← catalogue

Het zwevende schaakbord

by Louis Couperus · Dutch · Gutenberg #14850 · 428,575 chars · public domain (US)

The Project Gutenberg eBook of Het zwevende schaakbord
    
This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States and
most other parts of the world at no cost and with almost no restrictions
whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it under the terms
of the Project Gutenberg License included with this eBook or online
at www.gutenberg.org. If you are not located in the United States,
you will have to check the laws of the country where you are located
before using this eBook.

Title: Het zwevende schaakbord

Author: Louis Couperus


        
Release date: January 31, 2005 [eBook #14850]
                Most recently updated: December 19, 2020

Language: Dutch

Other information and formats: www.gutenberg.org/ebooks/14850

Credits: Produced by Miranda van de Heijning and the Online Distributed
        Proofreading Team


*** START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK HET ZWEVENDE SCHAAKBORD ***




Produced by Miranda van de Heijning and the Online Distributed
Proofreading Team






LOUIS COUPERUS


HET ZWEVENDE SCHAAKBORD


1922


GEDRUKT TER DRUKKERIJ VAN DE WERELDBIBLIOTHEEK


NEDERL. BIBLIOTHEEK
ONDER LEIDING VAN L. SIMONS

MAATSCHAPPIJ VOOR GOEDE EN GOEDKOOPE LECTUUR--AMSTERDAM



EEN WOORD VOORAF


In de meeste gevallen is het woord, dat het eigenlijke werk vooraf gaat,
een woord, dat den lezer doet meesmuilen, want de lezer houdt, in de
meeste gevallen, al heel weinig van "Woorden Vooraf". Als schrijver
dweep ik er ook niet meê, maar, in dit bizondere geval, dit geval van
mijn Zwevende Schaakbord, geloof ik, dat Een Woord Vooraf wel eenigszins
van nut zal zijn en hoop ik, dat de lezer het niet over zal slaan, zoo
als ik zelve met zoo vele Woorden Vooraf tot mijn schade en schande
gedaan heb. Want zie, om den avonturen-roman van Het Zwevende Schaakbord
te lezen, is het volstrekt geen vereischte, dat de lezer zich heelemaal
op de hoogte stelle der Middeneeuwsche Romans van de Tafel-Ronde, het
zij die in de Wallische taal ontstonden, het zij die later door
Chrestiens de Troyes, in het Fransch, in volmaakteren vorm werden
gedicht, maar de atmosfeer, die om dit Zwevende Schaakbord hangt, zal
den meesten lezers wel een heel vreemde zijn, en de schrijver voelt zich
verplicht hen even "er in te brengen", vóór hij zijn Schaakbord laat
zweven....

Laten wij ons dus een oogenblik herinneren, dat, na de grootsche,
epische, maar dikwijls ruw-zedige Middeneeuwsche romans-in-verzen, die,
na Charlemagne's dood, de sagen bezongen der dappere Pairs des grooten
Keizers en waarvan de Chanson de Roland het prachtige voorbeeld is, een
nieuw ideaal ontstaat voor de Ridderschap en voor de Litteratuur, die
haar bezingt. De Kruisvaarders hebben Jeruzalem ingenomen, zij hebben
het Oosten gezien, zij zijn met een Oosterschen schat, zoo wel van
materieele weelde als van morgenlandsche poëzie terug gekeerd in hunne
haardsteden en geheel nieuwe ideeën en idealen schitteren hun voor de
oogen hunner verfijndere zielen. Hun ridderlijke geest is niet meer
alléén bezield door den drang machtig en krachtig te zijn en alom te
overheerschen. Men zoû kunnen zeggen: werd in de Karel-romans een
Frankisch-Germaansch ideaal van macht en kracht naïef-weg nog zonder
veel meer gehuldigd, in de Koning-Artur-romans, die het gevolg zijn der
nieuwe cultuur, staat vooral een geheel Latijnsch ideaal den ridder
zoowel als zijn zanger voor oogen. Dat ideaal is vooral de
"hoveschhede"; de "hoofschheid" is boven alles hèt ideaal. Maar deze
"hoofschheid" is zéér gecombineerd; deze "hoofschheid" bestaat uit eene
zeer samengestelde mengeling: eerstens de nog antieke, blinde trouw en
gehoorzaamheid van vazal aan leenheer, van ridder aan koning, en daarna
de eerbiedige hulde van dien zelfden ridder aan de Vrouw. De Vrouw--zij
werd in Karel-sage en Karel-roman weinig herdacht, zij trad tusschen de
oermannelijke Pairs al zeer weinig met hare teedere vrouwelijkheid op
den voorgrond; zij kreeg van den woedenden, grammen "baroen", die haar
gemaal was, wel eens een vuistslag, die haar het aangezicht tot bloed
sloeg; zij werd, als dit te pas kwam, bij de haren over den grond
gesleurd.... Dit is geheel veranderd. Gebeurt het nog wel eens, dat een
ridder zich aan de Vrouw vergrijpt, zoo wordt hij een "feloen"
gescholden, "een schurk ende een ruffiaen" en iedere "hoofsche" ridder
zal dadelijk voor de beleedigde Vrouw in het krijt treden en zijn bloed
veil hebben om haar te wreken en te verlossen. En de schoonste en hoogst
gehuldigde van alle Vrouwen is de Heilige Maagd, wie de "hoofsche"
ridder zijne innigste "hoveschhede" wijdt en voor wie de vinder, die
Haar bezingt, zijne meest eerbiedige, maar tevens zijn meest galante en
"courtoise" termen zal weten te kiezen.

Een nieuw element in de Koning-Artur-romans is tevens de magië ende de
tooverië. Bedenken wij wel, dat de eerste bronnen zijn de Keltische en
Wallische sagen, die zich om de werkelijk historische figuur van een
zekeren koning, Artur, weven, met herinneringen aan de geheimzinnige
Angelsche wouden, herinneringen aan de Druïden-mysteriën, herinneringen
aan vroegere eeuwen, toen een somber, vreemd half Heidensch, half
Christelijk mystiek element zich openbaarde in eene natuur, die met
zware wolken, eeuwigen wind en geheimvolle wouden en wildernissen, den
bewoner van Wallis, Brittannië, Noord-Frankrijk omgaf. De tijden zijn nu
veranderd; de ridder, uit het Heilige Land terug, in zijn kasteel en
genietende daar tusschen zijne "maisniede"--hof- en huishouding--fijnere
weelde met, door zijn blik op de wereld, verwijde levensopvatting,
wenscht te hooren van "sa propre vie en beau" zoo als Taine[1] het zoo
goed uitdrukt, en de vinder schrijft hem den nieuwen ridderroman, dien
de jongleur hem toezingt in zijne burchtzaal, terwijl de veêler, op
zijne veêl, het epische reciet begeleidt. De edelvrouwen hooren toe,
bekoord om de nieuwe "hoveschhede", die "courtoisie", waarbij zij niets
dan gewonnen hebben in de "vernoye" of verveling van haar niet altijd
amuzante burchtleven. De ridder herkent in de "jeeste", de "chanson de
geste", als de roman heet, zijne eigene, ridderlijke lotgevallen, maar
gefestoeneerd met allerlei cier en zwier: draken bekampt hij er in en
wel honderd vijanden verslaat hij alleen in een enkele ure; reuzen
bestrijdt hij en verschrikkelijke reuzinnen en dan bekoort hem vooral te
hooren van die zonderlinge tooverië, van die mysterie-volle magie: de
Heilige Graal, waarnaar de Ridders van Tafel-Ronde op
"queste"--zoekingstocht--gaan; de Speer van Longinus, die Gods Zone, aan
het Kruis, stak onder het harte en sedert, bloedende, Zweeft door de
luchten.

  [1] Histoire de la Littérature Anglaise.

Het is merkwaardig, hoe, in deze berijmde ridderromans--en rijm en
rhythme zijn wel veel luchtiger en bevalliger geworden dan zij in de
zware, monotone _couplets similaires_[2] van de vroegere Karel-romans
waren--deze tooverië, deze magië verwant is aan zekere verfijnde
werktuigkunde, waarmede vermoedelijk in die, na de verzwijmde
overbeschaving der Oudheid, op nieuw naïef gewordene, eerste
Middeneeuwen, door knappe en handige werktuigkundigen, toovenaars en
magisters van occulte wijsheden, indruk kon worden gemaakt op eenvoudige
geesten, zelfs op ridderlijke. Zoo heeft men dus de tooverfonteinen, die
een "bain de Jouvence" verschaffen, de Wonderboomen, van goud, waarop
gouden vogeltjes zingen en tal van meer verschijnselen van magie,
dikwijls op te vatten als meer of minder effectvolle, gecompliceerde,
werktuigkundige scheppingen, waarom tevens de fantazie van den "vinder",
de trouvère, die zijn roman dicht, niet zelden een dichterlijk waas
weeft, en niet altijd den lezer verraadt, dat de gouden Wonderboom met
de zingende vogeltjes hol is en boven een "duwiere"--gewelf--geplant
staat, in welk "duwiere" zestien mannen met acht blaasbalgen wind
toejagen om de vogeltjes te doen zingen.

  [2] _Couplets similaires_ herhalen in de Karelromans een treffende
  situatie twee, drie malen, met weinig verschil van uitdrukking. De
  versregels, bestaande uit tien lettergrepen, van het dikwijls zeer
  lange couplet--van drie tot honderd regels toe--eindigen op den
  zelfden rijmklank of assonantie, wat op ons een zeer zwaren,
  vermoeienden indruk maakt.

  De Artur-romans zijn daarentegen gedicht in elegante, licht
  trippelende verzen, van niet meer dan acht lettergrepen, twee aan twee
  door zuiver consoneerende rijmen verbonden tot een zeer bevalligen en
  toch epiesch blijvenden verhaaltrant.

In deze vreemde, oneigenlijke, ridderlijke, naïef-tooverachtige
atmosfeer--wij mogen haar zoo ongeveer in de elfde eeuw denken, even
voor de Gothiek, met nog den Romaanschen boog gecirkeld in den
ridderburcht, die zich in haar vroeg mediaevale waas verduidelijkt,
wenscht de schrijver zich eenigen tijd van de werkelijkheid onzer eigene
eeuw te verstrooien en noodt hij den lezer meê. Onmiddellijk
geïnspireerd is hij geworden door de Midden-Nederlandsche, vermoedelijk
oorspronkelijke dichting: de Roman van Walewein, door Penninc en Pieter
Vostaert, in den jare 1350 geschreven[3].(Of onze "Walewein" een
origineele schepping is of een bewerking en vertaling van een Roman de
Gauvain is een geleerde kwestie, die ons hier niet behoeft bezig te
houden). Prof. W.J.A. Jonckbloet gaf onzen Roman van Walewein naar het
handschrift uit, dat berust in de Bibliotheek der Maatschappij van
Nederlandsche Letterkunde te Leiden. De hedendaagsche schrijver, die dit
werk, tijdens zijne jaren lang geledene studiën in de Geschiedenis onzer
Nederlandsche Litteratuur bestudeerde en voorts voor zijn genoegen
herlas, heeft altijd gemeend: hier is een bron, om eens een eigene
schepping uit te doen wellen. En dit oogenblik is gekomen. Het Zwevende
Schaakbord is geschreven en... een soort humoristisch vervolg geworden
op den Midden-Nederlandschen roman van Penninc en Pieter Vostaert.

  [3] Hoewel in 1350 geschreven, denke men de handeling van den
  Walewein--en ook van mijn Zwevende Schaakbord--niet later dan het
  eerste begin der Elfde Eeuw en dan nog in de regionen der fantazie en
  niet der werkelijkheid....

Het Zwevende Schaakbord vertelt de avonturen van ridder Walewein na
zijne eerste "queste", maar laat eene periode van tien jaren verloopen.
De moderne schrijver noemt zijn ridderheld Gawein. Gawein is ook vaak de
naam van Walewein, wiens Keltische naam luidde bij de Wallische dichters
Gwalchmai (Valk van den Slag), vaak verlatinizeerd tot Galvanus of
Walganus. De schrijver heeft gemeend, dat Gawein stoerder en sterker
klonk dan het wel slappere Walewein. Hij heeft twaalf ridders geplaatst
rondom Koning Arturs Tafel-Ronde: dit getal wisselt wel eens in de
Middeneeuwsche romans, zelfs met vijftig, maar twaalf ridders zijn
genoeg voor schrijver en lezer om uit elkaâr te houden. Verder laat de
schrijver zijne ridders en edelvrouwen spreken een taal, die niet modern
Nederlandsch is. Dat zij geheel zuiver grammatikaal Midden-Nederlandsch
zijn zoû, durft de schrijver niet beweren. Hij had, na eene
verfrissching zijner studiën van jaren geleden, het wel op zich durven
nemen zijn sterken helden en zoete heldinnen zuiver grammatikaal de taal
huns eigenen tijds in den mond te leggen, maar vreesde, dat het voor den
lezer dan wel heel moeilijk zoû geweest zijn den dialoog te volgen. De
schrijver heeft dus een middenweg gekozen: hij emailleerde de gesprekken
van Lancelot en de koninginne Guenever, van Gawein en de zoete Ysabele
met Midden-Nederlandsche termen en tikjes; hij incrusteerde er zelfs
zijn eigen beschrijvenden stijl mede en spreekt dus wel eens van een
"foreest" in stede van een "woud" en van een "liebaert" in stede van een
"leeuw". Hij hoopt, dat noch dialoog, noch beschrijvende stijl op deze
manier, die een zekere "locale kleur" geeft, den beschaafden lezer
moeilijkheid bare, en dat de eerst fronsende lezer--om zoo veel
Midden-Nederlandsch email--spoedig de brauwen ontfronsen zal en wel heel
gauw op de hoogte zal komen. Moge professor en geleerde in onze
Midden-Nederlandsche Taal- en Letterkunde--mochten zij in een oogenblik
van verstrooiïng dit Zwevende Schaakbord wel willen volgen--den modernen
trouvère niet al te streng oordeelen over zijn maar hier en daar,
grillig-weg, Midden-Nederlandsch getint Nederlandsch, dat geen geleerde
creatie wil zijn, maar niet meer dan de vroegere chanson-de-geste of
ridderroman zelve was: eene "littérature d'agrément", die nu wel geen te
burcht gekomene Kruisvaarders wenscht te verstrooien, maar alleen de
pretentie heeft den modernen lezer een oogenblik te vermaken, en
misschien zelfs wel te ontroeren, want, we weten het nog allen heel
goed: het recept van den Humor is niet anders dan heel eventjes maar
ontwelden traan met heel eventjes maar ontlokenen glimlach te mengen en
vooral niet te doen snikken en schateren....

In het Middeneeuwsche handschrift, en ook in de editie van Prof.
Jonckbloet, komt een afbeelding voor van Gawein, als hij te paard, op
zijn goede ros, Gringolette, het Zwevende Schaakbord achterna rijdt. De
détails van de wapenrusting zijn wel heel curieus; maliëncotte en
wapenrok; helm met neêr geslagen vizier en "halsberg"--dikwijls naam
voor de geheele wapenrusting; soms alleen dubbele, vierkante platen, die
veel op oorkleppen gelijken--; en een ontzettend lange speer. Op
paardehoes, schild, wapenrok en halsberg en zelfs op "artsoen", of
hoogen zadelboog, is overal Gaweins wapen aangebracht, dat zoowel een
leeuwenkop als een everkop kan bedieden: dit hebben de hooge geleerden
niet uitgemaakt, geloof ik. De fiere appelschimmel, het edele strijdros
stapt met zijn berijder langs een naïeven boom aan een naïeve
bloemenweide, die zich met kinderlijk primitief maar gevoelig
perspectief verliest in de hoogte, terwijl het Schaakbord--let wel, met
zeven maal acht velden!--de lucht doorzweeft en den ridder tot volgen
noodt.

Mag ik nog één oogenblik over de uitspraak die ik zoû wenschen voor
mijne half Keltische, half Wallische en Angel-Saksische eigen-namen? Ik
zoû ze het liefst door den lezer gedacht of gezegd hebben--naar mate hij
hard-op of stil voor zich leest--met zuiver Nederlandschen klank. Dat
hij dus zegge: Guenever, met een Hollandsche G, een even aangezweemde
_u_, twee opene _e_'s en een derde _e_ die stom blijft. En dat hij
bij dien naam der zoete koninginne van Logres (spreek uit met een
Hollandsche _g_ en een _s_ aan het slot) niet denkt aan: jenever, want
dat zoû misplaatst zijn. De naam Guenever luidt wel eens later Ginevra,
maar dit klinkt mij te Italiaansch en luidde wel eens héél vroeger, in
de oertijden der Wallische zangers: Jenover en dat klonk mij al weêr te
archaïsch. Ik heb dus Guenever gekozen en den naam van de fee Morgueine
verzoek ik den lezer dus ook te willen uitspreken met een _g_ en even
aangetikte _u_.

Ik heb, hiermede, geloof ik, alles gezegd wat ik als Woord Vooraf had op
het hart. En dus kunnen wijken de wolken, die het ridderlijke verleden
van Tafel-Ronde nog bedekken voor onzen blik, en moge het Schaakbord
zweven....




HOOFDSTUK I


Nu van Riddereeuw de nevels omhoog trekken--dicht gordijn, dat oprolt
voor schouwspel van eeuwen her--zien wij, o toeschouwer, het Land van
Logres en het strekt zich uit als een donkere, scherp geknipte silhouet
van ridderburchten en bosschen, zwart, tegen een rood-blauw geluchte.
Zoo doet het als een romantische achtergrond, als een reusachtige,
donkerrood, -blauw en zwart gekleurde reclameplaat en boven den Burcht
van Camelot, waar Koning Artur hof houdt, verschijnt en verdwijnt, de
wolken door,

  _HET ZWEVENDE SCHAAKBORD_

dat de dappere ridder Gawein zal zoeken en achterlaten om het den Koning
aan te bieden....

Het land van Logres lag toèn, in die toovertijden, dat schaakborden de
wolken doorzweefden, misschien wel in Engeland; het was misschien wel te
vinden in Wallis; het kan echter even goed elders gelegen hebben en het
is misschien heel moeilijk thans uit te maken waar het Land van Logres
lag. Het was zelfs toèn een vreemd land, want er waren geen steden
gesticht en dorpen gebouwd: er waren niets dan bosschen en
ridderburchten; er woonde dus eigenlijk geen volk; ja, er bestònd
eigenlijk geen volk van Logres: er bestonden alleen ridders om hun
Koning Artur heen en die ridders hadden schildknapen en garsoenen; er
bestonden daarbij ook nog toovenaars, en de ridders en de toovenaars
bewoonden de burchten en in de bosschen scholen draken en monsters maar
de eene of andere jonkvrouw, op een witten palafroet, reed die bosschen
dikwijls door, geheel eenzaam, en werd dan betooverd door een toovenaar
of bijna verslonden door den draak maar daarna steeds gered van die
booze noodlottigheden door den dappersten dezer dappere ridders, die dit
elk op zijn beurt wel was.

En nu het vreemde Land van Logres, met zijn bosschen en burchten,
opgerezen is aan den horizon, nu zien wij ook duidelijker zich uit de
ijlere nevels los maken den Burcht van Camelot, waar Koning Artur in
vredestijden verblijf houdt: zoo er al geene steden zijn in het Land van
Logres, de Burcht van Camelot is bijna zoo groot als een stad: er heffen
zich zware muren om heen; tusschen iedere twee muren is gegraven een
diepe gracht en menigertiere toren steekt spiedende over de vlakte, die
den burcht omringt, uit den trans der tinnen, zoo mooi romantisch en zoo
mooi Romaansch vierkantend als tanden tegen de vreemde
reclame-plaatlucht, die is donkerblauw met vuurroode schemering,
misschien van zonsopgang, misschien van zonsondergang, misschien wel van
vuuradem der draken. En nu de Burcht van Camelot zich duidelijker heeft
uitgeteekend voor onze toeschouwende verbeelding, nu zien wij de Groote
Zaal, eveneens Romaansch en romantisch, waar Koning Artur met zijne
ridders aan de Ronde Tafel zit. Het is een Zaal, die is rond als de
Tafel zelve en er om heen gaan de ronde, Romaansche bogen en door de
bogen ruischt, van vogelstemmen vol, de zomermorgen binnen uit de
bloeiende vergieren, die staan vol bloesemende appelaren. En de groote,
ronde zaal is verlucht ende rijk gepinghiert met tal van tafereelen van
wandschildering en die tafereelen bedieden de tallooze heldendaden, die
de Ridders van Tafel-Ronde, niet langer dan tien jaren geleden,
volbrachten ter eere van hun Koning, Artur, die heerscht over het Land
van Logres.

Aan het hoofd van de Ronde-Tafel zit op een troonzetel de Koning en met
hem zitten mede elf Ronde-Tafelridderen aan. Zij zwijgen. Het schijnt,
dat de Koning wacht en dat de ridders om hem heen zich dezen morgen meer
dan gewoonlijk vervelen. De twaalfde ridderplaats, die naast den Koning,
rechts, is verlaten: gevoegelijk ware hij ingenomen door Lancelot, maar
Lancelot--der koninginne amijs--wandelt met gouden-draad-blonde
Guenever, in minziek jolijt, de vergieren door der bloesemende
appelaren; telkens, harentare, verschijnen zij en verdwijnen tusschen de
bloesem sneeuwende twijgen, achter den rooden rugge des Konings en wel
zichtbaar door de Romaansche bogen, wen de zittende ridders schuinoogen
naar het lievende paar. Zij lieven malkanderen reeds meer dan tien
lange, trouwe jaren, Lancelot en koninginne Guenever en hunne liefde is
als een gelukkig en jonstig huwelijk, allen den ridders wel bekend en
misschien Koning Artur ook wel, die Lancelot inniglijk mint, als
misschien wel zijn allerdappersten ridder.

Koning Artur troont op zijn zetel en zijn oude gelaat is vol zorg onder
zijne krone, die de grauwe, lange lokken omspant. De baard, ook zoo lang
en zoo grauw, beweegt soms zacht wippende op en neêr: dat is als Koning
Artur, die wacht, terwijl zijn elf ridders zich vervelen en om beurten
gapen achter de handen, mummelt met goeden, ouden tandloozen mond. 's
Konings gelaat is gelijk aan een verweerd perkament, beschreven door een
geleerden clerk met tal van geschrifts in rooden inkt: dat is om de
aârtjes, die tusschen de rimpels ontsprongen zijn, gelijk roode
fonteintjes tusschen diepere rivieren verdroogd. Koning Artur draagt
--als klaver- of ruiten- of schoppenheer--wij durven hem geen hartenheer
noemen--een hermelijnen schouderkraag over een rooden, fluweelen mantel
en wat hij onder dezen draagt, is moeilijk te zien, om de plooien van
den mantel, om de lokken van zijn baard. Beide, mantel en lokken, maar
de hermelijnen kraag vooral, schijnen van de mot te hebben geleden maar
justement dat even mottige en aangetaste geven aan de koninklijkheid van
Koning Artur een onmiskenbare aandoenlijkheid, die den ouden Koning met
het rimpelgelaat en de bevende, groote, zwaar geaderde handen wel
genegen doet zijn. Zijne ridders zijn hem ook allen genegen en Lancelot
niet het minst, die telkens met de koninginne in amoureuselijk
gedivertier het bloesemend vergier doorwandelt. Ook de altijd jeugdige
Guenever zelve, die "fonteyne aller schoonhede", al was zij meer dan
tien jaren de amië van Lancelot, heeft haar gemaal wel lief, zij het dan
ook als heur grootvâ.

Naast Koning Artur, ter slinke--herinner u, dat ter rechte Lancelots
leêge zetel staat--zit Gawein, met Lancelot de dapperste, zelfs de
allerdapperste. Is hij niet bijgenaamd "der aventuren vader", hoewel hij
niet vele meerdere jaren telt dan elk dier gondere ridders en dat aantal
bedraagt slechts even dertig voor de meesten. Toch schijnt Gawein wel de
oudste van allen, de ernstigste ook, de degelijkste: al gaapt hij wel
eens achter zijn hand, het is meer uit degelijk gemis aan werkzaamheid
dan uit lichtzinnige verveling.

Want Gawein voelt met Koning Artur mede, voelt mede zorg....

Omdat er sind tien jaren geen Aventuur zich voordeed!

Staat de wereld dan stil? Broeien de draken dan geen draakjes meer uit
in de foreesten van het Land van Logres? Berijden er dan geen belaagde
jonkvrouwen meer witte palafroeten door die zelfde foreesten? Moet
keytievige ondeugd dan niet worden gefnuikt en zijn er geen interessante
queste's meer te volbrengen? Zoo de Graal is gevonden en bewaakt wordt
door ridder Perceval in den Burcht van Montsalvat, zweeft er dan nooit
meer eens minstens een Schaakbord de lucht door? Ja, Gawein, naast den
Koning, herinnert zich het Zwevende Scaec: het kwam wiegende
aangezweefd, op een zomerbries... tien jaren geleden....

--Herinnert gij u, mijn vorst? vraagt Gawein den Koning, die de broeder
is zijner moeder.

--Bij gerechter trouwe, ik herinner mij, Gawein, mijn neve en dappere
wigant! mummelt Artur en de baard wipt op en neêr als de tooneelbaard
aan een masker. Het zweefde binnen en zette zich hier voor mij....

De Koning slaat met de vlakke hand op het jaspis-blad van de Tafel. De
slag klétst de zaal door en weêrechoot tusschen der vogelen
gekwinkeleer. De gapende tien andere ridders schrikken heviglijk op.
Guenever en Lancelot staken hunne verliefde wandeling.

--Wat is er? vraagt Lancelot aan den reus Bohort, die zetelt naast
Gawein.

--Wat is er?? murmelt de koningin tot Ywein, den stotteraar, die zetelt
naast Lancelots ledigen zetel.

--Dddàà...r en is niets! stottert tenorelijk Ywein tot zijn vorstelijke
vraagster.

--Niets!! bassigt in bevestigenden ondertoon de reuzige Bohort tot
Lancelot.

--Het Scaec, gaat de Koning peinzende voort; was in velden van
chalcedoon en agaath verdeeld, zeven velden maal acht....

--De stukken, bepeinst Gawein; waren van rooden goude en van zilver
blank gedreven....

--Zij stonden geschaard in rijen....

--Voor eene partië, bij mijne wet!

--Ik deed een zet, heugt Artur zich.

--Onzichtbare hand, heugt zich peinzend Gawein; speelde tegen....

--Ik vervolgde het spel met den onzichtbaren speler....

--"Coninck!" waarschuwde mijn heer.

--Toen......

--Toen... zweefde op dit woord het Scaec weg....

--Voor ik des onzichtbaren spelers zilveren koning schaakmat had
gezet....

--Mijn prins droomde die nacht....

--Dat de partië volbracht moest worden, wilde ik mijn krone niet te loor
en zien gaan!

--Bij Jesu Kerst van Nazarene! juicht Gawein bezield en de andere
ridders schrikken op. Ik zocht en vond u, o prins, dat Zwevende
Scaec...!

--Ik speelde voort!

--Gij wont!

--Het Scaec verdween--weg zwevende als een in de wiek geschotene vogel!

--Maar heerschen bleeft gij over uw Land van Logres! En ik, o mijn
Koning, had, na menigertiere aventure, mijne schoone Ysabele gewonnen!

De Koning slaat op de Tafel. De echo's mengen zich langs de wanden der
Ronde Zale met het vogelengekwinkeleer buiten. Maar niemand schrikt
meer. Ginds, buiten, waait de sluier der koningin rondom het
aanbiddelijke, blond krispe hoofd van Lancelot, als een mist, die hun
kus onzichtbaar doet zijn aan het nooit uitgekeken geschuin-oog der
ridderen.

--Voorwaar! zegt de Koning. En sedert....

--Sedert...! O wee, o wacharme, mijn Vorst!

--Deed geen Aventure zich voor!

--Tien jaren geleden, bij Sint Michiel! heugt zich Gawein; gingen wij
nooit ten disch voor Aventure zich had gekond!

--Sedert, klaagt de Koning; wentelden de jaren in veiligheid voort en
gastreerden wij in belanglooze vrede....

--Iederen vesper, iederen vesper!

--En meldde nooit ende nie zich een jonkver meer aan, die gewroken moest
worden?

--Nimmermeer! Nimmermeer!

--Veronveiligde een draak nooit ende nie meer de immer onveilige
foreesten van Logres?

--Nooit ende nie, ai, nooit ende nie!

--Zweefde nooit meer een bloedige Speer, een heilige Vaas, een betooverd
Scaec het geluchte door om een hoofschen ridder ter queste te nooden?

--Geen Speer! Geen Vaze! Geen Scaec zelfs, mijn prins! En mijne Ysabele,
o lace, zij stierf!

--Ik wacht! Ik wacht! klaagt de Koning.

En het oude hoofd knikt in zijn wippenden baard op zijn hermelijnen
mantelkraag.

De koninginne, Guenever, nadert hem liefdevol.

--Oûvadertje, zegt jolijselijk de "fonteyne aller schoonhede" en hare
stem is als het murmelen van zangerig water, terwijl zij haar gemaal de
blanke handekens legt over de princelijke schouders van even motputterig
hermelijn. Oûvadertje, troost u van daag zoo geen Aventuur zich kondt.
Zie, de dag is zalig vroô van zonneschijn; de appelbloesems zijn blijde
van wondere belofte; menigertier vogelijn kwinkeleert er bijna zoo
zuiverlijk als de gulden vogelen, die Merlijn mij zingen doet op de
twijgkens van den tooverboom in mijn Vergier der Vreugde en ik wil, dat
gij de zoo zoete lente ademt, in steê van hier steeds te beiden aan deze
Ronde Tafel, tot Aventuur zich meldt! Oûvadertje, bij mijne rechte
trouwe, sta op en kom mede spanseeren met Guenever, die u lief heeft en
met Lancelot, die ook zoo veel van u houdt!

En de koningin, ter eene, Lancelot ter andere zijde buigen zich over 's
Konings schouderen. De Koning schouwt van den een naar de ander. Zij
zijn beiden zoo schoon en van liefde stralend. Hij, zoo blond en zoo
sterk; zij, zoo blond ook en zoo bevallig! Hij, zoo breed in zijn
geluw-en-zwart fulpen surcoet, die zoo nauw om zijn heldhaftige
ridderlijf spant; zij, zoo smal in heur nauwe slope van goudsindaal,
door de smalle bandekens hermelijn omzoomd, terwijl heur haar als gouden
draad schittert tusschen de mazen van het ronde net, dat de roode
robijnen bezetten en dan met vier robijn-doorvlochten vlechten over hare
maagdjonge schouders en borstekens. En de Koning, verheugd over hun
tweeër schoonheid, staat op, getroost en zegt:

--Zelfs al kondt zich geen Aventure, een dag is schoon, als Lente en
Liefde heerschen.

Gawein, gerezen, volgt, weemoedig om zijne Ysabele, die stierf, den
Koning, die zich verwijdert, een arm zoowel om Guenever als om
Lancelot... volgt vol gepeize en weemoed om het Aventuur, dat zich
beiden laat, tien lange jaren, lace....

En gondere tien andere ridders, luid gapende, rekken zich nu, breed van
armbeweeg, in hun zetels om Ronde Tafel van jaspis en staan dan, van
verveling vervaarlijk, op, 's Konings handslag op de Tafel na doende,
tot de rammelende echo's elkander op een rijtje naloopen langs den wand
van de rijk gepinghierde, ronde zaal....




HOOFDSTUK II


Zij droegen, de tien Ronde-Tafelridders--even als Gawein, die, den
Koning gelijk, verlangt naar Aventure--en als Lancelot, die nooit naar
iets anders dan naar Guenever verlangt--mooie, sonore namen van
Keltischen klank. Bohort, dat was de reus met de basstem en Ywein, dat
was de tenorelijke stotteraar en naast hen wil ik roemen Acglovael en
Sagremort, Gwinebant en Galehot, Didoneel en Mordret, Hestor en
Meleagant. En als zij elkander eens riepen of noemden, deze ridders met
de sonore namen:

--Hei, Galehot! Ha, Gwinebant! Hoor bij Gode doch, Sagremort! Held
Acglovael! Welkom Meleagant en gij, valiante Hestor! Didoneel en
Mordret, dat u God moge eeren! Ywein gij en gij, Bohort, o wigant!

...dan weêrdaverden langs de wanden der burchtzalen, verlucht met de
tafereelen van dier ridders eigene heldendaden, de, niet minder dan de
Keltische, oer-oude adelsnamen, sonoor-klinkende echo's en was het of
lichte donderrommelingen elkander opvolgden onder de lage verwulfsels en
langs de plomp breede pijlers.

Maar er was nog een andere ridder, die nooit aan zat en die heette
alleen maar Keye. Keye... dat klonk niet sonoor tusschen de Keltisch
sonore klanken; Keye, dat klonk geniepig, venijnig; dat was tusschen het
dondergerommel als de steke van een wesp: Keye... Dààr, dààr heb je weêr
een onzachte prik: Keye... Zoo héél even maar: Keye... Meer niet dan een
muggesteek: Keye.... Welnu, toen de Koning, teerderlijk omhelsd
houdende Guenever en Lancelot en gevolgd door den degelijken Gawein,
zich verwijderde door het vergier, trad Keye van ter zijde op en gluurde
schuin spottend, met kwaden scherts, naar de edele vier. Hij loenschte
een weinig met één oog; hij hinkte een weinig met één been; zijn eene
arm was, o een weinig maar! korter dan de andere. Hij had de zoogbroeder
kunnen zijn van den Koning maar hij was het niet want zijne moeder had
hem gespeend om Koning Artur te zoogen. Hij was echter tot drossaet
benoemd en liep steeds met zijn sleutelbos aan zijn gordel. En was Artur
een majesteitelijke Koning geworden, Keye, zonder ooit één heldendaad,
zonder Aventure en zonder liefde, was geworden als een booze dwerg, als
een nijdige gnoom en hij spotte, hij spotte altijd.

Zoo als hij ook nu spotte, achter de edele vier, knikkende met zijn
grauw ruigen gnome-baardkop.

--Schouwt eens wat eensgezinde familie! God geve hun eere, o ridderen!
Wie zijn die?? Vader met dochterlijn en schoonzoon, dacht mij??
Schildknaap er achter? O neen: het is, bij alle Engelen van den Trone,
de wigantenrug van Gawein, die allerdapperste, ook voor de vrouwkens!!
En het is, tusschen Guenevers vrouwruggetje en Lancelots mannerug, de
roode mantelrug van onzen Koning! Ik herken niet zoo goed ruggen als gij
zekerlijk wel doet, valiante ridderen, gij allen, op uwe beurt,
allerdapperste, die steeds ruggen voor u uit zaagt vlieden!

En Keye lachte grinnikend en de ridders, nog na geeuwende en rekkende,
zagen hem norsch van ter zijde aan.

Toen nam oude Keye twee ballen en speelde met zichzelven bal in het
vergier en hinkende was hij lenig en loensch miste hij niet één van de
twee, die hij beurtelings, en onder zijn arm door, op ving.

--Op een goeden dag, zoo helpe God, nek ik hem nog, zeide Bohort. Zoo,
tusschen mijn vuisten: krkk!

En Bohort, met zijn reuzenvuisten, gebaarde of hij eene kele omspande en
wurgde.

De tien ridders traden loomelijk de zaalpoort uit. Zij kwamen op het
opene burchtplein en zetteden zich op de ronde bank, die stond onder een
breedkruinigen kastanjelaar, vol van opgestokene bloesemkeersen. Zij
zetten zich allen ter neêr, de machtige beenen wijd, met nu en dan nog
eens een geeuw.

--Bi caritate, het wordt wel van groote noye tot Camelot! meende Galehot
en gaapte: tien jaar geleden had hij drie draken verslagen en twee
jonkvrouwen bevrijd uit betooverde kasteelen, maar als hij niet gaapte,
glimlachte hij steeds gracielijk als men van de jonkvrouwen en draken
sprak.

--Smacht gij, Galehot, naar uw vierden drake? vroeg Gwinebant, jongste
en schoonste van allen, neef der koninginne en zoo blond als zij: hij
had, heél jong nog, achttien jaren, met Sagremort en Acglovael Lancelot
eens verlost uit het Dal van den Dollen Dans, waar wie was binnen
gedanst, bleef dansen tot hij dood viel.

--Neen ik! zeide Galehot. Bij Sint Jan, dat niet, Gwinebant. Een draak
dooden, onder ons gezegd, is niet zoo roemrijk fayt van wapenen.

--Het gebeest spuwt tòch vier, God weet!? weifelde Sagremort, brauw
gefronst.

--De reus, Sagremort, zei Galehot; dien gij te eenen werf hebt
verslagen, was zekerlijk geweldiger tegenstander dan mijn drie draken
waren.

--Bij den goeden dage! beäamde, klein maar dapper, Meleagant, die ook
wel een paar draken gedood had. Galehot heeft wèl recht!

--Ik, zeide modestelijk Hestor; heb alleen en zonder bijstand tien
keytieve ridderen den een na den ander in den zande doen bijten, eenige
geschaakte damoselen bevrijd maar een draak en heb ik nie vernomen!

--Een drake is met één prikke te pointe in zijn buik al doodelijk
gewond, kleineerde Galehot.

--Spuwt het gebeeste vlamende vier ofte en spuwt het dat niet? vroeg,
brauwen gefronst, Sagremort. Dat is de vrage!

Galehot hief de breede schouderen hoog.

--Wen gij er tegen spuwt, schroeit zijn aâm zelfs niet! Dat is
alleenlijk wat sulferachtig geblaas, dat stinkt.

Hierom schaterlachte Acglovael want hij schaterlachte veel, ook als het
niet van pas kwam, en lachende nog, hoewel het onderwerp des gespreks
heel ernstig was, zeide hij:

--Gij konst toch verstikken wen een drake blies en de luchte om u
bedierf?

--Of het geheele foreest konde in barning geraken! verzekerde boos
Didoneel. Alzoo helpe mij Sint Michiel!

--Of dat konde gaan aardbeven en tempeesten daarbij als het monster uit
zijn spelonk kwam, beweerde ontstemd Mordret: Mordret en Didoneel, die
wel draken hadden bekampt maar nooit ééne damosele bevrijd, vonden het
voor hunne twijfelachtige glorieuzigheid niet aangenaam, dat Galehot
zijn eigen heldendaden zoo verkleineerde....

Maar Galehot bleef de schouders halen.

--Ik herhaal, zeide hij; éene prik te pointe in zijne weeken buik en....
Is een drake eigenlijk wel een drake, Sagremort? Mijn draken en waren
niet meer dan lezarden maar gevlerkt en zoó schadelijk niet!

--De onze waren draken! verdedigde zich Mordet.

En Dioneel zeide somber:

--En maakten wel degelijk groot dangier.

--Even veel dangier als die damoselen, die gij bevrijddet! riep Keye,
knikkerende nu met de ballen.

--Gij zegt wel, Galehot! meende Sagremort en ontfronste de brauwen. Een
draak bestond--misschien?--even min als een reus! Was de reus, dien ik
velde, wel een reus? Of was hij niet dan vileinig ribaud, die een paar
voet hooger was gewassen dan ik??

--Dddd...aar zijn wij het immm...ers al lll...àng over eens, kwam Ywein
aan; dat reuzen ende ddd...raken niet en bb...estaan.

--En Wonder even min, zoo helpe mij Sinte Mariëns Kind! bevestigde
Bohort wat ruw. Wat wij deden, was kinderespel. Wij telden niet meer dan
twintig vroegzomeren, toen wij die aventuren volbrachten en groot jolijt
dreven wen wij er een ridderlijk meende te hebben doorgemaakt maar
eigenlijk was het mallen....

--Met onszelven, viel Galehot in.

--En van alle mijne wonden, ging Bohort voort; heb ik zelfs geen
lijkteeken over omdat ik in den Yvoren Bedde werd verpleegd, waar alle
wonden in één nacht genezen.

Keye's spotlach grinnikte, oud, slecht en venijnig.

--En dus is dat Yvoren Bedde, waar alle wonden genezen, geen tooverbed?
O, Bohort, gij werkelijke reus, je kop is groot als Goliaths maar je
verstande is dorperlijk klein, wees des gewes, man!

--Ik ben die gone, die je om je kwade lachter nog eene werve verderven
zal, heer Keye! dreigde Bohort en liep met beide vuisten open op Keye
toe.

Maar Keye gebaarde of hevige vrees hem beving; hij veinsde te vluchten
achter een boomstam, hoe oud hij ook was, vlug hinkende en riep:

--O, wat felle liebaert! O, wat vreeslijke lioen is los gelaten in dit
vreêzaam vergier! Helpt mij, helpt mij, gij alle Heiligen van Paradise!

Een naderend gesnor snorkte aan door het blauwe geluchte.

--Dat is Merlijn! Dat is Merlijn! riepen door malkanderen de ridders met
groot misbaar en Ywein riep:

--Ddd...dat is Merlijn!!

Acglovael schaterde, niet omdat Ywein stotterde, maar omdat hij wel heel
veel schaterde en van pleizier....

En de ridders wezen malkanderen, nog in de verte, een wijd vliegenden
vogel, die aanvloog, windesnel.

--Op zijn fenix, die ook geen Wonder is! grijnsde Keye den ridders toe.
Maar die geene van gondere wiganten verstaat!

De ridders staarden verrukt omhoog. In der daad, daar zweefde een blauwe
fenix aan, maar zijn vlucht verwekte vreemd rhythmisch geruisch en er
snorde en snorkte iets geheimzinnigs in hem. Zijn smalle nek droeg een
fantastischen vogelkop met pluimen en al zijn geveêrte geleek wel
juweel, zoo schitterde en schakeerde het pauwachtig om hals en oogen,
heel groot en de wijde wieken, waarop hij in cirkel dreef boven den
burcht, schenen wel van blauwe zijde gestrekt. Het was de toovervogel
van Merlijn, den toovenaar en Merlijn zelve bereed hem en zat in het
gouden geveêrte van den hollen rug en richtte hem en wendde hem naar
believen, tot het zwevende tooverdier met zwierige drijfvlucht in den
ronde neêrdaalde in het vergier, op leêg grasplein en toen, trillende,
stille stond.

Merlijn steeg af en naderde hoofsch groetend de ridders. Hij was van
Arturs en Keye's leeftijd, maar omdat hij elken morgen baadde in zijne
fonteine der Jouvence, zag hij er jonger uit dan alle die ridders en
geleek meer een ondeugende jongeling met een baard.

--God van Hemelrijk geve u eere! riep hij luid, terwijl hij, pralende in
gracielijke samaar van rood sindaal, zijn lokken zwart, zijne brauwen
gelijk schorpioentjes opstekende hun scherpe tangetjes en zijn cierlijke
baardje geknipt met felle punt, over het grasplein naderkwam. Ik ben
gekomen om mijn Koning eere te doen, maar is hof dan al gehouden, dat ik
u allen hier aantref in lediglijk vertier en lentegepeise?

--Wij spreken, zeide Sagremort en fronste de brauwen, wat hij steeds
deed als hij twijfelde; of wonderen, reuzen, draken en heldenfayten
bestaan, Merlijn!

--Het Scepticisme heeft jullie in de klauwen, o Sagremort! waarschuwde
Merlijn.

--Het wie? Het wat?? vroeg Acglovael schaterlachende.

--Des Duivels zone, zeide Merlijn. Als jullie vertwijfelen aan jezelf,
gaan jullie stappans na den doode Hellewaart!

--Maar Mordret en Didoneel twijfelen niet, o Merlijn! grinnikte Keye,
van achter een dikken boomstam. En zullen toch niet ten Hemel gaan!

Didoneel en Mordret hoorden hem niet; zij waren te zamen in geheimvol
fluistergesprek. Waarover? Dat wil ik u nog niet zeggen....

--Ik twijfel niet heelemaal, zei Sagremort; maar ik weifel veel,
Merlijn. Zeg mij, Merlijn, is je vliegende vogel werkelijk een vogel van
tooverië? En al die schoone beziensweerdigheden in je burcht, is dat
tooverië? En magië? Als gij met een van zelven snellenden wagen over den
gladden wege vaart, is dat werkelijk dan magië?

--Het is alles magië en tooverië, Sagremort! verzekerde Merlijn. Zoo
goed als de Wonderboom, dien ik der koninginne gemaakt heb en op welks
gulden twijgkens duizend vogelkens kwinkeleeren, en het Yvoren Bedde,
dat ik ook maakte en waarin uw aller wonden genezen.... Het is alles
tooverië, Sagremort!

Keye, om den azuur gewiekten fenixvogel, die stond op het grasplein,
hinkte, oplettende, en telkens luid lachende rond om het enghien.

--Tooverië! riep Keye. Tooverië! Staal is de vogel en zijde, juweel is
zijn kop en zijne oogen zijn diamant en hij snort en snorkt als hij
oprijst, wen Merlijn hem drijft het geluchte in! Hij snort en snorkt
door tooverië! En wie er aan twijfelt, gaat Hellewaart!

--Merlijn! vroeg Bohort. Waarom sinds tien jaren en meer, kondde geen
Aventuur zich aan?

--Is het omdat wij twijfelen? Omdat wij weifelen met Sagremort? Omdat
wij geen lijkteeken overhielden van alle onze verledene wonden?? drongen
om Merlijn de ridders.

--Wacharme! Mocht wederomme Aventuur zich melden, om ons van dit gepeize
te redden!

--Om ons te redden van deze vernoye!

--Ook al geloofden wij niet aan den Aventure! zoo riepen om beurten
Sagremort en Acglovael, Hestor en Meleagant, Galehot en Ywein en Bohort.
Maar Gwinebant, de schoone knape, der koninginne neef, riep niet mede
maar hield Mordret en Didoneel in het oog, wat of die toch smoezelden
zoo met elkaar.

--Hoort! fluisterde tot de ridders Merlijn heel Zacht--om Keye, die
steeds nieuwsgierig, rondom den fenix, hinkte. Ik kan met magië wel een
Aventuur bereiden of liever een Aventuur herhalen zich doen, omdat
eigenlijk alles in dit leven zich herhaalt maar telkens anders en dat
noemen wij evolutië....

--Welk Aventuur?? drongen de ridders rondom Merlijn.

--Eén, fluisterde Merlijn geheimzinner, vinger omhoog; dat alléén Gawein
volbrengen kan en herhalen, omdat hij gelooft en smacht!

--Hij was nooit trouw aan zijn vrouw! zei Galehot; maar trouw bleef hij
aan Wonderwet!

--Hij beminde vele vrouwen, fluisterden de ridderen onder elkaâr; maar
boven haar allen: Het Aventuur!

--Gawein zal het Wonder en Aventuur dan gebeuren! fluisterde Merlijn.
Gawein zal het zich konden. Wat het zal zijn? Ik denk: een Zwevende
Scaec, als het de laatste male reeds was. Komt, lieve vrienden, deze
nacht in mijn burcht, om ons te beraden!

De ridders beloofden het, blij om de samenzwering. Zij beloofden
malkanderen op handslag geheim te houden, dat Merlijn het te gebeuren
Aventuur zoû bereiden.

Keye, met zijn bos sleutels, hinkte weg, om bevel voor het noenmaal te
geven en Merlijn riep tot Mordret en Didoneel:

--Didoneel en Mordret, komt gij ook in mijn burcht deez' nacht?

--Wij zullen komen, Merlijn!! stemden haastig de twee ridders toe,
opschrikkend uit heimelijk tweegesprek.

--En gij, Gwinebant? vroeg Merlijn.

Gwinebant was jonger dan de anderen: over de schouderen was hij breed,
den neus had hij schoon en recht, voorhoofd breed en glad, oogen grauw
en wenkbrauwen bruin, haar had hij krisp en blond, hals sneeuwwit en
rond, zijne lieren bloeiden als rozen, een kuiltje lachte in zijn kin,
om het middel was hij smal: zoo was hij volmaakt naar alle leden.

Hij beloofde Merlijn te komen maar zijn peinzen was noch bij het
aanstaand Aventuur noch bij Didoneel en Mordret, want hij minde een
verre jonkvrouw....

En als hij, zoo als nu, de koninginne, zijne moei, zag dwalen door het
vergier, immer met Lancelot, dien zij minde en wien zij trouw was als
hij haar, zuchtte Gwinebant van onvoldaan verlangen, vooral als hare
wijle woei op den wind en zij zekerlijk malkanderen kusten, onder de
stuivende appelebloesems....

En dan dacht hij aan de jonkvrouw, die hij minde, aan Ysabele, de
schoone, princesse van Endi en Koning Assentijns kleindochter...
Ysabele, die hij niet wist hoe te winnen omdat hij te schuchter was, al
was hij neve van koninginne Guenever....

--Gwinebant, welschoone knape, dien ik krank van minne raad, wilt gij
Lancelot, dien ik niet storen wil, nu dat de koninginne en hij met
malkanderen drijven zoo amoreuselijk dat groote solaes, die zoete
melodië in het appelbloesemend vergier, kond doen, dat ik ook hem beid
in mijn burcht, deez' nacht, om te beraden van nieuwe dingen?

Gwinebant beloofde het.

--Ja, ik Merlijn....

En zuchtte diep want smachtte, naar Ysabele....




HOOFDSTUK III


Die nacht was de Koning van weemoed moê en had zich vroeg te ruste
begeven hoewel de maan licht aan den hemel stond en bosch en burcht zoo
zwart en romantisch Romaansch tegen die klaarte zich teekenden, dat
schoener nacht zich niet denken liet. Door de duistere schaduwen en
blauwwitten lichtval in de schuimblank bloesemende vergieren wandelden
Lancelot en Guenever, of zaten op de marmeren bank en hare wijle, als
witte nevel, waar maan door scheen, sluierde om beider hoofden hun
staâgen kus. Gawein ook was ter ruste getogen, maar Keye, de drossaet,
hoorde in de nacht vreemd rumoer, onderdrukt, en zag uit, uit zijn rond
raamke, hoog in den burcht, zijn neus plat tegen de kleurige ruitkens.
Hij zag ter andere zijde des burchts de kemenade der koninginne verlicht
met een geligen schijn van toortsen en meende, dat zij niet sliep en
Lancelot evenmin, maar dat was bekender zake, waarom Keye niet zoû geven
een aas! Doch, om het rumoer spiedde hij uit in den binnenhof en
werkelijk, in het schuin vallen van maan en van schaduw, die verdeelden
den hof tusschen haar beiden met één lange streep dwars over de muren en
torens en pavement, zag hij de achterhand van een ros, dat, getuigd, een
garsoen bij den teugel hield.... En zag hij Lancelot uitkomen de poort
van den toren van Guenevers porprijs, zag hij de gelige toortsen dooven
en vernam toen meerder paardgetrap en, bij alle engelen van den Trone!
zag hij de geschaduwde of even maan-opgelichte ridderen, te peerd, den
cour uit rijden, dien hij zelve had doen sluiten. Lancelot, opgestegen,
voegde zich in hun midden en zij reden, als schimmen, altemaal weg....
Hij kon ze niet volgen meer, maar waar gingen zij henen? Hij verbaasde;
hij stond versaagd en verwonderd; hij verstond niet, dat in de nacht
alle Koning Arturs ridderen van Tafel-Ronde--want dat Gawein hun
ontbrak, had hij niet bespied--Camelot zouden verlaten om wie weet waar
heen te gaan?! En furieus, dat zij de dichte poorten wisten door te
komen, alle de dichte poorten zekerlijk, die naar alle de bruggen van de
elf grachten toegang gaven, nam hij zijn zwaren bos sleutels, dien, om
niet te rammelen en den Koning te wekken, hij wikkelde in een slip van
zijn mantel, verliet zijn closet en hinkte, een licht in de hand, van
schoentip op schoentip, de sombere, zwijgende gangen van den donkeren
burcht door. Daalde de smalle trappen af, opende zachtkens de hoofddeur,
keek om en om en uit en uit, spiedde éenoogig in duister, hoedde voor
maan zich ter eene en sloop in de schaduw ter andere zijde, naar de
poort, om te zien of zij toe was.... Werkelijk, zij was gesloten en toen
hij haar nu zelve geopend had en uitgekeken naar de tweede poort aan de
andere zijde van de eerste gracht--een brug er over, die opgehaald was,
bevond hij, dat, werkelijk de tweede poort ook gesloten was...! Zoo
vermoedelijk zouden àlle poorten wel gesloten weêr zijn na der ridders
geheimvolle uitvaart en Keye verwonderde zich.... Hoe, bij den rijken
God van Hemelrijk! hadden zij zich alle de verschillende sleutels na
laten bootsen?? En plòts begreep hij: het was Merlijn! Het was het
Wonder, dat zij wel eens betwijfelden omdat zij moê waren des tien jaren
wachtens op Aventuur, maar dat er toch was, vooral in Merlijns euvele
wetenschap! De poorten wederom gesloten, hinkte, schuin oogend met één
oog, Keye terug, boos en bang, zich nijdig vragend wat het er toe deed
zoo vele poorten elken avond met vele sleutels te doen sluiten als toch
Merlijn met tooverkunst... en met Wonder...! Hij rilde nu van vreeze.
Waar waren zij heen, die keytivige feloenen, die booze ribauden? Denken
kon hij zich niet anders dan dat zij waren te Merline-waart maar waarom
en wat speelde hun door de zinnen? Hij sloop weêr terug in den burcht,
sluitende iedere poort achter zich met licht getinkel der sleutels, toen
zijn zoekende hand zich verwarde in den bos en hij er zocht in zijn
mantelslip, het lichtje telkens neêr zettende op het pavement en dan
weêr moeizaam het beurend, in vreemd gespook van geschaduw, tot hij
eindelijk, hinkend en boos, de nauwe gang zich terug af sleepte waar der
ridderen kemenaden uit kwamen.... Tot hij plots hoorde in Gaweins closet
als den diepen zucht van een, die slaapt en zich ommewendt in zijn
slaap.... Hij dus niet? Was Gawein niet mede? Waren alle de anderen wel
mede?? En Keye sloop terug en hij luisterde aan deze deur, aan die deur,
hij ging ter andere zijde, hij legde oor en oog tegen de kier en hij
besloot, dat alle de anderen waren mede getogen want er was niet het
minste geruchte, noch van Bohorts reuzegesnork, noch van schoonen
Gwinebants murmelen in liefdedroom noch van wat ook, dat hem denken kon
doen, dat Ywein de stotteraar, Sagremort de twijfelaar, Acglovael de
lachebek, Meleagant en Hestor of Mordret en Didoneel--die beide
schalken, die nooit een damosel hadden gewroken!--zich te ruste hadden
gelegd. Ook Galehot niet, die zijn draken tot groote kikvorschen
kleineerde? Neen, ook hij niet.... De kameren, nu Keye spiedde, voelden
ledig aan, ja wàren ledig.... En Keye ging terug naar eigen kamerkijn en
hij dacht:

--Wat zweren zij samen, die kwade jongens? Of in welk kwalijk huis gaan
zij zich divertieren....??

       *       *       *       *       *

Maar al rees er ook wel in de foreesten van het Land van Logres,
tusschen de vele burchten, een burcht op, waar schoone en slechte
vrouwen tusschen feloenige ridderen de goede ridders belaagden en binnen
lokten, de elf makkers dezen avond--vergeet niet hunne sonore namen, die
immers zijn Lancelot, Bohort en Ywein, Mordret en Didoneel, Hestor,
Meleagant en Acglovael, Sagremort, Galehot en Gwinebant!--reden rustig
stapvoets, gewapend als steeds maar aan Aventuur niet geloovig, de
zwarte, donkere wegen langs, die zij zoo goed kenden, om dan in eens
tusschen het ijlere, doorzichtige loover uit te komen op vlakte of
viersprong, waar de witte maan over vloeide als loome melk tegen der
boomschaduwen zwarten inkt. Zoo liebaert noch drake school in dat zwarte
of plots dreigend uitschoot over dat wit, het geheimenis weefde er wel
door de geluidlooze stilte of zweefde den ridders voor door den val van
het manelicht en geleidde de zwijgende ruiters naar den burcht van
Merlijn. Slechts brieschte nu en dan een ros en kraakte het kreupelhout
onder zijn ijzeren hoef....

En plotseling, op wijdener opene vlakte, rees de burcht vreemd op, zoo
geheel anders dan Camelot en niet Romaansch en niet middeneeuwsch
romantisch maar meer verrassend Oostersch grillig, met blankere muren,
spitsere torens, flamboyant en Gothiesch reeds, ongemeen nog deze
wereldfantazie, in een wijden, witten rozentuin vol reuzekelken, die
stoomden-uit wolkjes van zichtbaar wit neveligen geur en geen gracht of
wal beschermde het, in de maan als een diamant schitterend, slot. Zoo
scheen het wel een kasteel van blanke tooverië, dat niemand ooit zoude
naderen dan wie wist welkom te zijn en niet plots doorschokt te worden
met den tooverschok, dien veroorzaakten de geheimzinnige, metalen
draden, tusschen de rozen verborgen en die doodden wien hunne hevigheid
voer door het heftig doortrilde lijf....

Zekerlijk zag Merlijn, zagen zijne trawanten reeds van verre door
tooverkijkers van kristal of diamant den stoet naderen, want plotseling
schitterde, bij wijze van welkomstgroet, geheel het slot om poorten en
ramen en torentinnen van licht, heller dan starrenschijn en de grootste
poort week open om een verschiet van diepsten gloed....

--Ik dacht wel, dat het Wònder is, zeide Hestor verblind; waarmede
Merlijn zijn kasteel zoo doet gloeien!

--En tooverië, zeide Meleagant; waarmede hij zonder sparen doodt wie
zich verwart in zijne felle draden, die liggen verholen tusschen de
rozen, serpenten gelijk.

--Vroô ben ik, dat hij ons vroed maakte van zulke booze hinderlage en
dat wij weten den weg tusschen de zoete rozen, lachte Acglovael.

--Rechts af ter poortewaart, mijn lieve gezellen! waarschuwde Lancelot.

--Het is diablerië, die niet en door riddermoed noch kracht ware te
overwinnen! bromde Bohort, onder den indruk.

--Het is dia...dia...dia...bbblerië! was Ywein het eens.

En desniettemin is Merlijn de magiër vol goede prise! loofde de schoone
Gwinebant met zijn stem, die was als een nachtegaal klaar.

--Zouden al zijne treken wel diablerië zijn? twijfelde, brauwfronsende,
Sagremort. Of tooverië zelfs? Of alleenlijk maar...?

--Wat, Sagremort? drongen op hunne rossen de ridders om den twijfelaar
rond. Bij caritate, wàt Sagremort?

--Clerkekonste, die hij weet in praktijk te brengen! Hij leest véél in
heel dikke boeken!

--En al ware het al clerkekonste, die hij weet in praktijk te brengen,
zoude dat dan niet diablerië ook zijn?

--En tooverië? riepen Mordet en Didoneel, om wat mede te zeggen, want
zij waren in eindeloos tweegesprek, fluisterend en de andere ridders
letten hen op: Gwinebants donkere oogen begluurden hen fèl.

--Gij zegt wel, bij Sint Michiel! gaf Sagremort zich wel weêr gewonnen
maar dacht toch na, brauwen fronsende en ontfronsende.

Maar de ridders waren tusschen de rozen, die hoog stengelden en wijd
bloeiden en zichtbaar welriekende stoofden, gereden tot op een
voorplein; er stonden op voetstukken marmeren figuren in het rond,
voorstellende de helden, die gestreden hadden voor en in Troye, waarvan
de blinde Homeros gezongen heeft en de goden en godinnen, die hen
beschermden en er stonden ook Aeneas en vrouw Dido, van wie een zekere
Vergilius eens dichtte in de Latijnsche sprake--de clerken en de
trouvère's dichtten die dichters wel na, en zongen hen na op de lange
schemeravonden in de kasteelen. En de beelden waren zoo schoon, dat de
ridders zich verbaasden, iedere maal, dat zij ze zagen.... Tal van
garsoenen schoten toe, terwijl de ridderen afstapten en grepen bij de
teugels de rossen; een seneschalk naderde met een stoet van dienaren, en
toen de elf ridderen binnen traden, doofde plots, voor de poort nog zich
sloot, al de illumineering van het slot. En verbaasden de ridders steeds
om de prachtige inkomst van breede, marmeren trappen, met de blanke
goden- en heldenfiguren ter weêrszijden bezet en dan die felle gloed,
die straalde òp voor hun blik en doofde dadelijk weêr achter hun tred.
Hoe Merlijn toch meester was over licht en donker! bepeinsden zij allen
nu wel en zij stegen de treden op en Merlijn heette hen wellekom boven
aan de trap en zij vonden, hij was zoo jong niet meer als dien morgen
vlak na zijn Jouvence-bad; hij had een goediger gelaat, meer gerimpeld
en onder zijn puntdiadeem scheen zijn haar even gegrijsd en zijn
gestalte boog even, gebrokener, in zijn stijf van gesteente, scharlaken,
wijde magiërsamaar. Zijne wellieve gasten voerde hij naar een groote
zale, die was van zuilen zoo schoon en doorzichtig als nergens in Land
van Logres een burchtzaal, en de ridders, vol tuitinge van love,
verbaasden.

Toen zeide Merlijn:

--Ik heet u, lieve gezellen, wel dank, dat gij gekomen zijt om samen te
rade te gaan over wat wij bedochten om uit deze vernoie te raken van
aventuurloosheid, die vooral onzen beminden Prins en Gawein zoo bedrukt
en smachten doet. Ik heb bedacht te hunner weldade een Zwevend Scaec
Camelot binnen te laten vliegen, als tien jaren geleden geschiedde, en
zoo gij wilt, zult gij allen mij trouw zijn en niet verraden, nu ik u in
mijn vertrouwen neem, want ik heb u allen van noode. En om u wederom
goed en duidelijk te doen heugen van zoo lang verledene maar voor Gawein
glorievolle Aventure, wil ik u de Verledenheid voor tooveren opdat gij u
allen ziet in de dagen van weleer, toen gij twintig vroegzomeren teldet
en zoo frissche knapen waart, allen vol vertrouwen in Aventuren en
Wonder en Heldenfayten....

En hij wees den elf ridderen elf wijde zetels aan. Zij zetten zich en
Meleagant vroeg:

--Zien wij de Verledenheid wellicht in een grooten smaragd?

--Neen wij, zeide Merlijn. Salomo zag het Verleden in een grooten,
ronden smaragd, die zijn magische spiegel was; ik toon u dat eenvoudiger
op dezen witten wand.

En hij toonde vóór de ridders een witten wand, die was gelijst in
gouden, vlammend geloover en de wand was een vierkant amelaken gelijk,
gespannen strak en ontvankelijk voor alle des Verledens beeltenis.

--Tooverië? Of geen tooverië? vraagde zich Sagremort af. Dat is de
vrage!

--Tooverië! Tooverië! verzekerde Merlijn.

En met eenen doofde de zale van alle lichten en straalde alleen aan de
overzijde des witten wands een geheimvollen lichtbundel uit met felle
stralen: er snorde en draaide iets onzichtbaars, en....

De ridders, plots, zagen in trillend beeld op den witten wand ontrollen
het Verleden zelve, hun eigen Verleden! Zij schrikten heftig op. Te
twijfelen voor Sagremort, niet-te-weten voor Galehot was ondoenlijk, om
dit sobere feit.... Aan den smaragd van Salomo hadden zij misschien
nooit één van allen geloofd; aan Merlijns blanken tooverwand, waarover
het Verleden óp trilde, moesten zij wel gelooven! Want zij zagen zich
allen, maar tien jaren jonger, zitten in de Ronde-Tafelzaal, rondom de
Tafel-Ronde! De Koning, zoo krachtig en fier nog, vergeleken bij den
weemoedigen grijsaard, die hij nu was.... Gawein, reeds ernstig, maar
even jeugdig als zij allen toen waren geweest.... Gwinebant, bijna een
knape, van achttien lentes nauwelijks. En de stoel aan 's Konings
rechterzijde leêg, als dien morgen, want Lancelot met de jeugdige
Guenever, wandelde de bloesemende vergieren door, soms teederlijk door
opgewaaide wijle omwoeld.

--O Wonder! O Wonder!! riepen zij allen. O tooverië! Diablerië! Hoe
doèt gij het, zeg toch, Merlijn? Ons eigen Verleden, wij zien het voor
ons! Het en is niet te gelooven en wij zien het...! Toen... op het
triltafereel over den wand zweefde uit de lentewolken een Schaakbord
binnen en het zette zich, als een vogel licht, voór Koning Artur en de
ridders zagen zich allen even ontstellen maar niet lange omdat destijds
zeer vaak vreemd Aventuur zich meldde. En zij zagen den Koning spelen
met den onzichtbaren tegenspeler en toen het Schaakbord zich weêr
verheffen, weg zweven en verdwijnen in het geluchte....

--O Wonder! O Wonder!! herhaalden zij allen.

Ja, zoo was het eenmaal geweest! Zoo en niet anders! Tien jaren her,
tien jaren her!!

En een huivering, koud, doorvloot hunne elftal heldenzielen, terwijl zij
in den donker Merlijn zagen uit stralen, steeds zichtbaarder, maar
steeds ouder ook, met een grauwen baard, die scheen te groeien....




HOOFDSTUK IV


In het zaalgedeemster zagen de ridders op den strak witten wand voor
zich, als op een levend schilderij, tusschen de al flamboyant Gothische
krullen der omlijsting--stijl der toekomst nog vreemd aan hun
aesthetisch bewustzijn--het laatste Aventuur herleven, het Aventuur van
Gawein, het Aventuur van het Zwevende Schaakbord, dat Gawein den Koning
gezocht had en gevonden na moeitevolle queste. Ja, nu waren zij er zeker
van, dat Merlijn het Verleden op nieuw kon doen zichtbaar zijn,
precieselijk als het geschied was: zij zagen, als het geschied was, zich
allen zitten blijven, om de Ronde Tafel, toen de Koning rondom vroeg wie
hem het Schaakbord zoude zoeken; zij zagen toen Gawein rijzen, zich
wapenen, te paard stijgen op zijn goed ros Gringolette, dat nu nog wel
op stal stond, maar oud en weinig meer wrochte; zij zagen hun gezel zich
in het foreest verliezen en stand houden voor een berg, die hem den weg
versperde; zij zagen den berg, met tooverië, zich openen en Gawein
verslinden en toen plots, zagen zij Gawein in fellen strijd met den
draak, terwijl hem de draak in zijn staart omkronkelde! Dat wat zij
zelven sedert jaren niet meer hadden gezien noch gedaan, een drààk en
eens ridders strijd met dien zagen zij nu, gezeten in hunne wijde zetels
en het was als een schouwspel ten vermake! En zij waren allen zeer
verbaasd en versaagd en verwonderden zich, tot Merlijn eensklaps zeide,
terwijl het licht in de zale als uit groote edelsteenen, jochanten en
karbonkelen, straalde overal uit den wand:

--Verder, mijn valiante wiganten en lieve gezellen, kan mijn conste u
niet toonen het Aventuur van der Aventuren Vader. Mijn diengeesten
vermochten alleen nog Gaweins strijd met het serpent te fixeeren in
hunne enghienen, die het Verleden opzuigen en bewaren voor immer. Maar
wat gij zaagt, is genoeg en zal u herinneren doen hoe het Scaec binnen
kwam zweven, hoe gij allen weifeldet en zoo, zeg ik u, zal op nieuw, nu
Pinksteren nadert, een Scaec op Pinksteren-dage binnen zweven en zult
gij op nieuw, zoo gij mij en Gawein te wille wilt zijn en den Koning
voor sombere geesteskrankte bewaren, aarzelen op te staan om de queste
te volbrengen. Dan zal, als hij reeds deed, Gawein zich verheffen; dan
zal hij ten tweeden male....

Op dit oogenblik weêrklonk een trillende zilveren bel boven een groote
lelie van parelmoêr en Merlijn zeide:

--Vergeeft mij, mijn makkeren en jont mij, dat ik even spreek met mijne
zuster, die is de fee Morgueine en zij is vèrre, in haren burcht en belt
mij op!

De ridders verbaasden zeer, maar Merlijn naderde het toover-enghien der
groote parelmoêren lelie, en hij riep door de bloem heen:

--Hallo!... Wellieve zuster Morgueine, zijt gij daar? Ja... ja, zeker...
Volgeerne zal ik u morgen mijn tooverwagen zenden, die van zelve gaat,
zonder peerdegespan en gij zult zekerlijk er meerder jolijt mede drijven
op de gladde wegen, die uw slot omgeven aan den zoom van de zee, dan ik,
die midden in deze foreesten van Logres toch geen nut van mijn schoonen
wagen heb! Zonder meswende, wellieve zuster, ik zal u den wagen zenden
en gij zult ondervinden hoe ruischloos hij vaart!

De ridders waren opgetogen en verzamelden zich rondom Merlijn, die zich
afwendde van de groote, parelmoêren lelie.

--Wat! riepen door elkaâr Sagremort en Acglovael, Bohort, Hestor en
Meleagant. Bij Sint Jan! Bij Sint Michiel! Bij Maria's Kind, den rijken
Gode van Hemelrijke! Hebt gij met uwe zuster gesproken, Morgueine, die
zoo verre woont aan de zee??

--En waarom en zoude ik niet, wellieve gezellen, mijn gevoeg hebben aan
mijne tooverlelië? antwoordde Merlijn, en zij zagen nu allen, dat hij
geheel veranderd was en verouderd en voor hen stond als een oude man,
als een eerwaardige grijsaard met zilvergrijze lokken, zilvergrijzen
baard. Heeft mijne zuster niet ook in haar slot een dergelike
tooverlelië--eene sprakebloem heeten wij de schoone kelke--, waarin zij
met mij spreekt en waarin zij mij spreken hoort?

--Mm...Mm...Mmm...et wie, vroeg Ywein; zijt gij nog meer verbonden,
Merlijn, door dergelijke sprakeblom?

--Met niemand meer, Ywein, verzekerde Merlijn; want alleen grootste
tooverconste kan deze aansluiting van slot tot slot bewerkstelligen en
met Camelot, lace, zoude het niet en mogelijk zijn omdat onzes Heeren
Konings burcht een huis is naar al te oude zede en costume gebouwd, en
niet abel voor onze laatste uitpeizinge van tooverië. En nu, mijn
ridderen, peis ik in mijn moed, dat gij slapen moet gaan en zoete
droomen hebben, die ik u zenden zal, om morgen, met Pinksterendage,
voorbereid te zijn op het Aventuur van Gawein, dat zich herhalen gaat
ten gerieve van onzen held en ter liefde voor onzen Koning, die
smacht....

De ridderen namen van hun gastheer oorlof met hoofsche manieren; de
wijde deuren openden en over de trappen, in eenen, straalden de lichten
op, die schenen te schijnen en te dooven naar mate Merlijn maar zijn
hand bracht aan een knop van jochant, die hier en daar aan den wand zich
bijna verborg tusschen het nieuw Gothische geflamboyeer van goudene
krullen.... Tot Galehot, die hem had bespied, achter de anderen aan
loopende, nauwelijks toen de seneschalk, naar Merlijns voorbeeld, achter
de trap neer tredende ridderen het licht had doen tanen, zijn hand
bracht aan den jochanten knop, dien hij vond en... het juist gedoofde
licht weer op deed stralen!

--God zij gebenedijd, mijn makkers! riep Galehot. Schouwt eens! Ook ik
ben toovenaar en laat het licht zijn naar mijn wille!!

De andere ridders wendden zich, zagen het stralen waar zij juist achter
zich het hadden voelen dooven en verschrikten hevig. En Bohort riep:

--Ik bid Gode om zijne genade, wellieve Galehot!! Draken heb ik
verslagen, ik en weet niet meer hoe vele, maar vaar heb ik, trots mijn
ridderschap, voor deze duivelsche gloeilampen; hoe hebt gij ze op doen
glanzen??

--Zoo ende niet anders! riep Galehot en deed wederom een lamp aan den
wand opstralen, die juist de seneschalk had gebluscht en hij lachte, de
ridder Galehot. Maar de andere ridders, en zelfs Acglovael, lachten niet
en drongen angstig Galehot niet met die tooverenghiene zijn spel te
drijven....

Niet alle ridders echter waren de trap afgegaan om naar Camelot terug te
keeren. Toen Merlijn terug in de zaal keerde, na den vertrekkenden
uitgeleide te hebben gedaan, vond hij Gwinebant, den neef der
koninginne, misnoegd zitten in een zetel en Lancelot bezorgd voor hem
staan.

--Wat is er, wellieve vrienden? vroeg Merlijn; en waarom volgt gij niet
alle de anderen van Tafel-Ronde?

--Krank is Gwinebant, peis ik, Merlijn, zeide Lancelot, die zijn hand op
des jongelings smal voorhoofd legde. Zijne slapen kloppen met
hamerslagen en zie zelve hoe bleek zijn lieren zijn. Kunt gij hem niet
genezen, Merlijn, gij, die toch alle tooverconsten weet en ook die van
kruiden en heilzame bloem?

Merlijn zag een pooze op den schoonen Gwinebant neer. En toen zeide hij:

--Voorwaar, mijn lieve Lancelot, deze knape, die bloeit anders een roze
gelijk, boven alle zijne gezellen van Tafel-Ronde, kwijnt den lesten
tijd, als een gebrokene lelie.... Bij mijne trouwe, niet moeilijk is het
te raden wat hem scheelt. Hij drijft rouwe, onze lieve Gwinebant, om
liefdes wille, wees des ghewes! Gwinebant, is dat niet zoo?

--Het is zoo, Merlijn, antwoordde Gwinebant en kwijnende vielen zijn
anders zoo krachtige armen langs zijn slank jonge leden. Sedert ik,
maanden geleden, bij het leste tornooi Ysabele gezien heb, de schoone
dochter van Koning Assentijn van Endi, heeft Liefde mijn zinnen gevangen
en vervult mijn geest geen andere gepeize dan die aan de jonkvrouw. Want
de jonkvrouwe Ysabele heeft meer schoonheden te haren deele dan Venus
heeft, de godinne, die over de Minne gebod voert; Ysabele is schooner
dan Helena van Sparta of Ysaude van Ierland, die zoo ongelukkiglijk
Tristan minde; ja, Ysabele is schooner, vergeef mij, o wellieve
Lancelot, dat ik dit zegge, dan onze beroemde koninginne Guenever en wen
ik u beiden spanseeren zie door de bloesemende vergieren, dan weet ik
wel, dat Ysabele verre Guenever overtreft in menigertiere schoonheden,
maar ai mij, wacharme, dan sterft mij ook het harte in mijn borst omdat
ik van vlammen verteer en niet weet hoe ik mijn brandenden dorst zal
drenken!

En minnekranke Gwinebant, gezeten, legde zijn kloppend hoofd tegen
Lancelots hart als om troost bij een vriend te zoeken, toen Merlijn--wat
was hij oud, nu dat het over middernacht was!--vinger tegen voorhoofd
uitriep:

--Ysabele! Ysabele, Assentijns kleindochter!! Maar wellieve vrienden, ik
had nog niet aan haar gepeisd in mijn moed maar wij hebben haar harde
noodig voor ons Aventure, dat zich na tien jaren herhalen gaat! Want
vond Gawein niet Assentijns dochter, Ysabele eveneens geheeten, in den
Burcht van Endi, waar het eerste Scaec werkelijk binnen dreef door het
opene venster en nam hij haar niet en mede en huwde hij haar niet aan
onzes Konings hove en stierf zij niet in kinderbedde! Arme Gawein:
ontrouw was hij haar dikwijls al minde hij haar, zijn Ysabele, zijn
lieve wijf, vol van deugden! En eene kleindochter heeft Assentijn, ik
weet het, van zijn zoon, die omkwam in den strijd tegen Rome en zij is
geheeten als hare moei was: Ysabele! Ysabele, de tweede Ysabele, zij zal
haren oom, Gawein, ontvangen te Endi als eenmaal hare moeie het deed!

Gwinebant was opgesprongen, in groote verwarring.

--Wat meent gij, Merlijn? En wat wenscht gij met al uwe achtergedochten
en toovergepeize?

--Niet anders, o wellieve Gwinebant, dan uw liefde te dienen, zoete
knape! Lancelot, ga terug tot Camelot, en laat mij Gwinebant. En gij,
Gwinebant, vertrouw Merlijn, die nie een kwade toovenaar en was, en
stijg deze nacht nog mede op mijn fenix.... Zoo voer ik u tot Ysabele!

De jonge ridder gaf een kreet van geluk.

--Tot Ysabele! Tot Ysabele! riep hij uit.

Een pooze later reed Lancelot, alleen, in de nacht, terug naar Camelot.
Dat hij zoû binnen komen door alle de poorten, die Keye zorgvuldig
gesloten, had, beloofde hem Merlijn, zoo als hij het den anderen ridders
beloofd had.

En stegen, op de fenix, die Merlijn stuurde, Gwinebant en de toovenaar
op. De jonge ridder zat achter zijn stuurder en verbaasde zich. De
schitterend pauwevervig geschakeerde vogel, met recht gestreken wieken,
azuur in den maneschijn, zweefde hooger en hooger op en uit zijne
diamanten oogen schoten twee bundels felle lichtstralen, die verlichtten
den weg door de lucht en de boomkruinen van het nachtelijk foreest. En
tusschen hemel en aarde, tusschen bosch en sterren, voerde Merlijn
Gwinebant naar zijn liefde. Van gelukzaligheid glimlachte, open zijn
zacht hijgenden mond, Gwinebant, de sterren toe of de zwarte
bladerenzee, beneden even gekabbeld de golven.... Hoe zij zweefden, hoe
de fenix zweefde! Hoe zij vlogen, hoe de fenix vloog! O tooverië, o
heerlijke tooverië van vliegen en zweven, de luchten door, de zomernacht
door, over de wereld, tusschen sterren en bosschen! Tot ginds,
afgeteekend tegen de klare nacht, de zware burchtsilhouet rees van het
slot van Assentijn, Gaweins schoonvader--lace, Ysabele, zijne dochter en
Gaweins lieve vrouwe, zij was verscheiden van deze aarde! Maar Ysabele,
de jonge maagd, en Assentijns kleindochter, die Gwinebant zoo beminde,
zij leefde, dààr in dat slot....!

De fenix cirkelde boven het slot: de vogel, nu geruischloos en
onzichtbaar, door kunst van Merlijn, Merlijn zelve en Gwinebant
onzichtbaar.... Er was een aanzwellend gesuis rondom in de lucht als van
vele vluchtige en luchtige vleugelen: een gesuizel, tevens aanzwellende,
als van honderden stemmen....

--O Merlijn...! begon Gwinebant.

Maar het scheen, dat hij zwijmde, achter Merlijns rug.

--Mijn zoete trawanten! fluisterde naar de lucht, links en rechts,
Merlijn. Mijn trouwe dienaren uit de lucht! Mijn blijde sylfen:
hierheen, hierheen op uw lichte vlinderwieken!! Neemt den jongen ridder
hier bachten mij in uwe armen en geeft zijn lijflijk huls aan mijne
gnomen in het foreest, ter bewakinge, aan mijn goede gnomen, dat zij hem
houden in zoete vaak en voert gij zelve, o sylfen! zijne ziele van
liefde met u tot in Ysabele's droom! Komt! Komt! Neemt hem en voert hem
met u!

Er was even een manestraal door de wolk, die veronzichtbaarde de fenix,
Merlijn, Gwinebant.... En in den manestraal verduidelijkte voor
duizenden geestesoogen, die van boven neêr zagen, het blauwe
tooverenghien, het zwevende fenixdier... verduidelijkten even tal van
zilverige sylfewieken, die waren als van waterjofferen en libellen,
doorschijnende glas, dooraderde vlies: de wolk van sylfen, die droegen
het bezwijmde lijf van Gwinebant, zacht dalende, dalende laag....
Verduidelijkten zij daarna zilveriger, in stralender lijnen, toen zij,
opstijgende uit het duistere foreest, Gwinebants astrale lijf hieven
omhoog in hare armen, in hare handen, liggende levenloos de schoone
jongelingvorm in hare stijging.

--Weeft den droom van hier naar daar, van daar naar hier! fluisterde
bevelend Merlijn en wees van slot naar bosch, van bosch naar slot.

Als met een wijd geweven spinnerag zilverden de ijle draden van slot
naar bosch, van bosch naar slot terwijl Merlijn, onzichtbaar, op den
beweegloos zwevende fenix, zijn staf hoog, staande, verroerloosde...

En het droomeweb, het ijle spinnerag weefde voort, weefde voort,
tusschen aarde en hemel, tusschen ridder en maagd....




HOOFDSTUK V


In hare kemenade lag de princes Ysabele te bed en sliep. In het lage,
bruine, gewelfde vertrek, tusschen der wandtapijten beweeglooze figuren,
die te waken schenen in de zacht gouden schemering van het robijnroode
lampje voor de beeltenis der Moeder Gods, rees het groote, vergulde
bedde, twee treden hoog. Het was harer ouderen bedde, en de princes
Ysabele sliep, als de zede was en de costume, op de eéne plaats, rein en
kuisch, recht haar blonde hoofdje op het rolkussen met kwastjes, de
couverture getrokken tot hare borst en haar eene handje over de deken
heen. Het scheen of zij in haar slaap afwachtte wie haar ter zijde in
het te groote bedde als haar gemaal zoû komen liggen. In de schaduw, die
bruineerde tusschen de rossige gordijnen, lag haar wit gezichteke zoo
zoet als van een kind, met de twee gelokene oogleden onder de duidelijk
geharceerde wenkbrauwboogjes. Hare lippen openden zich in een onbewusten
glimlach. Op een treê van het bedde was, ter zijde, haar
princessekroontje geplaatst. Hare muiltjes stonden zoetjes en recht op
de pelline, die voor het bedde uit lag. Door het éene kruisraam blauwde
een weinig de nacht binnen over de twee vazen met bloemkens in de
vensterbank en achter in het vertrek dommelden goudig de
schemeringen--dat was om het lampje--over het bidgestoelt. Een koperen
wijwaterbak glimmelde. Voor het andere raam waren de luiken half toe; er
blauwde alleen een smalle reep nacht tusschen de kier en het tafeltje
stond daar, met ter zijde het boekenschrijntje: daar rijden Levens van
Heiligen en de door clerken van dien tijd opgestelde, tien jaren
geledene Aventuren der Ridders van de Tafel-Ronde. En het zwart-bruine
hondje lag te slapen, midden in het vertrek.

Onbewegelijk lag de princes Ysabele. Weeze, was zij de kleindochter van
Koning Assentijn, wiens land van Endi grensde aan dat van Logres. Somber
en booze om veel ongeval en smart, die hij geleden had, bewaakte de
Koning zijn laatste spruit jaloerschelijk. Zij mocht het kasteel niet
uit dan met dicht gevolg van vele gewapenden, ter jachte of ten tornooi
of ten pelegrimage en verder bleef zij onverbiddellijk binnen. Twaalf
muren omringden het slot, tusschen iedere twee muren een diepe gracht en
het al omringde een diepe, breede rivier, die was van steeds ziedend
water en wie er in verdronk, verbrandde eveneens. En wie hij zijne
kleindochter toe had bedacht te slapen ter leêge stede in het groote,
vergulde bed, was de oude Koning Clarioen van Noordhumberland, aan wien
Koning Assentijn veel verplicht was, om hulp van wapenen in verleden
krijg en Koning Clarioen wachtte Ysabele te trouwen tot zij zestien
jaren volbracht zoû hebben.

Ysabele wist het en had haar grootvader beloofd een lieve vrouw te
worden voor Koning Clarioen, ook al had hij een grauwen baard en al was
hij bijna als haar grootvader zoo oud. Zij had gelezen in de berijmde
kronijken der clerken, dat Koning Artur, van het Land van Logres, ook
oud was en de koninginne Guenever zeer jong steeds bleef. Zij had ook
gelezen van Lancelot en dat hij een trouw ridder steeds der koninginne
Guenever gebleven was meer reeds dan tien lange jaren, en Ysabele
hoopte, dat, als Koning Clarioen haar gemaal werd, Gode van Hemelrijk,
Sint Marië's Kind, haar ook wel zulk een lieven, dapperen hoofschen,
trouwen ridder zoû jonnen. Zij was vol vertrouwen op toekomst. En zij
lag zoo kalm als een zoet kindeke, recht op het rolkussen, met de oogen
toe, onder de duidelijke brauweboogjes. Ook het sluimerende hondje
bewoog niet. En ook bewogen niet de wakende figuren, uit lichtende als
bewaarengelen op de wandtapijten, in de gouden dommeling der
schemeringen....

Buiten bruiselde nauwelijks de wind, over de boomkruinen van het woud.
Was het wind door de blâren of waren het te vroeg ontwaakte vogelen? Of
was het gesuizel van sylfestemmen, duizenden, maar zoo licht, dat het
Ysabele zelfs niet in den slaap bewegen deed? Het waren geen
vogelvlerken, die tegen de blauw beschenen ruitjes tikten des
kruisraams. Het waren sylfewieken, want zij maakten nauwelijks
geluid.... Dat was toen de sylfen binnen drongen door het raamke, dat
niet voor hen bestond. Noch voor hen afsloot binnen van buiten, kemenade
van lucht.... Binnen drongen, tot zij, duizenden, vulden de kemenade.
Maar zoo licht, zoo luchtig, zoo niets dan nevel onzichtbaar, wat
maneschijn meer, naar het scheen. Het hondje bewoog niet, sliep. Maar
Ysabele had zich lichtelijk omgewend naar de leêge plaats in het bedde.
En haar andere arm bevrijdde zich van de couverture en beide armen
strekten en sloten zich nu als omhelsden zij één, die daar lag....

En zij droomde van Gwinebant en omdat de elfen iets namen van haar
slapende wezen, astrale gelijkenis, droomde Gwinebant, in het foreest,
waar de gnomen zijn lichaam bewaakten, den zelfden droom.

Ysabele droomde, dat zij wandelde met den jongen ridder, wien zij op het
laatste tornooi hare losse, lange mouw had gereikt, opdat hij te harer
eere zoude josteeren tegen de andere ridders en die hij aan den helm
had bevestigd.... Dat zij wandelden, in zoet jolijt ende solaes van
amoers, als de koninginne Guenever en Lancelot, van wie zij gelezen
hadden, waren gewoon.... Over de wallen van het kasteel, door de
vergieren, in de zalen; zelfs, dat zij samen waren in de kemenade, zaten
in de vensterbank, tusschen de vazen met bloemkens, lazen in het zelfde
boek: den Roman van Alexander, den Roman van de Helden van Troje, den
Roman van Lancelot zelven, dien de clerken juist dichtten in deze
dagen....

En toen zeide Gwinebant tot Ysabele, in den droom:

--O schoone jonkvrouwe, ik heb u lief, want gij zijt de roze, die over
alle andere bloemen vol van deugd bloeit in schoonheden.

En Ysabele antwoordde:

--Mijn ridder, vol van deugden en hoveschhede, ik heb u ook zoo lief
sedert het tornooi, toen gij mijn mouwe vast hechttedet aan uw helm en
zoo mij Koning Clarioen van Noordhumberland tot zijne koninginne
verkoren heeft, zult gij mij zijn wat Lancelot is der koninginne
Guenever, zoo als ik gelezen heb in de boeken, die de clerken dichtten
en waaruit de minnestreelen zingen en vertellen....

Toen, in den droom, werd Gwinebant treurig, maar hij dorst, om Ysabele's
reine onwetendheid niet te verrassen, haar niet zeggen, dat hij harde
veel pijn en verdrietelijkheden zoude hebben, zoo de zoete jonkvrouw met
den ouden Koning Clarioen zoude huwen. En hij zeide alleen:

Ysabele, mijn zoete jolijt, solaes van mijn vie, hebt gij ooit gehoord
van ridder Gawein, die met ons mede zit aan Tafel-Ronde?

--Ja, ik, Gwinebant, antwoordde Ysabele. Want Gawein is mijn oom en hij
huwde mijne moei, wier ziele is in Paradijs,

--Zoo weet, dat hij zal komen, spoediglijk om Aventure, dat hij
volbrengen zal en het zal goed zijn, zoo gij hem liefdevol ontvangt, in
de zelfde maniere als uwe moei--Ysabele als gij geheeten--hem ontving
tien jaren her....

--Ontvangen zal ik mijn oom Gawein, o Gwinebant, als mijne moei hem
ontving, antwoordde Ysabele.

En zij dreven verder in den droom de zoete melodie te zamen, in kuische
vreugde en zaligheden, en de kussen, die zij wisselden, werden hun door
de sylfen gegund, maar niet méér gunden hun de sylfen.

       *       *       *       *       *

Den volgenden dag was het Pinksteren; de klokken der kapel van Camelot
bimmebamden en de Koning en de Koninginne schreden ter vroegmis,
zingende zacht in ondertoon de hymne aan den Heiligen Geest, de
vergieren door, waarvan de bloesems stuivende op den bries over hunne
hoofden verwoeien. En na de mis, die vierde de kapelaan, zetten zij alle
twaalf zich om Koning Artur neder in de Ronde Zaal, omme de Ronde Tafel
van jaspis, zetten zij zich zwijgende, als zij iederen dag reeds deden,
durende tien jaren, om Aventure af te wachten. Ook Lancelot zette zich
maar Guenever, tusschen de ooftboomen, wenkte hem, want zij wist van
niets, dat was voorbereid; omdat vrouwen meer praten dan mannen over
dingen, die beter verzwegen worden, had Merlijn den ridders verzocht
niets aan de koninginne te melden. Ook Keye, de spotaard, wist niets en
hij verbaasde zich zeer, toen Guenever Lancelot tot spanseeren noodde in
de vergieren--omdat er immers toch nimmer Aventuur meer zich meldde,
--dat de amys der koninginne haar bediedde met schuddinge des hoofds
van niet, en dat hij zittend moest op zijn plaats blijven. Waarom de
koninginne verbaasd en zelfs booze werd, tot zij hare wijle om zich heen
dichter wond en beleedigd alleen weg wandelde; hare vrouwen die zich,
bescheidenlijk, eerst hadden terug getrokken, naderden haar, vroegen,
begrepen niet en begeleidden Guenever toen in hare verpoozing, haar
noodende naar heur eigen tuin te gaan, waar Merlijns tooverboom stond,
om de gouden vogeltjes er te hooren zingen....

Om den Koning bleven zwijgen de ridders, terwijl Keye bal speelde,
alleen, behendiglijk als een jonge man, hoe hij ook hinkte, hoe hij ook
loenschte. En zorgelijk en weemoediglijk zat de Koning in zijn wat
motputterig hermelijn en fluweel--mottig ook even zijn zilveren baard,
en Gawein, naast hem, zat weemoediglijk en zorgelijk als hij. Geen van
beiden, in het diepst hunner ziel, geloofde meer aan het nieuwe Aventuur
en dat het ooit meer zoude komen. En zoo zij daar zaten, stil, zwijgend,
te wachten, met de anderen, Lancelot, Bohort en Ywein, Acglovael,
Sagremort en Meleagant, Hestor, Mordret en Didoneel, Galehot en
Gwinebant, was dit meer uit niet te verstoren vroomheid aan het
Verleden, aan de groote Verleden Dagen, toen zij zelden ten avonddisch
zich begaven voor zich Aventuur had gemeld en een of twee ridderen ter
gloriënde queste zich op maakten. En Gawein gaapte even, achter de hand,
had wel slaap na de mis en nu om het altijd te vergeefsche wachten. Maar
de andere elf, zij gaapten niet, vol spanning om wat gebeuren zoû. Zelfs
vloekte Bohort tot Lancelot:

--Bij Sint Michiel, komt er nog niets aan?--waarop Lancelot ter sluiks
naar de lucht zag en Ywein fluisterde:

--Ge...ddduld dd...an toch!

Zoodat Acglovael een zenuwigen schater moest onderdrukken om eerbied
voor den zwijgenden Koning en Sagremort, zelfs twijfelend dezen morgen,
of Aventuur zich melden zoû door toedoen van Merlijn, schudde het hoofd,
brauwen gefronst. De anderen zwegen steeds: Hestor, modest, zeide nooit
veel; Mordret en Didoneel keken malkander wel wetende aan omdat zij
beiden dachten aan een aventuur, dat zij met hen beiden voorbereidden en
waarvan ik niets anders melden kan dan dat het niet waardig der
Tafel-Ronde was; o, zoo Koning Artur er van hadde geweten...! Galehot
glimlachte vol felle nieuwsgierigheid en Gwinebant gedacht zich zijn
zaligen droom en was, nu Lancelot zitten bleef, bijna niet meer
jaloersch op de wandelingen door het vergier, omdat hij zich heugde
eigene droomen en droomzaligheden.... Tot plotseling....

--Zie, zie! riep Gwinebant.

Zij zagen allen op.... En zij zagen allen--zij zagen het!--door de
blauwe lucht, die zomerde boven de appelaren en tusschen de Romaansche
bogen groote ronde stukken azuur deed stralen, een Schaakbord zweven,
zwevende den burcht naderen, zwevende in het ronde dalen, een grooten,
schitterenden vogel gelijk, zweven toen boven s' Konings oude hoofd, dat
zich opwendde, opdat zijn ongeloovige oogen konden zien. Gawein was, met
een forschen kreet, opgestaan; achter de tafel stond Keye, openmonds,
handen in de zij en geloofde niet wat hij zag en terwijl de koningin en
hare vrouwen toe liepen en het vergier vulden met hare verbaasde kreten,
riepen de ridders, allen te zamen, zoo als een koor, dat goed de
zangmeester drilde:

--Een Wonder! Een Wonder! Een Scaec zweeft ten tweeden male aan!

Zoo de Koning en Gawein en de koninginne en Keye niet buiten zichzelven
waren geweest in liezen oogenblik van verwondering, zoû het hen zeker
getroffen hebben, dat de elf ridders zoo maatvol vol en rhythmiesch te
zamen en te gelijk hun koorzin zin hadden uitgeroepen en gescandeerd:
Bohort riep met zijn diepst basgeluid, Ywein stotterde niet, Acglovael
grinnikte maar even en Gwinebant klaterde het uit met zijn
nachtegaalstem. En de roep deed mooi aan, door de echo's der Ronde Zaal
herhaald, tot de klanken elkaâr als op een rijtje na liepen langs de
gepinghierde wanden; toen zwegen allen; wie was opgestaan zette zich en
terwijl de Koning de oude handen bevende hief, zweefde het Scaec met een
licht gesnor als van een zwaren hommel, maar véél lichter van geluid dan
Merlijns fenixvogel snorde, nog even in de lucht en zette zich toen vóor
Koning Artur.

Diens oude perkamenten gezicht was geheel opgeklaard en scheen
verjeugdigd van vreugde.

--Het Aventuur van het Scaec komt weêr! juichte de Koning met krakende
stem.

--Komt weêr! jubelde Gawein.

--Komt weêr! verwonderde zich Keye.

--Komt weêr! sopraanden de vrouwen er tusschen.

--Komt weêr! klonk, als de finale van een opera uit latere eeuwen, het
koor der elf ridderen.

En alles te zamen klonk het héel mooi.... Nu stond het Scaec van
tooverië voór den Koning en trots het zweven waren de gouden en zilveren
stukken niet verward of omver gevallen maar geschaard gebleven naar
behooren op de velden van agaath en chalcedoon. Wat was het een
schitterend schoon Schaakbord! De gouden stukken stonden voor den
Koning, uit hoffelijkheid zeker van den onzichtbaren tegenspeler en zij
waren cierlijk gedreven: zij vertoonden Koning Artur, koninginne
Guenever zelve, staande de figuurtjes ten voeten uit; de raadsheeren
waren ridders der Tafel-Ronde en ieder der twaalf kon zich wel, als hij
wilde, herkennen, zoo als de beide paarden, de steigerende gouden,
gelijken konden op de beroemde paarden van elk dier ridders, die allen
even beroemde paarden hadden, hoewel Gaweins ros, Gringolette, misschien
het allerberoemdste was, en de kasteelen waren zeer zeker getrouwe
gesmeed en gedreven naar den Burcht van Camelot. En hoe schoone
garsoenen en schildknapen waren niet de acht pionnen!

Terwijl de zilveren koning wel iets had van Koning Clarioen van
Noordhumberland....

Toen, opgestraald van geluk, deed oude Koning Artur een zet: hij zette
een der garsoenen vooruit....

Een onzichtbare hand speelde tegen.

Allen zagen toe....

En het scheen Gwinebant, dat hij de schimme-hand, die tegen speelde, zàg
en dat die hand geleek op de hand van Merlijn....




HOOFDSTUK VI


Ademloos volgden de ridders het spel. Want zij waren wel voorbereid, dat
het Scaec binnen zoû zweven, maar verder had Merlijn hun niets gezegd.
Ademloos volgden zij dus het spel: Koning Artur, goed speler, mocht niet
verliezen tegen zijn onzichtbaren tegenspeler. Bedachtzaam speelden
beiden, met tusschenpoozen vol overdenking en de vreemde atmosfeer van
het Oneigenlijke vervulde als een raadselachtige geur de zaal.... Uit
het vergier spiedde ook Guenever toe, hare oogen niet kunnende
gelooven... spiedden ook hare vrouwen.... Een zwijgen heerschte en de
vogels schenen te tjilpen in ondertoon.... Noodlottigheid zoû het
spellen, zoo de onzichtbare den Koning schaakmat zette: ramp zoû dat
bedieden... En de ridders wisten niet wàt te gelooven. Zeker, Merlijn,
had het Scaec doen zweven, maar toch, het Zwevende Scaec blééf een
Wonder: dat waaraan zij, elf van hen, eigenlijk niet meer geloofden, al
weifelden zij wel eens in hun ongeloof, al twijfelden zij, al wisten zij
eigenlijk niet of zij moesten gelooven of niet.... Nu, nu zagen zij het,
als zij gezien hadden het optrillende beeld van het Verleden op den
witten wand en de lelie der sprakebloeme en al het licht, dat doofde en
op straalde naar Merlijns enkele handbeweging.... Wonder ofte geen
Wonder? Galehot poogde te glimlachen, maar niet te best ging het hem af,
al dacht hij de draken, die hij gedood had, lezarden te zijn geweest....
Sagremart fronste en ontfronste zijn brauw. En wat ook de anderen deden,
Gawein, geloovig, staarde toe als op eene openbaring van bovenaardsche
heiligheid.

Het spel vervolgde zich, met snellere zetten. De gouden
Camelot-burchtjes in des Konings hand gleden in rechte lijnen, zijn
goudene paardjes sprongen hun paardesprong; zijn gouden koninginnetje
nam het zilveren schaakvorstinnetje.

--"Koning!" waarschuwde Arturs jubelende, oude stem.

De zilveren koning liep gevaar. Wel kon hij zich nog redden met een
achterwaartschen zet, maar toch zoû hij, zonder bizonderste
schaakgenialiteit, vermoedelijk wel in twee, drie volgende Zetten
schaakmat zijn.... Allen zagen toe.... Koning Artur mocht niet
verliezen.

Plotseling trillerde het Scaec en verhief zich snel in de lucht hoog. De
ridders, de vrouwen, de Koning slaakten hun kreet. Het bord verhief zich
met de stukken, zoo als zij, nog weinige, stonden bij dit einde van de
partij, dat noodlottig zich voor het zilveren koninkje had gekondigd. En
de van weêrszijden genomene stukken verhieven zich eveneens, verdwenen
als het ware in het niets of onzichtbare handen ze weg goochelden. Maar
het Scaec zelve, recht, en de weinige stukken staande blijvende, zweefde
hooger en hooger, weg. Het Zweefde, zoo hoog, niet zoo snel meer, als
tartte het allen, die daar omlaag waren, en boven de appelaren dreef
het, onder de witte, dikke stapelwolken in de blauwe lucht langzaam,
langzaam weg.

--Wie achterhaalt mij het Zwevende Scaec!? riep Koning Artur
opgewonden en wees naar het tooverbord. De helft van mijn koninkrijk aan
wie mij het Scaec achterhaalt!

Nu had de Koning dit tien jaren geleden, toen zonder Merlijns
medewerking een Schaakbord was binnen gezweefd, ook al uitgeroepen. Maar
toen Gawein, na vele Aventure, terug was gekeerd, voor op zijn ros
Gringolette Ysabele, Koning Assentijms dochter!--en den Koning het Scaec
had gebracht, scheen Artur zijne belofte geheel te hebben vergeten, want
de notarissen van het Hof van Logres haddden geen bizonderen last
gekregen 's Konings belofte te boeken, opdat minstens na 's Konings
verscheiden Gawein de helft van Logresland toe kwam. Zoodat nu, op 's
Konings na tien jaren herhaalden uitroep, Galehot fijntjes glimlachte en
Acglovael een giechelen onderdrukte en Sagremort de brauwen fronste en
ontfronste, want hij twijfelde ietwat, Sagremort, aan zijn leenheers
woord en belofte.

--Wie!? riep de Koning. Wie achterhaalt mij het Scaec!? Want zoo ik
wederom droom, dat mij mijn krone te loor gaat, zoo ik niet win deze
partië en den zilveren koning schaakmat zet, zal ik zekerlijk zelve, o
mijne ridderen! zoeken het Scaec, tenzij een uwer wel het mij
achterhalen wil!!

Het hoofd van den Koning schudde van ontroering en oudheid en, staande
hij, beefden zijne oude, groote, opgehevene handen. Maar de ridders
zwegen, wachtende op Gawein. En iedereen zweeg, ook Guenever, ook Keye
zelfs, die altijd spotte, ook Merlijn, die jong, dwaas jong, met een
zwart puntbaardje, achter een der Romaansche bogen verschenen was en
toezag en luisterde.

Toen, plechtig, rees Gawein op. Hij rees groot en prachtig, en het
scheen den elf anderen, dat hij grooter was en pràchtiger dan zij allen.
Zij verwonderden er om één oogenblik. Zij, elf, bleven zitten en hunne
roerloosheid, hun zwijgen bediedden den Koning, dat zij zich
verontschuldigden voor hun Prince op queste te tijgen naar het
betooverde Scaec.... Maar Gawein was opgerezen. Wat was hij grootsch,
toen hij daar stond! Zijn hoofd, zoo ernstig van aangezicht, even hoog
gericht, zagen zijne donkergrauwe oogen als bezield voor zich uit. De
donkerbruine haren golfden tot op de zware schouders en glansden als
vrouwenhaar. Maar de nek was breed en rond als een zuil. Zijne leden
waren forsch en edel, de spieren zich nauwelijks teekenend onder de
bruine bliaut, die spande over borst en lendenen, onder de keelkleurige
hozen, die de lange, sterke beenen omgoten. Op zijne ridderlijke vuisten
leunde Gawein over de Ronde Tafel. En allen, op dat oogenblik,
gevoelden, dat zij Gawein beminden, allen... maar niet Mordret en niet
Didoneel....

Toen zeide Gawein:

--Mijn Vorst, als ik reeds deed te uwer liefde en te uwer eere zal ik
het Scaec achterhalen, zoo helpe mij Sint Marië's Kind, God van
Hemelrijk, zoo helpe mij Sint Michiel met zijn vlammenden brant, zoo
helpen mij alle Heiligen van Paradijs. Aventure heeft zich eindelijk
gekond, om na zoo vele bedenkingen tot daad te doen besluiten. Mijn
Prins, ten tweede male zal ik het Zwevende Scaec u achterhalen; mijn
Koning, ten derden male, al ware het over tien jaren weêr, zoû ik het
Scaec u achterhalen, zoo het ten derden male zich kondde en voor u
omneder zweefde. Want ik ben die gone, die trouw u is en was en zijn
zal, in den Aventure, die was, in den Aventure, die is, in den Aventure,
die zijn zal. Zegen mij, mijn Vorst, en beveel mij te gaan.

En Gawein knielde voor Koning Artur neêr, die hem zegende....

Maar nauwelijks was Gawein opgerezen of Keye's spottende hekellach
klonk:

--Hahaha! grinnikte Keye zoo schel, dat het Acglovaels schaterlach
smoorde in diens keel, toen hij schateren wilde om Keye's plotse
verschijning van achter een boom tot in de zaal, terwijl ook Galehots
glimlach bezwijmde.

--Dappere wigant, Gawein! spotte Keye. Merk ende versta! Hadt gij
genomen een draad en dien aan het Scaec gebonden, zoo mocht gij nu het
getrokken hebben tot u toe en het en ware u niet ontvaren!

--Zoo gij, heer Keye, sprak hoog en kalm Gawein; u eindelijk onthouden
wilde van zoo kwade scherne, zoude ik dit wel op prijs stellen en u
loven voor uwe hoofschheid.

En Gawein beval Gringolette te zadelen en men bracht hem spoedig zijn
paard voor. Het was niet jong meer, het strijdros, dat Gawein bij zoo
vele Aventuren bereden had; jaren reeds genoot het zijn rust want al
besteeg hem zijn heer iederen dag, die stille rit door vreedzaam foreest
was niet wat eertijds geweest was strijdbaar steigeren en draven in
drakenstrijd en tweegevecht.... Dit dachten wel alle ridders, toen zij
den schildknaap Gringolette voór zagen leiden, terwijl Gawein in den hof
werd gerust en gewapend. Maar tevens dachten zij na, dat draken niet
meer bestonden, nooit hadden bestaan en reuzen eigenlijk evenmin....

Twee andere schildknapen gespten Gawein den zilveren halsberg om, de
maliëncotte, die sloot om borst en beenen en armen en waarover de
wapenrok van zwaar donker scharlaken gleed tot aan de heupen. En een
gouden liebaertkop was gewrocht op den wapenrok en op de hoes, die
Gringolette, de geäppelde schimmel, omhuifde en die zelfde liebaertkop
schitterde op Gaweins schild in goud. Toen boden de schildknapen de
speer en het zwaard en Gawein steeg op en de Koning riep:

--Wellieve neve, dappere wigant, zie wat gij doet en hoor den raad, dien
ik u geve: wacht u en uw paard voor ongeval, want zeer zoude ik daar
toorn van hebben...!

Toen, na een laatsten groet met zijn speer, reed Gawein weg. En allen
snelden de hooge tinnen op....

De Koning stommelde Guenever na, die reeds met Lancelot en de tien
ridders vooruit was gesneld en Keye volgde den Koning, hinkende, na, de
steile, smalle trappen van den toren op en de kapelaan met de clerken en
de hellebaardiers en alle serianten, zij volgden allen eerbiedig den
Koning, tot de Koning hen vóór wenkte te gaan en hij achter-aan met Keye
de eene treê na de andere zich moeizaam opheesch. Tot zij allen tusschen
de barbekanen en de kanteelen--zoo hoóg, dat zij de kruinen der boomen
beheerschten--uit zagen over de vlakte, die omringde den burcht en
bemerkten hoe Gawein draafde achter het Scaec, dat bij wijlen hoog, bij
wijlen lager, hem scheen te tarten, te lokken....

En de ridders, de elf, achter den rooden mantelrug van den Koning,
achter Guenever en hare vrouwen en alle de anderen, wisselden een blik
met Merlijn, die, zoo dwaas jong, aandachtig toezag ter zijde....

--Is het Scaec Wònder? vroeg fluisterend Sagremort.

--Is het Scaec tooverië? vroeg grinnikend Acglovael.

--Dià... iablerië? vroeg Ywein.

Ook de anderen vroegen ter sluiks.

--Wat is diablerië? Wat tooverië en Wonder? En wat is het niet?
antwoordde, met vaag beweeg van armen, Merlijn en Galehot meende, dat
hijzelve, eveneens, zoo had kunnen antwoorden, en zonder toovenaar te
zijn....

       *       *       *       *       *

Maar Gawein, in de vlakte, draafde steeds achter het Scaec. En het
zweefde zoo loom en zoo laag, dat Gawein meende, het werkelijk wel onder
de hand te kunnen vatten...! Bijna had hij de gemaliede vingers geheven!
Maar hij hief de vingers niet, want plotseling beving hem de vrees:

--Zoo ik het met de hand niet en zoû vangen, mocht er heer Keye zijn
scherne meê maken....

En Keye's spot was het eenige, waarvoor versaagde Gaweins anders
vreesloos hart.

Toen zweefde het Scaec weder hooger, boven de opene vallei.

En Gawein hoorde nog roepen den Koning van af de hoogste tinnen:

--God moet u geleiden, Gawein! Scheiden moeten mijne oogen hier van
u...!

--God moet u geleiden! hoorde Gawein de ridders om den Koning roepen.

Gawein, zonder ommezien, om het Scaec niet uit het oog te verliezen,
hief ten laatsten groet de speer hoog....

Toen breidde vlakte en vallei om hem rond, eindeloos en in de
middaglucht, die goud gloeide tusschen witte wolkstapels in blauwen
ether, zweefde steeds, als een vierkante vlieger, het Scaec....

--Maar ik en houd het niet aan een draad...! peinsde Gawein; als mij
kwade heer Keye ried...! O, wonder Aventuur, zijt gij gekomen en zult
gij u herhalen na tien jaren beidens, zoo precieselijk eender als ik u
Destijds volbracht!? Het Scaec zweefde binnen, het Scaec zweefde weg....
Zal droomen mijn Koning deez' nacht? En zal ik? O, liever ware het mij
geweest, zoo nieuw Aventure zich hadde gekond! Wat zich herhalen moet
door noodlottigheden, herhaalt zich toch zekerlijk anders...? Zal ik mij
nu niet verwerren in wat geweest is en wat nu zijn gaat? Wat bepeis ik
in mijn moed? Versagen en wil ik niet! Het Scaec, het Scaec zal ik
vinden, zal ik vangen, als ik het toen ving en vond! Het Scaec zal mijn
eigen zijn en ik zal het mijn Prince brengen! O, Aventure, o
menigertiere Aventure, dat toen mijn jeeste omringde, omring mij ten
tweeden male!

Gawein draafde het Scaec achterna en hij bespeurde, dat het Scaec den
zelfden weg zweefde, dien Destijds dat andere--of dat zelfde, want
verdwenen was het eerste, niemand wist waar!--gezweefd had. De zelfde
vallei omheen en toen... toen....

--O, Wonder! dacht Gawein.

...Rees, als vroeger, een gebergte, geheel den horizon afsluitende....
Spleet de berg open met nauwe spleet als vroeger.... Zweefde het Scaec
binnen de spleet in den donkeren berg, als vroeger ...Reed Gawein, als
vroeger, den berg binnen....

De spleet sloot dicht; het was donker, met hier en daar een gezeef van
zwakken dageschijn door hoogere, smallere spleten heen....

Gawein seinde zich.

En hij bad:

--Helpe God, Sinte Marië's Kind! Ik ben in den berg, als ik was! Het is
duister als het was! Het Scaec heb ik verloren! En al mocht ik uit den
berg gaan, kwam ik zonder het Scaec te hove, ik zoude buiten love
geworpen worden en met mij zoude heer Keye zijn kwade schere maken! God,
die voor ons stierf en om ons verkoort den bitteren dood aan het kruis,
help mij, Heer, uit dezen nood!

Toen hinnikte Gringolette angstig....




HOOFDSTUK VII


Gawein herinnerde zich.... Dit was de zelfde donkere, euvele plaats,
waar hij tien jaren geleden door tooverië en magië, hemzelven onbekend,
was binnen gedrongen en ingesloten....

Ruim was de holle berg, een eindelooze spelonk gelijk en de dag, door de
nauwe spleten, scheen niet meer dan, hier en daar, een ster.... En,
destijds, in deze duistere, bleek doorlichte, labyrinth-achtige
caveerne, had hij het serpent gezien, de vreeslijke draak, met hare vier
jongen en hij had eerst den vier jongen strijd geleverd--als kronkelende
hellelarven hadden de drieste slangen om hem heen gekronkeld met de
staarten en met de vlerken geflapperd. Gringolette had hen gruwzaam
vertrapt, terwijl Gaweins zwaard naar links en rechts had gestoken, hun
de breede pooten afbouwende, hun het vlijmende staal in de vlammende
sulfer spuwende muilen stekende. Tot zij als een bloedig doorkloofd
kluwen van afgrijselijke monsterlijkheid lagen levenloos in het nest, in
hun laatsten fosforglans, die doofde met den dood en de moederdraak,
blazende, was aangeschoven en aangeslopen door de donkere gangen, van
buiten, waar zij voedsel en aas was gaan voor hare jongen halen. Het
felle moederserpent, vier spuwende en verstikkende vlam, was over
Gawein, in het duistere hol, neêr gevlogen, en had hem aangegrepen met
klauwen en tanden, hem met den langen staart omkronkeld, terwijl hare
wijde vlerken als van een duivel op stonden met de klapperende scherpe
schermen. Gawein, in hare doodsomhelzing, was gegleden van zijn ros en
Gringolette gevlucht, bonzende tegen de grottige muren, zich een uitgang
zoekende en, omwrongen in des serpenten staartgekronkel, had Gawein
eerst met zijn zwaard en, toen hem dit uit de hand viel, met zijn goede
misericorde, zijn breeden dolk, steke na steke toegebracht, tot het
gebeeste eindelijk dood lag en uit honderd wonden het heet ziedende
bloed sproeieren deed over Gawein.... En nu wachtte Gawein af, tot
wederom...? Waarom niet? Waarom zoû op nieuw niet een drakemoeder haar
helsche kroost hebben gebaard in de caveerne; waarom zoû het op nieuw
niet gaan gloren van fosfor, waarom zouden op nieuw niet de strijden
worden gestreden? En Gawein, van Gringolette afgestegen, en het ros
leidende aan den breidel, spiedde uit, langzaam voort gaande vol
voorzichtigheid of niet plotseling.... Tot hij langs de sombere gangen
van den hollen berg aan een wijdener holte kwam en zich herinnerde en
zelfs zàg! Hier had hij de jonge serpenten verslagen...! Dáár had hij
het moederserpent verslagen...! En hij versaagde, Gawein, meer dan hem
een nieuwe drake hadde gedaan, toen hij, in het sterrebleeke gezeef des
dagelichts door de spleten, onderscheidde de geraamten der jonge
slangen, de blankende riffen met de leêge ribben, de blanke schedels, de
bekkeneelen, de wervelgeledingen der lange staarten.... En, op korten
afstand, spookte, als het skelet van een leviathan uit de eeuwen toen
Christenen noch Heidenen zelfs leefden, het vreeslijke geraamte der
moederdraak, versperrende den weg door de nauwe berggang; de wijde muile
nog open gesperd, onder de witte ribben de leêge wijdte van den buik,
die geweest was een gloeihaard van vuur, nu gedoofd en de vliezen der
hooge schermevlerken, verschrompeld, hingen in rafels aan de beenderen
ervan en schenen een reusachtige vleêrmuis, in den dood
verschrikkelijker want spookachtiger dan een nieuw ondier geweest zoû
zijn.... En Gawein seinde zich en toorn had hij in zijn gemoed, dat zich
alleen de dood van het Verleden herhaalde en niet het levende Verleden
zelve.... Hij besloot bij zichzelven, zoo hij ooit behouden en met het
Scaec terug te Camelot zoû keeren, niet van deze verbleekte
overblijfselen één woord ook maar te reppen: hij was bang voor heer
Keye's venijnigen spot.... En met zijn zwaard hieuw hij in het geraamte,
dat hem versperde, links en rechts: de ribben rolden door elkaâr en de
vlerken stuivelden te zamen tot stof en door wat een spooksel geweest
was, trok Gawein zijn ros meê, dat tegen stribbelde als gevoelde het de
huiveringwekkendheid van dit nog overgeblevene Destijds... Maar zijn
heer, die zich heugde het nauwe pad door den hollen berg heen, zag
eindelijk het licht heller stralen en de opening in den berg, die hij
ook Destijds uit was gegaan....

Ja, ook de berg, daar buiten, was de zelfde gebleven. De berg rees, als
toen, op uit een onafzienbaar breede rivier, met groote rotsblokken
gestapeld en scheen wel een reusachtige kerk, die gebouwd zoû zijn op
een eiland, midden in een diepen, diepen vloed. En Gawein herinnerde
zich, dat hij met Gringolette van die hooge oevers in den diepen vloed
was gesprongen en dat zij gezwommen had uren lang en toen gerust op een
landtong en wederom was door gezwommen, tot hij gezien had voor zich een
burcht, die, met tallooze torens, wel scheen van goud te zijn. En dáár,
in dien burcht, had hij immers toen getroffen den Koning van den
Mirakele, en Alidrisonder, zijn zoon en tusschen hen beiden had, o
Wonder, het Scaec gestaan en de Mirakele-koning had beloofd het Gawein
af te staan zoo deze hem het Zwaard zoude brengen, het Tooverzwaard met
de twee Ringen...!

Dat Zwaard behoorde aan koning Amoraen en deze had het Gawein wel willen
afstaan, zoo hij hem bracht Ysabele, de schoone dochter van Koning
Assentijn, en Gawein had Ysabele gewonnen, maar ook lief gekregen, de
schoone! En, ach ja, toen Gawein Ysabele aan Amoraen volgens
ridderbelofte was komen afstaan, was deze reeds zoo fortuinelijk van de
aarde verscheiden, zoodat Gawein de jonkvrouw voor zichzelven had kunnen
behouden, al had hij het Zwaard moeten geven aan koning Mirakel, om het
Scaec voor Koning Artur te krijgen....

En met Ysabele en Scaec was hij te Camelot Destijds gekeerd en Keye had
niet kunnen spotten.

Wacharme, hoe zoû het nu verloopen? Waarom had het zelfde Aventuur zich
herhaald? Nu Gawein er over dacht, opgestegen aan den boord van de
breede en diep verzonken rivier en in den glad weg stroomenden afgrond
van wateren, als in een toekomstspiegel, poogde te zien, vroeg hij het
telkens zich wederom af: waarom had dit zelfde Aventuur zich herhaald?
O, waarom had zich niet liever een nieuw Aventuur gemeld? Het is
afmattend en niet bemoedigend het reeds volbrachte Aventuur weêr door te
maken; het is afmattend en niet bemoedigend, in steê van een pas
uitgebroed of gebaard drakennest--broeden of baren, dat wist eigenlijk
niemand en een drake-ei was nooit gevonden--de riffen en ribben weêr te
zien van jaren geleden verdolgen ondieren. Destijds was Gawein
oversproeierd geworden met drakebloed en in den strijd was hem wapenrok
gescheurd, halsberg ontmalied, schild bijna versmolten in vurigen
drakezwadder en zwaard geschaard en verwrongen. En hij had zich,
Destijds! daat beneden in het gras gezet, gewasschen zijne wonden met
het water van de rivier en Gringolette gewreven de flanken met krachtige
palmen en met meer liefde zeker dan welke stalgarsoen ook het ros
verzorgd zoude hebben met roskam en borstel! Terwijl nu, dat Gawein
tuurde in het water, hij zich bewust werd toorn in zijn gemoed te
hebben, niet gewond te zijn en niet met drakebloed te zijn
oversproeierd... Gringolette was heelemaal niet moê.... Toch zoo lange
te zwemmen in den diepen afgrond van water tegen den stroom op, zoû
Gringolette het nù nog vermogen? Gawein klopte met de maliënhand het ros
op den nog satijnigen hals en het trilde zalig onder de welbekende, om
den metalen handschoen, wat ruwe koozing. En Gawein besloot van ja en
dat Gringolette niet oud nog en was... Hij dwong haar dus, met de lange
sporen in de zijde, te springen en, een korte wijle aarzelend, sprong
zij den afgronddiepen sprong. Het glad stroomende water bruiste om haar
op en schuimde en zij hief haar ietwat hijgende hoofd omhoog, de oogen
verwilderd van den sterken stroom, dien zij tegen op moest zwemmen....

Toen een schaterlachen van boven weêrklonk. Gawein, verbaasd, keek op en
hij zag aan den oever van de rivier, waar hij was afgesprongen, een
jongen herder, tusschen zijne schapen. De zon, over de vlakte, die zich
als een vallei van purper strekte, zonk en gloeide goud tusschen de
lager gestapelde witte wolkmassa's, ze als het ware met zich mede
sleepende in haar zinken en over de wollen ruggen der zacht blèrende
schapen streek de gulden schampval van het licht. Over den
kathedraalachtigen berg, uit wiens holte Gawein was ontsnapt, vloeiden
de violette schemeringen en het bergbeeld spiegelde verkabbeld zacht
lila omneêr in den stroomenden vloed, wijd als een meer, de overzijde
der lage wateren niet zichtbaar in vaalwitte nevelen, die rezen....

Toen hij den herder ontdekte, werd toornig Gawein, maar riep, zich met
hoofschheid, zelfs tegen een dorper en vilein, bemeesterend, kalm naar
de hooge helling op:

--Darf ik vragen, jonge knape, wat u zoo blijde lachen doet, daat boven
aan den hoogen oever, terwijl hier omlaag een ridder moeizaam zijn ros
stroom-opwaarts naar gindschen verren burcht dwingt?

De herdersknaap schrikte nu van eigen spot, en riep, hand aan zijn mond,
terug naar omlaag:

--Door uwe edelheid, heer ridder en groote baroen, hebt mijns genade! Of
het uwe wille is en bekwame, wees mij niet booze, maar toen ik aanzag
hoe gij uzelven in meswende gebracht hebt door te springen met uw goede
ors in zoo diepe wateren, terwijl gij rustig hadt kunnen gaan den
zelfden weg, dien ik voor mijn kudde ontdekt heb, toen heb ik gelachen.
Vergeef, edele heer, een dorperlijken keytief: ik en had niet moeten
lachen, voorwaar: heb mijns genade!

Gawein was goedertieren en toornde niet meer; op het zwemmende ros--en
hoe hijgde Gringolette!--riep hij naar boven, den herder toe:

--Is dan een weg gemaakt naar den burcht van Koning Mirakel, waarheen ik
tien jaren her heb moeten gaan op mijn zwemmend paard als ik nu ga?

--Zekerlijk, hooge baroen! antwoordde de herder; een harde gemakkelijke
weg is hier al gemaakt sedert jaren. En dezen morgen toen ik mijne kudde
weiden ging, zag ik over den weg een tooverwagen bliksemsnel glijden,
een van zelf voort snellenden wagen en ik versaagde harde en seinde mij
want in den wagen stond eene trotsche princesse, zoo zij niet eene
tooveresse en was en zij had een staaf in de hand en met haar gebaar
alleen stuurde zij den wagen over den gladden weg. En als ik niet doole,
heer ridder, in mijn dorperlijk verstand, was de fee of de trotsche
princesse Morgueine, die is de bloedeigene zuster van Merlijn, den
toovenaar, die jaren her dezen weg heeft gestrekt!

Onderwijl zwom in de watere diepte Gawein op Gringolette voort, en hij
bespeurde hoe de sterke stroom zijn ros tegen de hijgende borst sloeg en
het den adem benam.

--Mijn brave herder, zeide Gawein. Verre is nog het slot van den Koning
Mirakel en ik neem goom, dat mijn ors pijn heeft tegen den stroom op te
zwemmen. Maak mij vroed: waar kan ik tegen de helling van den oever
opstijgen daar het niet en zoo steil is?

--Heer ridder, riep de herder. God geve u gratie wel te doen, maar uren
nog zult gij zwemmen moeten doen uw goede ors: zie dan toch hoe steil
hier de oever blijft en ter andere zijde zwemmen is gelijk het
oversteken van eene zee en leidt verre weg van Koning Mirakels burcht...
Maar dichtbij het slot weet ik wel een plek waar òp te stijgen mogelijk
is!

Zwijgend nu spoorde Gawein Gringolette aan voort te zwemmen, terwijl de
jonge herder, boven, op den oever, te midden van zijn zacht blakende
kudde in den gloor van de zinkende zon mede met ridder en ros ging. En
Gawein dacht:

--Zoo snel en zonder mij te beraden ben ik met Gringolette omneêr
gesprongen in het diepe, lage water! O, zoo ik geweten hadde van dien
weg, dien Morgueine met den tooverwagen weet over te vliegen en dien
Merlijn jaren her heeft gebaand! Maar ik en wist van niets! Wijl ik
rustig had kunnen stappen doen mijn arme ors, moet ik het doen zwoegen
tegen zoo feilen stroom op! En het Scaec.... ik en zie het niet zweven
meer, sedert ik den hollen berg uit kwam....

Te gelijker tijd, toen zijne oogen zich hieven als onwillekeurig, om het
Scaec te zoeken, zag Gawein ginds, in de laatste waaierstralen der zon
over de vlakte, iets schitteren, als een vogel, een vlinder. En hij
slaakte een vreugdekreet. Want de vogel, de vlinder vervierkantte zich,
glinsterde scheller als met vierkante velden doffer en heller juweel en
op die velden, harentare, stonden de stukken des Schaakspels,
schitterden de gouden, waarmede Koning Artur gespeeld had, minder fel de
zilveren des onzichtbaren tegenspelers....

Maar de herder zàg niet en riep:

--Edele heer, wat is geschied? Kan uw ors niet meer den stroom op? Hoû
goeden moed, groote baroen; nog een vierde stonde zwemmens en gij zult
stijgen de minder steile helling omhoog van den oever!

Gawein antwoordde niets. Hij bleef, de oogen hoog, volgen het Scaec....
Het zweefde de waaierstralen uit van de zon en toen, plotseling, als met
de vlucht van een vogel, streek het naar links, waar in het violette
avondduister rosse torens begonnen zich in verre zichtbaarheid te doen
raden....

--Het Scaec! juichte stille in zich Gawein. Het slot van den Koning
Mirakele! Als Destijds zal het er dalen en binnen dringen en zal ik het
er vinden, tusschen den Koning en zijn zone, Alidrisonder! O Wonder, o
Wonder! O Aventure! Gringolette, sneller gezwommen! Dat het mij niet
ontga! Sneller, sneller, Gringolette....

Het ros zwom.... Het kreunde, met open mond, de oogen, schoon als die
van een vrouw, puilend van doodsangst, terwijl boven op den oever,
steeds de herder, angstiglijk neêr ziende, mede liep en zijne blatende
kudde dreef voor zich uit.

Tot hij eindelijk riep en wees:

--Heer ridder! Valiante baroen! Nog enkele minuten en ginds, zie! ginds
daalt de oever plots en is de steilte gedaan!

Toen sloeg Gawein zijne oogen naar den verderen oever, dien wees de
herder en voelde hij, dat aan Gringolette, snuivende, hijgende, hare
laatste krachten begaven....




HOOFDSTUK VIII


Gawein dwong het ros naar den oever. Het gehoorzaamde, uitgeput, sloeg
met de voorhoeven in de grazige helling, die daar afglooide naar het
water, gleed uit, maar slaagde eindelijk en klom met den ridder op.
Toen, aan den kant van den weg, waarvan Gawein niet geweten had, viel
het wankelend in een, zoodra haastig de ruiter was afgestegen en lag,
hijgende, met de puilende vrouwe-oogen en de kloppende flanken, waarvan
het water droop.

--Awi, ach wacharme! kreet smartvol Gawein. Gringolette, gaat gij mij
begeven!?

De uitschichtende krans der zonnestralen doofde, een donkerder paars
spreidde over den geheelen hemel, het water stroomde voort in reeds
nachtelijke schaduw en ginds in de verte, verrees de burcht van den
Koning van den Mirakele en donkerde tegen den laatsten gloor van den
dag. De schapen graasden zacht blatend, kabbelend de wollene ruggen, aan
de grazige helling rondom en de jonge herder knielde met Gawein neêr
naast de hijgende merrie.

--Lace, heer ridder! klaagde de herder mede; uw goede ors, het is wel
krank. Bied mij uwen helm, baroen, opdat ik er water in putte om haar
verhitten kop te besproeien....

Gawein, klagende als in grooten nood, ontdeed zich van zijn helm en de
herder liep er meê omlaag en kwam, den helm gevuld, weêr op.

--Awi, ach wacharme! klaagde Gawein steeds. Zie, mijn ors sterft! Brave
herder, mijn ors sterft!! Gringolette, wilt gij mij verlaten en hier
alleen laten bij dezen rivier, dien ik u heb doen op zwemmen en zonder
noode!?

De herder besproeide met het water uit den helm het hoofd van het paard,
dat Gawein in zijn schoot had genomen. En met stervende oogen keek het
zijn heer aan, hief toen den open mond omhoog, en kuste, blazende den
laatsten adem, hem over zijn mond. En zonk toen in een en lag stil. En
Gawein, opgerezen, riep:

--Herder, Gringolette is dood! Vermoord heb ik haar, lace! Oud was zij
nog niet maar hare krachten waren niet meer de zelfde! Tien jaren
geleden deed zij ook dien zelfden sprong van dien muursteilen, rotsigen,
hoogen oever; tien jaren geleden zwom zij de rivier op, tot aan den
burcht van Koning Mirakele! Zoo trouw was zij, dat zelfs wen ik was
afgestegen, zij nimmer afdwaalde maar marde tot ik haar weêr nam! Geen
smette en zoude wie ook aan Gringolette vinden: zij was zoo sterk en zoo
goed en bewaakte mij met hare leden zoo als ik haar beschermde met mijn
schild! Wen ik gewond was, en bewusteloos lag, neyede zij in den pleine
en maakte groot misbaar, tot mijne knapen mij kwamen vinden en wen ik
haar dan terug zag, met mijne oogen, dacht mij, dat ik al leeds vergat,
begon mij het hart te verhoogen en gevoelde ik mij of ik al genas!

De nacht was geheel gezonken. Daar ginds, tegen de ijl blauwende lucht,
waarin de starren ontloken, ging vagelijk de ommelijn van den burcht
duisteren, week verder en verder weg als een droom, aan een droomeinder,
die onbereikbaar werd.

--Heer ridder en baroen! klaagde de herder bewogen. Wat zult gij, hier,
nu uw ors verging, nog langer toeven aan de rivier! Wilt gij niet met
mij mede gaan naar mijne hut en darf ik u geen gastvrijheid bieden, al
zij het maar een bedde van stroo en een bete broods voor avondmaal?

--Brave herder, antwoordde kalmer Gawein. Heb dank voor uw aanbod maar
deze nacht blijf ik hier, waken over mijn ors, dat de raven het niet en
komen vreten en de heksen haar niet en komen verscheuren voor hare brei,
die op de onzalige ketelen ziedt. Brave herder gij, met uw jongen lach
en met uwe jonge tranen om leed, dat niet was uw eigen, ga met de
schapen: laat zal het zijn voor gij de stallen bereikt; ga en laat mij
alleen bij de rivier...

En Gawein dwong den herder te gaan, met zijne schapen, den weg op, de
vlakte toen over, de nacht in.... Het was als een vage kabbeling, die
verdween, daar ginds, in de stilte, in de starre-doorlichte schemering,
in de schemering van het onbestemde..... De burcht was geheel aan de
nevelige kim verzwijmd.... Geen geluid klonk boven den stadigen stroom
uit van den vloed, die klaterde zacht en eentonig. En alleen bleef
Gawein met het doode ros, onder de starren, die stralender klaarden.

Gawein, in het gras, was wederom gaan zitten. Hij nam het doode hoofd
van het paard in zijn schoot en maakte er drie malen het teeken des
Kruizes over. En alles wat het ros hem geweest was, overleefde hij of
schimmig hem het Verleden omzweefde. Toen legde hij het hoofd neêr zacht
in het gras en knielde bij Gringolette en bad.

Zijn zwaard had Gawein bij Gringolette's doode hoofd gestoken in de
aarde en het kruis van het gevest teekende zich af in het vage licht van
de nacht als een heilig symbool van bewaking. En Gawein betreurde, dat
hij geene kaarsen ontsteken kon rondom het dierbaar lijk....

Hij begon de nachtwake, gezeten op een terp, stil, het helmlooze hoofd
gebogen, de bloote handen gevouwen. Toen hij opzag, bespeurde hij, dat
zes dwaallichten rondom het paard flikkerden. Zij bleven op gelijken
afstand als stille sterretjes zweven en Gawein begreep, dat zij door de
goede gnomen waren gezonden. Langs den boord van de rivier, dwarrelden
tallooze vuurvliegjes. Maar over de vlakte zag Gawein ook naderen zes
gloeiende lichten, met gele, groene weêrschijnen en hij begreep, dat het
drie wolven waren. In een boom, trots de nacht, kraste drie malen een
zwarte vogel en andere vogels, op dien kreet, vlogen aan.

De geheele nacht bleef Gawein de wake doen tot de vroege dag kleurloos
rees. De azende vogels zaten stil en somber toe te kijken op de takken.
De burcht, daar ginds, scheen vaal en vaag in den morgenmist en Gawein
twijfelde of het wel was de vroeger zoo goudene burcht van Koning
Mirakel, waar hij het eerste Scaec had gevonden.... Trouwens, hij dacht
nauwlijks aan het Scaec, aan de queste, die hij volbrengen moest. Zijn
hart was vol stille wanhoop, omdat hij verloren had, eerst zijn zoete
vrouw Ysabele, die hij wel dikwijl was ontrouwe geweest; nu zijn
Gringolette! Zijn verdriet drukte zwaar over zijn vertrouwen en hij
hoopte niet meer, dat hij zoû vinden dit maal het Scaec....

Toen de dag doorbrak, rees hij en trok zijn zwaard uit de aarde. En
begon hij met zijn zwaard om Gringolette heen vier diepe vorens te
trekken. En de aarde uit te graven onder haar doode lijf en haar graf te
delven. En arbeidde hij, een serf gelijk. Hij dolf en dolf, met zwaard
en met handen en lanzamerhand zonk het lijk weg in de aarde. Het laatst
bedekte hij het hoofd met het zand en hij torste van den rivierboord de
zware steenen naar boven en stapelde ze over het graf. Toen, legde hij
zijn schild, waarop de gouden liebaertkop, over de steenen. En stak zijn
zwaard wederom in den grond, ter plaatse, waar het zijn kruis zoû
richten bij het hoofd van Gringolette. En hij plantte ter zijde van het
graf diep zijn speer en zette daarop zijn helm en hij legde de
maliënhandschoenen er bij. En toen ging hij, na een laatste teeken des
Kruizes over wat hij achter liet, blootshoofds, de lokken, die glansden
als die van een vrouw, vallende tot over zijn halsberg, ongewapend en
langzaam den weg op. De nieuwe zon straalde over de wereld uit, de
zwarte vogelen waren verdwenen en een leeuwerik twetterde hooger en
hooger de eindeloos doorzichtige lucht in.

Maar onverschillig ging Gawein. Naar Camelot terug keeren wilde hij
niet; zoo hij zonder wapenen, zonder Gringolette, zonder het Scaec zoû
komen, zoû zeker Keye spot met hem drijven. Den weg op naar den burcht
van Mirakele ging hij maar eigenlijk zonder te weten waarom, omdat hij
zeer twijfelde of dit tweede Scaec hij vinden zoû bij den Wonderkoning.
En, in zijn maliëncotte, ging hij, wel vreemd doelloos een ridder, zoo
ongehelmd en zwaardloos en paardloos, langs den weg, die leidde in het
Wonderland. Tot hij achter zich hoorde een fel getoeter als van schelle
trompetten. En omziende zag hij een tooverwagen, die naderde, naderde
bliksemsnel, raderende in een wolk van zongoud-doorpoeierde stof en hoog
in den wagen stond een vrouw. Zij richtte met de eene hand heur wagen
door een horizontaal cirkelend stuur en in de ander hield zij een staf,
waarmede zij scheen aan te geven de wendingen, die de wagen moest nemen
evenwijdig aan de wendingen van den weg. Als een wapperende wolk
omringde haar heur doorzichtig scharlaken mantel, die omviel haar uit
haar schitterende helmkroon over de schubben van haar kuras. En zij was
heel schoon in de blauwzwarte haren, die haar trotsch gelaat omzwierden.

Toen hare trompetten, die ter zij van den wagen hunne gouden monden
vooruit staken, hadden getoeterd ter waarschuwing en Gawein zich had
omgewend om te zien, vertraagde zij den gang van haar tooverwagen. En
stond toen stil, met een ruk, terwijl een blauwige nevel en een vreemd
zoete zwijmelgeur haar wagen omdampte. Gawein verwonderde zich, maar
toen hij Merlijns zuster herkende, Morgueine, de fee, groette hij haar
hoofsch met hoofd en met hand. En zij ook herkende hem en riep:

--Gawein, groote wigant en Vader van Aventure, wat tref u ik hier op den
eenzamen weg en zonder helm, zwaard, speer, schild ende ors?

--Morgueine, antwoordde Gawein. Mijn zoete ors, Gringolette, stierf en
mijn schild beschermt haar graf; op mijn speer staat mijn helm haar ter
zijde en bevat eene laatste gedachte van minne aan haar en het zwaard,
dat aan heur hoofdeinde steekt in den grond en met zijn kruis haar
bewaakt, zal zich heffen in mijn ijzeren handschoen, zoo mensch of dier
haar gesteente schendt, zoo helpe mij Marië's Kind, Jezus Kerst van
Nazarene!

--En waar gaat gij henen, Gawein, alleen en loopende blootshoofds in het
stof van den langen weg, geen ridder gelijk maar een banneling, die niet
weet waar zijne schreden hem voeren?

--Lace, Morgueine, weet ik waar henen ik ga? Zal ik tot Camelot keeren
om Keye, voor wien ik vrees, zijn schere met mij drijven te doen? Ik ga,
ik ga, ik en weet niet waar henen; ik ga, ik ga voor mij uit!

--Zoo stijg in, valiante ridder, noodde Morgueine; en ik zal u voeren
naar mijne Valleie, die is vol jolijt en solaes van riveel en amoers!

--Morgueine, wederstreefde Gawein. Wat wilt gij mij mede voeren naar uwe
tooverlandouwen, naar het Dal van den dollen Dans, waar wie binnen
treedt, danst tot hij dood valt en waar uit ik Lancelot, die zonder arg
was binnen gedoold, heb moeten verlossen van den dood, dien gij hem aan
wildet doen, mijn edelen gezel, dien ik min!

--Gawein, glimlachte zoet Morgueine. Ik en voer u niet naar dat dolle
dal: ik voer u naar wel andere beemde, vol vië van vreugde en zaligheden
waar in de wijde valleien, tusschen prayeelen en pauwillioenen vol
schaduw en zoete rust, staan de wonderbare boomen van peper, anijs en
gingebare, vijgen en notemuscaten, pumegernaten en amandelen! Wij zullen
er in mijne foreesten de witte herten jagen en de vlakkige leoparden en
wen wij terug van de jacht komen, zullen wij hippocras drinken en
clareit en avondmalen met pauwbraad en pasteien! Harpe en psaltherion
zullen voor ons spelen van zelve: ik heb een orgel, dat zweeft in het
geluchte en zingt dan uit alle zijne zilveren pijpen, die klinken
zuiverder dan goudene, bij mijne rechte trouwe! En wij zullen de gnomen
om ons dansen zien en de elfen om ons zingen hooren, met hooge
stemmekens, die trilleren als zilveren klokskens! Op het meer, dat is
doorzichtig als glas, zullen wij spelevaren op een vlot met tal van
toortijtsen om ons rond en wij zullen zweven op glanzende muzijk tot aan
de maan.... Komt gij niet mede, o Gawein?

Gawein, moedeloos, glimlachte en stapte in. De wagen begon te snorren,
bewoog rukkende vooruit en snelde weg, voorbij Koning Mirakels burcht,
voor dat Gawein het zich bewust was. Hij zat aan Morgueine's voeten en
voelde zich mede voeren in duizelingwekkende vaart.

--Deze is de wagen, zeide Morgueine; van mijn broeder, Merlijn. Maar ik
loof deze enghiene niet harde, want door de lucht en kan ik er niet mede
varen en Merlijn houdt zijn fenix-vogel voor zich! En als mijne
diengeesten mij niet in de verborgene bronnen onder den grond weten te
vinden de geurige oliën, waarmede de wagen bewogen wordt--want hij gaat
niet van zèlve, Gawein, maar door middel van geheime beweegkracht en
wonderoliën--dan kan niets zoo zware enghien voor uit drijven, al is de
weg ook nog zoo glad!

Maar de wonderolie en de geheime beweegkracht schenen niet te
faelgieren, want de wagen vloog, vloog voort als een vogel.. Hier wist
Gawein nauwelijks waar hij was, in welk rijk, want het was niet Logres
en het waren niet de landen der omringende koningen. De boomen hadden
wonder kronkelende takken; aan de twijgen, tusschen de groote bladeren,
hingen de roode, lange en de ronde, goudgele vruchten; een sneeuwwitte
hinde ijlde plots over den weg en verdween tusschen de warreling van
bloesemende, blanke amandelstruiken en ooftzware granaatappelboomen en
plotseling zag Gawein voor zich uit strekken de toovervallei en klonk de
zoete muziek uit de van zelf spelende instrumenten, die zweefden, even
vaag zilver of nauwelijks elpenbeenblank, tusschen zwoele wolkjes, in
blauwe zomerluchten boven.

--O, Wonder! zeide Gawein. Hoè spelen die speeltuigen van zelve,
Morgueine?

Morgueine schaterde, terwijl de wagen met forschen ruk stil stond, zoo
dat Gawein bijna er uit viel....

--Niet anders dan door tooverconste, Gawein, zeide zij; wees des
gewes....

Zij stegen uit. En aan de hand voerde Morgueine Gawein binnen de
tooverpoort van de Vallei der Ontrouwe Ridders, waaruit een ridder, die
ooit ontrouw geweest was aan zijne geliefde, alleen verlost kon worden
door een ridder, die nooit ontrouw geweest was....




HOOFDSTUK IX


Gedurende een maand reeds had Koning Artur, hadden de ridders te Camelot
niets vernomen van Gawein, die ter queste getogen was en hoewel een
maand niet bizonder lang is om een Zwevend Schaakbord te vangen, begon
Koning Artur, begonnen de ridders ongerust te worden en fluisterden de
laatsten onder elkaâr wat er toch met Gawein had kunnen gebeuren...?
Tevens was het vreemd, dat Didoneel en Mordret des avonds dikwijls
afwezig waren, voor welke afwezigheid zij niet bizonder aanneembare
redenen konden opgeven, terwijl daarbij nog kwam, dat Merlijn gedurende
een maand zich niet op Camelot had laten zien. Het waren alle dingen,
die een onaangename stemming opriepen te Camelot, waarvan alleen, naar
het scheen, Lancelot en Guenever zich weinig schenen aan te trekken. Tot
eindelijk Merlijn, op een goeden dag, heel vroeg tegen priemtijd, op
zijn fenix aan kwam vliegen en, afgestegen, met vragen door de ridders
werd bestormd. Wist hij niet waar Gawein was en waar was hij zelve zoo
lang geweest?

--Waar ik zoo lange geweest ben? antwoordde Merlijn. Maar mijn dappere
wiganten, ik ben niet als gij lieden, die hier tot Camelot reeds sedert
tien jaren respijt neemt van uwe heldendaden en rustiglijk afwacht tot
Aventure zich meldt! Ik ben, het is waar, een tooveraar, maar ik ben
tevens een chemicus, en een fyzicus, een mechanicus, een naturalist, een
man van occulte sciencië en ik heb veel te werken, ik heb werkelijk veel
te werken! Denkt gij, dat ik maar iederen dag hier tot Camelot kan
komen klapaaien en maar niets doen en zitten te bepeizen van Wondere
ofte van geen Wondere? Ik heb dezer dagen doorgrond of ik niet de
sprakebloemen, die de gesprekken tusschen Morgueine en mij opvangen en
terug kaatsen, draadloos kan inrichten.

--Draadloos? schaterde Acglovael het uit.

Merlijn zag den te pas of te onpas schaterenden ridder aan en haalde
zijne schouders op.

--Ja, draadloos, zeide hij, droog. Nu hebben wij er metalen draden voor
noodig, die spannen mijn gnomen mij onder de aarde, weet gij, Acglovael.
Draadloos zoude veel simpeler zijn. Maar omdat Morgueine deze maand
nimmer in haar slot aan zee was, nam mij het werk veel tijds en nu eerst
ben ik er achteren gekomen waar zij zich divertiert en dat is in de
Valleie der Ontrouwe Ridderen en daar drijft zij jolijt met
honderd-vijftig Ontrouwen....

--Honderd-vijftig? weifelde Sagremort.

--Honddd...erd-vijftig? stotterde Ywein verbaasd.

--Min noch meere, verzekerde Merlijn. En de honderd-vijftigste is...
Gawein.

--Gawein?? riepen Hestor en Meleagant.

Galehot glimlachte omdat hij al lang geraden had, waar Gawein zoo lange
toefde. En toen Lancelot en Gwinebant aan kwamen wandelen, beider arm om
malkanders schouderen, lichtte Galehot hen in:

--Gawein divertiert zich met Morgueine in de Valleie der Ontrouwe
Ridderen....

En Merlijn vertelde van den dood van Gringolette, het goede ros, en hoe
Morgueine hem eindelijk door een sprakebloeme had gemeld, dat Gawein
haar honderd-vijftigste Ontrouwe was.

--Als de Koning dàt hoort...! zeide Lancelot ontsteld.

--Alleen een ridder, trouw aan zijne minne, kan Gawein verlossen! zeide
Gwinebant.

--Zoo ga gij, Gwinebant, zeide Merlijn. Gij dròomt zelfs niet van andere
jonkver dan van Ysabele, Assentijns kleindochter.

--Gwinebant lieft niet lange genoeg! Hij en is niet genoeg beproefd!
riepen Meleagant en Hestor.

--Twijfelt gij aan mijne trouwe? riep Gwinebant, de klare stem klaterend
van verontwaardiging.

--Wie van u is dan trouw? vroeg Merlijn, die het wel wist.

Zij waren het op één na van allen geen. En zij glimlachten tegen
malkanderen en schokten de schouders en zij wisten van malkanderen, dat
als zij ééne jonkver hadden bemind, zij er ook eene andere hadden
bemind. Gwinebant, die was nog een knape... al telde hij maar drie, vier
jaren minder dan zij.

--Lancelot, antwoordde toen Hestor en hij antwoordde zeer modestelijk,
alsof hij aan zich zelven niet dacht.

--Ja. Llll...Lancelot! beäamde Ywein.

--Lancelot! riepen de anderen.

Lancelot stond, als wilde hij zich verontschuldigen, de oogen neêr, het
gebaar vaag weêrgevend zijn onmacht ontrouw te zijn. Toen zeide hij vast
en sloeg de oogen op:

--Ik ben trouw!

--Gij zijt trouw, Lancelot! riepen zij allen. Bij Sint Michiel!

--Zoo zal het aan u zijn... begon Merlijn.

--Aan u! vielen zij allen in.

--Het zal aan mij zijn, beäamde Lancelot. Ik zal den Koning vragen
verlof Gawein te verlossen...

--Neen, dat niet vragen! riepen zij allen. De Koning weet niet....

--Dat Gawein....

--Toeft in de Valleie der Ontrouwe Ridderen! riepen Sagremort, Acglovael
en de anderen.

--Waar zijn toch Mordret en Didoneel? dacht Galehot.

--Ik zal, hernam Lancelot; den Koning verlof vragen Gawein... te zoeken!

--Te zoeken, ja justement!

--Ik zal u helpen, Lancelot! riep Merlijn. Werkelijk, mijn zuster
Morgueine drijft ergerlijk spel in hare Valleie....

--Honddd...erd-vijftig! verontwaardigde zich Ywein.

Een zware bel slingerde zijn metalen roep. Het was het teeken, dat
Koning Artur afdaalde ter Ronde Zale en zijn troonzetel in zoû nemen aan
de Tafel Ronde. En reeds verscheen hij, geleid door Guenever, en drie
pagiën beurden zijn mottigen mantel. En de ridderen, een voor een,
naderden hun leenheer en vorst en bogen voor hem de knie....

Met dezen noen togen Lancelot en Gwinebant, na verlof van den Koning te
hebben gekregen, er te paard op uit om Gawein te zoeken. Merlijn had het
betreurd hen niet dadelijk te kunnen helpen, omdat hij juist zijn
tooverwagen ter beschikking van Morgueine had gesteld: anders hadden de
beide ridders er een toer meê kunnen maken tot aan de Valleie van de
Ontrouwe Ridders.... Maar toch, ze hadden geen van beiden met de
enghiene kunnen omgaan--zeide Merlijn--en den wagen kunnen sturen en
Merlijn zelve had het dien dag te druk met de draadlooze theorië te
vervolmaken. Zoo dat zij met hun beiden te paard gingen, de vlakte over
in zonneschijn en om den wonderberg heen, want die ontsloot zich niet
voor de ridders. Zoo dat zij langs de rivier reden; breed was de rivier
als een zee; soms draafden zij, soms stapten zij.... Gwinebant keek
telkens op, of hij het Scaec niet en zag, maar er was geen Scaec te
zien; trouwens, het zoû ook niet altijd de lucht doorzweven en misschien
nu reeds rustig wachten ter plaatse waar Merlijn het heen zoû zenden,
opdat Gawein het vinden zoû na Aventure, groot en klein. En plotseling
zagen de ridders, ter zij van den weg, een graf van steenen gestapeld en
zij ontroerden hevig, want zij herkenden helm en zwaard en schild en
speer van hun makker Gawein en zij begrepen, dat hij ongewapend
Morgueine in de Vallei was gevolgd. Zij waagden echter zwaard noch helm
noch speer noch schild van Gawein mede te nemen en weg van het graf, dat
zij begrepen te zijn van Gringolette, die bezweken was van het zwemmen.
En zij maakten zich beiden het teeken des Kruizes en passeerden het
graf, front makende op hunne paarden omdat Gringolette bijna menschelijk
verstand had gehad en zekerlijk nu hare ziel weidde in de hemelsche
weiden, die voor de poort zich strekken, waar Sint Peter waakt, met de
Sleutelen, en waar alle goede paarden, in den strijd verslagen of
anderzins omgekomen, naleven een lief leven van vrede, en klaver en
haver.... En zij reden steeds verder en het werd reeds avond en zij
ontmoetten den herder, die terug keerde met zijne kudde en hij groette
hen beleefdelijk--hij was zoo gewend ridders te treffen te paard of
feeën in tooverwagens, zeide hij--en hij vertelde hen ook van
Gringolette's dood: dat was nu al meer dan een maand geleden! Sedert had
hij dien edelen baroen niet meer terug gezien.... Maar het graf, daar
van konden de edele baroenen zeker zijn, zoû door niemand worden
geschonden: daar waren de ridderlijke wapenen en het schild en de helm
en de handschoenen borg voor, zeide de herder. Van de Valleie wist hij
niets, maar hij meende, de baroenen moesten maar altijd recht-uit
rijden, den Burcht van Koning Mirakel voorbij en dan links: daar waren
weder andere wonderlanden: o, er waren er hier zoo vele, aan deze zijde
van de rivier. Zoo dat, met het vallen van den avond, de ridders nog
immer reden, nu stapvoets en dan weêr in draf, tot zij begrepen
verdwaald te zijn door dien linkschen weg. Hunne paarden waren wel moede
en Gwinebant zeide, ongeduldig:

--Waarom zendt Merlijn ons ook niet een teeken, dat wij in de nacht niet
en verdwalen...!

--Hij is bezig met de draadlooze theorië, verontschuldigde mild
Lancelot; maar mij ware het ook bekwaam zoo wij hier een burcht zagen,
om gastvrijheid te vragen....

--Zoo wij terug gingen tot Koning Mirakel...? aarzelde Gwinebant.

--Wij gaan nimmermeer terug, Gwinebant, wen wij eene queste doen, zeide
streng Lancelot.

En Gwinebant bloosde als een maagd en hij zeide, nederig:

--Gij hebt wel recht, Lancelot; zoo vergeve mij Sinte Marië, onze Lieve
Vrouwe aller Genade.... Wij gaan nimmermeer terug.

En zij stapten voort in de nacht, die gezonken was. Het land aan de kant
van den weg strekte zich eindeloos en verlaten uit onder den schijn van
de starren, die weefden een zilveren mist. Aan den anderen kant van de
rivier waren de kimmen niet te zien en het water was zoo breed als een
zee....

--O zie! zeide Gwinebant en hij seinde zich vol vromen huiver.

--Ik zie! Ik zie! zeide Lancelot en ook hij bekruiste zich.

De beide ridderen hielden de paarden in. Zij zagen ademloos toe. Over
de zee-breede rivier vlogen tal van zwarte vogelen. Het waren geen
raven, het waren geen kraaien; het schenen meer zwarte duiven. En zij
vlogen in zwierende kringen en dan, plotseling, als in wanhoop,
dompelden zij in de even zilveren wateren onder. En vlogen weêr op, maar
zoo blank als versche sneeuw en zij verloren zich in de nacht....

--Het zijn de zielen van Vagevure, zeide Lancelot, en seinde zich weêr.

--Die zich louteren in de loutere wateren, zeide Gwinebant en bekruiste
zich als Lancelot had gedaan.

--Wij zijn op de heilige Landouwen gedoold, zeide Lancelot en hij
schouwde om zich rond. Dit is niet Logres meer.

--En zelfs niet meer Wonderland van ouden Mirakele!

--En noch tooverland van Morgueine en van Merlijn....

--Zullen zij gered worden voor Paradijs, o Lancelot? vroeg Gwinebant
huiverig. Merlijn en Morgueine?

--Ja, zij, zeide Lancelot. Zij en zijn niet booze.

--Neen, niet booze....

--Zij zijn alleenlijk te welwetend van de dingen boven en onder de
aarde.

--Alleenlijk te welwetend... herhaalde Gwinebant.

--Maar aan het einde zullen zij worden gered.... Bidden wij voor hen,
Gwinebant.

De ridders stegen af. Zij bonden de paarden aan hunne in het gras
gestoken zwaarden. Zij knielden naast malkanderen aan den rand van het
zee-breede water en begonnen hunne orisone te zeggen.

Vóór hunne blikken, daar ginds, in de wijde, zilveren nacht, vlogen de
zwarte vogelen aan, doken onder, en stegen sneeuwblank, druipelend van
de droppen, op, tusschen de sterren....

En Lancelot en Gwinebant baden voor Morgueine en voor Merlijn, dat zij
aan het Einde zouden worden gered.

--Zoo zullen zij, bad Lancelot; als zwarte vogelen aan vliegen komen, o
God van Hemelrijk, over uwe loutere wateren....

--Zoo zullen zij, bad Gwinebant; als witte vogelen uit vliegen komen, o
God van Hemelrijk, uit uwe loutere wateren....

--Amen, baden zij beiden en seinden zich.

En zij stegen weêr op en reden voort, terwijl zij uit de lucht de witte
duiven, heel zacht, meenden te hooren zingen:

--Kyrië Eleïson! Kyrië Eleïson!

Maar zij waren te vroom, de beide ridders, om op te zien. En zij reden
voort, steeds voort, niet wetende waarheen en vertrouwende, dat zij wel
door bewaarengelen zouden worden begeleid, zoo niet dadelijk aan het
einddoel der queste, dan toch tot Aventure....

--Zoo als in het Leven, zeide Lancelot wijsgeerig.

--In het Leven? vroeg Gwinebant, als een knaap.

--Waar het Aventuur is het Goede en het Kwade, als in de queste, zeide
Lancelot.

--Is dat waar? vroeg Gwinebant.

En hij voegde er aan toe:

--Lancelot, gij waart immer trouw aan uwe zoete minne, mijn moeie
Guenever?

--Ik ben een groot zondaar, zeide Lancelot; maar in mijne zonde was ik
altijd trouw.

--Ik zal ook altijd trouw blijven, zei Gwinebant; maar gij waart alreede
trouw lange, lange, verledene jaren.

--Ik ben een groot zondaar, zeide Lancelot; maar ik kan niet anders,
zoo helpe mij God. Mijn trouwe is mijne groote zonde.

--Wij zullen Gawein zekerlijk vinden, zei Gwinebant. Want wij zijn
beiden trouwe....

--Maar zondig ik alleen, zei Lancelot en seinde Zich drie malen.

Toen bekruisde zich drie malen Gwinebant, hoewel hij noch zich, noch
Lancelot zeer zondig vond.




HOOFDSTUK X


In de nacht reden de ridders langzaam aan, zooals ridders-van-aventuren,
die geen burcht tegen komen om te overnachten, in alle ridderromans, in
de nacht, door rijden. Maar Merlijn was, hoewel niet alwetend, toch
veelwetende door wat hem zijn sylfen en gnomen vertelden, en wist
Lancelot en Gwinebant met dwarrelende vuurvliegjes en dwalende
dwaallichtjes juist te houden op den rechten weg, waar de burcht rees
van den een of anderen ouden koning, die niet was Mirakel, noch
Assentijn, noch Artur. Lancelot en Gwinebant werden door den ouden
koning Ban, die wel van de Tafel-Ronde gehoord had, in nachtjapon
slaperig en ietwat brommerig ontvangen, maar toen geleid naar een
kemenade, waar garsoenen hen van rusting en wapenen ontdeden--wees des
ghewes, gij, o lezer, dat de rossen reeds goed werden verzorgd en
geroskamd stonden voor volle ruif. Waarna de knapen de ridders
aankleedden in surcoet en hozen en hun water en dwale boden, om zich te
wasschen, als hooge lieden plegen. Toen geleidden de knapen de ridders
naar een groote zaal, waar de tafelen op de schragen waren gelegd en het
amelaken was uitgespreid en deden zij zich te goede aan venizoen en
dronken zij oude clareit naar genoegen. En toen de knapen hen na het
maal wederom met tortijtsen geleidden naar hun porprijs, strekten zij
Zich spoediglijk uit op de bedden en dachten te slapen tot dageraad toe.
Maar een zachte muziek klonk en plots schoof weg de muur in een wijden
boog in den wand en twee jonkvrouwen, uitermate schoon, verschenen,
glimlachende, omringd van vele brandende keersen en witte rozenkransen
en luit en psalterion ter hand.

--O, zie dan toch, Lancelot! riep Gwinebant, en richtte zich van zijn
bedde. Twee schoone Sinte Ceciliën naderden ons door de muren!

Ook Lancelot was opgerezen en de twee ridders, schoon als de
jonkvrouwen, blond als de jonkvrouwen zij beiden, Lancelot zoo ernstig
voor zijne dertig jaren, Gwinebant een jongeling nog voor zijn
acht-en-twintig, zagen verrast de beide speelsters naderen. Maar dezen
legden hare speeltuigen neder en traden uit den boog, die zich sloot.

--Wellekom, heer ridder, zeide de een en zeide de andere.

--Wellekom, gij beide schoone bezoeksters, zeide Lancelot en zeide
Gwinebant na en Lancelot vroeg:

--Twi doet gij ons deze groote eer, jonkvrouwen, met muzijk en gebloemt
te verschijnen in ons closet?

--Sinte Cecilië gelijk, voltooide Gwinebant, die zijne vergelijking wel
goed vond.

--Heiligen en zijn wij niet, zeide de eene jonkvrouw, met een lachje
naar Gwinebant. Wij zijn zusteren, de beide dochteren van onzen vader,
den Koning Ban en ik ben Ydeleine.

--En ik ben Belleflore, zeide de andere; en wij komen u vragen, o
ridderen, of gij genegen zijt de zoete melodië te drijven, met ons, deze
nacht. Wij bidden het u met hoofschheden....

--Wij bedanken u beiden met hoofschheden, Belleflore ende Ydeleine, zei
Lancelot, voor zelfs Gwinebant een woord had kunnen zeggen; maar weet
wel, dat wij die gonen zijn, die morgen onzen gezel, heer Gawein, moeten
verlossen uit de Valleie der Ontrouwe Ridderen en wij dat alleenlijk
zullen vermogen zoo wij zelven trouwe blijven aan onze minnekijns...
Wij verontschuldigen ons dus harde.

--Harde, herhaalde Gwinebant met een zekeren spijt, ook al vergat hij
nooit Ysabele.

--Gawein! riepen de beide jonkvrouwen uit. Maar is hij ook niet van
Tafel-Ronde?

--Gewes en zeker, bij Sint Michiel! riep Gwinebant.

--Bij Sinte Marië, Koninginne van Hemelrijk, voegde waardig Lancelot er
aan toe.

--Wij kennen hem, zeide Ydeleine schalk.

--Wij kennen hem beiden, zeide Belleflore nog schalker.

--Was hij hier gisteren? riep heftig Lancelot, om te weten.

--Dezen dag nog? riep Gwinebant na.

--Niet gisteren....

--En niet dezen dage, zeiden de zusters.

--Maar een jaar her.... zei Ydeleine.

--Ja, een jaar her, zei Belleflore. Hij kwam en was moede des dwalens en
rustte uit en hij at met ons en wij dreven jolijt....

--Wij festoyierden te zamen en hij was zoo hoofsch....

--Wij hebben toren, zeide Lancelot; niet zoo hoofsch te zijn als onze
gezel, welschoone jonkvrouwen, maar hij is immer de hoofschte van ons
allen....

--Wij dringen niet aan, glimlachte Ydeleine.

--Wij willen u beiden geen vernoye doen, glimlachte Belleflore.

--Onze vader zeide ons: gaat tot de ridderen naar antieke zede om
gastvrijheid hun verder te bieden.

--Wij gingen met ons gebloemt en muzijk, als onze vader ons beval, voor
hij slapen ging.

--Maar wij zullen geerne de muziek hooren, jonkvrouwen! riep Gwinebant.
Niet waar, Lancelot?

--Geerne zullen wij de muzijk hooren, jonkvrouwen! zeide, bijna zoo
hoofsch als Gawein, Lancelot.

--Zoo rust uit op uwe bedden, ridderen! noodden de beide jonkvrouwen.

De ridders legden zich neêr. De kemenade donkerde, met wat maneschijn,
blauwig aan de kleurige ruiten bleekend. En Belleflore tokte aan haar
luit en Ydeleine vlijde met den strijkstaaf over de vijf glasreine
koorden van haar psalterion. En zij zongen, beiden, met zachte stemmen,
om beurten en te zamen:

  Lancelot!
  Droom ju zoete lot!
  Droom ju Koninginne!
  Gwinebant!
  Lieve knape, schoon wigant
  Droom ju zoete minne!

--Ysabele.... murmelde Gwinebant, de oogen toe, half reeds in slaap.

Maar de ronde bogepoort opende zich geluidloos, de twee jonkvrouwen
trokken zich in den kaarsenschijn tusschen de rozenslingers terug; de
poort schoof toe....

En de beide trouwe ridders sliepen en droomden, terwijl bleekte aan de
kleurige ruiten de blauwe maan....

       *       *       *       *       *

Den volgenden morgen, na oorlof van Koning Ban en de beide princessen te
hebben genomen, reden de beide ridders verder en nu zeker van hun weg,
want Belleflore en Ydeleine, die wel van Morgueine wisten, hadden hun
gezegd welken weg te nemen was naar de Vallei der Ontrouwe Ridderen. En
zonder verder aventuur reden zij enkele morgenuren en het was niet meer
dan een genoegelijken rit.

--Wel anders dan destijds, Gwinebant, zei Lancelot; toen bij iederen
tred Aventure zich voor deed.

--Draken, zekerlijk, ontmoetten wij nimmer, maar zoo als ik u, Lancelot,
met Gawein eenmaal verlost heb uit den Dale van den dollen Dans, zoo ga
ik toch heden Gawein verlossen met u, Lancelot, uit de Valleie der
Ontrouwe Ridderen. En is het Scaec zelve niet Aventure, al weten wij dat
het door Merlijns toovermacht is gedaan? zei Gwinebant.

--Hij geloofde! zei Lancelot. Hij geloofde als Koning Artur geloofde!
Wat was Gawein schoon en jong, toen hij opstond en zeide, dat hij de
queste volbrengen wilde! Gwinebant, met u is Gawein de jongste en
schoonste ons aller, enkel omdat hij geloofde!

--Maar gij, Lancelot, zijt de trouwste!

--Gawein is de hoofschte.

--Wie de hoofschte is, kan moeilijk de trouwste zijn, Lancelot, want hij
mint te veel naar alle zijden uit. Zeg, wie van ons is de ridderlijkste?

--Gawein.

--Hij en is niet de vroomste.... Hij en biecht soms niet in jaren. En
hij laat zich verlokken door Morgueine en vergeet alles van het Zwevende
Scaec... Lancelot, zeg mij, wellieve gezel, ben ik ridderlijk?

--Gewes, gij, Gwinebant.

--Ik ben de zwakste, want ik ben de krankste. Om Vrouwe Venus' wille,
Lancelot, ben ik krank. Ik denk immer aan mijne Ysabele. Ik droom immer
van mijne Ysabele. Lace, zij is zoo verre....

--Gij en zijt niet zwak, Gwinebant, zoo gij mint met sterke trouwe. Gij
en zijt niet krank, Gwinebant, zoo gij verhoogt in blijde gezondheid
van minne. Gij bloeit boven ons allen als een roze, Gwinebant. En uw
stemme klatert als van een nachtegaal....

Zoo troostte Lancelot Gwinebant en Gwinebant voelde zich eigenlijk ook
niet ziek en zwak; hij voelde zich integendeel gezond en sterk, maar
zeer in de macht van Vrouwe Venus en hij droomde iedere nacht van
Ysabele....

Zoo als zij droomde van hem, iedere nacht....

       *       *       *       *       *

--Lancelot! Lancelot! Zie, riep Gwinebant.

Zij waren uit een dicht foreest gekomen op een breede vallei, waarheen
geleidden verschillende gladde wegen, geëigend voor tooverwagens, die,
door wonderolie en geheimzinnig enghien bewogen, het snelst over gladde
wegen vliegen. In het midden van de vallei was als een paradijs, omheind
met hooge, roode rozenheggen en een wolk van geur woei den ridders te
gemoet. En toen zij beiden aan de zuilenpoort stille stonden, trok
Lancelot zijn zwaard en Gwinebant trok het zijne. Maar hij zeide:

--Slaat gij de poorten, Lancelot, want mijne trouwe is niet en beproefd.

Lancelots trouw was beproefd, sinds meer dan tien lange jaren. En hij
sloeg met zijn zwaard een kruis tegen de poort. De goud gesmede hekken
sprongen open, als op wonderveeren. En de ridders reden binnen.

--Gawein! Gawein! riepen zij luide. Wij komen u verlossen, Gawein!

Er was een groot rumoer tusschen de prayeelen en de pauwillioenen,
tusschen de peper-, anijs- en gingebareboomen. Vlakkige leoparden en
witte herten, getemd, vloden tusschen de amandelen, pumegernaten en
notemuscaten en een menigte ridderen drong zich baan tusschen een
menigte dansende feeën. Onder haar schitterde Morgueine. Zij lachte
luide, haar arm nog om den hals van Gawein, die, als uit een droom
ontwakende, naast haar lag op een ivoren bedde vol rozen.

--Twee trouwe ridderen zijn gekomen! schaterlachte Morgueine. Riveel
heeft uit en solaes van verscheidenheden! Maar, vreest niet, mijn lieve
ridderen! Na Dollen Dans en Ontrouw-valleie vindt Morgueine u morgen
nieuwe fantazijë uit!

Plotseling donderde het vervaarlijk en een zwarte wolk veronzichtbaarde
geheel de vallei. Het riep en schreeuwde door elkaâr van ridderlijke
mannestemmen; het krijschte door elkaâr, als van verschrikte vogelen,
van weg vliedende feeën.

--Gawein! riepen Lancelot en Gwinebant.

Zij hadden Gawein gegrepen en hij liet zich mede voeren. Maar in de
pikduisterte was niets te onderscheiden en de honderd-negen-en-veertig
ontrouwe ridders bonsden tegen malkanderen, zochten verschrikt uitweg en
vloekten en riepen aan:

--Bij Sint Michiel! Bij Sint Jan! Bij den rijken God van Hemelrijk!
Alzoo helpe mij Sinte Marië's Kind!

Toen klaarde wederom de dag. Maar de toovervallei was niet meer dan een
kale hei geworden en over de vale vlakte, in de donkere floersen van
nevel, die optrokken, liepen dom verdwaasd door elkaâr
honderd-negen-en-veertig ontrouwe ridderen. Over den weg snorde een
tooverwagen weg. Dat was Morgueine: zij schaterlachte nog na, terwijl
zij zich spoedde naar haar slot aan zee.

Nu drongen alle de ridders om Lancelot en Gwinebant, die hielden Gawein
in hun midden en hunne paarden aan den toom.

--Waart gij beiden trouw?

--Werkelijk trouw??

--Immer trouw???

Zoo verbaasden zich de honderd-negen-en-veertig.

--Zij heeft haar zoete spel met ons gedreven, zeide Gawein weêr. Wij
waren allen die gonen, die ontrouwe waren.... En ziet, wij zijn allen
ongewapend! Maar zij was Meesteresse ende Koninginne van Riveel en van
Solaes!

--Gawein! zei Lancelot, en sloeg zijn gezel op den rechterschouder.

--Gawein! zei Gwinebant, en sloeg zijn gezel op den linkerschouder.

Gawein zag naar beiden om, ontwakende uit betoovering.

--Gawein, zei Lancelot. Herinner u van het Zwevende Scaec!

--Gawein, zei Gwinebant. Herinner u van het Zwevende Scaec!

--Ik zoû het zoeken, zeide Gawein, en streek zich met de hand over het
voorhoofd. Maar Gringolette, mijn goede ors, stierf en ik liet mijn
wapenen op haar graf....

--Morgueine ontwapende ons, riepen de ridderen. Waar zijn onze wapenen?
Wie geeft ons onze wapenen!

--Blijven wij allen te zamen! riepen anderen. Ongewapend zullen wij
sterker te zamen zijn dan gescheiden!

--Wat bedieden ongewapende ridderen in de landen onzer oude Koningen!
riepen weêr anderen. Wij vermogen, ongewapend, niet één drakeserpent te
dooden!

--Of eene damosele van een feloenigen ridder te redden! Want
drakeserpenten zijn allen dood!

--Er zijn ook geen feloenige ridderen meer!

--Er rijden nooit geene belaagde damoselen meer rond op witte
palafroeten in de foreesten!

Zij lachten allen in den nog bewolkten noen. Zij lachten luide en schor.

--Het Wonder! riep Gawein, geheel ontwaakt. Het Aventure, dat zich
eindelijk meldde! O, ik geloof er aan! Gaan wij, mijn zoete gezellen,
Lancelot en gij lieve knape, Gwinebant. Ik zal het achterhalen, het
Zwevende Scaec!

En hij stortte, beide handen hoog, als zag hij het zweven, als wilde hij
het grijpen, vooruit, terwijl de twee Trouwe Ridders, te paard, hem
volgden en allen de anderen achter hen aan drongen in een wilde
horde....




HOOFDSTUK XI


Buiten den ban der betooverde beemden, die weêr hun gewone aanzicht van
heide hadden aangenomen, liepen de ongewapende ridderen aan achter
Lancelot en Gwinebant, te paard, Gawein tusschen die beiden. En er was
rumoer van beraadslaging, waarheen zij zich zouden richten; zoo
ongewapend was, op des goeden Heeren wegen, het een ridder wel vreemd te
moede en zij wilden allen weêr rusting en wapenen hebben en een ros
daarbij, sedert Morgueine hen ontwapend had. Tot plotseling zij zagen
uit de klaardere lucht, waar zij, sedert hunne betoovering hadden zien
zweven verlerlei welluidende snaarinstrumenten, dalen halsbergen en
maliëncotten, helmen en zwaarden, speren en schilden en zoo vele stukken
van ridderlijke rusting verduisterden wederom den dag en de ridders,
roepende van wonder, hieven er de handen heen en vingen op hier een
zwaard, daar een helm, maar te gelijker tijd moesten zij zich hoeden en
weren want de stukken vielen met een dichten regen den hemel uit,
botsten rammelend op elkaâr, deden lichten donder rommelen door het
geluchte, vol van metaalschel geluid. En de ridders grepen of kregen een
slag op het hoofd van een zwaar neêr zijgend schild, ontweken den
onwillekeurigen houw van eens makkers zwaard tot de stukken rusting en
wapenen om hen heen op de heide lagen als een roestige rommel oud ijzer.
En zij zochten koortsachtig uit, vonden wel eens hun zwaard, maar niet
hun riem; pasten om beurt de helmen op, die zij gegrepen hadden, maar
zochten wanhopig naar hun halsberg, tot zij het hinniken hoorden rondom
en tal van strijdrossen zagen draven in het wilde omrond, hunne eigene
rossen, maar velen nog met gewei zich op het hoofd verheffend en andere
met vlakken over de huid verspreid, zoo dat zij begrepen, dat de
vlakkige leoparden en de wonderwitte herten niet anders dan hunne eigene
rossen waren geweest, zoo als de speeltuigen hunne betooverde wapenen.

--Zij zullen zich weldra wapenen en hunne orsen berijden, zeide Gawein;
maar ik, die mij na Gringolette's dood zelven ontwapende, weet niet waar
wapen en ors te vinden.

Juist toen hij dit zeide, zag Gawein voor zich neder dalen, zilver en
goud blinkende, maliëncotte en helm, zwaard en schild en speer, en
metalen handschoenen daarbij. Hij wist niet, dat Merlijn hem deze
onmisbare stukken uit den hemel deed vallen maar Lancelot en Gwinebant
begrepen het en zagen elkander met blik van verstandhouding aan. Alleen
Merlijn wist het gunstige Wonder te doen gebeuren, vermoedelijk door
clerkeconste en het Aventuur voor te bereiden, maar het Wonder was
eigenlijk geen Wonder en het Aventuur zou eigenlijk geen Aventuur zijn.
Het was heel eenvoudig, dat wapenen uit den hemel regenden, even
eenvoudig als dat zij het Verleden zagen opdoemen op Merlijns witten
tooverwand, of dat Merlijn sprak tot Morgueine door eene sprakebloeme
heen van parelmoer, of dat Gwinebant droomde van zoete Ysabele....

En Lancelot en Gwinebant seinden zich alleen, om zich vooruit te
behoeden voor wat er euvels mocht schuilen in dit eenvoudige Wonder maar
zij zagen vol liefde en eerbied naar Gawein, die zich niet seinde maar
blijde de stukken opving. En zij stegen af en hielpen hun gezel zich te
rusten en zich te wapenen en toen zij gereed waren, hinnikte het vlak
bij en zij zagen een ros en het geleek zeer op Gringolette, hoewel het
niet Gringolette was. Maar Gawein verheugde zich zeer, en liep op het
ros toe en greep het bij den teugel, want het was getuigd en gezadeld,
en Lancelot en Gwinebant begrepen wederom zeer goed, dat het een ros
was, dat Merlijn aan Gawein zond en er eigenlijk niets vreemds aan was,
dat, nu Gringolette dood was, Gawein, door Merlijns clerkeconste, een
ander ros erlangde. Het was een zeer schoon ros, een jeugdige hengst,
ijzerschimmel krachtig breed van borst, verstandig en menschelijk van
blik, fijn en sterk van beenen en het hinnikte blijde Gawein tegen of
het hem reeds lange kende. En Gawein zelve voelde wel het vreemde Wonder
om zich heen gebeuren, omdat eigenlijk alles Wonder was en Aventuur;
Zwevende Scaec, feeën, tooverwagens, uit den hemel vallende rustingen en
Leven en Dood. Gawein nu was op gestegen tusschen Lancelot en Gwinebant.
Terwijl alle de andere ridders, met dankbetuiging naar de twee Trouwen,
die hen hadden verlost, nog een enkelen keer elkanders helmen wisselden
en zwaarden en weg reden, ijlings verschillende kanten uit. Zij reden
her en der, zij reden harentare, terug naar de verschillende oude
Koningen, wier baroenen zij waren; over weg en heide, over vlakte en
vallei scheerden zij zich weg op hunne ijlende paarden en de drie
gezellen van Tafel-Ronde zagen hen rondom aan de kimmen verdwijnen....

Toen zeide Lancelot:

--"Wellieve Gawein, wij hebben u verlost en gij zijt gewapend. Wat denkt
gij? Zullen wij u laten op Aventure gaan en zoeken naar het Zwevende
Scaec?"

"Dat zij zoo, mijne dappere vrienden, antwoordde Gawein. Gaat beiden,
met mijn grooten dank. Gaat terug tot Camelot en zegt daar, dat gij
Gawein verlost hebt uit Morgueine's tooveriën en dat hij op weg tijgt
naar het Zwevende Scaec.... Het gaat tegen den noen en gij weet: tegen
den noen groeien mij mijne krachten; toen mij in mijne eerste kindsheid
de heremiet doopte en mijne toekomst las, voorspelde hij reeds, dat
immer tegen den noen mij mijne krachten groeien zouden. Het is voor mij
een jonstig oogenblik om te slagen in queste en Aventure: gaat, gaat,
mijne lieve vrienden!"

Toen, te paard blijvende, omhelsden elkaâr de drie ridders, voor zoo
verre het mogelijk was elkander te omhelzen, te paard en gewapend. Het
was ook meer een symbool van omhelzing maar het was genoeg om van
elkander afscheid te nemen in broederlijke liefde, al steigerden even de
paarden en al schuurden de maliën tegen elkander, al klonken de schilden
schel tegen elkaar. En reden Lancelot en Gwinebant den weg, dien zij
meenden, dat ten spoedigste leidde naar Camelot....

Gawein, een pooze, marde. Toen bedacht hij zich, dat de burcht van
Koning Mirakel op den weg lag, dien hij met Morgueine in den tooverwagen
had afgeijld en besloot hij dien weg terug te gaan....

Terug gaan, op den weg der queste, het was nooit goed. Vooruit, vooruit
moest de dolende ridder.... Terug gaan, het was een teeken van zwakheid
en onmacht.... Maar, bedacht Gawein, ook kon het een boete zijn en om
boete ging hij terug. Trouwens, waarheen zou hij vooruit zijn nieuwen,
jongen Gringolei moeten richten? Bij Koning Mirakel had hij Destijds het
eerste Scaec getroffen, bij Koning Mirakel alleen kon hij vermoeden
ditmaal het Scaec weêr te treffen! Waar anders? Hij keek naar de
luchten, spiedde uit; hij zag niet meer het Scaec.... Zekerlijk, bij
Koning Mirakele was het neêr gedaald.

En hij reed terug, in rustigen draf. Zoû Aventure zich melden op zijn
terugweg? Hij twijfelde er aan, het geen hij betreurde, want hij voelde
groeien zijne krachten en het ging meer en meer tegen den noen aan. Tot
hij plotseling opschrikte. Daar ginder zag hij iets, dat hij in jaren
niet meer had gezien! Gingen dan de dingen van Destijds zich herhalen?!
Eerst het Scaec en nu, o rouwe, o schande, o oneere! Daar ginds, waar de
weg in woud zich verloor, zag hij twee ridderen te paard, een rooden en
een zwarten. En tusschen hen beiden voerden de ridders eene jonkvrouw,
te paard ook. Zij was gekleed in groenen sindale; twee zilverblonde
vlechten vielen haar tot op het artsoen van het gereide, maar de beide
slechte ridders trokken haar ruw aan de vlechten, hadden haar de
kleederen gescheurd van den lijve en sloegen haar met twee geesels, van
riemen, over borst en aangezicht, zoodat zij bloedde. En zij riep luide,
hare smart uitklagende en kermende:

--Wacharme, o Sinte Marië, komt mij dan geen ènkele ridder, met zijne
deugd, verdedigen van deze kwade feloenen, die nie ridderschap
betrachtten!

En hare armen gebonden op haar rug en ter nauwer nood zich houdende,
gezeten op haar palafroet, wankelde zij in het gereide en gilden hare
kreten het woud uit over weg en tot hemel.

Gawein, van verre, zag het. De twee ridderen kende hij niet: zij waren
geheel onherkenbaar in hunne zwarte en roode rusting, met gesloten
vizier en Gawein, na zijn vizier te hebben neêr gelaten, ijlde op jongen
Gringolet vooruit. En van verre reeds riep hij met zware, dreigende
stem:

--Heeren ridderen, merkt! Het is dòrperheid, weet dat wel, en onzede, al
wat gij deze damosele doet! Gij zoudt des ontberen, bij Sint Michiel,
waart gij vroed! Al hadde die jonkver misdaan, hoofschelijk zoude men
haar behandelen, want daar ligt luttel eere aan, zoo fel een schoone en
zwakke vrouwe te slaan!

Toen schreeuwden de roode en de zwarte door elkaâr woedend Gawein tegen:

--Om u, dorper en curliaen, of gij ridder zijt of niet, zal zij niet
worden gespaard! Om u meer toren te doen hebben, zullen wij haar doen
meer lachter dan ooit te voren! En wilt gij nog een woord toe spreken,
dan zullen wij u met onze speren averrecht van uw orse steken!

--Heeren ridderen, riep Gawein. Staakt gij mij van mijn ors, wel, zoo
ware ik te voet! Maar te peerd of te voet, weest daar vroed van, zal ik
de jonkvrouwe, die gij mishandelt, beschermen en haar toren minderen,
ook al zet ik er het leven voren! Doet mij echter een bede, ridderen,
voor uwe edelheden en voor Gode en voor aller ridderen eere ende laat àf
die damosele zoo fel te schoffieren!

--Maak, dat gij henen komt en vliedt! riepen de ridders en zij sloegen
de jonkvrouw met hunne geesels, zoodat zij gilde naar den wijden hemel
toe. Of, bij al dat God geleesten mag, deze zal uw doemsdag worden! Wat
hebben wij met uwe sermoenen van noode?

--Laat die jonkvrouw met goede! riep Gawein, van woede buiten
zichzelven. Of wacht u jegen mijn speer!

En hij reed, als een afgeschoten pijl zoo snel, op de ridders toe, speer
gestrekt.

De roode en de zwarte scheidden zich; zij lieten de jonkvrouwe, die hare
gebonden handen zelfs ten hemel niet kon strekken, alleen te paard op
den weg staan; de roode reed op Gawein toe, de zwarte ontweek diens
speerstoot en draafde de vlakte over, ter achterzijde Gaweins, maar vóór
hij Gawein van daar had kunnen bestoken, stiet Gawein den roode ter zij
van zijn schild bliksemsnel door wapenrusting en maliëncotte in de
ribben onder het hart, zoodat Gaweins speer brak en met het trensoen
bleef steken in 's rooden ridders lijf. Hij slaakte een verscheurenden
kreet en tuimelde af van zijn paard.

Toen wendde Gawein woedend zijn jongen Gringolet. En hij rende, de
wigant, zwaard uit scheede getrokken, op den zwarten ridder in; hij
sloeg den zwarte diens speer in tweeën, en toen deze zijn glavië trok,
gevoelde Gawein al zijn noenkracht in zich groeien, sloeg hij hem met
één slag het zware, zwarte schild uit den arm, zoodat het kletterend
rolde over den grond. En de zwarte, den linkerarm gebroken door Gaweins
slag tegen het schild, poogde vloekend van pijn en van woede, met één
vuist zijne glavië te heffen, toen reeds Gaweins zwaard, hoog in beide
vuisten verheven, den zwarte kliefde over den helm heen, dwars door den
zwarten helm heen, waarvan de zwarte diamanten rechts en links sprongen
dwars over des zwarten hoofd, zoodat de hersens uitvloeiden, als een
witte etter-en-bloed en de zwarte achterover viel van zijn paard. Toen
steeg Gawein af en hij naderde de jonkvrouw, tilde haar af en begon haar
het koord van hare polsen los te binden.

--Dank heb, ridder! riep zij juichende en weenende te eenen stond. Gij
hebt mij wel gewroken jegen den rooden en den zwarten ridder! Ik wil uw
dienstwijf zijn en blijven tot het einde van mijne dagen!

En zij wierp zich neêr aan Gaweins knieën en kuste hem de maliën her en
der.

--Wie zijt gij, schoone jonkvrouwe, en hoe komt gij in zoo groote rouwe?
vroeg Gawein, terwijl hij de jonkvrouw oprichtte en nauwelijks merkte
dat ter zijde, de roode ridder kermende te sterven lag.

--Mijn vader was ridder en goedman en wel geboren van den lande! riep
de jonkvrouw. Maar hij is onder gegaan van goede en ligt nu in zware
armoede! Hij is krank en kan rijden noch gaan, noch zelfs over zijne
voeten staan! Luttel vrienden zijn hem gebleven en luttel dienaren!
Wacharme, edele ridder, heden kwamen de roode en de zwarte binnen onze
veste, die is harde vervallen en te-broken en voor de oogen van mijn
vader grepen zij mij aan en maakten mij beiden tot hunne amië! Toen
wierpen zij mij op dit peerd, dat mijn eigen is en schaakten mij met hen
mede, om mij mede te voeren naar den burcht, o wellieve heer ridder,
waar menigertiere slechte ridder zijn spel drijft met de damoselen, die
zij schaken!

--Gawein! Gawein! riep de roode ridder. Kom mij te hulpe, mij en mijne
ziele! Ik sterve!

Gawein schrikte op: het was of hij nu eerst herkende des rooden ridders
stem. Hij snelde toe waar de roode ridder lag, sloeg op diens vizier en
riep uit:

--Mordret! Mordret! Zijt gij dat!? Mijn gezelle van Tafel-Ronde?!

--Lace, ik!! riep Mordret. O, help mij, Gawein, help mijn ziele en mij!

Maar Gawein stortte toe op den zwarten ridder, die, den schedel
gekloofd, lag in het stof van den weg. En zoodra hij diens zwarte vizier
opsloeg, riep hij uit:

--Didoneel! Didoneel! Ik herken hem, ook al kloofde ik hem! Didoneel! O,
jonkvrouwe, van Tafel-Ronde was Didoneel ook mijn gezelle, als mij
Mordret was! Barmhartige God van Hemelrijk, ik versloeg heden twee
mijner gezellen en ridderen van mijnen Koning Artur van den Lande van
Logres en zij waren feloenen en meineedig aan eede van ridderschap!

En toen barstte Gawein uit in snik van groote smarte en wierp de armen
ten hemel, terwijl hem de jonkvrouw in medesmart omhelsde en, op den
grond stervende, riep Mordret:

--Gawein! Gawein! Help mij en mijne ziele!!




HOOFDSTUK XII


Maar Gawein knielde neêr naast Mordret, die kreunende lag in het stof;
hij trok hem voorzichtig het trensoen uit de wonde en legde er een
talisman over, zoodat het bloed niet meer vloeide....

--Gawein! kreunde Mordret. Ik bidde genade! Ik heb van mijne misdaden
penitencië ontvangen, die mij te zwaar zal worden! Ik zal sterven, door
uw hand. Voor menig jaar heb ik al den dood verdiend en nu zal hij
komen!

De jonkvrouw, op Gaweins teeken, had den zwaren helm van Mordret genomen
en die vol water gevuld, aan de beek, die stroomde, uit bemost rotsblok
te voorschijn. En zij laafde Mordret en zij wiesch hem er mede het
aanzicht, terwijl antwoordde Gawein:

--Mordret, mijn gezelle van Tafel-Ronde, Didoneel is dood en spreken kan
hij niet meer van zijn zonde, maar gij kunt spreken nog: zoo laat het u
berouwen, bid ik u en roep Onzer Lieve Vrouwe genade opdat het aan uwe
ziele goeden raad moge worden....

--Gawein! kreunde steeds Mordret; waande ik er mede te genade te komen,
dan zoude ik geerne van mijne misdaden te biechten gaan, maar ik heb er
zoo vele gedaan, dat nauwlijks mijne ziele meer raad weet!

--Vriend, zeide Gawein goedertieren; al der wereld misdaad is weinig
voor Gods genade: God, die voor ons geboren wierd, ontving voor ons de
bittere wonden en mag u van uwe zonde quiten: zeg ze al uit en uit en
laat den Grooten Duivel uit de Helle u niet pakken, dat bidde ik u!

--Gawein! klaagde Mordret. Het is Didoneel, die mij verleidde; al sedert
tien jaren verleidde hij mij damoselen te schaken te zijner wille en ze
te voeren binnen de Amoreuse-Garde, dat is de burcht ver van hier, ver
van Logres, en van al deze koninkrijken, en waar wij de jonkvrouwen
heimelijk gevangen hielden en vele andere ridderen kwamen daar ook
jolijt drijven en zondig solaes en vele ridders vermoordden wij en vele
jonkvrouwen teffens en hare broederen mede en magen, die haar zoeken
kwamen! Gawein, o mijn Gawein, heb erbarmen en bid voor mij: sedert tien
jaren waren wij schakers en moordenaren en wij waren niet weerd te
zitten met u allen om Tafel-Ronde! Geroofd hebben wij wat wij konden en
van wien wij konden! Maar menegertiere stonde is berouw over mij gekomen
en heb ik willen wenden op den wege des kwaads, maar ik was zwak voor
Didoneel, die mij verleidde!

Toen sprak Gawein tot de jonkvrouw:

--Edele jonkver, laat mij eene bede doen, met uwe genade?

--Mijn heere! riep de jonkvrouw; bede en doe mij niet: beveel mij: ik
ben uw dienstwijf!

--Zoo bidde ik u, welschoone jonkver, dat gij alle misdaden dezen twee
ridderen vergevet. Door uwe vergiffenis en gebeden zal het Didoneel, die
daar dood ligt, bet worden in de pijn van de Helle en zult Mordret
wellicht gij verlossen van vele vlammen van Vagevure....

--Mijn edele heer en beschermer, wees des gewes: die bede wil ik u
toestaan en vergeven alle de misdaden, die mij deden deze roode,
stervende en gondere zwarte, doode ridder. God vergeve u, roode ridder,
alle zonde en dezen nood, waarin gij mij bracht!

Mordret stamelde:

--Dank, dank, edele jonkver!

En zijn hoofd viel op de knie van Gawein, die, bij hem geknield, hem
gebeurd had in zijn armen.

Toen liep de jonkvrouw in hare gescheurde kleêren en met hare verwarde
vlechten langs haar bloedend gelaat en hare bloedende borst naar
Didoneel en zij knielde bij hem neêr en bad.

--Gawein! Gawein! klaagde steeds Mordret. Zult gij voor mij bidden ook?
En mij begraven op een kerkhof?

--Ja, ik, Mordret! beloofde Gawein.

En ter zelfder stonde snikte Mordret zijn laatsten adem uit.

Toen seinde Gawein den doode en zich en stond op en naderde de
jonkvrouw.

--Jonkvrouwe, zeide Gawein; uw beide belagers zijn dood. En als ik u te
huis in uw kasteel gebracht heb, wensch ik hen te begraven.

--Welzoete heere! zeide de jonkvrouw. Dit foreest is mij bekend. Voor
wij komen aan den burcht van mijn vader, slaat een zijweg links naar een
kapelle en daar woont een oude paap bij en vóor gij mij te huis voert,
zullen wij den zwarte en den roode begraven.

--Dat zij zoo, jonkver! zeide Gawein.

Toen zag hij om naar de paarden. Zij liepen daar alle vier te grazen de
grashalmen, als ware hunnen berijders niets gebeurd en Gawein greep bij
de teugels zijn jongen Gringolet en het paard van Mordret; de jonkvrouw
greep haar eigen en Didoneels ros, hoewel het steigerde.

En Gawein nam in zijn armen het lijk van Mordret. Hij nam het als ware
het een kind en legde op den rug den dooden ridder over diens zaâl. Hij
nam toen het lijk van Didoneel en legde dat over diens ros heen, dat hij
bedaarde. En de jonkver en Gawein stegen op. Gawein geleidde het ros
van Didoneel en de jonkvrouw geleidde Mordrets ros. En zij reden het
foreest binnen en zwegen. Zij reden stapvoets en zwijgend en de weg was
lang en wendde eindeloos zich door het woud. Eerst ruischelde nog de
beek en zongen de vogelen luide, maar toen de schemering zonk, zwegen de
vogelen en de bron van het water ontwelde te ver om aan den weg haar
geruisch te doen zingen. En de schaduwen zonken door het foreest en
weefden de komende duisternis.

Gawein bad Pater-Noster en Credo en beval de zielen der dooden aan Sint
Michiel en de jonkvrouw bad telken en telken male Kyrië-Eleyson en
"Amen" zei dan Gawein. En geen van beiden zeiden zij, dat zij zagen, hoe
kaarsen schenen, bleek van vlamme, mede te zweven om het lijk heen van
Mordret: zes dunne wastoortsen en hoe er, héél licht van geluid,
gezongen mede met hen werd, alsof onzichtbare handen de lichten beurden,
alsof onzichtbare kelen mede baden de gebeden voor de dooden. Maar
achter vernam Gawein gebruis van bladeren en toen hij omzag, zag hij
donkere gedaanten en hij heette de jonkvrouw vóor te rijden, met
Mordrets lijk dwars over diens paard heen en de lichten en de stemmen
rondom, die waren in de vallende nacht duidelijk te zien en te hooren:
zacht engelengeluid en waskaarsengloor.

En weêr omziende herkende Gawein de, hem na kruipende, donkere
gedaanten: zij sleepten zich ter sluiks over de ritselende bladeren, die
reeds vielen in midzomer, maar zij dorsten niet nader sluipen en Gawein
zag, dat zij haken in de klauwen hielden en hoornen droegen; zij slipten
door het struweel ter zij van den weg; het waren duivelen en hunne
staarten slingerden als van apen om hunne lijven of slierden over de
ritselende bladeren en dan schoot een vuur uit hunne kelen en gloeiden
als van wolven hunne demone-oogen en Gawein hoorde hen wel mompelen nù
en murmureeren:

--Didoneel! Didoneel! Menig jaar hebt gij ons gediend, met Mordret. Nu
zult gij het loon wel ontvangen. Wij zullen, wen wij uw ziele hebben,
haar steken en slaan en harde pijne doen! Wij zullen spelen met uwe
ziele! Wij zullen daar mede sollen als met een bal en uwe ziele werpen
van de' een naar d'aâr! Didoneel! Didoneel! Geef ons uwe ziele, dat wij
er ons jolijt mede drijven en riveel naar onzen aard!

Voór reed de jonkvrouw en zij bad, en om het lijk van Mordret, dat hing
over het zadel des stappenden paards, gloorden in de nacht de zes
bleeke, onzichtbaar gebeurde kaarsen en zongen met de jonkvrouw mede de
onzichtbare engelen, zes.... Maar achter voerde Gawein Didoneels lijk
mede op diens paard en de duivelen, al mompelende, slopen nader. Zij
trokken aan de beenen van Didoneel en zij heschen zich op naar zijn
hangende hoofd, waar, uit den mond, mede gekloofd, de ziel aarzelde uit
te varen....

--Slechtaarden! riep Gawein. Pautenieren! Duvelsche broed! Gij zijt
Didoneels ziele zoo fel, maar waart gij tot mij gekomen en niet tot hém,
dien ik doodde, vóor hij biechten konde en Onzer Lieve Vrouwe om genade
bidden, ik zoude, ging het mij te schade of te vrome, u doen weten wat
mijn zwaard vermag! En zoo zal ik, in trouwe, ook heden doen!

En Gawein hief hoog zijn zwaard over Didoneels lichaam, zoo dat een
kruis zich er boven teekende, bleek goud lichtende in schemering. Toen
vloden de duivelen hunne vaart, Noord-Oost, Noord-West, met groot
geschal en gekrijsch van open gespalkte, vuur spuwende tronies en
lichtende oogen, die doofden....

En reden door de jonkvrouw en Gawein. Het was na middernacht, toen zij
den zijweg insloegen en de kapel zagen liggen, in het late manelicht,
nabij eene vlakte, waar zij de kruizen der graven blanken zagen. En zij
stegen af en Gawein luidde er het klokje, dat aan de poort hing en het
klonk door de nacht met de bede der dooden. Der engelen kaarsen waren
gedoofd en hunne stemmen zongen niet meer en wellicht waren zij
opgestegen eer de kapel was bereikt, in de ijle wolkjes, die zweefden,
hoog in den ijlen maneschijn en staarden zij van daar naar omlaag. De
paap kwam uit en vroeg wat de ridder begeerde en zeide Gawein:

--Vader, laat ons helpen ter aarde deze dooden twee; dat zoû zijn wel
gedaan. En laat ons missen zingen.

--Wie zal mij dienen? vroeg de paap.

--Dat zal ik wezen, sprak Gawein. Ik kan wel lezen, zoo dul en ben ik
niet, want in mijn kindsheid ging ik zeven jaren ter schole....

--Ik en twijfel niet, heer ridder, zeide de paap, en zij legden de
dooden op een baar, die daar stond voor het altaar en bedekten hen met
het zwarte kleed en de jonkvrouw, die Alliene heette, stak de zes
kaarsen aan, die waren gestoken in ijzeren luchters. En terwijl de paap
over der doode ridders zielen de misse zong, diende hem Gawein als zijn
koorknaap, gewillig en nederig en vroom, terwijl de jonkvrouw in gebed
bleef verzonken. Maar toen de mis was gezongen, biechtte Gawein niet en
hij had reeds niet in twaalf jaren gebiecht, want hij was alleen vroom
op zijne wijze en daarom bad voor hem zijne moeder in Paradijs....
Gawein en de paap droegen toen de bare achter de kapel in het kerkhof en
in den maneschijn dolf Gawein met zijn zwaard het graf, breed genoeg
voor Didoneel en Mordret. Want de lijken mochten samen liggen, mochten
de zielen ook gescheiden worden, zoo dadelijk Didoneels ziel mede met
de duivelen moest ter Helle.... Dat Gawein vreesde, maar wel was hij te
moede, omdat Alliene vergiffenis Didoneel had geschonken en voor hem bad
en voor hem steeds nog bad, voor hem en voor Mordret.

Toen was het diep in de nacht en Gawein gaf penning den paap en steeg
op. Hij tilde voor op zijn zaâl Alliene en zij lag uitgeput, oogen toe,
tegen zijn borst, tegen den liebaert aan van zijn wapenrok. Hij had de
drie andere paarden mede aan de teugels genomen en zij stapten mede aan,
ter zijde en achteren.

En in de stille nacht ging Gringolet den weg, die geleidde tot Alliene's
vaders burcht. Toen zij naderden, zag Gawein het vervallen slot, met den
geknotten toren, zich weemoediglijk teekenen tegen bleeke nacht. En
voelde hij, hij wist niet welk ongeluk huiveren boven den burcht. De
valbrug over de gracht lag neêr, als ware het niet de moeite waard zoo
vervallen armoede des nachts af te sluiten. De poort stond open. In den
hof stond in een hoek eenig landbouwgereedschap bij een kar. Geen
dienaar liep aan. De toren brokkelde toe naar de maan. Afgestegen,
Alliene en Gawein, verontschuldigde zich de jonkvrouw.

--Wij en hebben niet dienaren, heer; onze huisman zorgt voor ons met
zijn wijf en vader zal waarschijnlijk slapen.

Het was donker in de sombere gangen, die zweetten uit de kille vocht.
Ter zijde lag een groote zaal in puin. Maar Alliene voerde den ridder in
een overwulfde kemenade, waar zich in den manestraal, die bleek viel
door het ronde raam, een bedde teekende, waarop scheen te slapen een
grijsaard.

--Vader...! riep Alliene. Vader, waak op: ik ben terug bij u want deze
hoofsche ridder redde uw kind van de kwade feloenen! Vader! Vader!! Waak
op!

Toen roerloos de oude bleef liggen, naderde Alliene de sponde. Zij
struikelde bijna over een zwaard, dat lag over den grond, en zij
herinnerde zich, dat haar vader haar had willen verdedigen tegen Mordret
en Didoneel toen zij haar wilden schaken.... Maar toen zij legde hare
hand op haar vaders voorhoofd, waar langs de grauwe lokken lagen, voelde
zij, dat het koud was.

Zij schrikte, legde haar oor tegen des ouden borst. Zij verhief zich.

--Hij is dood, zeide zij. God was zijn ziele genadig hem te laten
sterven in zijn noode.

--Dood is hij? vroeg Gawein.

--Hij is dood, zeide zij.

Zij tastte in het duister, stak een kaars op en zette die bij den doode.
Zij ging in haar eigen aangrenzend closet, stak een kaars op en zette
die bij den doode. Gawein knielde neêr en zij ook en zoo baden zij
beiden.

Toen Gawein teffens zijn oogen opsloeg, speurde hij in den laten
maneschijn, in den hoek van het ruige, steenen vertrek in schaduw, die
op lichtede, een gedaante, weg gedoken, als van een aap, met een staart,
die uitkronkelde in een gaffel.... En herkende hij aan de horenen een
duivel, die daar wachtte op zijn prooi....

--God, die voor ons geboren werdt.... begon te bidden Gawein.

De duivel, in de schaduw, die voor het oog van Gawein oplichtede, loste
zich als schaduw op in den maneschijn. Maar voor hij geheel verdwenen
was, hoorde Gawein hem mompelen, als nachtwind door dorre bladeren heen:

--Wij zullen u wachten, Gawein.... Gij en biecht nimmer, Gawein.... Gij
zijt boordevol zonde en moorden pleegt gij wat gij vermoogt. Twee
moorden placht gij heden.... Wij zullen u wachten, Gawein en wen gij
gestorven zijt, met uwe ziele sollen, als met een bal, als met een
bal....

--God, die voor ons geboren werdt.... herhaalde Gawein. Vergeef zijne
zonde den zondaar....

--Amen, bad Alliene.

--En laat uwe engelen zijne ziele voeren ten Trone....

--Amen, bad Alliene.

--In glorië van uw Paradijs....




HOOFDSTUK XIII


Twee dagen later reed een ridder het woud uit en hem ter zijde een
jeugdige edelknaap. Het was Gawein en het was Alliene. Zij hadden den
vader ter aarde besteld en de paap was de mis komen lezen. De huisman en
zijn vrouw hadden voor spijs gezorgd en drank en Gawein had hun de
paarden van Morgret en Didoneel geschonken tot delging van schuld, die
Alliene's vader aan hen liet na beschreven. En de jonkvrouw, in de
rusting haars jeugdigen broeders, kortelings verslagen, volgde den
ridder, die haar beschermd en gered had. Want zij had niets meer en
niemand ter wereld en zij verliet den vervallen burcht, die brokkelde
over haar hoofd.

Zij reden zwijgend en Gawein dacht na, in den klaren morgen, die zoo
vreemd welfde den openbaren hemel boven hen na de treurenissen, die
waren geweest. Dat wat rondom Gawein de Ridders van Tafel-Ronde zoo
dikwijls hadden betwijfeld, dat was gekomen en had hem omringd en zoû
hem weder omringen. Het Scaec, dat was aan komen zweven; de berg, die
zich ontsloten had; Morgueine, die hem na Gringolette's dood in een
tooverwagen, die van zelve ijlde, gevoerd had in de Valleie der Ontrouwe
Ridderen, waar speelinstrument zweefde in de lucht en waaruit twee
liefdegetrouwe gezellen hem waren komen verlossen....

Was het niet alles Wonder en Aventure geweest? Was Wonder het niet
geweest, dat harnas en wapenen uit het geluchte hem waren gevallen en
dat een jong Gringolet hem hinnikend toe was geloopen? Was Aventuur het
toen niet geweest, dat Alliene hij uit het geweld had bevrijd van fellen
Didoneel en Mordret? O, de bittere verrassing van dat Aventure! Nu
breidde de wereld weêr nieuw maar vol verborgenheden van Toekomst zich
rondom hem uit met den nieuwen dag en....

--Schouw toe, heere! riep Alliene plots naast hem.

Hij zag òp, volgend de wijzing van heur gemalieden vinger. En hij zag
voor zich hoog, tusschen de witte wolkjes, dan lager, dalende als met
vogelvluchtgril, het Scaec, het Zwevende Scaec. Bijna als een leeuwerik
vloog het nu òp, òp, òp, met korte schokjes, verloor zich tusschen de
wolkjes, schoot weêr uit, daalde, daalde, steeg, òp, òp, òp.... En het
schitterde met de juweelen velden en de enkele glinsterende stukken,
door toover, wankelden niet maar bleven recht op, gouden en zilveren
gensters....

--Het verschijnt voor mij, zeide Gawein, terwijl hij ruimer ademde;
omdat ik het achterhalen moet. Ik meende het in Koning Wonders burcht te
zullen vinden, waar ik het Destijds vond maar Aventure voerde mij verre
voorbij het slot van koning Mirakel! Zoo moet het ook geschieden in
queste; zoo is het immer geschied: nimmer is Heilige Speer of Heilige
Graal of Zwevende Scaec dadelijk gevonden door dolenden ridder; jaren
lang doolde ridder in queste, voordat hij vond Heilige Graal, Heilige
Speer of Zwevende Scaec.... Het Wonder is de werkelijkheid, het Aventuur
is het leven van iederen dag voor dolenden ridder en zoo niet het
Aventuur hem tegen hield dadelijk het doel te bereiken, zoû hij nimmer
verlossen belaagde onschuld en zoude trouw-aan-liefde nimmer verklaren
openlijk voor héél de wereld, als zij deed toen Lancelot mij
verloste....

En Gawein spoorde zijn paard en Alliene spoorde het hare tot vluggeren
draf, om het Scaec niet uit het oog te verliezen.... Tot het Scaec,
ergens, achter de kartelende lijn van geboomte, pijlrecht neêr daalde en
verdween.

--Bij Sint Michiel, mijne schoone jonkver! riep Gawein. Vooruit in de
richting waar het verdween!

En zij draafden dwars door het foreest, waar het Scaec scheen neder
gevallen. Een serpent, een drake, meende Gawein kon plots, zekerlijk,
voor hem doemen in de verwarring der takken en twijgen, die dikwerf den
weg hun versperden of tusschen het door één gestrengeld struweel,
waartusschen strompelden de gespoorde rossen. Maar geen serpent doemde
op en de beide ruiters vervolgden hun weg, tot zij door moeras, waar,
pluime-bloeiende, het riet uit stak, de rivier bereikten, de zelfde, die
Gawein met Gringolette was op gezwommen. En aan de rivier verrees de
burcht van den Koning Mirakel, die heerschte over Wonderland, dat lag
daar tusschen den Wonderstroom en de Vagevuursche wateren en de lucht
was er anders dan in de gewone, omringende luchten, ook al werden die
dikwijls doorstroomd met de ademen der Wonderlandsche winden. Het was
eigenlijk alles Wonder, Land van Logres en alle de andere koninkrijken
van oude koningen daar om heen, waar over tooverstaf voerde Koning
Mirakel of Merlijn en Morgueine of wie er nog verder in stilte heerschte
over elementen in aarde, lucht, water, vuur: over gnomen en sylfen,
nixen en salamanders. Deze burcht echter, bedacht Gawein, had hem
Destijds, toen hij den eersten keer er het Scaec kwam zoeken en het er
ook werkelijk gevonden had, toe geschenen als een burcht van koper, als
een burcht van gloeiend brons, als een burcht van goud, en nu scheen het
Gawein toe, dat de burcht gebouwd was van steen, van roode, rossige
steen als andere koningsburchten in de omringende landen, rooder alleen,
rossiger.... Goud, neen, het was geen goud.... Hoe vreemd, dat het geen
goud meer was.... Maar dáár, voor hem, was de poort, die hij Destijds
ook was binnen gereden. Zwijgend wees hij Alliene met zijn speer mede
binnen te rijden. De poort gaf toegang tot een hagedochte en dat
hagedochte geleidde onder de rivier tot in den burcht. De ruiters reden
beiden het sombere hagedochte binnen; daar duisterde de dag en boven
hunne hoofden hoorde zij den snellen stroom van het diepe water, dat
raasde vervaarlijk als een waterval.

--Heer, zeide Alliene zacht en treurig; geloof mij nu wel, bij Sinte
Marië, dat ik uw dienstknape ben zoo niet uw dienstwijf, dat gij niet en
wenschtet en gij niet meer een jonkvrouw in mij ziet maar alleenlijk een
garsoen. En dat, zoo ik sterven kan voor u, door u te beschutten met
mijn lijf en leven, ik beiden niet en sparen zal.

Zoo sprak Alliene maar zij zeide niet alles in volle waarheid was zij
gevoelde in heur hart voor den ridder, groot van prise, die vol edelen
moed haar had beschermd en verlost van twee booze feloenen. Zij zeide
niet de groote minne, die vrouwe Venus in haar voor Gawein had
ontstoken: voor den edele, den sterke, den hoofsche, die met haar
gebeden had tijdens de nachtwake bij den dooden vader, die haar om hare
heilige smart had geëerbiedigd als de Maagd zelve, in de eenzaamheid der
brokkelende burchtzalen. Want Gawein, anders gemakkelijk en veelvuldig
in liefde, niet trouw ooit aan Ysabele, Assentijns dochter, gebleven,
had van geen liefde betuigd aan Alliene, die hij in rouwe en in smart
had bijgestaan, volgens ridderlijken plicht en eed.

--Zoo zij het, Alliene en, naar mijnen waan meen ik, dat het best zal
zijn u, bloeme boven alle knechten en edelknapen, voortaan te noemen
Amadijs en u ridderschap te beloven op lateren dag, aan mijn Konings
Arturs hove....

En er was scherts in zijn woord en toch ernst, nu hij Alliene vergund
had hem te vergezellen in de rusting haars broeders, omdat zij geheel
alleen ter wereld verlaten was. Nu waren zij het hagedochte uit gereden,
zonder dat toover-enghien hen verhinderd had, want de torenwachters
hadden Gawein herkend en lieten hem vrij binnen rijden met den knaap,
die hem ter zijde reed.

Gawein en Alliene reden door opene poort bij poort over brug en brug den
burchthof binnen; garsoenen schoten toe, hielden de rossen vast; de
ruiters stegen af....

En zij zagen in den hof, onder den lindeboom, den ouden Koning Mirakel
liggen op een rustbank.

En zijn zoon Alidrisonder zat naast hem.

En zij speelden schaak....

Rondom in den hof, onder rood gouden appels, die hingen zwaar in de
appelaren, zwoel van geur en gestoofd door midzomerzon, zaten of
vermeiden zich de ridders en edelvrouwen van het hof.

De jeugdigen sloegen er den bal; anderen speelden het werptafelspel en
dobbelden er met de steenen....

Een edelman, in kostbaar gewaad van siglatoene, liet op zijn vuist zijn
valk bewonderen aan eene edelvrouw, die in heur schoot haar leliewitte,
zijdeharige hondje koesterde en hoofsch gesprek ging om, terwijl zachte
melodië van knapestemmen weêrklonk bij viool, luit, psaltherion en
cither.

En toen de garsoenen Gawein en Alliene--zij heette nu Amadijs, o lezer,
wees des gewes!--den hof binnen leidden, zagen allen toe en stond
dadelijk op de prins Alidrisonder en beide handen uit gestoken, riep
hij blij:

--God van Hemelrijk geve u goed geval en al dat gij begeert, o zoete
vriend Gawein, mede met den welschoonen knape-van-wapenen, die u
verzelt! Wellekom in onzen burcht en duld, dat onze garsoenen u beiden
sporen afdoen en glaviën ontgorden!

En tot zijn vader, die, krank, zich slechts even uit zijne kussens
richtte, riep Alidrisonder:

--Hooge vader, mijn edele heere, hier is tot ons gekomen de bloem boven
alle ridderen, dat is Gawein, van Koning Arturs Tafel-Ronde!




HOOFDSTUK XIV


En Gawein liep op den kranken Koning toe en knielde hoofsch voor hem en
kuste zijn hand, terwijl alle de baroenen van den lande en alle die
edele vrouwen, die zich daar in den hof vermeiden, Gawein bezagen en
bewonderden en opstonden om hem te begroeten.

--Mijn heere Gawein! zeide Koning Mirakel. Uw gelijke is er geen van
deugden onder den Trone! Hoe vroô ben ik u weder te zien na zoo vele
jaren! Herkend heb ik u dadelijk! Herinnert gij u, dat gij hier tusschen
mij en mijn zoon vondt staan het tooverschaakspel, dat in Camelot was
binnen gevlogen en dat gij harde begeerdet en dat ik het u gaf, toen gij
mij na vele Aventure kwaamt brengen het Zwaard met de Ringen, dat gij
van Koning Amoraen kreegt, omdat gij hem beloofdet de schoone Ysabele
tot hem te brengen, Koning Assentijns dochter! Lace, hoe vele jaren is
dat alles her! Amoraen was gestorven, toen gij hem Ysabele kwaamt
brengen in smartelijke trouwe om uw eed want gij hadt haar zelve lief
gekregen en zij u, maar toen hadt gij zoowel uw zoete wijf als het Scaec
gevonden en uw geluk met beiden!

--Mijne heere Koning van Wonderland, antwoordde Gawein, die naast des
Konings bedde zich had gezet. Ik herinner mij van alle deze dingen en
heb smarte u te zeggen, dat mijne minne en geluk ten einde kwamen, want
Ysabele, lace, zij stierf....

Er was groote rouwbedrijvinge rond om Gawein toen hij dit zeide; de
Koning nam hem eene hand en Alidrisonder de andere en de edelvrouw met
het schoothondje, dat zij los had gelaten en dat kefte in haar gewaad
verward, trad nader vooruit, want zij vond Gawein een verleidelijken
ridder, vooral nu zij wist, dat hij weduwnaar was en een der groote
baroenen van Koning Artur.

Toen Gawein bedankt had voor zoo algemeene deelneming in zijn verlies,
hernam hij:

--Mijn heere Koning, dat ik heden voor u waag te verschijnen is om geen
andere reden dan dat ik wederom op queste ben van een Zwevende
Tooverscaec en dat ik dit dacht bij u te vinden, maar het Scaec, dat ik
op deze tafel zie en waaraan gij speeldet met uwen zoon den prins, dien
ik bemin, wellieven Alidrisonder, is niet het Scaec, dat in vroegzomer
binnen zweefde in de Ronde Zale van Camelot.

Toen sloeg de oude Koning Mirakel de trillende armen op. En hij
weeklaagde:

--Eilace, wellieve heere Gawein! Tooverscaec zoekt gij bij mij? Maar
weet gij dan niet, dat alle toovermacht ontzonk aan Koning Wonder? Dat
mijn Wonderland geen Wonder en meer is? Neen, dit Scaec hier is een
gewone scaec en ik en zoû geen tooverscaec meer kunnen scheppen en
beheerschen! Wat ik kende, is de oude tooverië en, ai mij, de nieuwe
toovenaars hebben, wat zij noemen de moderne magië uit gevonden! Weet
gij, Merlijn, bij uwen Koning Artur, die is de moderne tooveraar! Ik,
lace, en weet niets van zijne conste, die zijn met natuurkrachten
bereid, mij en mijnen gelijken nimmer bekend. Merlijn, die verjeugdigt
zich, al is hij zoo oud als ik! En dat drukt op knoppen of draait aan
sturen en dat vliegt door het geluchte of verlicht geheele burchten of
doorschicht geheele foreesten en donkere wolkstapelingen en dat is
Wonder, werkelijk Wonder, mijn wellieve Gawein, onbegrijpelijk met mijn
armen geeste! En wat ik nog wist te maken: tooverbedden, waarin gewonde
ridder genas, wonderboomen van rooden goud, waarop de vogelkijns
zingende vlerken uitslaan--ik zeg u in gemoede: dat gebeurde door
mannen-met-blaasbalgen, die onder een duwiere den hollen boom wind toe
joegen en zoo de vogelkijns zingen deden--dat maakt Merlijn, met
Zwevende Scaecken, nu veel beter dan ik; dat is hèm kinderspel,
spelleconstjes, aardigheidjes, meer niet: vooral een Zwevende Scaec--des
ben ik overtuigd--zal hij nu ook veel beter vermogen te maken dan ik het
ooit vermocht! Gawein, lieve Gawein, ziet gij dan niet, dat ik krank ben
van mijne onkunde geworden, dat ik in troostelooze moede ben, trots al
mijn hof, dat jolijt drijft om mij rond, om mij vergeten te doen?
Gawein, lace Gawein, ziet gij dan niet, dat de oude Koning Mirakel
sterft, omdat de nieuwe mirakelen door de geluchten zweven en wij, o
wacharme, hen niet en weten?

Toen knielde op nieuw Gawein bij den zieken Koning en hij zeide:

--Mijn wellieve heere Koning Wonder, zoo ik niet en vroeg of gij krank
waart, zijt des gewes! liet ik dit na uit bescheidenheid. Laat mij u
wenschen beterschap toe en zeggen wat mijn gedachte is. Merlijn is een
knappe tooveraar maar hij is alleenlijk jong in den morgen en oud in de
nacht en als hij eens des avonds sterft, zal dit zijn omdat zijn
tooverconste overheerscht wordt door die natuurkracht. Maar het Wonder,
dat Wonder was, zal het blijven als wij het Wonder voelen in ons harte
als ik het voel, o mijn heere! die het Zwevende Scaec dit maal toch niet
vind tusschen u en uw prins staan....

De zieke Koning richtte zich half op, verrast. Hij glimlachte en zag
Gawein in diens groote, bruine oogen. Hij legde zijne handen op Gaweins
schouders. Hij zeide niets maar hij was geroerd en toen hij daarna zijn
blik weidde over zijne baroenen en hunne edelvrouwen--wijven en
dochteren--zag hij onder den glimlach van hun hoofsche doen den Twijfel
en het Ongeloof schemeren en had er Gawein liever om.

       *       *       *       *       *

Al was Koning Mirakel van Wonderland krank en droef te moede omdat hij
geen modern toovenaar was, aan zijn hof heerschte nog vele vreugde, waar
niemand zich scheen aan te trekken, dat de Koning zulke vernoye had en
pijn van zwaarmoedigheid. En nu de blijde bellen sprenkelden heldere
klanken tot nooden aan den disch, voerden edelknapen Gawein en zijn
Amadijs naar een kemenade, waar zij zich zouden verkleeden. De knapen
brachten de feestkleederen, zoo als die steeds in alle burchten klaar
lagen voor ridderen, die aan kwamen dolen en wie hen vergezelden en
boden hunne diensten aan. Maar Gawein, denkende aan Amadijs, die
eigenlijk Alliene was, verzekerde hun, dat hij genoeg had aan zijns
eigenen schildknapen hulp, en hij bleef met Alliene, liever, met Amadijs
alleen.

Toen zag Gawein om zich rond en zeide en wees:

--Wellieve Amadijs, mijn schoone knape, zie deze kemenade; ik ken haar
van Destijds en op dit tooverbedde heb ik geslapen, nadat ik met de
draken gekampt had, de moederdrake en de vier felle serpentenjongen en
in minder dan een nacht was ik genezen van mijne wonden. Maar sedert
heeft Merlijn het geheim ontdekt tooverbedden te maken, waar de gewonde
ridder in minder dan zes uren van zijne wonden geneest: zoo een hebben
wij te Camelot en daarom is Koning Wonder onvroô te moede.

En Gawein toonde Amadijs het bedde. De vier pilaren van het ledekant
waren van fijn, rood goud en de sponde was van gebeeldhouwd ivoor en op
den hemel, waarvan de gordijnen van geel damast af vielen, zaten vier
gouden engelen aan de vier hoeken en zongen, sedert de edelknapen de
gasten hadden binnen geleid.

--De engelen zingen niet zuiver meer, zeide Gawein. Bet is het, dat wij
ze doen zwijgen. Hij poogde den knop te draaien, die een der engelen kon
doen zwijgen en met een knars zweeg de engel ook stil; toen deed Gawein
zwijgen de andere drie.

--Wat er zingt bij Merlijn in zijn burcht, zeide Gawein; zingt uit
groote, gouden kelken en dunkt mij schooner van klank. Maar ik heug mij:
toen ik tien jaren geleden deze engelen hoorde zingen voor de eerste
male, vond ik hunne melodië wel uitermate schoon....

Gawein begon zich te ontgespen.

En hij duldde nu, hoffelijk zich verontschuldigend, dat Amadijs hem
hielp, want moeilijk was het wel en hijzelve ontgespte daarna Amadijs.
En zij wieschen zich in het bronzen bekken, waarin het water, te pointe
koud, te pointe heet, reeds gegoten was en verkleedden zich toen voor
het maal met de kleederen, die de edelknapen hadden klaar gelegd. Gawein
kleedde zich in een surcoet van roode zijde, die was met hermelijn
omzoomd en zijne hozen waren wit en zijne schoenen waren rood wederom,
met rooden goud bedropen en hij stond in zijn feestgewaad zóó ernstig en
beminnelijk, met het lange, bruine haar, dat glansde als van een vrouw
en golvend om zijn breeden nek viel, tot Amadijs ontroerde, terwijl
hij--maar Amadijs was Alliene--zich kleedde in bliaut van witte zijde,
met sabelbont omzoomd en in roode hozen met wederom witte schoenen,
lang van toot, de kort geknipte, geluwe lokken om het even weemoediglijk
aanschijn niet minder gouddraadblond dan koninginne Guenevers vlechten.
En toen wederom de blijde bellen sprenkelden de klanken tot nooden aan
den disch, gingen zij beiden de kemenade uit en in de gangen en
gaanderijen verdrongen zich, maar hoofsch, de baroenen en hunne vrouwen
en dochteren. In de groote zaal--rijk de wanden gepinghierd met
tafereelen uit Koning Wonders eigene tooverjaren--waren de vele tafelen
over de schragen gelegd; 's Konings eigene tafel was van rooden goud en
de anderen waren van ivoor en kostbare ammelakens werden er over
gespreid.

De Koning zoû zich zetten op een zetel, die vroeger ongenaakbaar was
voor bliksem en donder en waarin hij ook onaantastbaar was gebleken voor
elken vijandigen aanval, maar hij bekende nu zijn gast, strompelend aan
diens arm, den prins Alidrisonder ter andere zijde, dat hij niet gaarne
meer tijdens tempeest of overrompeling in den zetel ware gebleven.... De
toovermacht ervan was versleten, meende de Koning Wonder en schudde
bezwaarlijk zijn grauwe lokkenhoofd. Maar Alidrisonder, jeugdig, lachte
en meende, dat er eigenlijk geen toovermachten bestonden en dat het
alles was werktuigkunde en clerkeconste: zingende engelen, bedde van
hygiëne en zetels, onaantastbaar voor bliksemflits of voor donderkeil.
Wat de Koning boos deed worden, wankel op zijne zieke beenen aan den arm
van zijn lieven gast, heere Gawein, zoo dat Gawein hem verzekeren moest,
dat Alidrisonders oordeel dat was van jeugdigen overmoed en dat het
Wonder der wondermeesters en des Konings van Wonderland meer was van
heilige scienscië dan clerkeconste en wetenschap-van-enghiene waren....
Om welke troostende verzekering Koning Mirakel zeer dankbaar was toen
hij Gawein noodde naast hem te zitten op den tooverzetel en met hem te
tasten uit één bord van rooden goud en met hem te drinken uit één beker
van rooden goud. De stopen van goud stonden her en der op de tafelen
voor de gasten gevuld met clareit en met hypocras en met gekruide
malvezijen; nappen stonden er menigertiere van goud en zilver en zuiver
kristal in vele vormen van sierlijkheid en de edelknapen gingen rond,
met, hoog geheven, de zware schalen, waarop de pauwen lagen, staart
ontplooid, of dampend, thijm-doorgeurd venizoen, afgewisseld met jong,
malsch tam: over de tafelen lagen de kersen geschikt, voor fraaiïgheid
en voor snoeperij....

En gouden engelen, in de hoeken der zale, staken trompetten en
zongen....




HOOFDSTUK XV


Toen zeide de Koning Wonder tot zijn hoogen gast:

--Heere, zijt te gemake, ik bid u zeer daaromme en neem van wat u
gevalt.

Waarop Gawein antwoordde als het behoorde:

--Hier is, hooge vorst, genoeg van alle zaken: niet gebreekt mij, wil
mij gelooven; ik ben harde wel te gemake.

Er zaten aan de andere tafelen de baroenen des Wonderrijks: er waren
hertogen en graven bij en eene hertogin schertste met Amadijs, dien zij
bekoorlijk vond, zoo jong en ernstig en zoo lieflijk bijna als een
jonkvrouw.... En Gawein, omziende aan des Konings zijde, verwonderde
zich wel, vreemd te moede, want al twijfelden alle die gonen, die daar
zaten en aten, aan het Wonder, waarvan hun heer de Koning was, er was
geen droefenis om hen: zij lachten en dronken en dreven jolijt ende
riveel, en Gawein, in zijn geheimste ziel, meende: als het Wonder niet
bestond, of niet van machte meer ware, zoû het geheele Rijk toch weldra
vergaan!? Zoo als hij meende, dat het Land van Logres, Koning Arturs
rijk, lace, vergaan kon, als ten slotte geen Aventure zich meldde en hij
zelve niet slagen zoû in de queste.... Maar zulke gedachten schenen niet
om te gaan in dier edelen en schooner vrouwen testoyierende hoofden en
Gawein, ernstig, verwonderde zeer en plotseling scheen het hem toe, dat
twee gevleugelde geniï met omgekeerde, brandende fakkelen, zweefden
tusschen de appele-boomen, zichtbaar door de bogen der zale en toen
binnen zweefden over de zorgelooze gasten in de burchtzale van den
Mirakele....

Maar tal van knapen staken tal van toortijtsen en stallichten aan op
gouden kandelaren en zij gingen om met bekkens van goud en kannen van
goud en schonken het geurige water en boden de dwale om zich de vingers
te drogen. Maar den Koning was het hoofd op de borst gezonken; hij
sliep, moede en uitgeput, want hij wist het nieuwe Wonder niet meer en
Gawein begreep, dat hij het Zwevende Scaec dit maal niet bij Koning
Wonder vinden zoû.

Toen het feestmaal ten einde was, gingen de gasten zich divertieren in
de vergieren in amoereuzelijke vië ende jolijt en zag Amadijs, dat
Gawein zich verloor met de edelvrouw van het leliewitte schoothondje,
tusschen de boomstammen door der bongerds, in de welwillende schaduwen,
die als donker fulpen pauwillioenen waren....

Amadijs bespeurde het met een schok zijns harten en vluchtte toen voor
de hertogin, die hem naderde met een bescheiden geruisch van haar kleed
van sindaal. En hij vluchtte naar de kemenade en legde zich, alleen, op
het wonderbed, dat vroeger de gewonde ridders genas in vier-en-twintig
uren. Maar dat nu van weinig waarde geworden was, want zelfs na
zes-en-dertig uren slapens genazen er lijfsgevaarlijke wonden niet te
allen deele. En Amadijs legde er zich ruggelings alleene op en omdat hij
alleene was, en alleene bleef, nam hij Gaweins breed zwaard-in-scheede,
drukte dat tegen de borst en bedacht of het wonderbed nog kracht genoeg
in had om van minne te doen genezen, die stak met pijlen van pijne....

       *       *       *       *       *

Den volgenden morgen namen Gawein en Amadijs, gewapend, afscheid van
Koning Wonder en van zijn jolijselijk hof. Wonder omhelsde Gawein zeer
innig en zeide, dat het zeker de laatste male was, dat hij den dapperen
wigant zoû hebben aanschouwd want dat hij zich sterven gevoelde, omdat,
lace, het nieuwe Wonder niet meer was van zijn weten.

En Gawein sprak hem troost toe, zoo als hij vermocht.

Toen reden ridder en schildknaap--maar weet wel, die was Alliene, o
lezer!--de rivier langs; zij verdwaalden en Gawein, die bespiedde of
niet wederom Aventuur hem zoû ontmoeten, zeide:

--M

Showing first 200,000 characters. Full text: gutenberg.org/ebooks/14850