, en juist nadat de zon was ondergegaan, bevond ik mij weer
op den grooten weg tegenover Briarbrae.

"Ik wachtte, tot zich niemand meer op den weg bevond--er zijn nooit veel
menschen, geloof ik--en klom toen over het hek, dat den grond der villa
omgeeft."

"De poort was toch zeker open?" riep Phelps.

"Ja; maar ik heb in dergelijke zaken een bijzonderen smaak. Ik koos de
plek uit, waar de drie denneboomen staan en, daarachter verscholen, klom
ik over het hek, zonder de minste kans te loopen door iemand in het huis
gezien te worden. Ik hurkte neer tusschen de struiken van de andere
zijde en kroop van den eenen naar den anderen struik--getuige de
schandelijke toestand van de knieën mijner broek--tot ik het groepje
rhododendrons juist tegenover het raam van uw slaapkamer had bereikt.
Daar hurkte ik neer en wachtte af, wat er verder zou gebeuren.

"In uw kamer waren de jaloezieën niet omlaag en ik zag Miss Harrison
bij de tafel zitten lezen. Kwart over tien deed zij haar boek dicht,
sloot de luiken en verliet de kamer. Ik hoorde haar de deur sluiten en
was er zeker van, dat zij den sleutel in het slot had omgedraaid."

"Den sleutel?" riep Phelps uit.

"Ja, ik had Miss Harrison gezegd, de deur van buiten te sluiten en als
zij naar bed ging, den sleutel mede te nemen. Zij hield zich letterlijk
aan mijn instructiën en zeer zeker zoudt gij, had zij niet goed
medegewerkt, het papier niet in uw jaszak hebben. Toen vertrok zij, de
lichten gingen uit en ik bleef buiten in de duisternis nedergehurkt in
het boschje rhododendrons.

"Het was een schoone nacht, toch viel mij het wachten lang. Men heeft
bij zoo'n avontuur hetzelfde gevoel, dat de jager ondervindt, als hij
aan den oever va

Showing first 200,000 characters. Full text: gutenberg.org/ebooks/29490