← catalogue

Elsje

by A. C. Kuiper · Dutch · Gutenberg #14580 · 445,657 chars · public domain (US)

The Project Gutenberg eBook of Elsje
    
This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States and
most other parts of the world at no cost and with almost no restrictions
whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it under the terms
of the Project Gutenberg License included with this eBook or online
at www.gutenberg.org. If you are not located in the United States,
you will have to check the laws of the country where you are located
before using this eBook.

Title: Elsje

Author: A. C. Kuiper


        
Release date: January 3, 2005 [eBook #14580]
                Most recently updated: October 28, 2024

Language: Dutch

Other information and formats: www.gutenberg.org/ebooks/14580

Credits: Produced by Jeroen Hellingman and the PG Distributed Proofreaders Team


*** START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK ELSJE ***

                             Elsje

                              Door

                          A.C. Kuiper,

Schrijfster van "Anneke", "Een Hollandsch meisje op een engelsche
                    kostschool", enz., enz.

                 Geïllustreerd door A. Wijthoff

                          Derde druk.


                 Haarlem Vincent Loosjes 1906.






Hoofdstuk I.

Een vroolijke Wandeling.


"Als 't je blieft, kereltje, hier is de stroopkan. Pas goed op en
kijk waar je loopt; de kan is heel vol, zooals je ziet. Wacht maar,
ik zal je wel even het stoepje afhelpen. Ziezoo, loop nu maar heel
voorzichtig, hoor. Dag ventje!"

En de goedhartige kruideniersbediende keek het kleine mannetje
van vijf jaar na, dat met een ernstig gezichtje en stijf op elkaar
gedrukte lippen, langzaam de stille dorpsstraat door ging. Met de
volle stroopkan stevig tusschen zijn kleine roode handen geklemd,
het hoofd een weinig voorover gebogen en schuifelende pasjes, liep
hij voorzichtig voort over de ongelijke steenen, die hier en daar
verraderlijk glad waren, want het had hard gevroren de laatste dagen
en hoewel de zon op enkele plaatsen de ijskorst deed wegsmelten,
dat maakte de straat niet minder glibberig. Ons manneke was daarop
echter bedacht; hij haastte zich niet en het duurde een heel poosje,
eer zijn grappig rond figuurtje langs den hoek der straat verdween.

"Ziezoo, die zal wel veilig bij zijn moeder komen," zei de bediende,
den winkel weer binnengaand. "En wat moet jij nu hebben, Elsje?" vroeg
hij, zich tot een meisje wendend, dat geduldig bij de toonbank stond
te wachten. Zij zag er frisch en gezond uit met haar roode wangen
en heldere, blauwe oogen en het gladgestreken blonde haar kwam even
onder het donkerroode wollen mutsje te voorschijn, dat zij onder de
kin vastgestrikt droeg. Onder den warmen, zwartwollen doek, die om
haar schouders geslagen en van achteren om het middel vastgeknoopt
was, droeg zij een blauwgestreept katoenen jakje en onder den gladden
rok van zwart merinos, kwamen grove wollen kousen en een paar stevige
schoenen te voorschijn, die er uitzagen alsof zij te groot waren voor
de voeten, die er in staken. Er lag iets vriendelijks en ook iets
kinderlijks over de geheele verschijning, iets guls en prettigs, dat
het vrij alledaagsche gezicht van het veertienjarige meisje bizonder
aantrekkelijk maakte.

"Alles is weer op bij ons," zei ze lachend, waarbij een rij witte
tanden zichtbaar werd. "Ik moet weer koffie hebben en suiker en gort
en wat rijst en meel en bruine boonen--van alles weer evenveel als
altijd, als 't je blieft. Hier is mijn mand."

En een groote hengselmand van den grond nemend, zette zij die op
de toonbank.

"Grootmoeder wat beter?" vroeg de bediende, terwijl hij de
verschillende zaken afwoog en in zakjes deed.

"Neen, niet veel," antwoordde Elsje, met een trek van bekommering op
haar gezicht. "De dokter zegt dat ze meer eten moet, maar ze heeft
haast nooit zin in wat. Ze is gelukkig wel beter dan verleden week."

"Het zal langzamerhand wel in orde komen," klonk het op
geruststellenden toon uit den mond van den bediende, "als de winter
maar eens weer voorbij is. Dag Krelis!" vervolgde hij, zich tot een
jongen wendend, die den winkel inkwam. "Ben je gevallen, baas? Je
ziet heelemaal wit en zwart ook, warempel. Die mouw zal wel eens in
de waschtobbe moeten voordat ze weer schoon is."

"Och, dat droogt wel weer op," zei de jongen, achteloos een veeg
over de bewuste mouw gevend. "Twee ons klontjes voor de koffie, als
't je blieft."

"Ziezoo, klaar is Kees," hernam de bediende, Elsje de gevulde
hengselmand en Krelis zijn zak met klontjes overreikend. "Dag kinderen,
plezierige wandeling samen!"

De twaalfjarige knaap drukte zijn gladden bonten muts vaster op het
hoofd, knikte even, deed de rinkelende winkeldeur open en ging vóór
Elsje den winkel uit, niet uit lompheid, maar omdat het geen oogenblik
bij hem opkwam haar voor te laten gaan.

Elsje volgde hem met haar mand aan den arm, de dorpsstraat door en
den straatweg op. Het was heerlijk, gezond winterweer; helder en
frischkoud, zacht vriezend. De zon scheen vol en rijk en verlichtte
met warmen glans de enkele donkere dennen en de bruinglinsterende
open velden aan beide kanten van den breeden straatweg. Over de dorre
grassen en halmen lag een gouden gloed en dunne laagjes fonkelenden
rijp losten zich in de warme zonnestralen op tot doorschijnende
waterdroppels, die aan de kale, gladde takken bleven hangen,
schitterend als zoovele diamanten.

Met blijde, gelukkige oogen keek Elsje om zich heen, terwijl zij naast
haar jeugdigen geleider voortstapte. Het was haar aan te zien dat
haar jonge ziel vatbaar was om al dat heerlijke schoon te genieten
en van puur genot haalde zij eens diep adem alsof ze zeggen wou:
"Hè, hoe verrukkelijk mooi!" De jongen naast haar liep, een vroolijk
deuntje fluitend, verder. Hij voelde zich prettig opgewekt in de
gezonde winterkou; het liep zoo gemakkelijk en vlug over den harden,
drogen weg; buitendien was het Zaterdag en had hij dus den langen
Zondag in het vooruitzicht, waarop hij uren achtereen zou kunnen
schaatsenrijden. Kortom, alles werkte samen om hem bizonder goed
gemutst te doen zijn, maar zijn stemming was een geheel andere dan
die van Elsje. Zij zou niet onder woorden hebben kunnen brengen wat
zij voelde; er trilde iets in haar hart, dat haar zou hebben kunnen
doen juichen en ernstig zijn te gelijk--het was een zekere heilige
bewondering, een aanbidding bijna voor wat zij zag om zich heen. Want
in haar eenvoudig kinderhart leefde een groote, rijke liefde voor
de natuur; een liefde, die aan haar kalm leven een warmen gloed
verleende, maar die haar ook wonderlijk verschillend maakte van de
dorpsmeisjes met wie zij in aanraking kwam, al mocht men haar over
't algemeen graag lijden. Overigens was er aan Elsje volstrekt niets
buitengewoons. Hare ouders, brave, oppassende lieden, had zij verloren
toen zij nog maar heel klein was en sedert dien tijd had zij altijd
met haar grootmoeder gewoond, in het kleine huisje, dat op een half
uur afstands van het dorp gelegen was. Haar grootvader was ook reeds
jaren dood en zijne weduwe had lang met naaien den kost verdiend en
daardoor de spaarpenningen van haar man onaangetast gelaten, zoodat zij
daarvan nu op haar ouden dag zuinig met haar kleindochter leven kon.

"Hè," zei Elsje, terwijl ze even staan bleef, "wat is het
vandaag prachtig hier! En kijk eens, wat glinsteren die mooi in
de zon!" vervolgde ze, terwijl ze zich heenboog over een der lage,
kale struiken en voorzichtig een glimmenden tak aanraakte, waaraan
ontelbare waterdroppels flikkerden.

"Ja, allerprachtigst!" lachte Krelis en een dikken tak beetpakkend,
schudde hij Elsje de zware druppels in het gezicht en riep spottend:
"En ze spatten ook zoo mooi!"

In een oogwenk stond haar mand op den grond en haar gezicht snel met
haar hand afvegend, riep ze: "Dat zal ik je betaald zetten!"

"Ga je gang, maar pas op dat je mand niet weggepakt wordt!" plaagde
hij en meteen het hengsel beetgrijpend, rende hij vooruit, zoo snel
als zijn jonge beenen het hem maar veroorloofden.

"Vreeselijke jongen!" riep Elsje hem na, terwijl zij het ook op een
loopen zette, zonder echter den jeugdigen boosdoener te kunnen inhalen.

Eindelijk verdween hij langs een smal zijpaadje, dat naar de kleine
boerderij voerde, waar hij thuis hoorde.

"Och hemel, nu neemt hij mijn mand zeker mee naar binnen!" hijgde
Elsje, op het zijpad toesnellend. Maar toen zij dichterbij gekomen was,
zag zij de hengselmand op een grooten steen vlakbij staan.

"Gelukkig," zei ze, zich bukkend om haar op te nemen.

"Och, och, wat spatten ze mooi, wat spatten ze mooi!" klonk de stem
van Krelis achter haar, terwijl een dichte regen op haar neerviel
van den struik, waaronder zij zich gebukt had en dien hij uit alle
macht schudde.

Zij richtte zich snel op, maar Krelis was haar al weer te vlug af
geweest, want toen zij zich naar hem omkeerde, was hij het zijpad al
weer in en niets dan een plagend geroep van: "Dag Els, dag Els!" bewees
dat hij nog in de nabijheid was.

"Wacht maar, ik zal je wel krijgen, al is het dan vandaag niet!" riep
ze terug, waarop Krelis tergend een langgerekt gefluit liet hooren
en toen in huis verdween.

"Ik zal hem wel," zei Elsje bij zichzelf, terwijl ze verder liep, "hij
behoeft niet te denken dat ik me zoo maar ongestraft laat beetnemen,
die brutale jongen!" En zij lachte, terwijl ze zich ten tweeden male
het gezicht afveegde.

En verder liep ze, langs kale, uitgestrekte velden, waar de donkere
aarde door een dunne ijskorst was bedekt en waar de bonte kraaien,
deftig als oude heeren, in zwart-en-grijs gewaad voorttrippelden of
in lange zwenkingen door de lucht vlogen. Iets verder stak het korte
kreupelhout met zijn taaie, warmroode twijgjes, schilderachtig af
tegen de hoogere struiken, waarvan de dorre beuke- en eikebladeren,
die hardnekkig aan de kale takken waren blijven hangen, goudbruin waren
getint. Vlokkige witte wolkjes deden het zonnige blauw van den hemel te
helderder uitkomen en Elsje kon niet nalaten, nog even om zich heen te
zien met een: "Hè, heerlijk!" van innige bewondering, voordat ze het
korte pad opging naar het kleine huisje, dat zij met haar grootmoeder
bewoonde. Het zag er netjes en schilderachtig uit met de donkergroen
en rood geverfde luiken, de lage groene deur en de smalle ramen, die
thans door de warmte van binnen half ontdooid waren, zoodat Elsje het
vriendelijke gezicht van haar grootmoeder, omlijst door een hagelwit,
geplooid mutsje, naar buiten kon zien kijken. Zij knikten elkaar
vroolijk toe, waarna het meisje het plaatsje van roode tichelsteenen
op zij van het huis overliep naar de deur, de klink oplichtte en door
de smalle gang het woonvertrek inging, dat tevens als keuken dienst
deed. De kleine kamer had een zeer eenvoudig aanzien met de vierkante
houten tafel voor het raam, vier stoelen met matten zittingen en den
bruingeschilderden houten vloer. Aan den eenen kant van den gewitten
muur stond de kookkachel en daar tegenover een ouderwetsche latafel
met korte, gedraaide pooten. In een zwarte lijst tegen den muur hing
een verschoten merklap, door Elsje's grootmoeder bewerkt, toen ze nog
een kind was, terwijl de portretten van Elsje's ouders op de latafel
prijkten in gezelschap van een fleschje inkt, een paar pennenhouders,
twee hardblauwe bloemvaasjes, een mandje met gemaakte bloemen, een
staand spiegeltje en een Bijbel. Een groote koekoekklok hing naast
den schoorsteen, die met aardige blauwe tegeltjes was versierd,
terwijl een netjes gerimpelde strook of "val" langs den zwarthouten
schoorsteenmantel naar beneden hing. Vlak bij het raam, waarbij de
grootmoeder zat te breien, was een klein portretje opgehangen in een
fraai nieuwerwetsch lijstje, dat slecht in deze omgeving paste. Het
portret was dat van een jonge vrouw, met groote, sprekende oogen
en donker, golvend haar. Er lag een trek van trotschheid om den
fijnbesneden mond en het was alsof de fraaigevormde wenkbrauwen even
minachtend opgetrokken waren, iets wat het overigens zeer innemende
gelaat bepaald ontsierde. Er was in het portret een flauwe gelijkenis
waar te nemen met het gezicht der oude vrouw, die dezelfde donkere,
sprekende oogen had, waarvan echter de uitdrukking veel vriendelijker
was, terwijl het thans geheel witte haar volkomen glad langs hare
slapen was gestreken en zonder de minste neiging om te golven, even
onder de geplooide muts te voorschijn kwam. De kleine handen waren
rimpelig en mager van ouderdom en de dikke, blauwe aderen duidelijk
zichtbaar, terwijl de ijverige vingers vlug de breinaald hanteerden.

Elsje leek niets op haar grootmoeder. Hare oogen waren lichtblauw,
evenals die harer eigene moeder geweest waren, ook had zij hetzelfde
geelblonde, touwachtige haar van haar moeder. Fijn besneden waren hare
trekken volstrekt niet, maar om haar frissche roode lippen lag, zooals
wij reeds gezegd hebben, iets guls en prettigs, en uit de vroolijke,
blauwe oogen straalde een glans van tevredenheid en geluk, die een
groote aantrekkelijkheid verleende aan haar gezicht.

Haar grootmoeder keek Elsje met welgevallen aan, zooals ze thans voor
haar stond met wangen rood van de koude en oogen, nog schitterend
van het genot, dat de mooie wandeling haar had bezorgd.

"O grootmoeder, wat is het heerlijk buiten!" zei ze, de mand op de
tafel zettend. "Ik wou dat u het ook allemaal eens gezien hadt! De
zon schijnt zoo mooi en het is zulk lekker weer om te loopen en alles
schittert even prachtig en...."

"Ja, ja, ik wil het wel gelooven," zei de oude vrouw, lachend haar
kleindochtertje in de rede vallend, "maar maak nu maar een beetje
voort. Je moet het plaatsje nog schrobben en de koffie malen en dan
verlang ik erg dat je eens flink aan het breien gaat. Je bent ook
nogal lang weg geweest, dunkt me."

"Och, die vervelende Krelis heeft me weer geplaagd," zei Elsje met
gemaakte knorrigheid, terwijl ze de pakjes uit de hengselmand nam. "Ik
zal gauw voortmaken, grootmoeder."

Zij deed haar kapje en doek af en begon ijverig heen en weer te
dribbelen, waarbij het korte vlechtje op haar rug, dat met een zwart
veterbandje vastgestrikt en heel stijf gevlochten was, voortdurend
in dansende beweging kwam.

Het vuur werd opgestookt, de groote ketel met water opgezet voor
de koffie, die straks bij de boterham gebruikt moest worden, sneden
brood met roggebrood werden gesneden en gesmeerd en eindelijk werd
de koffiemolen uit de kast gehaald en werden de boonen gemalen,
waarbij Elsje een even druk gebruik maakte van haar tongetje als
van haar handen. De grap van Krelis werd in kleuren en fleuren aan
grootmoeder verteld, wier oude oogen van pret begonnen te glinsteren
bij het aardige verhaal. Toen was er genoeg koffie gemalen en zei
Elsje, het blad met de kopjes klaarzettend en de koffie opschenkend:

"Zal ik nu maar eerst het plaatsje schrobben, grootmoeder? Dan kan
de koffie onderwijl trekken."

"Best kind."

Ons meisje deed met een gewichtig gezicht een grooten blauwen
boezelaar voor, zette haar wollen kapje weer op, deed haar klompen
aan en ging naar buiten. En toen volgde er een plassen met water en
een geschrob en een klotsen op klompen, dat het een aard had. De roode
tichelsteentjes begonnen terdege te glimmen van al dat geboen en toen
Elsje eindelijk klaar was met schrobben en met groote handigheid wit
zand over het plaatsje had gestrooid uit een wijden, ruwhouten nap,
zag het er zoo netjes uit, dat zij niet nalaten kon een goedkeurend
knikje te geven, voordat ze in huis terugging.

"Het water zal wel gauw weer bevriezen," zei ze, "er is zoo weinig
zon aan dezen kant, maar het is toch erg opgeknapt."

"Hè, ik verlang naar mijn boterham," hernam ze, toen ze haar boezelaar
aan den spijker naast den schoorsteen had opgehangen. "Is de koffie
goed, grootmoeder?"

"Ja kind, schenk maar eens gauw een warm kopje in."

Elsje gehoorzaamde, zette het kopje voor de oude vrouw neer en
vroeg toen, met een bezorgden blik op het gelaat der grootmoeder,
dat plotseling heel bleek geworden en pijnlijk vertrokken was:

"Al weer die akelige pijn op de borst, grootmoeder?"

De oude vrouw knikte met een zwakke poging om te glimlachen.

"Zoo benauwd," hijgde ze. "Erg benauwd! Wacht maar even."

Het meisje ging achter haar staan, trok het grijze hoofd zacht naar
zich toe en liet het tegen haar schouder rusten. Zoo bleef zij staan,
totdat haar grootmoeder weer vrijer begon adem te halen, het kopje
koffie opnam, even dronk en zei:

"Ziezoo, nu is het weer over. Hè, dat is een opluchting! Het kwam nu
toch ook heel onverwachts."

"Zal ik u straks nog eens wat van dat drankje geven?"

"Ja, voordat we naar bed gaan. Eet nu je boterham kind, je zult
trek hebben."

Elsje haalde haar breikous uit de bovenste lade der latafel, nam een
stoel en ging over haar grootmoeder zitten. En alweer had zij van
allerlei te vertellen, terwijl de breinaalden lustig klapperden, de
zwarte kous onophoudelijk heen en weer slingerde en nu en dan haar
vroolijke lach helder en opwekkend door de kamer klonk. Zij moest
vooral haar best doen dat de oude vrouw geen sombere buien kreeg,
had de dokter gezegd en hoewel zij eigenlijk nooit anders deed dan
het haar grootmoeder zooveel mogelijk naar den zin te maken, spande
zij zich nu natuurlijk dubbel in. De wandeling naar het dorp en het
bezoek aan den kruidenier gaven haar stof genoeg tot praten, totdat
het langzamerhand donkerder werd en zij als vanzelf de breikous in
haar schoot liet zakken en stiller werd. Buiten was de maan langzaam
en statig opgekomen en verlichtte met een tooverachtig blauwen glans
de zwarte, fijne takken der enkele iepen langs den weg. Zacht dreven
de witte wolken verder door de blauwe lucht, waartegen de donkere
boomtakken scherp afstaken. In het kleine vertrek werd het hoe langer
hoe duisterder. De oude vrouw liet haar hoofd voorover glijden, sloot
de oogen en sluimerde in. Met de handen over elkaar geslagen en haar
gezicht een weinig opgeheven, zat Elsje met ernstige oogen peinzend
naar buiten te staren.

Wat was het daar plechtig stil en mooi, dacht ze en hoe aardig was het
om oplettend naar boven te kijken naar die grillig gevormde kleine
wolken, die in al haar reine witheid langzaam voortgleden. Zou daar
nu de hemel achter zijn? En als men die wolkjes van dichtbij zag,
van heel dichtbij, zou men ze dan voorzichtig kunnen bevoelen en
er met de hand overheen strijken en zouden ze dan zacht en wollig
zijn als fijne watten? En hoe kwam het toch dat de maan dat vreemde,
blauwachtige schijnsel wierp over de koude, donkere aarde? En o, wat
was het mooi, wat was het alles prachtig mooi! God moest wel heel groot
en machtig zijn om alles zoo mooi en heerlijk te kunnen maken in de
natuur! En hoe moest het wel in den hemel wezen, als het waar was dat
daar alles nog veel mooier was dan hier! En....en als zij dan later in
den hemel kwam, o, wat zou ze dan wel niet voelen, hier op aarde was
het al dikwijls zoo prachtig! Het zou zeker nog heel lang duren, eer
zij den hemel zag, zij was nog zoo jong, maar grootmoeder, die zou....

Met een snik van ontzetting, brak zij haar gedachtenloop af. O neen,
neen, grootmoeder moest bij haar blijven, zij moest en zou weer
beter worden; wat zou Elsje moeten beginnen zonder haar? Zij boog
zich voorover om in de schemering naar haar te kijken en hoorde aan
de zachte, geregelde ademhaling dat de oude vrouw sliep. En terwijl
de tranen haar in de oogen sprongen, vouwde het meisje onwillekeurig
de handen en opziende naar de heldere winterlucht daar buiten, zond
ze een vurig gebed op tot God om haar grootmoeder nog lang voor haar
te sparen.

"Maar Elsje kind, zit je daar nu nog te droomen?" klonk eensklaps de
stem der oude vrouw, die, uit haar dutje ontwaakt, verbaasd was, het
zoo donker om zich heen te vinden. "Maar meidlief, dat gaat nu toch zóó
niet! Kom, steek gauw de lamp aan en brei dan nog, totdat je aan den
voet beginnen moet. We moeten onzen tijd niet zoo verspillen, kindje!"

"Maar het is ook zoo prachtig mooi buiten, grootmoeder. Hè!"

En met een zucht onttrok zij zich aan haar droomerij, stond van haar
stoel op, stak de hanglamp aan, liet het gordijn naar beneden zakken
en begon den koffieboel op te ruimen. Haar grootmoeder sloeg haar
onderwijl oplettend gade, schudde even het hoofd, boog zich over haar
breiwerk heen en prevelde zacht bij zichzelf:

"Als het maar gaat! Och, als het maar gaat!"

"Klaar!" zei Elsje vroolijk, het koffieblad wegzettend en haar breikous
weer opnemend. "Nu nog flink een steekje breien, he grootmoeder? Dat
bevalt u beter dan al dat luie naar buiten kijken!"

"Ja zeker, kind. Je moet ook denken dat je...."

Zij eindigde den zin niet, zoodat Elsje verbaasd opzag en een ernstig
gezicht zette, toen zij bemerkte hoe bezorgd haar grootmoeder keek.

"Wat moet ik denken, grootmoeder?" vroeg ze zacht.

De oude vrouw antwoordde niet dadelijk; hare lippen trilden en hare
handen beefden zenuwachtig en hoewel zij haar mond opende, als om
iets te zeggen,--er kwam geen geluid.

Elsje legde haar breiwerk neer en zag haar angstig aan.

"Komt de benauwdheid weer terug?" vroeg ze snel.

"Neen kind," klonk het half fluisterend. "Neen, maak je maar niet
ongerust. Ik wou je alleen maar zeggen,"--en nu klonk haar stem
duidelijk en scherp, alsof zij zich geweld aandeed om luid te
spreken,--"ik wou je alleen maar zeggen, dat je je best moest doen
om niet te droomerig te zijn...."

"Droomerig!" riep Elsje lachend uit. "Maar dàt ben ik toch niet. Ik
maak het u toch soms druk genoeg!"

"Jawel, maar je kunt toch van die stille buien hebben, waarin je
lang naar buiten zit te kijken, zonder een woord te zeggen of iets
uit te voeren. En dan houdt je er van om Zondagsmiddags alleen lange
wandelingen te gaan maken, als je de andere meisjes niet mee kunt
krijgen en dan vindt je het prettig om uit te gaan, soms in het
verschrikkelijkste weer.... En het is nu allemaal wel heel goed om
zooveel moois te zien in de natuur--daarvoor heeft onze lieve Heer haar
ook geschapen--maar ik zou zoo graag willen, kind, dat je _in alles_
meer een gewoon meisje waart en dat je vooral niet overdreven werdt
in sommige dingen. Want....want als ik er eens niet meer ben en als
je later eens onder de menschen komt, zal die liefde voor de natuur
je niet heel veel helpen om flink door de wereld te komen en moedig
je strijd in die wereld te strijden...."

"Grootmoeder," zei Elsje en zij liep naar de oude vrouw toe
en knielde bij haar neer. "Grootmoeder, waarom zouden wij nu al
over dien vreeselijken tijd spreken, die na uw dood voor mij komen
moet? Wij zijn nu immers nog bij elkaar en ik hoop dat dit nog heel,
heel lang zal duren en later...." zij snikte even, maar vermande
zich spoedig en vervolgde vroolijk: "dan hoop ik toch mijn best
te doen om hier op het dorp of in de buurt te kunnen blijven. En o
grootmoeder,"--en zij lachte door de tranen heen, die haar in de oogen
waren gesprongen,--"dan ben ik zeker een flinke, stevige boerenmeid
en dan kibbelen ze allemaal om me, wie mij in dienst zal krijgen!"

Er kwam een weemoedig glimlachje op het gezicht der oude vrouw,
maar zij zweeg en schudde droevig het hoofd. Elsje zag met oogen
vol vragende verwondering naar haar op. Wat was er toch? Waarom was
grootmoeder van avond zoo gedrukt; wat kon er gebeurd zijn, dat haar in
die stemming had gebracht? Zij was gewoonlijk opgewekt en gelijkmatig
van humeur, niettegenstaande haar ziekelijken toestand--wat was er
toch, dat haar nu zoo bedroefd maakte?

"Is er iets, grootmoeder?" vroeg Elsje bedeesd. "Heb ik iets gedaan,
dat u verdrietig heeft gemaakt? Ik weet heusch niet...."

"Neen, neen, Elsje, je hebt je niets te verwijten, hoor! Kom, maak
het vuur maar aan kant. Zijn de luiken al gesloten buiten? Dan moesten
we maar naar bed gaan."

Met een kleur sprong Elsje op. "Ik heb al weer vergeten de luiken
dadelijk te sluiten, toen ik de lamp opgestoken had," zei ze
beschaamd. "Het spijt me erg, grootmoeder."

"Lieve meid, hoe vaak moet ik je dat nog zeggen? Doe het nu maar
gauw! Hier, sla je doek even om; het is zoo koud."

Haastig sloeg Elsje den doek om en liep naar buiten. In een wip
waren de luiken voor de ramen geduwd, om later van binnen te worden
vastgemaakt; toen keek zij nog even op naar den sterrenhemel, die
plechtig en rustig neerzag op de donkere aarde en met een ernstige
uitdrukking op haar gezicht ging ze weer in huis.

"Ik moet vóór alles oppassen dat grootmoeder niet weer in zoo'n
sombere, vreemde stemming komt," dacht ze. "De dokter heeft er mij
zoo voor gewaarschuwd."

Maar noch de dokter, noch Elsje konden de oude vrouw van den last
bevrijden, die haar drukte. En toen haar kleindochtertje reeds lang
sliep, lag zij nog wakker, steeds weer gekweld door die ééne, telkens
terugkeerende vrees, dien angstigen twijfel, die voortdurend de woorden
op haar lippen bracht: "Als het maar gaat, och, als het maar gaat!"



Hoofdstuk II.

Zondagmorgen.


Den volgenden dag was het Zondag. Toen Elsje zich zachtjes aankleedde
om haar grootmoeder niet wakker te maken, die nog vast sliep, was
het haar, alsof het vandaag nog veel stiller en rustiger om haar
heen was dan andere ochtenden. Buiten scheen de zon even vroolijk
en gul als gisteren; er was weinig wind en weer was de lucht
helderblauw. Alles juist als den vorigen dag en toch ook weer niet
zoo, meende Elsje. Zondags zagen de dingen er in hare oogen bepaald
anders uit dan op werkdagen. Zij werd dan wakker met wat zij een "echt
Zondagsgevoel" noemde en kon duidelijk zien, vond ze, dat alles om
haar heen in de natuur in een stemming was, die geheel bij den Zondag
paste. De dorpsmeisjes lachten haar uit, als zij zulke dingen zei en
Elsje kreeg een kleur en schaamde zich een beetje, maar zij bleef
toch bij haar opinie. Zondags was alles anders, niet alleen in de
huizen en niet alleen wat de kleeding der menschen aanging, maar ook
buiten. En als de meisjes haar dan op stormachtige Zondagen plagend
vroegen, of zij nu ook iets bemerkte van de "plechtige Zondagsrust"
in de natuur, beweerde zij ernstig dat het buiten toch "anders"
was dan op gewone werkdagen.

Vandaag was het buiten dan ook al heel stil en plechtig. De wandeling
naar de kerk zou zeker bizonder mooi en prettig zijn straks. Ze
legde haar donkerroode, beste jurk vast klaar op een stoel. Eerst
moest ze nog haar rok en jakje aan hebben om het vuur aan te leggen
en alles in orde te maken vóór kerktijd. Dan kon grootmoeder rustig
in haar zonnig hoekje voor het raam blijven zitten, tot zij weer
thuiskwam. Het was een erg nette jurk, die roode, vond Elsje. Mietje,
de dorpsnaaister, had haar gemaakt met een geplooid lijfje en lange
mouwen, met een smal bandje fluweel gegarneerd. Onderaan op den rok
had ze een keurige strook gezet met een band smal zwart fluweel er
boven; dat stond toch bizonder mooi, dacht Elsje, terwijl ze de jurk
op armslengte van zich afhield en met bewonderende oogen bekeek. Toen
hing zij het kostbare kleedingstuk uitgespreid over een stoel, legde
haar Zondagschen hoed van zwart stroo, gegarneerd met een vuurrood
krulveertje en een strikje van zwart lint, op de zitting, haar kerkboek
er naast en opende behoedzaam de deur der kleine slaapkamer, die aan
het woonvertrek grensde.

En terwijl ze neerhurkte voor de kachel om het vuur aan te maken,
lachte ze vroolijk bij de gedachte, hoe ze Krelis op weg naar de kerk
zou tegen komen en hoe ze zich dan boos zou houden en voorwenden,
niet met hem te willen loopen en hoe hij dan zeker een oogenblik
denken zou, dat het meenens was en haar angstig vragend aanzien. Zij
was toch altijd twee jaar ouder dan hij en hij moest het eigenlijk
een heele eer vinden om met haar te mogen loopen! Ja, dat moest hij
en dat zou ze hem toch eens een klein beetje laten voelen, dat zou
ze heusch! En ze knikte lachend tegen het vuur, dat hoog begon op te
vlammen en grappige, knetterende geluiden maakte.

Daar klonk de stem der oude vrouw uit de slaapkamer.

"Elsje, Elsje!" riep ze.

"Ja grootmoeder, wat is er?" vroeg Elsje, haastig uit haar knielende
houding opstaande en naar het bed toeloopend.

"Is het al warm binnen? Ik wou opstaan."

"Dan zou ik nog maar even wachten, grootmoeder. Ik zal de tusschendeur
open laten staan, dan wordt het hier ook een beetje warmer; de kachel
begint al flink te branden."

"Goed, dan wacht ik nog een half uurtje. Maar kind, ik..."

De oude vrouw zweeg plotseling en wendde het hoofd van Elsje af naar
den muur, alsof ze toch maar niet meer spreken wilde en zich gereed
maakte, nog wat te gaan slapen.

Elsje bleef verwonderd bij het bed staan.

"Wou u nog iets, grootmoeder?"

Er kwam niet dadelijk antwoord. Eindelijk slaakte de oude vrouw een
diepen zucht en zonder haar gezicht naar haar kleindochtertje toe te
keeren, zei ze:

"Ik .... ik wou liever dat je vandaag niet naar de kerk gingt,
kind. Ik voel me tamelijk goed, maar ik wou toch liever niet alleen
zijn van ochtend."

"Ik wil graag bij u blijven," zei Elsje terstond. "Maar zou het niet
goed zijn dat de dokter even kwam vandaag? Ik kan heel gauw heen en
terug naar het dorp loopen om het hem te vragen."

"Neen, neen, dat is heelemaal niet noodig. Maak je maar niet
ongerust. Ga jij nu maar voort met je werk, dan sta ik straks wel op."

En zij trok de lakens over zich heen en sloot de oogen, als om te
kennen te geven dat het gesprek nu uit was.

Elsje gehoorzaamde en ging stil, met een bezorgde uitdrukking op
haar gezicht, voort met haar werk. Wat was er met grootmoeder? Eerst
gisteravond die vreemde, droevige stemming en nu zoo kortaf, zoo
geheel anders dan gewoonlijk! De tranen sprongen haar in de oogen bij
de gedachte dat de oude vrouw toch misschien zieker was dan zij wilde
bekennen--och, als de dokter maar eens even kwam, dat zou haar een
heele gerustheid geven. Zij zou er straks nog eens met grootmoeder
over spreken en dan zou alles wel weer in orde komen. De dokter had
toch immers ook gezegd dat zij vooruitging--kom, ze moest nu maar
geen zorgen hebben vóór den tijd!--

Zoo, daar stond grootmoeders stoel weer in het aardige, zonnige hoekje
bij het raam. Elsje deed een kooltje vuur in de stoof en schoof die
bij den stoel. Nu gauw stof afgenomen en het ontbijt klaar gezet; ze
zou vlug voortmaken, dan was alles netjes, als grootmoeder binnen kwam.

Zij dribbelde ijverig met haar stofdoek heen en weer, het geheele
vertrek door. Voor het portret der jonge vrouw in het sierlijke,
nieuwerwetsche lijstje, bleef zij even staan. "Zoo'n heel ander
gezicht dan dat van moeder," zei Elsje, "ze kijkt zoo streng! Ik zou
haar haast niet "tante" durven noemen!" En snel wischte zij het stof
van het glas af, alsof ze haast had om weg te komen van de uitdrukking
dier koele, donkere oogen, die zoo strak naar haar schenen te kijken.

Intusschen woelde de oude vrouw onrustig in haar bed heen en
weer. "Straks bij het ontbijt zal ik het haar zeggen, dadelijk bij
het ontbijt--zoo gauw mogelijk, dat is het beste maar," mompelde ze
en dan weer: "Het moet maar terstond, dan is het er uit, dan weet ze
het. Mijn lief, lief kind, arme, kleine Elsje! O, als het maar gaat,
als het maar gaat!"

Ze bleef even stil liggen en een paar tranen rolden langzaam langs hare
oude, verrimpelde wangen. Toen kwam er een trek van vastberadenheid
om haar mond en klonk het zacht en bevend: "Het _moet_, het is de
eenige weg,--God zal ons helpen!"

Een uur later was het ontbijt afgeloopen, maar nog had de
grootmoeder den moed niet gehad, Elsje te zeggen wat het was, dat
haar drukte. Eerst toen het meisje de bordjes en kopjes afgewasschen
en weggezet had, zei de oude vrouw:

"Het is nog vroeg. Krijg je den Bijbel, kind?"

Het was het gewone verzoek, dat iederen Zondagmiddag terug kwam,
maar dat nu vroeger op den dag gedaan werd.

"Nu al lezen, grootmoeder?" vroeg Elsje verwonderd.

"Ja," knikte ze, "het is hier nu zoo rustig en we hebben al den tijd."

Elsje kreeg den Bijbel en vroeg:

"Zal ik lezen?"

"Ja kind, dat is goed. Mijn stem is zwak vandaag. Lees jij maar."

"Wat zal ik nemen?" vroeg Elsje, terwijl ze over haar grootmoeder
zitten ging en den Bijbel opensloeg.

De oude vrouw bedacht zich even, toen zei ze zacht:

"Psalm 121."

Er volgde een oogenblik van vredige stilte, door niets verbroken
dan door het ritselend geluid van het omslaan der bladen door Elsje,
die den psalm opzocht.

Toen begon ze te lezen:



    "Ik hef mijne oogen op naar de bergen, vanwaar mijne hulp
    komen zal.
    "Mijne hulp is van den Heer, die hemel en aarde gemaakt heeft.
    "Hij zal uwen voet niet laten wankelen; uw Bewaarder zal niet
    sluimeren.
    "Ziet, de Bewaarder Israëls zal niet sluimeren, noch slapen.
    "De Heer is uw Bewaarder, de Heer is uwe Schaduw, aan uwe
    rechterhand.
    "De zon zal u des daags niet steken, noch de maan des nachts.
    "De Heer zal u bewaren van alle kwaad; uwe ziel zal Hij bewaren.
    "De Heer zal uwen uitgang en uwen ingang bewaren, van nu aan tot
    in der eeuwigheid."



Met gevouwen handen en aandachtig voorover gebogen hoofd, luisterde
de grootmoeder naar de frissche jonge meisjesstem, die duidelijk de
troostende woorden voorlas uit den grooten, ouderwetschen Bijbel,
welke reeds bij de grootouders van _deze_ oude vrouw in gebruik was
geweest. Elsje las vrij goed, langzaam en met ernst, onder den indruk
dat zij den Bijbel las, maar het was aan den toon van haar stem te
hooren dat de woorden niet diep tot haar doordrongen. Zij vond den
psalm mooi, zij voelde een zekere heilige bewondering voor de statige,
plechtige Bijbeltaal, maar zij bleef er rustig bij, haar hart kende
den strijd nog niet, die haar troost zou hebben doen zoeken en vinden
in dezen psalm.

De oude grootmoeder kende dien strijd, och, zij kende dien maar al
te goed en het trilde om haar ingevallen mond, terwijl zij luisterde
met hare geheele ziel en hare handen gevouwen hield, als bad ze. Bij
de woorden: "_De Heer zal u bewaren van alle kwaad; uwe ziel zal Hij
bewaren...._" kwam er een blijde glans in hare oogen en een zucht van
verlichting over hare lippen en ze knikte even, alsof ze zeggen wou:
"Dat is waar, o ja, dat is waar!"

Moedig hief ze het hoofd op, met den trek van hoop nog steeds in
hare oogen en zoo bleef ze zitten, tot haar kleindochtertje den psalm
uitgelezen had en vroeg:

"Maar verder lezen, grootmoeder?"

"Neen, zoo is het genoeg kind," zei de oude vrouw zacht. Toen, nadat
zij eens diep adem gehaald had: "Elsje, ik heb je wat te zeggen."

"Ja grootmoeder?"

"Ik heb je wat te zeggen, kind; iets, dat....dat je vreemd zult
vinden. Wil je bedaard naar me luisteren?"

"Ja," fluisterde Elsje benauwd en met angstige verwondering haar
grootmoeder aanziende. Wat kon er toch zijn? Waarom keek grootmoeder
zoo heel ernstig? Het gaf haar een gevoel van beklemming.

"Het is nu al twaalf jaar geleden dat je moeder dood is, Elsje, en
al dertien dat je vader stierf. Je moeder was mijn liefste dochter
en je hebt heel, heel veel in haar verloren."

Elsje knikte ernstig. Ja, dat wist ze, dat had grootmoeder haar al
heel dikwijls verteld.

"Over mijn andere dochter, je tante, heb ik nooit veel met je
gesproken, maar je weet dat zij niets op je moeder gelijkt, uiterlijk
niet en innerlijk ook niet. Toch is zij ook mijn dochter en zij meent
het niet kwaad; zij meent het goed, ook al denkt zij anders over
de dingen dan ik. Je weet, Elsje, dat je tante een mooi meisje was,
toen ze jong was en ze zal nog wel mooi wezen....."

"Ik vind het portret niets lief," zei Elsje, geprikkeld door een
onverklaarbaar gevoel van jaloerschheid op die tante, die "uiterlijk
noch innerlijk" op hare eigene lieve moeder leek. Zij zou zich van
dit gevoel geen rekenschap hebben kunnen geven, maar de woorden waren
er uit, bijna voordat zij het zelf wist.

Hare grootmoeder zweeg, maar keek haar aan met iets verwijtends in
de vriendelijke oogen. Een oogenblik was het heel stil in de kamer,
haast even stil als daar buiten, waar de heldere winterzon de kale
takken der boomen verlichtte en alles rondom in rust scheen, in één
kalme, vredige rust. Een breede zonnestraal gleed tusschen de geplooide
witte gordijntjes door langs de tafel op den Bijbel en deed de groote,
zwarte letters glinsteren en de stofjes dwarrelen in het licht. En
bij al die lieflijke rust klopte het onrustig in Elsje's hart en er
kwam een donkerroode gloed over haar gezicht, toen haar grootmoeder
het stilzwijgen verbrak en zei:

"Je hebt je tante nooit gezien, kind; naar een portret alleen mag
iemand niet oordeelen. En buitendien is dit portret al drie jaar
oud. Je tante gaf het mij, toen ze het laatst hier was en jij naar
school waart, zoodat je haar ook toen niet gezien hebt, evenmin als
den vorigen keer. En dat is jammer genoeg, want als je haar maar _eens_
gezien hadt, zou er toch...."

Zij eindigde den zin niet, maar zweeg even. Toen hernam ze, op
eenigszins vergoelijkenden toon:

"Het spreekt van zelf dat je tante anders is dan wij zijn en je bent
oud genoeg om dat te begrijpen, Elsje. Ik heb je nooit heelemaal
verteld, hoe alles met haar is gegaan, maar het voornaamste weet je
toch. Je tante was een heel mooi meisje en toen ze volwassen was,
had zij er geen plezier in, om hier op het dorp of in de buurt te
blijven. Ze wou een betrekking zoeken als kinderjuffrouw en ze was
er knap genoeg voor om dat te worden, dat moet ik zeggen. Ze kreeg
haar zin en ze had het best. De menschen waren goed en vriendelijk
voor haar en het beviel haar ook allemaal wel, tot er een rijk heer
kwam, die zin in haar kreeg en met haar trouwen wou. Dat trok haar
nog veel meer aan dan kinderjuffrouw zijn en ze is toen met dien
rijken heer getrouwd en heeft drie jaren lang een gelukkig leven met
hem gehad. Dat zij haar oude moeder bij al haar pracht en weelde wel
eens een beetje vergat, och, dat is licht te begrijpen...."

Elsje had tot zoover geduldig geluisterd naar het verhaal, dat zij
half kende, maar nu kon zij het toch niet langer uithouden.

"Dat vind ik juist zoo leelijk van tante," riep ze driftig uit,
"dat zij net doet, alsof zij geen lieve, oude moeder meer heeft! Dat
ze te trotsch is om u bij zich te laten komen, dat ze haar dochtertje
nog maar eenmaal hier heeft gebracht en dat jaren geleden, dat ze net
precies doet of ze altijd een schatrijke, deftige dame is geweest,
dat ze u nooit eens heeft opgezocht met oom, toen die nog leefde en
dat ze u alleen met uw verjaardag en met nieuwjaar geregeld schrijft!"

"Stil Elsje, je hebt het recht niet zoo te spreken en je doet me
pijn, kind."

Elsje boog het hoofd en begon te schreien.

"Maar laten wij dan toch ook maar niet over tante spreken," snikte
ze. "Ik heb haar nooit gezien, dat is waar, maar dat verlang ik ook
niet en dat zal ook wel nooit noodig zijn,--ze komt nu toch nooit
meer hier. Het is al heel mooi, als ze eens een brief schrijft!"

"En nu _heb_ ik een brief van haar en daarover juist moet ik eens
heel ernstig met je spreken. Elsje."

Elsje hield van verbazing op met snikken en zag haar grootmoeder,
door hare tranen heen, verschrikt aan.

"Een brief?" stamelde ze.

"Ja, hij kwam gisteren, toen jij naar het dorp waart en....en ik had
er je al eerder van willen vertellen. Tante schrijft heel vriendelijk
en aardig over je. Zij zegt dat het haar spijt dat ze je nog niet
gezien heeft en....en dat ze graag eens kennis met je maken wil."

"Ik niet met haar!" zei Elsje driftig.

Weer keken de oogen der oude grootmoeder zacht verwijtend, zoodat
Elsje de hare neersloeg en hare lippen stijf op elkaar drukte, als
om zichzelf tot zwijgen te dwingen.

"Ik ken je haast niet, als je zoo bent, Elsje," hernam de oude vrouw
met iets strengs in haar stem. "Ik vraag je nog eens of je bedaard
naar mij wilt luisteren?"

Elsje begon weer harder te schreien.

"Als u over tante begint, krijg ik altijd dat akelige, booze gevoel in
me," zei ze. "Ik kan niet van haar houden, omdat ze naar en onhartelijk
is tegen u en ik zou veel liever niet over haar willen spreken--heusch
grootmoeder, veel liever niet. Wat heeft zij ook eigenlijk met mij
te maken?"

"Zij heeft dit met je te maken, Elsje, dat zij de eenige bloedverwant
is, die je nog hebt in de wijde wereld, als ik er niet meer ben. Zij
heeft dit met je te maken dat zij zich bereid heeft verklaard, je
tot zich te nemen en voor je opvoeding te zorgen, als ik dat niet
meer doen kan en...."

"O neen, neen, grootmoeder, dat niet, och neen, dat nooit! Ik smeek
het u, dat nooit! U wordt wel weer beter, de dokter heeft het zelf
gezegd en we zullen nog lang, heel lang bij elkaar blijven en....als
u er niet meer bent, dan...." zij legde haar armen op de tafel,
liet er haar hoofd op zakken en snikte het uit: "Dan wou ik dat ik
ook maar dood ging!"

"Foei Elsje!"

De woorden kwamen er streng berispend uit, maar de lippen der oude
vrouw trilden en hare oogen schoten vol tranen, terwijl ze naar het
gebogene meisjeshoofd keek.

Eenige oogenblikken lang heerschte er diepe stilte, een stilte,
die Elsje benauwde en eindelijk de oogen naar haar grootmoeder op
deed slaan.

"Ik wil wel probeeren om bedaard naar u te luisteren," zei ze zacht.

"Goed kind. Laat ik je dan maar eens precies vertellen, wat tante
schrijft. Het is geen lange brief. Zij vraagt alleen of het mij beter
gaat en of ik wel genoeg ben om jou een poosje te kunnen missen."

Angstig vragend keken Elsje's beschreide oogen, maar zij zeide niets
en knikte alleen even, als om te toonen dat zij nu heusch kalm en
oplettend luisterde.

"Tante denkt--en _ik_ geloof het ook--dat het goed zou zijn, als je
eens een paar weken bij haar kwaamt om kennis te maken met haar en haar
dochtertje. Gij verschilt niet veel in leeftijd; Cécile is vijftien,
geloof ik, en jij bent juist veertien geworden, dus dat komt mooi bij
elkaar. Wie weet, hoe goed je het samen zult kunnen vinden en....tante
en ik denken dat je later waarschijnlijk beter zult kunnen wennen,
als je nu eerst eens een poosje bij haar aan huis bent geweest."

"Mag ik u even iets vragen, grootmoeder?" vroeg Elsje, die nu
doodsbleek zag.

"Natuurlijk kind."

"Ik zou graag willen weten, waarom tante nu op eens vraagt, of ik
bij haar komen wil. Zij....zij heeft vroeger precies gedaan, alsof
ik niet bestond."

Er kwam een flauw blosje op het gezicht der oude vrouw en een verlegene
uitdrukking in hare oogen. Misschien paste het het kind niet, om zoo
iets te zeggen, maar wat zij zeide, was maar al te waar. En dan....zij
zelf had eenige dagen geleden aan hare dochter geschreven. Het had
haar al maanden en maanden zwaar op het hart gelegen, wat er van Elsje
worden moest, als zij eens plotseling van haar weggenomen werd. Elsje
was nog bijna geheel een kind--even veertien jaar, en waar moest zij
heen, als zij eens eensklaps geheel alleen op de wereld stond? Zij
_had_ dan toch immers ook nog een tante en uit zichzelf zou het
kind deze nooit om hulp vragen, dat wist de oude vrouw zeker. En,
of de tante zich veel aan haar nichtje zou laten gelegen liggen,
als niemand haar dit vroeg, ... och, daar was heel weinig van te
zeggen. Een kwaad hart had ze niet maar ze had altijd weinig om andere
menschen gedacht; zij was altijd heel anders geweest dan haar zuster,
van haar vroegste jeugd af. Ze was ook zoo mooi en iedereen bewonderde
haar als om strijd--het was zeker niet onnatuurlijk dat ze altijd erg
vervuld was geweest van haar eigen schoonheid en bevalligheid en dat
ze wel wat ijdel geworden was. Hare hartelijke oogenblikken had ze
toch ook gehad....in de laatste jaren waren die zeker niet talrijk
geweest,--maar toch, maar toch was de oude vrouw, na lang beraad met
zichzelf, geëindigd met aan haar dochter te schrijven. Elsje was toch
ook zoo'n lief kind! Het kon wel niet anders, of ze moest de liefde
winnen van allen, met wie ze in aanraking kwam en het trof toch ook
aardig, dat de nichtjes bijna even oud waren; zij konden zoo veel
aan elkaar hebben! Langzamerhand zou Elsje zeker wel wennen aan haar
nieuw leven en in ieder geval zou hare tante niet veel moeite met haar
hebben--Elsje was zoo'n vroolijk, makkelijk, vlug kind! En de oude
vrouw had dus over haar aan haar dochter geschreven op bescheidene,
nederige wijze, maar toch ook zóó, dat het geweten der rijke mevrouw
d'Ablong was gaan spreken en haar genoopt had aan haar moeder te
schrijven, dat zij Elsje graag eens te logeeren wou hebben. Zij was
geschrikt, toen zij bemerkt had, hoe beverig het schrift der oude
vrouw was en hoe duidelijk de brief de sporen droeg van door een
zwakke, vermoeide hand geschreven te zijn. Nu het gevaar dreigde
dat zij haar moeder misschien spoedig door den dood zou verliezen,
scheen zij er plotseling iets van te voelen hoe groot dit verlies
zou zijn en een paar dagen nadat zij den brief had ontvangen, schreef
zij terug, hartelijker en uitvoeriger dan zij in lang gedaan had. En
de oude vrouw had dit antwoord met ontroering gelezen, blij dat haar
verzoek zóó opgenomen werd, maar....toen zij bedacht dat Elsje met
alles in kennis moest worden gesteld, toen zij bedacht, hoe het meisje
er tegenop zou zien haar te verlaten, toen ze bedacht, hoe eenzaam
en vreemd het kind zich in de weelderige omgeving gevoelen zou en
hoe haar eenvoudig hart terug verlangen zou naar het aardige stille
huisje en de lieflijke, schilderachtige natuur en o, toen ze bedacht,
hoe heel erg zij zelf haar missen zou--toen bekroop haar de vrees,
of zij wel goed gehandeld had en of zij de zorg voor Elsje niet
stil en geloovig had moeten overlaten aan God! Maar lang bleef die
vrees haar niet bij. Neen, ze had goed gehandeld, voor het welzijn
van haar dochter en Elsje, alle twee. Elsje behoorde daar, als haar
grootmoeder niet meer leefde--haar plaats was bij de zuster van haar
moeder, daar kon geen twijfel aan zijn.

En ook--zoo redeneerde de oude vrouw in al den eenvoud van haar
hart--wie weet, of Elsje met haar frisschen levenslust, met haar
aardige, vroolijke praatjes en vooral met de reine, kinderlijke
liefde van haar warm jong hart, niet een bizonder gunstigen invloed
zou kunnen oefenen op haar tante en op het nichtje, dat wel al te veel
gehecht zou zijn aan al de weelderige pracht en het genot, waarin zij
leefde! Moeielijk zou Elsje's leven zeker zijn nu en dan, vooral in
het begin, maar toch zeker niet zóó moeielijk, als wanneer zij heel
alleen zou staan in de wijde wereld en dan--zij wist immers, waar zij
troost en hulp zoeken moest--_"de Heer zal u bewaren van alle kwaad;
uwe ziel zal Hij bewaren"_. Hij zou ook zorgen, dat Elsje's kinderziel
niet bedorven werd, niet verloren ging, maar rein en vroom bleef,
ook te midden van alle wereldsche heerlijkheid en verstrooiing.

"Al had tante je wel eens eerder kunnen vragen om bij haar te komen,
dat is geen reden, waarom je haar niet dankbaar zoudt zijn, dat zij
het _nu_ vraagt," zei grootmoeder, zonder rechtstreeks te antwoorden
op Elsje's uiting, waarom haar tante "vroeger precies gedaan had,
alsof ze niet bestond." "Kom kind, kijk nu eens weer vroolijk. Ik wed
dat je later als je weer thuis bent, opgewonden verhalen doet over
alles wat je bij tante hebt genoten en over de liefheid van Cécile
en haar vriendinnetjes en over de mooie stad en het prachtige huis,
waarin tante woont en over de winkels en al de menschen op straat
en....en over nog een heeleboel meer. Wie weet, hoe weinig lust je
hebben zult om weer bij je oude grootmoeder terug te komen!"

Elsje lachte door hare tranen heen en er kwam een beetje licht in de
duisternis van haar gemoed. Was het dan ook eigenlijk wel zoo heel
erg? Grootmoeder had gelijk. Het zou best kunnen zijn dat zij het
aardig en mooi vond in die groote, drukke stad, dat haar tante erg
meeviel bij de kennismaking en dat zij het met Cécile heel goed kon
vinden. Misschien zouden ze wel een heeleboel grappen hebben samen--het
moest toch ook wel prettig wezen om eens een poosje in één huis te
wonen met een meisje van haar eigen leeftijd! En dan....allerlei
te zien, waarover zij alleen maar eens een enkelen keer had hooren
spreken en later van alles aan grootmoeder te vertellen en aan de
dorpsmeisjes--dàt zou toch wel heerlijk wezen!

Zij stond langzaam van haar stoel op, ging naar de oude vrouw toe en
gaf haar, een beetje verlegen, een kus op de wang.

"Ik heb er wel meer lust in," zei ze zacht.

"Zie je wel!" zei de grootmoeder vroolijk. "Maar dat spreekt immers
ook van zelf! Kom, trek nu gauw je beste jurk aan ...."

"Mag ik het dan straks even aan Aafje en Geertje gaan vertellen en
bij Krelis aan huis? Ik zal niet lang wegblijven."

"Ja zeker, dat is best. Maar maak dan nu gauw voort, kind."

"Ja. Maar grootmoeder, wanneer ... wanneer zou tante me dan verwachten
en wie komt er dan zoo lang bij u?"

"Ik denk dat tante je graag spoedig bij zich wil hebben, Elsje, en
ik zal vragen of Aafje's zuster dan bij mij wil komen. Zij kunnen er
daar nu best een missen, nu Grietje ook uit haar dienst thuis is."

Twee uur later zat de oude grootmoeder in de vredige stilte om haar
heen, met den Bijbel voor zich, den psalm te herlezen en was Elsje
bezig, haar kennisjes het groote nieuws mede te deelen. Er viel een
traan op het oude gele Bijbelblad en driftig veegde Elsje's grootmoeder
hare oogen af en zei zacht:

"Foei, ik moest blij zijn!"

Toen liet ze hare handen in haar schoot glijden en keek lang en
peinzend het raam uit. En met een weemoedig lachje het hoofd schuddend,
fluisterde ze:

"Zij zou geen kind zijn, als het nieuwe haar niet aantrok."



Hoofdstuk III.

Gewichtige Veranderingen.


Spoedig daarop kwam er een kort briefje van mevrouw d'Ablong, waarin
zij hare moeder meldde dat zij Zondags over zou komen om Elsje te
halen, als zij vóór dien tijd geen bericht ontving, dat de oude vrouw
haar kleindochtertje liever bij zich wilde houden. Grootmoeder liet
Elsje hierop tot antwoord schrijven dat zij gaarne met haar tante mee
zou gaan en een poosje bij haar blijven. Het waren maar enkele regels,
maar Elsje vond het toch heel moeielijk, die netjes en duidelijk op
het papier te krijgen en zij had een erge kleur, toen het briefje
af was en, voorzien van postzegel en adres, gereed lag om naar de
post te worden gebracht. Het was haar een pak van het hart, toen de
brief eindelijk weg was, maar kalmer werd zij er toen toch niet op
en hoe meer het gewichtige uur naderde, waarop zij haar tante van
aangezicht tot aangezicht zou aanschouwen, des te ongeduldiger werd
zij. Nu eens was ze uitgelaten bij het vooruitzicht allerlei nieuws
en moois te zullen zien, dan weer benauwde haar de angst om geheel
alleen onder vreemden te gaan--want vreemden waren mevrouw d'Ablong
en haar dochter voor haar, al waren zij ook haar eigene tante en
nichtje. Het meest van alles zag zij er tegen op haar grootmoeder te
verlaten, hoewel de gedachte niet bij haar opkwam, dat deze gedurende
haar afwezigheid weer zieker zou kunnen worden. Grootmoeder was nu
zoo opgewekt en vroolijk, vond Elsje, en ze zag er ook weer beter
uit--zij zou zeker wel gauw heelemaal weer opgeknapt zijn.

Elsje moest maar geen goed meenemen, had haar tante geschreven; zij
zou haar wel een en ander leenen,--Cécile's kleeren zouden haar zeker
ook wel passen. "Dan zal ik mijn mooie, roode jurk maar aantrekken
op reis, vindt u niet, grootmoeder?" vroeg Elsje, "dan zie ik er
dadelijk netjes uit, als ik bij tante kom."

"Ja, doe dat kind," zei grootmoeder en toen het eindelijk
Donderdagochtend geworden was en mevrouw d'Ablong tegen twee uur
verwacht kon worden, was Elsje al heel lang voor dien tijd klaar om
hare tante te ontvangen. De strooien hoed met het vuurroode veertje
lag netjes gereed op een stoel, met een paar wollen handschoenen en
een stevige parapluie. Elsje was geheel reisvaardig, maar zij had toch
gedurig een gevoel, alsof ze nog iets vergeten had en onophoudelijk
liep ze naar het kleine slaapvertrek om te zien, of zij alles wel goed
had opgeredderd en Aafje's zuster veilig haar nieuwe slaapstede kon
betrekken; dan weer trippelde zij naar de keukenkast om te kijken,
of alles op zijn plaats stond.

"Och grootmoeder, ik wou toch eigenlijk maar veel liever niet gaan,"
zei ze opeens met een diepen zucht.

"Maar Elsje!"

"Ik zie er zoo tegen op en het lijkt me niets prettig meer! Ik weet
haast wel zeker dat tante niet van mij houden zal en ik niet van haar."

"Als je zulke dingen zegt, wil ik niet eens naar je luisteren, kind,"
klonk het streng en beslist.

Elsje ging zwijgend op haar gewone plaats voor het raam zitten,
tegenover haar grootmoeder en keek met een bedroefd gezicht naar
buiten. Gisteren was ze nog een eind de heide overgegaan, daar
in de verte, om een boodschap te doen bij vrouw Rikkers, die een
boerderij had en toen had ze nog gedacht, hoe vreemd het toch was dat
de heideplanten nu zoo dor en bruin waren, terwijl zij eenige maanden
geleden zoo prachtig hadden gebloeid, vol geur en kleuren. En toen had
ze er ook over gedacht, wat zij alles wel ondervonden zou hebben, als
al die hei _weer_ bloeide en wat ze dan wel niet allemaal met vrouw
Rikkers zou te bepraten hebben--zij hadden het nu samen altijd al
zoo druk! Maar gisteren, toen had ze zich vroolijk gevoeld en blij,
vol ongeduldig verlangen naar al het ongekende genot, dat haar in
de groote stad wachtte en nu--och nu zou ze veel, veel liever bij
grootmoeder hebben willen blijven. Zij voelde zich ook niets prettig,
zoo raar beverig en zoo akelig benauwd, net of ze niet goed slikken
kon. Ze wou dat tante dien brief maar nooit geschreven had!

Maar er was nu niets meer aan te veranderen. De trein, die mevrouw
d'Ablong naar het kleine dorp brengen moest, waar Elsje woonde, kwam
al nader en nader en stond eindelijk hijgend en blazend een paar
minuten stil voor het onaanzienlijke station, waarbij Elsje's tante
uitstapte. De stationschef keek nieuwsgierig naar de deftige dame in
den langen mantel van bruin pluche, die bevallig sloot om de slanke,
statige gestalte. De chef was eerst een half jaar in dienst en had
er geen het minste denkbeeld van, wie de vreemde dame kon zijn. Met
een trotsche, eenigszins gebiedende uitdrukking in hare mooie,
donkere oogen, liep zij hem langzaam voorbij met de houding eener
koningin. Zij beantwoordde zijn beleefden groet met een genadig
hoofdknikje en ging toen het stille perron over in de richting van
den uitgang. "Wat komt die hier doen!" mompelde de chef bij zichzelf,
terwijl hij haar nazag. Eensklaps scheen zij zich te bedenken; ze
stond stil, keerde zich om, liep terug en trad op den chef toe.

"Is hier geen rijtuig te krijgen?" vroeg ze.

"Als u even geduld hebt, mevrouw. Het logement is hier vlak bij en
daar kunt u heel goed terecht."

"O, kan daar iemand heen worden gestuurd?"

"Wel zeker, mevrouw, als u dat verkiest."

"Goed. Laat er dan dadelijk iemand heen gaan en zeggen dat ik het
rijtuig terstond hebben moet. Ik zal hier blijven wachten."

"Tot uw dienst, mevrouw."

Vijf minuten later was het rijtuig met mevrouw d'Ablong op weg naar
de woning van Elsje's grootmoeder. De oude vrouw stond haastig van
haar stoel op, toen ze het geluid van naderende wielen hoorde. Met
bevende hand schoof zij het gordijntje op zij, om beter langs den weg
te kunnen zien. Zij hield zich goed, ter wille van Elsje, maar haar
hart klopte onstuimig en hare oude oogen deden pijn van de inspanning,
waarmee zij hare tranen terug hield.

Daar kwam het rijtuig aan. Grootmoeder zuchtte eens diep. Misschien
reed het wel voorbij--het was toch niet onmogelijk dat haar
dochter loopen kwam van het station; den weg kende ze waarlijk goed
genoeg! Het rijtuig stond stil. Zij zat er dus wel in! De oude vrouw
liet het gordijntje los en ging weer zitten, bleek als een doode. Maar
zij vermande zich en toen de deur geopend werd en mevrouw d'Ablong
binnentrad, stond zij bedaard op en ging haar tegemoet. Elsje bleef
beschroomd bij het raam staan, met een kleur als vuur en hare handen
stijf geklemd om den rug van haar stoel.

"Dag moeder, hoe gaat het?" zei de bezoekster, terwijl ze met haar
gehandschoende hand de voile voor haar gezicht wegschoof en zich
bukte, om de oude vrouw een kus op het voorhoofd te geven. "U ziet
nog bleekjes; bent u nog zwak?"

"Neen, neen, ik ben bepaald beter. Ga zitten, Lize. Kijk, dit is nu
Elsje. Toe kind, kom hier en geef je tante een hand. Sprekend haar
moeder, vindt je niet, Lize?"

"Ja," zei mevrouw d'Ablong langzaam, "dat dunkt me ook wel." Zij
hield Elsje's hand vast en bekeek haar van het hoofd tot de voeten,
zoodat het arme kind nog verlegener werd dan ze reeds was.

"Zij ziet er ten minste gezond uit, dat is gelukkig. Maar....maar heeft
ze niet nog een andere jurk om aan te trekken voor de reis, moeder?"

Een andere jurk! Elsje trok haar hand driftig los en zei met een
gebaar van trotschheid, dat haar grappig stond:

"Dit is mijn beste."

"O!" zei hare tante met een spottend lachje. "_Dan_ moet je haar
aanhouden natuurlijk. Je vindt het zeker heel prettig om een poosje
bij mij te komen logeeren he? Hoe oud ben je?"

"Ja, ze stelt zich heel veel voor van haar uitstapje," viel Elsje's
grootmoeder snel in, toen ze zag hoe haar kleindochter het te kwaad
kreeg met hare tranen. "En het lijkt haar zoo aardig eens kennis
te maken met Cécile! Elsje is juist veertien geworden; dus de beide
meisjes komen goed bij elkaar, wat den leeftijd betreft."

"O, maar Cilly is verleden week al zestien geworden," zei mevrouw
d'Ablong. "Dus dat is twee jaar verschil, dat zegt nogal wat op
dien leeftijd, maar daarom zal ze zich toch wel eens met Elsje
willen bemoeien, natuurlijk. Ze ziet er zoo allersnoeperigst uit,
Cilly,--ze wordt bepaald een mooi meisje. Ik moet haar toch stellig
eens meebrengen, moeder, als ik weer hier kom--iedereen roept er over,
zoo beelderig mooi als ze wordt."

"Zoo?" zei de oude vrouw droog. "En ze vindt het zeker ook prettig
dat Elsje komt?"

"O ja, dat vindt ze heel grappig, geloof ik. Maar vertel mij nu eens
moeder, hoe gaat het u eigenlijk? En zou Elsje zich ook onderwijl
klaar gaan maken? Zoo heel veel tijd hebben wij niet."

"Ga je hoed opzetten, kindje," zei de grootmoeder met een bemoedigend
knikje. Zij zag wel hoe vreeselijk Elsje er nu tegen op begon te zien
om met hare tante mee te gaan. "Strijk je haar ook nog wat glad, hoor."

Elsje verdween terstond in het slaapkamertje, blij dat ze alleen kon
zijn. Zij streek snel het haar glad, keek of het strikje nog stevig
zat om het stijve, korte vlechtje, zette haar hoed op, trok de wollen
handschoenen aan en knielde toen neer voor haar bed.

"Help mij, lieve Heer!" smeekte ze met een korten, nijgenden snik,
terwijl ze hare handen tegen haar gezicht drukte. Toen stond ze op,
keek nog eens om zich heen en ging terug naar de andere kamer.

"Klaar?" vroeg haar grootmoeder vroolijk. "Schenk tante dan nog maar
even een kopje koffie in en jezelf ook."

"Neen, neen, dank u moeder, wij moeten nu werkelijk weg," zei mevrouw
d'Ablong, haastig van haar stoel opstaande. "U hoort dan wel, wanneer
Elsje weer thuis komt. En zult u vooral dikwijls bericht sturen,
hoe het u gaat? Ik zal goed op Elsje passen, dat beloof ik u."

"Daar reken ik ook vast op," zei de oude vrouw ernstig.

"Kom, neem dan nu maar afscheid, kind," zei mevrouw d'Ablong naar Elsje
omziende, die stil achter haar was blijven staan. "Maar mijn hemel,
schepseltje, wat heb je daar voor een hoed op! Je moet wat anders
opzetten! Daarmee kan ik onmogelijk eerste klasse met je reizen;
die jurk is al erg genoeg!"

"Ik heb maar één hoed," zei Elsje koppig.

"Zet je kapje maar op, kind, gauw maar; laat tante niet wachten."

De vermanende toon harer grootmoeder deed Elsje terstond
gehoorzamen. Maar boos was ze toch. "Ik vind haar een naar mensch!" zei
ze, de kast in het slaapkamertje opentrekkend en haar wollen mutsje
te voorschijn halend. Met een driftige beweging strikte zij het onder
de kin vast. "Dit houd ik op, al gaat ze ook op haar hoofd staan!" zei
ze beslist. Toen ging ze weer terug met iets uitdagends in hare oogen.

"Dat gaat ten minste nog," zei hare tante. "En nu moeten we heusch
weg, anders komen we nog te laat aan den trein. Dag moeder, zult u
goed op u zelf passen?"

Weer kuste ze de oude vrouw. Toen trok ze haar voile voor het gezicht
en ging voor het kleine, ouderwetsche spiegeltje staan, om te zien of
haar hoed wel volkomen naar de regelen der kunst op haar hoofd stond.

"Dag mijn lief, lief kind! God zegene je!" fluisterde de grootmoeder,
terwijl ze Elsje in haar armen gesloten hield. "Stuur mij maar eens
gauw een brief, hoor!"

Elsje knikte. Spreken kon zij niet. Toen sloeg ze haar armen om
grootmoeders hals en kuste haar.

Een oogenblik later zat ze naast hare tante in het rijtuig. De oude
vrouw stond voor het raam en knikte, knikte met een vriendelijk
lachend gezicht, terwijl hare mondhoeken zenuwachtig trilden. Nog
een oogenblik en het rijtuig was uit het gezicht verdwenen.

Stil, met een verlegen gezicht, zoo geheel verschillend van de gewone,
vroolijke Elsje, volgde ons meisje mevrouw d'Ablong in den keurigen
coupé, dien de beleefde conducteur voor de deftige dame opende. "Jij
wilt zeker graag bij het raampje zitten, kind?" vroeg hare tante met
een werkelijk edele poging om het haar nichtje zoo prettig mogelijk
te maken en haar op haar gemak te zetten. Elsje knikte maar eens. Zij
had wel "ja tante" willen zeggen, maar ze durfde niet te spreken. Zij
had nog steeds dat rare, benauwde gevoel in de keel, net of ze niet
goed slikken kon en net of ze zou _moeten_ schreien, als ze probeerde
iets te zeggen. Daarbij was er nog een dame in den waggon, die haar
nog minder op haar gemak maakte dan ze reeds was. De dame had zoo'n
trotsch gezicht en zulke koude, grijze oogen en ze keek Elsje zoo
strak aan en zoo lang, alsof ze zeggen wou: "Kind, wat doe _jij_ hier,
in een coupé eerste klasse?" En toen Elsje ging zitten bij het raampje
en leunde tegen de zachte kussens, evenals zij haar tante zag doen,
ging de vreemde dame zoo stijf rechtop zitten en bekeek Elsje zoo
nauwkeurig dat het arme kind bepaald dacht dat zij onbehoorlijk zat,
ook rechtop zitten ging en verlegen het raampje uitkeek. Het was of
een magnetische kracht haar telkens weer noopte om te zien of de dame
nog naar haar keek, en herhaaldelijk als zij dit deed, zag ze de koude,
grijze oogen op zich gevestigd.

Mevrouw d'Ablong had _hare_ oogen gesloten en zat doodstil, met hare
handen in haar mof, over Elsje, die een gevoel had, alsof ze alles zou
hebben willen geven, om rustig bij haar grootmoeder te zijn. Maar zij
moest zich goed houden,--vóór alles, zich goed houden--flink en moedig
zijn en haar best doen,--dat had ze grootmoeder zoo beloofd! Schreien
zou ze niet---vooral hier niet--hare tante zou zich niet voor haar
behoeven te schamen tegenover die trotsche, akelige dame daar in den
anderen hoek van den waggon. En met groote volharding keek Elsje
het raampje uit en deed zich geweld aan om bedaard te zijn. En
langzamerhand werd het kalmer in haar, zoodat ze met zekere stille
berusting hare tante volgde, toen deze aan een groot, druk station
den trein uitstapte met de woorden:

"Ziezoo kind, nu zijn we dadelijk thuis. Ga maar gauw met me mee naar
het rijtuig. Loop vlak achter me, hoor; het is hier altijd zoo vol
om dezen tijd van den dag!"

Ja, wèl was het er vol! Het was Elsje alsof ze droomde, toen ze
zich daar plotseling verplaatst zag in die woelige wereld, die haar
tot nu toe geheel onbekend was geweest. Het maakte haar angstig--de
dringende, luid pratende en roepende menschenmassa om haar heen, de
haastige kruiers, die tegen haar aanliepen en haar op zijde duwden,
de heeren en dames, die tusschen de drukte door, deftig heen en weer
wandelden op het perron, of beleefd hunne gasten begroetten, het
schelle, doordringende gefluit en gesis van aankomende en vertrekkende
treinen, het rijden met karren en kruiwagens--dit alles verdreef
geheel de kalme stemming, die zij met zooveel moeite was machtig
geworden en bevend, erg geagiteerd, haastte zij zich haar tante bij
te houden, terwijl deze zich vlug en handig een weg baande naar den
uitgang van het station, waar een rijtuig haar wachtte. "Zou Cécile
ons komen halen?" dacht Elsje. Die zat dan zeker al ongeduldig te
wachten in het rijtuig, of--zou ze er misschien ook een beetje tegen
opzien om kennis te maken met het onbekende nichtje? Elsje's hart
klopte sneller, toen het portier van het rijtuig geopend werd, maar
een gewaarwording van verlichting en toch ook van teleurstelling,
maakte zich van haar meester, toen ze zag dat het leeg was. Mevrouw
d'Ablong scheen hier niets ongewoons in te vinden. Zij zei alleen
maar: "Toe Elsje, haast je een beetje!" omdat het kind niet dadelijk
instapte en keerde zich met een vriendelijk lachje om, toen ze zich
door een beschaafde vrouwenstem bij den naam hoorde roepen en een
keurig gekleede dame achter zich zag staan. "Hoe gaat het u toch,
mevrouw d'Ablong?" zei ze, "Loulou heeft al zóó dikwijls verlangd,
Cilly eens weer te spreken en eens bij zich te zien. Zij houdt zoo
dolveel van Cilly! Hoe maakt ze het? Ziet zij er nog altijd even
beelderig lief uit? Ik vond haar om te stelen verleden winter op die
partij van mijnheer van Heusde. Bent u op reis geweest, of....o ja,
ik zie het, u hebt een logeetje meegebracht....maar neen, nu vergis
ik me toch zeker .... Bent u ook al heelemaal opgaande in werken van
liefdadigheid?" vervolgde ze fluisterend, "en moet er voor dat meisje
misschien een dienstje worden gezocht bij kinderen, of...."

"Het is een kind van buiten, dat ik een poosje bij mij in huis neem,"
zei mevrouw d'Ablong een beetje kortaf, met een zachte stem, maar
toch niet zóó zacht, of Elsje had het verstaan.

Een kind van buiten, dat zij een poosje bij zich aan huis nam! Waarom
zei haar tante niet dat zij, Elsje, haar nichtje was en bij haar kwam
logeeren? Elsje vond het erg vreemd! Zij kreeg een gevoel, alsof hare
tante zich over haar schaamde en ze werd vuurrood en de tranen van
ergernis sprongen haar in de oogen. Zij veegde ze snel weg met een
ongeduldige beweging harer hand. Als mevrouw d'Ablong het een schande
vond dat zij haar tot nichtje had, dan zou zij haar niet lang lastig
vallen; ze wou wel dadelijk terug, heel graag wou ze dat! En dat zou
ze zeggen ook. En toen haar tante eindelijk van hare kennis afscheid
had genomen en in het rijtuig zat, begon Elsje met een onvaste stem,
maar met fonkelende oogen:

"Waarom.... waarom mocht die dame niet weten dat ik uw nichtje ben,
tante?"

Mevrouw d'Ablong keek vreemd op. Heel even gleed er een flauwe blos
over haar gezicht, maar zij herstelde zich terstond en zei koel,
terwijl zij Elsje strak aanzag:

"Dat mocht ze heel wel weten, natuurlijk. Er is volstrekt geen reden,
waarom je je zoo dwaas zoudt opwinden, kind."

"En waarom weet ze het dan nu nog niet en denkt ze dat ik een kind
van buiten ben, dat...."

"Lieve tijd, Elsje, praat niet zoo ontzettend luid en kijk me niet
zoo woest aan! Je moet heusch een beetje gaan letten op je manieren,
kind. Je gedraagt je zoo allerakeligst burgerlijk! Neen, kijk nu niet
het raampje uit, terwijl ik met je spreek en bijt ook niet zoo op je
lippen. Die zijn waarlijk dik genoeg. Ik hoop dat wij een prettigen
tijd zullen hebben met elkaar en natuurlijk zal ik je aan iedereen
voorstellen als mijn nichtje, maar dan moet je zelf ook je best doen
en niet toegeven aan humeurtjes en driftige buien, als 't je blieft."

Elsje antwoordde niet. Het was haar of een stem haar toefluisterde:
"Pas op, denk aan grootmoeder!" En met al de kracht die in haar
was, trachtte zij haar ergernis te onderdrukken en het gevoel van
eenzaamheid, dat haar dreigde te overweldigen. Zij bleef stil zitten
met neergeslagen oogen, tot het rijtuig stil hield voor een groot
huis van grijzen steen.

"Welkom hier, Elsje," zei mevrouw d'Ablong, die toch een weinig
medelijden met haar begon te krijgen. "Kijk, Cécile staat al voor
het raam op ons te wachten."

Eer Elsje tijd had gehad om naar het raam te kijken, was de breede
voordeur reeds geopend en stond zij achter hare tante in eene ruime,
marmeren vestibule, die smaakvol met palmen en hooge varenplanten was
versierd. "Dag mama, dag mama!" riep een welluidende stem en een slank
meisje met prachtige donkere oogen en krullend bruin haar, kwam op een
drafje de gang inloopen. Zij droeg een jurk van goudbruin fluweel, dat
haar warme, donkere tint op haar voordeeligst deed uitkomen en bewoog
zich met een gemakkelijke gratie, die hare bevalligheid zeer verhoogde.

"Snoesje, snoesje, loop niet zoo hard! Kijk, je bent heelemaal
buiten adem!" zei mevrouw d'Ablong, terwijl zij het meisje naar zich
toetrok. Zij kuste haar op het voorhoofd en zag haar vol liefde en
trots in de mooie oogen. Toen keerde ze zich om en zei:

"En hier heb je Elsje nu."

"O!" zei Cécile op een langerekten toon, verwonderd en onverschillig
te gelijk. Zij bekeek Elsje, die stil en bedeesd op de mat was blijven
staan, van het hoofd tot de voeten, maar stak hare hand niet uit,
om haar welkom te heeten.

"_Blijft_ ze Elsje heeten, zoo lang ze hier is, mama?" vroeg ze toen,
terwijl ze naast hare moeder de gang doorliep en Elsje langzaam volgde.

Mevrouw d'Ablong bleef lachend staan.

"Waarom vraag je dat, Cilly? Bevalt je die naam dan niet?"

"Ik vind hem zoo echt boerinne-achtig," zei Cécile met een opgetrokken
neusje. "Wij kunnen haar heusch zoo niet blijven noemen. Ze kan
wel "Lizzie" heeten--dat klinkt veel ... veel netter. Ze moet toch
heelemaal anders gemaakt worden, voordat ze met onze kennissen kan
omgaan."

"Nu ja, dat weet zij ook wel, is het niet, Elsje?" vroeg mevrouw
d'Ablong zich tot haar nichtje wendend. "Maar vandaag moet zij nu
eerst maar eens een beetje op haar gemak komen; het is alles nog
zoo vreemd en zoo heel anders dan bij haar thuis. Kom lieveling,
wijs jij haar nu haar kamer eens, dan ga ik even Missy goeden dag
zeggen. Is zij op de zaal?"

"Ja mama."

Zij waren een trapje opgegaan, dat met een dikken. Smyrnaschen
looper was belegd en stonden voor een hooge, eikenhouten kamerdeur,
die toegang gaf tot de "zaal", waar Cécile's Engelsche gouvernante
voor een hoog opvlammend haardvuur zat te handwerken.

"Ga maar met Cilly mee, Elsje," zei hare tante, "en blijf dan maar
even wachten tot ik bij je kom; dan kunnen wij eens zien of er ook
een jurk van Cécile is, die je van avond aan kunt hebben. Je kunt
zóó niet aan tafel komen."

"Ik begrijp niet...." begon Elsje met een stem, die van boosheid
trilde.

"Je behoeft ook niet te begrijpen, kind," viel mevrouw d'Ablong haastig
in, terwijl Cécile Elsje spottend aanzag, "alles, wat je te doen hebt,
is met Cilly mee naar boven te gaan en op je kamer op mij te wachten."

En zonder af te wachten of haar nichtje nog iets te zeggen had, opende
zij de eikenhouten deur en trad de zaal binnen met een vriendelijk:

"_Well Missy, and how are you?_

"Dezen kant op," zei Cécile kortaf, terwijl ze even een trotsche
beweging met haar hoofd maakte in de richting die Elsje gaan
moest. "Wacht, ik zal je maar voorgaan. Niet stampen op de trap met
die lompe schoenen, als 't je blieft."

Elsje's bloed begon te koken, maar weer kwam de gedachte aan hare
grootmoeder haar als 't ware smeeken, de driftige woorden terug
te houden, die haar op de tong lagen. Zij volgde Cécile zonder een
woord te zeggen en vroeg zich in het voorbijgaan met bitterheid af,
hoe zij met mogelijkheid luid zou hebben kunnen "stampen" op de zware,
mollige loopers van de trap.

Haar hand gleed voorzichtig in den groven wollen handschoen over de
breede leuning, terwijl Cécile haar in al de elegance van keurige, lage
goudleeren schoentjes en zwart zijden kousen voor ging. Spoedig stonden
zij op een ruim, breed portaal, waar het gas reeds aangestoken was en
eindelijk opende Cécile aan het eind van dit portaal een deur en zei:

"Hier moet je wezen. Nu weet je het."

Meteen keerde zij zich om en liet haar nichtje midden in de halfdonkere
kamer alleen staan. Elsje hoorde haar over het portaal trippelen
en onderdrukt giegelen, terwijl zij onduidelijk de woorden opving:
"O, wat een kind, wat een lompe boerin!" Toen werd alles stil.

Haar eerste werk was naar de deur te gaan en die te sluiten. Toen
sloeg zij de handen voor het gezicht en klaagde bitter en luid:
"O, grootmoeder, grootmoeder, was ik maar weer bij u! Ik houd het
niet uit, o, ik houd het niet uit!" Toen weer fluisterde ze, met een
plotselinge opwelling om heldhaftig te zijn en moedig, ter wille van
de oude vrouw, die haar zoo liefhad:

"Maar ik _moet_ mijn best doen, ik moet, ik moet! Ik wil niet schreien,
niet laf zijn--tante zal ook wel dadelijk komen,--ik wil niet dat zij
mij bedroefd ziet, dat mag niet, nooit! Kom Elsje, niet flauw zijn,
wat zou Krelis je uitlachen, als hij je nu eens kon zien!"

Er kwam een glimlach op haar gezicht bij de gedachte aan Krelis en
zijne grappige plagerijen en met een zucht deed zij het wollen kapje
af en liep naar de groote, wit porceleinen kachel om hare handen te
warmen. Het liep tegen halfvijf en begon hoe langer hoe donkerder te
worden in de kamer en hoe langer hoe somberder ook, vond Elsje. Zij
liep naar het raam toe en zag een binnenplaats, waarvan men een
gedeelte een vroolijker aanzien had trachten te geven door er eenige
_evergreens_ in groene kuipen neer te zetten. Elsje kon maar een klein,
klein stukje zien van de helderblauwe winterlucht--het zwaarmoedige
uitzicht benauwde haar en met een lichte huivering keerde zij zich van
het raam af en trachtte om zich heen te zien in de duistere kamer. Heel
veel vroolijker zag het er daar, nu althans, niet uit. Tegenover
het raam, tegen den muur, stond een groot eikenhouten ledikant met
een sierlijke sprei van witte kant, gevoerd met rose zijde, die Elsje
werkelijk prachtig vond. Naast den zwart marmeren schoorsteen stond een
zware, breede waschtafel ook van eikenhout en voorzien van een fraai,
marmeren blad en een reusachtig waschstel van Fransch porselein, met
takken chrysantemums beschilderd. Aan den eenen kant van het raam
prijkte een eikenhouten kleerenkast met een langwerpigen spiegel,
waarin Elsje zichzelf levensgroot zag weerkaatst; aan den anderen
kant stond een toilettafel, ook alweer voorzien van een spiegel en
van candelabres, flacons, toiletkussens, doellooze flaconkleedjes,
enz. Donkergroene overgordijnen en een donkergroen kleed droegen
er juist niet toe bij om het vertrek een blijmoediger aanzien te
geven, terwijl het eentonige, doffe getik der marmeren pendule op den
schoorsteen, op sombere wijze de doodsche stilte verbrak. Elsje had
groote moeite niet te veel onder den indruk te komen der naargeestige
omgeving om zich heen. In geduldige houding stond ze bij de kachel af
te wachten, wanneer het haar tante zou believen tot haar te komen--maar
heel geduldig en gedwee zag het er niet uit in haar hart. Er kwam een
diepe zucht over hare lippen, toen de deur eindelijk geopend werd en
mevrouw d'Ablong binnentrad, gevolgd door een dienstmeisje met eenige
kleeren over den arm.



Hoofdstuk IV.

"Elsje" of "Lizzie."


"Maar kind, waarom heb je niet even gescheld om het licht te laten
aansteken?" zei Elsje's tante. "Hoe kom je er bij om hier zoo in het
donker te blijven staan! Steek even de kaarsen aan op het toilet,
Keetje, en leg die kleeren maar op het bed. De jongejuffrouw zal zich
vandaag wel alleen kleeden."

Keetje gehoorzaamde en terwijl ze nieuwsgierig keek naar de
"jongejuffrouw," die er--zooals zij later in de keuken vertelde, "niets
jongedamesachtig uitzag met hare dikke, roode wangen,"--vroeg ze:

"Wilt u het gas niet aan hebben, mevrouw?"

"Jawel, dat is goed en vraag dan aan juffrouw Cécile of ze ook even
hier komen wil."

"Ja mevrouw."

Keetje stak de gaspitten aan, deed de overgordijnen dicht, stookte
het vuur wat op en verdween. Het zag er nu vroolijker uit in de kamer,
vond Elsje en haar tante keek ook heusch wat vriendelijker. Dit deed
haar moed scheppen om te vragen:

"Zou ik mijn eigen jurk niet mogen aanhouden, tante?"

"Neen, Elsje, dat gaat heelemaal niet. Ik wil volstrekt niet dat
Miss Piper je ziet in die verschrikkelijke jurk en buitendien zouden
Cécile en ik ook onmogelijk den heelen avond naar dat leelijke toilet
kunnen kijken. Kom, trek je jurk maar gauw uit. Ik heb geen lust,
hier lang bij je te zitten en ik moet er natuurlijk vandaag bij zijn,
terwijl je je verkleedt; anders weet je zeker niet, hoe je doen moet."

Elsje voelde wel dat tegenstribbelen niet zou baten, en begon langzaam,
met een bedroefd gezicht, haar jurk los te maken. Terwijl zij hiermee
bezig was, werd er aan de deur geklopt en riep de stem van Cécile:

"Mag ik binnen komen, mama?"

"Zeker snoesje, kom maar gauw hier."

Elsje's vingers trilden. Als Cécile er nu ook nog bijkwam, was het
heelemaal niet meer om uit te houden.--O, kon zij toch maar wegloopen;
het was verschrikkelijk! Het schreien stond haar nader dan het lachen
en met een klagende stem zei ze:

"Ik kan dat haakje niet los krijgen."

"Help haar maar eens even, Cilly," zei mevrouw d'Ablong ongeduldig. "Ze
treuzelt zoo verbazend."

Cécile gehoorzaamde, maakte het weerbarstige haakje los, trok Elsje
met een ruk de geliefde, roode jurk van de schouders en zei spottend:

"O, o, wat een dikke, roode armen! En die handen! Echte
werkmeide-handen! En o mama, kijk toch eens, wat vreeselijk grof
vel! Dat wordt bepaald nooit beter; de stumper is er mee geboren."

"Ik kan wel alleen," zei Elsje, knorrig Cécile op zijde duwend.

"Hè, wat geeft ze me daar een stomp!" riep Cécile uit, zich boos over
den arm wrijvend. "Ik bedank er voor om haar te helpen, mama."

"Ik heb je hulp ook heelemaal niet noodig," zei de arme Elsje, buiten
zichzelf van ergernis.

"Bedaard wat meisje, bedaard wat!" zei hare tante berispend, "bedenk
een klein beetje wie je voor hebt, als 't je blieft. Kom maar hier
bij mij zitten, Cilly lieverd, dan kan ze zien, hoe ze alleen klaar
komt. Leg die leelijke jurk nu maar eens eindelijk neer, Elsje,
en trek je laarzen uit. Er staan lage schoentjes voor je bij het bed."

Elsje deed wat haar gezegd werd, terwijl ze uit alle macht slikte om
hare tranen in te houden.

"Trek nu die zijden kousen aan," gebood mevrouw d'Ablong.

De zijden kousen pasten gelukkig en de mooie pantoffeltjes ook,
zoodat het eerste gedeelte van Elsje's toilet spoedig klaar was.

"Ziezoo, wasch je nu eerst maar eens flink."

Elsje schonk voorzichtig water uit de lampetkan in de groote kom,
nam een handdoek en doopte den tip ervan in het water. Zij was op
het punt om den natten handdoek naar haar gezicht te brengen, toen
Cécile in lachen uitbarstte en riep:

"Maar mama, kijk toch eens! Ze wascht zich met de punt van den handdoek
in plaats van met een spons! En hemeltje, wat boent ze zich!" Want
Elsje begon in haar drift met den handdoektip stijf en snel over haar
gezicht te wrijven.

"Lach haar nu niet _al_ te veel uit, Cilly, zij moet natuurlijk nog
allerlei leeren. Er ligt een spons in dat bakje, Elsje; gebruik die
een volgenden keer. Kijk, op de toilettafel liggen een kam en schuier;
doe nu eerst je haar, voordat je je handen wascht."

"Mijn haar doen, tante?"

"Ja, dacht je dat je er dat stijve vlechtje in zoudt mogen houden? Maak
het maar gauw los en kam het haar goed uit."

"Een _verschrikkelijk_ leelijke kleur van haar," merkte Cécile
op. "En wat is het akelig glad en sluik! Echt melkboerenhondehaar,
vindt u niet, mama?"

"Maar snoesje, hoe kom je aan _die_ uitdrukking?"

"Och, zoo noemen ze zulk haar altijd. Wist u dat niet? Maar mama,"
vervolgde ze fluisterend, "wat is ze vreeselijk leelijk, vindt u
niet? Hoe is het toch mogelijk, dat _zij_ familie van u is! En dan
zoo allernaarst burgerlijk! Ze moet er heel wat anders uitzien,
eer ze onze kennissen onder de oogen kan komen!"

"Niet _iedereen_ ziet er even snoeperig uit!" zei mevrouw d'Ablong,
terwijl ze Cécile in de kin kneep en een kus gaf. Cilly streek met
een tevreden lachje haar krullend haar naar achteren.

"Strik nu dat fluweelen lint netjes om je haar, Elsje," zei hare tante.

"Noem haar toch als 't je blieft Lizzie, moedertje," vleide
Cécile. "Dat klinkt heusch zooveel beter."

"Ik zal het probeeren, lieveling."

Elsje zweeg. Niets kon haar op dit oogenblik meer schelen. Zij voelde
zich zoo ongelukkig dat het haar nauwelijks een vermeerdering van
haar leed toescheen, niet bij haar eigen naam te worden genoemd.

"Kind, kind, wat gaat dat onhandig!" zei hare tante. "Heb je dan nog
nooit een strik gemaakt? Kom maar eens hier."

Elsje gehoorzaamde. Mevrouw d'Ablong kamde het "akelig sluike"
haar naar achteren en strikte het zwart fluweelen lint om Elsje's
hoofd. Toen probeerde ze een kuif te maken, maar het haar viel
weerbarstig neer, glad en slap, zonder eenige elasticiteit.

"Ik moet morgen dadelijk maar eens met je naar den kapper,
Els... Lizzie," zei hare tante. "Misschien kan hij je wat ponyhaar
knippen, dat je er een beetje meer presentabel uitziet. We moeten het
nu vandaag maar zoo laten. Probeer nu eens of die lichtgroene jurk je
past; ja die, met dat teere resedakleurtje. Wat stond jou die altijd
beelderig, Cilly; het is eigenlijk jammer dat je dat japonnetje nooit
meer draagt."

"Die kleur wordt nu al weer zoo ouderwetsch," zei Cécile.

De lichtgroene jurk paste Elsje niet. Hare armen gleden gemakkelijk
door de ruim neerhangende mouwen heen, maar de rok was te lang en
het lijfje veel te nauw. Met geen mogelijkheid kon de zijden veter,
waarmede de jurk dichtgesnoerd behoorde te worden, zoo strak door
de vetergaatjes worden getrokken, dat de beide kanten tegen elkaar
kwamen en om het middel was het kleedje in het geheel niet vast te
krijgen. "Trek toch maar niet meer, mama; zij _barst_ er letterlijk
uit," riep Cécile, schaterend van het lachen.

"Ja, het gaat niet," zuchtte haar moeder. "Wat moet ze dan in
vredesnaam aan! Deze blauwe jurk is niets wijder. Weet jij ook wat?"

"Misschien kan ze die flanellen blouse aan van me! U weet wel, die
lichtgele; ik draag haar weinig meer. Mij was ze altijd veel te wijd."

"O ja, dat kunnen we wel eens probeeren. Och, schel even, lieveling."

Cécile trok aan het schelkoord en Keetje verscheen weer.

"Haal eens even die crème flanellen blouse van juffrouw Cécile en
den blauw-serge rok, die in de kast hangt op haar kamer en ook het
zijden ceintuur; dat ligt zeker op je toilettafel, Cilly?"

"Ja, mama."

De lichte blouse pastte Elsje beter, maar scheen hare roode wangen nog
rooder en haar middel nog dikker te maken, door al de ruime rimpelingen
en plooitjes, waarmee de stof gegarneerd was. Toch zag zij er niet
onaardig uit in haar nieuwe kleedij. De donkere rok werd door Keetje
voorzien van een opnaaisel, hing toen netjes en stond, zooals Cécile
beweerde, "nog het minst gek." Het breede ceintuur werd om het middel
vastgestrikt en de lange einden beletten te zien, hoe het split van
den rok met spelden vast was gestoken; de boord was Elsje veel te nauw.

"Ziezoo, eindelijk klaar," zei mevrouw d'Ablong met een zucht. "Ga
nu eens even daar staan, kind--onder het gas, dat ik goed kan zien
hoe alles zit."

Met een akelig ongemakkelijk gevoel, alsof al hare kleeren van haar
af moesten zakken en alsof heur haar heel slordig zat--net of ze pas
uit bed kwam en het heerlijk stevige vlechtje nog maken moest--liep
Elsje naar het midden der kamer.

Cécile ging naast haar moeder staan en beiden beschouwden haar nichtje
met een kritisch oog.

Elsje's trots kwam boven. Met verhoogde kleur en schitterende oogen,
hief ze het hoofd op en keek hare beide kwelgeesten strak aan. De
verlegene uitdrukking verdween en hare fiere houding, de glinsterende
sterretjes in de blauwe oogen en het werkelijk aardige toiletje misten
hunne uitwerking niet.

"Als er nu nog een aanmerking komt, doe ik terstond mijn eigen jurk
weer aan," besloot ze bij zichzelf.

"Ze ziet er werkelijk iets beter uit," zei mevrouw d'Ablong tot Cécile,
"vindt je ook niet?"

Cécile antwoordde niet dadelijk, maar bekeek Elsje nog eens, met
tergende langzaamheid. Toen zei ze:

"Ja, wel _iets_."

"Kom Elsje, ga dan nu maar mee...."

"Toe mama, neem haar nu toch wezenlijk liever Lizzie. Iedereen zal
denken dat u de meid roept als u Elsje zegt."

"En toch _blijf_ ik zoo heeten," zei Elsje, zeer gedecideerd.

Cécile keek haar spottend aan.

"Och kind, stel je niet zoo aan, als 't je belieft, he!" zei ze op
minachtenden toon. "Kom mama, zullen we nu eindelijk naar beneden
gaan? Missy is al zoo lang alleen."

Zij opende de deur voor mevrouw d'Ablong, volgde haar en keek niet
meer naar Elsje om.

"Kom Lizzie!" riep hare tante, toen ze op het portaal bemerkte dat
Elsje in de kamer was achtergebleven.

Stokstijf bleef het kind staan, waar zij stond. "Tante roept mij
niet!" mompelde ze boos.

"Lizzie, Lizzie, kom dan toch!" klonk het weer. "Ga nu gauw mee
naar beneden!"

Elsje verroerde zich niet. Zij werd hoe langer hoe koppiger. "Alles
wil ik verdragen," dacht ze met een hart vol bitterheid, "maar mijn
eigen naam zullen ze me niet ontnemen."

"Ga jij maar vast naar de zaal, Cilly," hoorde zij mevrouw d'Ablong
zeggen. "Ik kom dadelijk."

Elsje's hart begon sneller te kloppen, toen ze haar tante weer binnen
zag komen.

"Wat beduidt dat, dat je me te vergeefs laat roepen?" vroeg ze streng.

Geen antwoord. Het meisje stond nog steeds op dezelfde plek,
onbewegelijk als een beeld.

"Kom, antwoord me," hernam mevrouw d'Ablong driftig. "Waarom kwam je
niet, toen ik je riep?"

"U hebt mij niet geroepen."

"Heb ik jou niet geroepen?" En Elsje's tante keek verbaasd. "Wie
anders?"

Elsje haalde met een verlegen lachje de schouders op.

"Lizzie," zei ze.

"En wist je dan niet dat jij daarmee bedoeld werdt, mal kind? Ben je
nog zóó dom?"

"U weet heel goed dat ik Elsje heet naar mijn lieve, lieve
grootmoeder," zei ze, in tranen uitbarstend. De gedachte aan haar
grootmoeder was haar te machtig.

Mevrouw d'Ablong zweeg. Weer gleed, evenals daareven in het rijtuig,
een flauw blosje over hare wangen, maar er kwam nu tevens een zachtere,
teedere uitdrukking in hare oogen, die haar gezicht onuitsprekelijk
aantrekkelijk maakte. Zij sloeg den arm om het snikkende meisje heen
en haar naar zich toetrekkend, zei ze:

"Je hebt gelijk kind, je heet Elsje en anders niet en ik zal je ook
zoo blijven noemen. Kom, schrei nu maar niet meer. Kijk mij eens aan
en laat me eens zien, dat je ook vroolijk kijken kunt."

Elsje sloeg de betraande oogen op en de ongewoon zachte uitdrukking
op het gezicht van mevrouw d'Ablong ziende, vroeg ze zacht:

"Mag ik u een kus geven?"

Tot eenig antwoord trok haar tante haar dichter naar zich toe en
kuste haar. Toen liet ze haar los en zei:

"Zullen we dan nu naar beneden gaan, Elsje?"

"Ja," knikte het kind. "En.... en.... ik zal heusch mijn best doen,
tante."

"Dàt hoop ik. Je moet maar goed opletten hoe Cilly zich gedraagt;
zij heeft zulke bizonder elegante manieren."

Elsje zweeg. Waarom moest hare tante nu ook dadelijk weer Cécile
er bij halen? Maar het was waar--zij zag er erg deftig uit en alles
ging haar zoo gemakkelijk en natuurlijk af! Dát had Elsje dadelijk
wel gevoeld, dat er een groot verschil bestond tusschen haar nichtje
en haar, niet alleen omdat Cécile donker haar en donkerbruine oogen
had en zoo beelderig mooi gekleed was, maar vooral ook omdat ze zulke
lieve, bevallige manieren had, zoo netjes liep en zoo rechtop en met
kleine, aardige pasjes en omdat ze duizend kleinigheden geleerd had,
waarvan Elsje niets afwist en ook, och zoo bitter gaarne, niets weten
_wilde_. Ze voelde zich vandaag zoo akelig linksch en lomp en ze had
zulke nare, gloeiende wangen! Al die vreemde kleeren zaten haar ook
zoo ongemakkelijk en ze had net een gevoel, alsof het lint om heur
haar afzakte,--wat hing dat ook vervelend los in haar nek, zoo warm
en slordig. Had zij haar stijf, glad vlechtje nu tenminste ook maar
mogen behouden!

Ze streek onhandig een weerbarstig lokje weg, toen mevrouw d'Ablong
de deur der zaal opende en zei:

"Dit is mijn nichtje, Missy. Gij kunt u met haar in het Hollandsch
spreken oefenen, Engelsch moet zij nog leeren."

Cécile's gouvernante, Miss Piper, stond langzaam op van haren stoel
bij den haard en bleef bedaard staan wachten, tot Elsje bij haar zou
komen om haar een hand te geven.

Cécile zat aan den anderen kant van het vuur op een lage, sierlijk
gedrapeerde tabouret en keek met een spottend lachje op, toen hare
moeder met Elsje binnen kwam.

Bedremmeld bleef het kind bij de deur staan, totdat mevrouw d'Ablong
haar bij de hand nam en naar Miss Piper toebracht.

"Mijn nichtje, Miss Piper," herhaalde Elsje's tante. "Gij zult gauw
goede vrienden met haar worden, hoop ik. Zij kan nog heel veel van
u leeren. Kom Elsje, geef Missy een hand."

"_Call her Lizzie, please,_" viel Cécile in, op beslisten toon.

"Welkom hier, Lizzie!" zei de gouvernante, Elsje's hand even in de
hare houdend. "Ik hoop, wij zullen gauw zijn vrienden."

Met een dankbaren blik keek Elsje op naar de slanke, geheel in 't
zwart gekleede gestalte en het vriendelijke gezicht met de beschaafde,
fijn besneden trekken. Er lag een zachte glans in de grijze oogen,
die op haar neerzagen en hoewel zij veel te bedeesd was om iets te
antwoorden op het gebroken Hollandsch der Engelsche, dat zoo goed
gemeend was, voelde zij zich toch dadelijk tot haar aangetrokken en
iets moediger gestemd.

"Ga maar naast Cilly zitten, kind," zei mevrouw d'Ablong, "wij gaan
zoo meteen dineeren; je zult wel trek hebben na de reis. Ja, neem
dien stoel maar. Je behoeft er niet zoo voorzichtig mee te zijn;
hij is stevig genoeg. Och Cilly, help haar eens even; ze weet niet,
hoe ze dien stoel verschuiven moet."

Cécile stond langzaam op, trok den stoel met een ruk naderbei en zei:

"Daar! Ga nu maar zitten!"

"_Cilly darling, how unladylike!_" zei miss Piper met een zachte stem.

"Hè neen Missy, niet zoo'n boos gezicht zetten!" riep Cécile,
terwijl ze naar de gouvernante toeging en haar zachte wang tegen de
hare legde. "Toe, u ziet er veel gezelliger uit, als u zóó kijkt,"
vervolgde ze met haar arm om Missy's hals geslagen en smeekend en
een beetje coquet tot haar opziende.

"Kindje, kindje, wees toch zoo opgewonden niet! Dat deugt niets voor
je!" zei mevrouw d'Ablong bezorgd.

"Maar _mother dear,_ ik _ben_ niet opgewonden. Wacht eens, ik zal
wel maken dat Missy weer in een goed humeur komt." En met vlugge
bevalligheid liep ze naar het andere einde der kamer, ging voor de
piano zitten, sloeg met vaste hand een paar accoorden aan en zong
toen met jubelende stem een couplet van "God save the Queen!"

Toen ze geëindigd had, keek ze met een vroolijk gezicht om.

"_Thank you, darling,_" zei Miss Piper.

Cécile bleef bij de piano zitten spelen.

"Ze ziet vandaag toch niet een beetje bleek? En heeft ze in 't
geheel niet over vermoeidheid geklaagd?" vroeg mevrouw d'Ablong aan
de gouvernante.

"O neen, volstrekt niet. Ik geloof eigenlijk dat Cécile altijd gezond
is, mevrouw."

"Jawel, wel gezond, maar zij moet zich toch een beetje in acht nemen,
vind ik. Ze speelt lief van avond, he?"

"Heel lief."

Het gesprek werd in het Engelsch gehouden en Elsje verstond er
natuurlijk niets van. Dat hinderde haar echter niet erg, want nu
behoefde zij er ook geen deel aan te nemen en kon zij ongestoord
om zich heen kijken en al de pracht van de rijk gemeubileerde kamer
bewonderen. Zij had nog nooit zoo iets gezien; waarheen zij ook keek,
overal was het even mooi, vond ze. Voor de hooge ramen hingen, in ruime
plooien, donkerroode gordijnen van zacht, zwaar pluche. Een donkerrood,
mollig smyrnaasch kleed bedekte den grond, terwijl hier en daar een
geelbruin vossevel, of een langharige tijgervacht mooi bij het rood
van het tapijt afstak. De makkelijke stoelen, de portière voor de deur,
het pluche tafelkleed en de smaakvolle, met goud doorstikte draperieën,
over de kleine tafeltjes en boven den spiegel aangebracht, alles was
in harmonie met elkaar en met de warme, teere kleuren van de vazen
en beeldjes, de kostbare snuisterijen en de teergele en rose zijde
der lampekappen, waardoor het licht gedempt en helder tevens heen
scheen. Hoeveel groote en kleine lampen waren er wel? Dat moest ze toch
eens even tellen! Dan kon ze het morgen aan grootmoeder schrijven. Daar
in dien hoek, naast die hooge, fraaibewerkte étagère met boeken, stond
een echte reuzenlamp, vond Elsje. Wat was daar een lange, koperen stang
aan, net een heel dunne, erg uitgerekte steel! En was die neerhangende,
gele kap van echte zijde? Zij had zoo'n fraaien glans en wat hing de
breede, doorschijnende kant er prachtig over heen! Als zij gedurfd had,
zou ze even opgestaan zijn om die lamp eens van naderbij te bekijken,
maar zij was blij dat ze zat en zou voor geen geld de heele kamer
door zijn geloopen naar dien verren hoek! Wat viel het licht van
dat porseleinen lampje op het tafeltje bij de piano mooi op Cécile's
goudbruin kleedje en op haar krullend haar! En wat speelde zij mooi! En
o, wat stond daar in dien anderen hoek een prachtig, wit beeld! Zou
dat nu van marmer zijn en zou het heel koud aanvoelen, als ze het
met hare vingers betastte? En waarom zou dat vrouwebeeld den vinger
zoo waarschuwend tegen den mond houden, alsof het zeggen wou: "Stil,
niet spreken, geen leven maken!" Naast dat beeld stond ook al weer
zoo'n mooie lamp op een standaard en wat werd die groote schilderij
aardig verlicht door het grappige, kleine lampje op een tafeltje,
dat Elsje voor een soort van nieuwerwetsche latafel aanzag en dat een
sierlijk schrijfbureautje van hare tante was! Van de schilderij kon
zij hare oogen niet afhouden. Deze stelde een lichte, opene plek voor
in het bosch en het was Elsje, als zag ze in werkelijkheid de teere,
groene tinten der wilgen en de zonnestralen, die door de takken
speelden. Hé, wat moest het op die plek heerlijk zijn! Zij vergat
heelemaal om voort te gaan met het tellen der lampen, zoo was ze in
de aanschouwing der schilderij verdiept en ze keek verschrikt op,
toen Cécile opeens haar pianospel staakte en vlak aan haar oor zei:

"We moeten eten, Lizzie; ga gauw mee."

Mevrouw d'Ablong en Miss Piper waren de kamer reeds uit. Elsje sprong
snel op.

"Och Cécile, noem mij nu niet weer Lizzie," zei ze dringend. "Tante
heeft zelf gezegd, dat zij mij nooit anders dan Elsje noemen zou."

"Zoo? Nu, dat moet mama weten, maar ik vind Lizzie oneindig mooier en
deftiger en je zult er dus maar aan moeten wennen dat je bij mij Lizzie
heet. Zeur nu niet langer en kijk ook niet zoo knorrig. Ik zal je den
weg wijzen naar de eetkamer; mama zal niet begrijpen, waar we blijven."

Elsje volgde haar met een zucht. Zij vond Cécile naar en onhartelijk,
maar ze wou toch moedig blijven.

De enkele vriendelijke woorden harer tante en van Miss Piper hadden
haar goed gedaan en zij streed dapper tegen het verlangen, om terstond
haar eigene kleeding weer aan te trekken en met den allervlugsten trein
naar haar grootmoeder terug te keeren. Ze keek verrast op, toen ze met
Cécile de ruime eetkamer binnentrad, die aan den tuin gelegen en in
het benedengedeelte van het huis was. Stevige, eikenhouten meubelen,
een langwerpige tafel met gedraaide pooten en stoelen met hooge, rechte
ruggen en groenlederen zittingen, gaven aan het vertrek een geheel
ander aanzien dan het salon boven vertoonde. Bruin beschilderde witte
tegels in eikenhouten lijsten en enkele blauw-porseleinen borden hingen
tegen het goudbruine behang en van een rijke gaskroon viel het licht
tintelend en flonkerend in de fijn geslepen wijnglazen, de kristallen
messenleggers en zoutvaatjes en het zware zilver op de tafel.

"Komt meisjes, wij zitten te wachten," zei mevrouw d'Ablong
ongeduldig. "Hier moet je zitten, Elsje, naast mij."

Elsje haastte zich plaats te nemen en Cécile ging tegenover haar
zitten naast Miss Piper. Een net dienstmeisje stond bij den stoel
van mevrouw d'Ablong en gaf de borden rond, terwijl hare meesteres
de soep opschepte. Elsje vond het haast jammer dat de aardige, losse
bloemschilderingen van het porselein bijna geheel door de dampende
soep werden bedekt, maar zij had ergen trek en begon dadelijk te eten,
toen het bord voor haar stond.

"Je kunt wel heengaan tot ik schel, Dina," zei mevrouw d'Ablong.

Dina verdween.

"Mama," zei Cécile fluisterend, terwijl ze zich over de tafel heen
naar haar moeder toe boog, om niet door de gouvernante verstaan te
worden,--"zeg toch eens dat ze niet zoo afschuwelijk hoorbaar slikt
en die dikke, roode handen wat minder laat kijken."

Zij had luid genoeg gesproken om door Elsje verstaan te worden. Het
arme kind kreeg een kleur, maar zij hield zich goed en at stil door,
met hare oogen naar beneden geslagen.

Juist toen ze weer een lepel vol soep aan den mond bracht, legde hare
tante hare linkerhand op de hare.

"Let er op, hoe Cilly eet," zei ze zacht.

Met al te groote haast slikte Elsje de soep door, om te antwoorden
en toen ze wat zeggen wou, kreeg ze zulk een hevige hoestbui dat zij
er akelig benauwd van werd en de tranen haar over de wangen rolden.

"Hè, wat een vervelend geluid!" zei Cécile. "Je kunt best ophouden,
als je maar wilt, Lizzie."

"_Take some water, do,_" raadde Miss Piper aan.

"Ja, drink eens, Elsje," zei mevrouw d'Ablong ongeduldig. Dat het
kind zich nu ook juist verslikken moest en aldoor die roode handen
aan den mond bracht, terwijl Miss Piper over haar zat!

Elsje schonk met bevende hand en al kuchend een glas water in uit een
klein, elegant karafje dat voor haar bord stond. Haar hand schudde en
het water viel zoo hortend en stootend in het glas, dat dit overliep
en zich een smal stroompje op het tafellaken vormde.

"Kind, wat ben je ook onhandig!" fluisterde mevrouw d'Ablong
wrevelig. "Bel eens even, Cilly, als 't je blieft."

Cécile drukte op het knopje der zilveren tafelschel en Dina kwam
binnen.

"Maak dat eens even een beetje schoon," zei mevrouw d'Ablong met
een blik naar het drijvende stroompje, dat hoe langer hoe breeder
werd. "Je kunt meteen de borden wel wegnemen."

Dina gehoorzaamde handig en vlug, terwijl Elsje met een kleur van
agitatie weer aan haar soep begon. De anderen hadden de borden reeds
leeg; zij vond het verschrikkelijk alleen te zitten eten, met de
spottende oogen van Cécile strak op zich gevestigd.

Het dienstmeisje bleef aarzelend wachten; zij zag dat hare meesteres
ongeduldig werd en durfde toch het bord niet weg te nemen, terwijl
Elsje nog at. Het arme kind zou met plezier de rest van haar soep
onaangeroerd hebben gelaten, als zij maar gedurfd had.

Eindelijk was zij bijna klaar en hield het bord schuin om het met den
lepel goed schoon te kunnen maken. Maar hare tante, die haar ergenis
onmogelijk langer kon bedwingen, kwam driftig tusschenbeide.

"Leg nu je lepel neer, Elsje," zei ze kortaf. "Neem dat bord weg,
Dina; ik begrijp niet, waarom je van middag zoo langzaam bent."

"Maar ik heb het nog niet heelemaal op, tante," zei Elsje, om het
dienstmeisje te verontschuldigen.

"Neem dat bord weg," herhaalde mevrouw d'Ablong streng tot Dina,
"en geef de jongejuffrouw een ander mes en een andere vork--je hadt
moeten zien dat deze geheel nat zijn."

Dina haastte zich haar verzuim te herstellen en Elsje zweeg
bedrukt. Toen het dienstmeisje heengegaan en teruggekomen was,
het vleesch en de groenten had rondgediend en weer kon verdwijnen,
tot ze gebeld werd om het dessert op tafel te zetten--was Elsje weer
tamelijk op haar gemak gekomen en hoewel ze niet veel at, uit vrees
van de anderen op haar te laten wachten, smaakten de keurig toebereide
spijzen haar toch goed. Zij deed al haar best, zoo netjes mogelijk te
eten en keek nu en dan tersluiks naar Cécile om te zien hoe deze mes
en vork hanteerde. Elsje vond het vreemd, dat zij haar mes bijna even
ijverig gebruikte als haar vork en het was haar heel ongemakkelijk, de
vork niet vlak bij de tanden vast te houden--maar zij deed wat ze kon
en slaakte een zucht van verlichting, toen ze haar bord had leeggegeten
zonder een aanmerking van mevrouw d'Ablong te hebben gehoord.

Het dessert werd opgezet en Dina plaatste naast ieder bord een fraai
kommetje van doorschijnend, rood glas, met water gevuld.

Elsje keek er nieuwsgierig naar. Waarvoor zouden die moeten dienen? Wat
zag dat water er helder uit en hoe verleidelijk scheen het haar toe
er even een klein slokje van te drinken! Ze had zoo'n dorst en het
karafje weer ter hand nemen durfde ze niet goed na het ongeluk van
daareven. Die mooie kommetjes gebruikten rijke menschen zeker veel in
plaats van glazen. Ze liet het stukje witten podding met roode vla
nog onaangeroerd op haar bord liggen; ze moest wezenlijk eerst eens
even drinken--ze had zoo'n verbazenden dorst! Voorzichtig nam ze het
bewuste kommetje in hare beide handen en zette het aan den mond. He,
het water was lauw, hoe vreemd en wat smaakte dat naar! Juist wou ze
het sierlijke, glazen bakje weer neerzetten, toen Cécile haar aanzag
en boos zei:

"Ze kan niet met ons aan tafel eten, mama. Kijk nu toch eens even."

Elsje schrikte, meende dat ze gemorst had op haar jurk of iets heel
onbehoorlijks gedaan en liet in hare verwarring het kommetje uit hare
handen glippen. Groote en kleine roode scherven vielen op haar bord,
op de tafel en op den grond en met een angstig gezicht keek ze hare
tante aan.

"Ik zou maar naar boven gaan, Elsje. Ik vind het heel verdrietig dat
je je nog zoo weinig weet te gedragen," zei mevrouw d'Ablong.

Elsje stond op, waarbij eenige scherven van haar jurk afvielen op
den grond. Zij raapte ze snel op.

"Ga nu terstond kind, en laat die dingen liggen."

Met een bedroefd gezicht en met een haastigen, teleurgestelden blik
naar den podding, dien ze nu in 't geheel niet zou proeven, ging
Elsje de kamer uit.



Hoofdstuk V.

Van Top tot Teen herschapen.


Toen mevrouw d'Ablong een kwartier later in het salon kwam, vond ze
daar haar nichtje niet, zooals ze verwacht had. "Dan zal ze zeker
maar naar haar kamer gegaan zijn," dacht ze en liep met een zucht de
trap op. Nu reeds voelde ze eenig berouw dat ze Elsje te logeeren had
gevraagd--er zouden zooveel van die kleine, lastige onaangenaamheden
komen en het beviel haar volstrekt niet, haar gemakkelijk leven door
allerlei moeielijkheden met Elsje bedreigd te zien. Maar, zij had het
verzoek harer moeder toch niet kunnen weigeren--ze was nu eenmaal
dezen weg ingeslagen en ze moest er op voortgaan, daaraan was geen
twijfel. Ze moest het kind dan maar flink onder handen nemen van
tijd tot tijd, zoolang ze hier was en... misschien was het wel niet
noodig, dat Elsje later voor goed bij haar in huis kwam. Zoo oud was
de grootmoeder toch ook nog niet en zoo heel ziek scheen ze eigenlijk
ook niet te zijn en het was dus heel wel mogelijk dat Elsje volwassen
was en ergens een werkkring had gevonden, voordat haar grootmoeder
stierf. Dan zou zij heel makkelijk wat voortgeholpen kunnen worden
met geld en kleeren nu en dan; hare tante zou haar dan niet uit het
oog verliezen en goed voor haar zijn... uit de verte. Als alles zóó
ging, zou mevrouw d'Ablong zelf ook heel tevreden wezen.

Maar, terwijl het kind bij haar in huis was, moest ze zich beter
gedragen, dat sprak van zelf.

"Ik kom eens even met je spreken, Elsje," zei ze, de deur openend
van de logeerkamer, waar Elsje de eenzaamheid had gezocht. "Waarom
ben je niet naar de zaal gegaan, toen ik je wegstuurde?"

"Ik wou veel liever hier blijven, tante," zei Elsje met iets angstigs
in hare stem.

"Waarom?"

Zij antwoordde niet dadelijk, maar wreef zenuwachtig hare handen
over elkaar.

"Ik doe toch alles verkeerd," zei ze eindelijk op koppigen toon.

"Hoor eens Elsje, als wij goede vrienden zullen blijven, moet je je
zooveel mogelijk voornemen, om _niet_ alles verkeerd te doen. Want
wat je daar zegt, is waar, je _doet_ bijna alles verkeerd. Maar als
je wezenlijk wilt, als je heel goed op Cilly let en haar navolgt in
alles, als je probeert om zooveel als het kan natuurlijk, op haar te
gelijken, dan...."

"Ik verlang er niets naar om op Cécile te lijken," zei Elsje,
heel driftig.

Het was er uit, voordat ze het wist en terstond, _toen_ het er uit
was, had ze berouw. Maar alles, wat zij dien dag had doorgemaakt, het
droevige gevoel van verlatenheid, dat haar weer overvallen was na het
ongeluk aan tafel en vooral het wreede, hatelijke gedrag van Cécile,
hadden haar in zulk een bittere stemming gebracht dat het haar was,
als leefde ze in een bangen droom en als was zij plotseling van de
vroolijke, levenslustige Elsje veranderd in een arme verschoppelinge,
door niemand begeerd en door niemand bemind. Als hare tante Cécile
buiten het gesprek had gelaten, zou Elsje haar drift hebben kunnen
bedwingen, maar nu liep de maat van haar geduld over en met fonkelende
oogen, snel en bijna woest, bracht ze er de noodlottige woorden uit.

"Wil je wel eens dadelijk zeggen dat je dat niet meent, ondeugend,
brutaal kind?" riep mevrouw d'Ablong, haar bij de schouders
vattend. "Kom, kijk mij aan en zeg dat je het niet meent."

Elsje barstte in tranen uit.

"Laat mij weer naar huis gaan!" snikte ze. "Och, laat mij toch weer
naar grootmoeder gaan! Ik vind het hier vreeselijk, vreeselijk! En
ik wil veel liever nooit, nooit weer hier komen! Ik doe toch niets
zooals ik moet en ik vind het hier vreeselijk, vreeselijk!"

Zij had hare tante van zich afgestooten en schreide bitter, met de
handen voor het gezicht geslagen.

Met een strenge uitdrukking in hare oogen, bleef mevrouw d'Ablong
zwijgend bij haar staan. Er was niets met het meisje te beginnen,
zoolang ze zich zoo aanstelde, oordeelde zij, maar dergelijke dwaze
buien moesten in het vervolg vermeden worden, dat stond vast.

Eindelijk bedaarde het snikken wat.

"Mag ik als 't je blieft morgen weer terug naar huis?" vroeg het
kind met een smeekenden blik. "Ik durf best alleen te reizen en... en
grootmoeder zal het geld wel weerom geven."

"Dat is natuurlijk te dwaas om van te praten, Elsje. Ik zou die
kinderachtigheid nu maar uit mijn hoofd zetten. Je bent oud genoeg om
te begrijpen, dat je het bij mij aan huis volstrekt niet 'vreeselijk'
behoeft te hebben, als je je verstandig gedraagt. Ik ben ernstig
boos op je om die leelijke, afgunstige woorden, die je zooeven hebt
gezegd. Je bent jaloersch op Cécile en dat had ik van jou allerminst
verwacht. Ik reken er op dat je die ongepaste jaloezie zult trachten te
overwinnen en _nooit_ zult toonen. Begrijp mij goed en doe wat ik zeg,
anders zullen we maatregelen nemen, die je heelemaal niet aanstaan,
juffertje. Je bent moe en alles is ongewoon voor je natuurlijk en
ik zal je voor ditmaal dus vergeven. Ga straks naar bed en kom niet
meer beneden. Keetje zal je een kop thee brengen en als je nog iets
noodig hebt, kun je het haar zeggen."

En zonder het bedroefde kind verder met een blik te verwaardigen,
ging mevrouw d'Ablong de kamer uit.

Niet lang daarna kwam Keetje boven met een nachtjapon van Cécile en
verdere toiletbenoodigdheden voor Elsje.

"Mevrouw dacht dat het goed voor u zijn zou om nu maar naar bed
te gaan, jongejuffrouw," zei ze. "Zal ik u even helpen met het
uitkleeden? Dan kan ik u een kopje thee brengen, als u in bed bent."

Elsje stond langzaam op van den stoel, waarop ze in moedeloos gepeins
was verzonken geweest.

"Ja, ik zal naar bed gaan," zei ze, "maar je behoeft me niet te
helpen. Ik kleed me altijd alleen uit."

"Maar misschien gaat het een beetje gauwer, als ik u help met dien
vastgespelden rok," zei Keetje goedhartig. Elsje zag er zoo bedroefd
en terneergeslagen uit, dat het dienstmeisje medelijden met haar
kreeg. Dina had natuurlijk in de keuken verteld wat er aan tafel
met Elsje was gebeurd en hoe boos mevrouw d'Ablong had gekeken en nu
Keetje het jonge gezichtje van het "dorpskind" zoo bitter bedrukt zag,
kwam haar goed hart boven.

"Kom," zei ze, "ik zal wel maken dat u gauw rustig en wel te bed ligt,
jongejuffrouw. En wie weet, hoe lekker u dan slaapt."

"Ik hoop het," zei Elsje zacht. "Maar wil je me Elsje noemen, als
't je blieft, dat zou ik veel prettiger vinden."

"Ik geloof niet dat mevrouw dat zou willen hebben," lachte Keetje
vroolijk. "Ziezoo, daar is de blauwe rok al uit. Straks zal ik
alles wel netjes opvouwen. Die nachtjapon zal wel een beetje te lang
zijn. Kijk, heb ik geen mooie voor u uitgezocht? Dat is allemaal echt
Fransch borduursel."

Elsje voelde niet heel veel belangstelling voor het "echt Fransche
borduursel", maar Keetje's vriendelijkheid deed haar toch goed en
met een half ingehouden snik vroeg ze:

"Woont jouw moeder ook buiten?"

"Neen, hier in de stad. Wilt u nu in dien lagen leuningstoel gaan
zitten, dan zal ik uw haar uitschuieren. Pas op dat u niet over de
nachtjapon struikelt."

Het was toch wel prettig om zich zoo'n beetje te laten bedienen, nu
ze zoo erg moe was, dacht Elsje, terwijl ze makkelijk leunde tegen
den rug van haar stoel. En wat was het een heerlijk gevoel, die zachte
aanraking van Keetje's hand aan heur haar en de gelijkmatige beweging
van den schuier over haar hoofd!

"Nu bent u klaar en nu ga ik gauw een lekker warm kopje thee voor u
halen," zei het dienstmeisje eindelijk. "Is dat goed?"

"Ja, als 't je blieft."

Keetje ging heen en Elsje stond op om in bed te gaan. Eerst moest
ze nog even kijken hoe het er buiten uitzag. Ze schoof het gordijn
op zij, drukte haar gezicht tegen het raam en keek op naar het
kleine stukje lucht, dat vanuit haar kamer zichtbaar was. Hè,
wat fonkelden de sterren mooi--wat zou het prachtig, prachtig zijn
op de heide, dicht bij het huisje harer grootmoeder! Als zij maar
eens even bij haar kon zijn, even de armen om haar hals kon slaan
en haar een nachtkus geven, dan zou haar moed wel weer terugkomen,
dacht ze. Maar ze moest zich dapper houden, ze moest haar best doen,
niet weer flauw zijn en driftig tegen tante; ze had het grootmoeder
beloofd! Ze liet het gordijn los en slikte even. Ze wou nu niet meer
schreien. Ze was wezenlijk kinderachtig geweest, daar had tante wel
gelijk in. Morgen zou alles zeker wel beter gaan en met het optimisme
van een kind, begon zij zich voor te stellen, hoeveel gelukkiger dan
nu, zij zich morgenavond als zij naar bed ging, misschien voelen
zou. Tante zou dan ook wel niet meer boos zijn. Kom, ze moest nu
maar rustig gaan slapen. Zou ze ... zou ze nog eens even in dien
grooten spiegel kijken hoe die prachtige nachtpon haar stond met al
die breede strooken? Verlegen, alsof er iemand in de kamer was, die
haar uit kon lachen, ging ze voor den langen spiegel staan en keek
nieuwsgierig naar de meisjesgestalte in het lange, witte, bijna den
grond rakende gewaad. Was zij dat heusch? Ze vond eigenlijk wel dat
ze er heel deftig uitzag met die geborduurde kanten om de mouwen en
dat lange, breede borduursel van voren. Zoo moest grootmoeder haar
eens even kunnen zien! Als zij zoo eens plotseling voor haar staan
kon en haar goeden nacht zeggen! Wat zag haar gezicht er beschreid
uit en wat werd zij koud, zoo dicht bij het raam! Vlug liep ze naar
het ledikant, trok de dekens over zich heen en genoot de zachte,
mollige warmte van het veeren bed. Ze was zoo moe, zóó moe; Keetje
moest nu maar gauw komen met de thee, dan kon ze het licht meteen
uitdraaien. Daar schoot haar plotseling te binnen, dat ze grootmoeder
van avond nog een briefkaart had willen sturen met het bericht dat
ze goed was overgekomen. Hoe was het mogelijk dat ze dat had kunnen
vergeten! Misschien zou Keetje nog raad weten te schaffen.

Daar was ze juist met een grooten kop thee in de hand. Elsje kwam
dadelijk met haar vraag voor den dag. "Mevrouw is juist bezig een
briefkaart te schrijven," zei Keetje, "en ze zou uwe groeten doen,
zei mevrouw. Drink nu maar gauw deze warme thee op, dat zal u goed
doen. Ziezoo, zal ik u nu nog eens instoppen?"

"Ja, heel graag."

Keetje streek het laken glad, schudde de kussens op, trok de
dekens dichter om Elsje heen en zag er daarbij zoo vriendelijk en
aantrekkelijk uit in haar helder katoenen japonnetje, met den keurigen
witten boezelaar en het nette geplooide mutsje, dat Elsje het prettig
vond om naar haar te kijken en met een dankbaren blik zei:

"Dankje wel, hè, dankje wel."

"Kan ik nu nog iets voor u doen?" vroeg Keetje eindelijk. "Zal ik
het licht maar uitdraaien?"

"Ja, als 't je blieft."

Het dienstmeisje deed het gas uit en verliet de kamer met een
vriendelijk "goeden nacht." Elsje was op het punt haar terug te
roepen en nog iets te vragen, maar zij durfde niet goed, zei zacht
bij zichzelf: "Het is te flauw" en deed toen hare oogen dicht, vast
besloten, dadelijk te gaan slapen.

Zij deed ze echter terstond weer open, toen tot hare verwondering
de deur der kamer geopend werd en Keetje weer binnen kwam met een
brandend nachtlichtje in de hand. Heel zacht zette zij dit op de
tafel neer om Elsje niet te storen en juist wilde ze weer weggaan,
toen een zacht stemmetje zei:

"Ben je daar nog, Keetje?"

"Jawel, jongejuffrouw."

"Wil je.... wil je even bij me komen?"

Keetje kwam terstond bij het bed.

"Ik.... ik.... wil jij me een nachtzoen geven? Dat doet grootmoeder
altijd."

Het dienstmeisje dacht er niet aan op dit oogenblik, of "mevrouw"
een dergelijke familiariteit wel zou goedkeuren, boog zich over Elsje
heen en kuste haar op het voorhoofd.

"Slaap lekker," zei ze.

"Dank je wel," zei Elsje. "Dank je wel voor al je
vriendelijkheid. Nacht Keetje."

"Nacht jongejuffrouw. Zult u nu gauw gaan slapen?"

"Ja wezenlijk."

En met de gedachte aan grootmoeder en aan den brief dien zij haar
morgen zou schrijven, viel Elsje in slaap.

Om elf uur kwam haar tante even naar haar kijken.

"Ze slaapt gelukkig rustig," dacht ze, "we moeten nu in vredesnaam
maar hopen dat alles morgen beter gaat."

Den volgenden ochtend om half acht bracht Keetje Elsje een warme,
wollen ochtendjurk en voelde deze zich zeer verkwikt en bemoedigd
door de lange nachtrust, die ze had gehad. Aan het ontbijt liep
alles tamelijk goed voor haar af. Cécile was stil en een beetje
uit haar humeur, maar bemoeide zich weinig met haar en Miss Piper
was vriendelijk en beleefd evenals gisteren, terwijl mevrouw
d'Ablong blijkbaar haar best deed, om haar meer op haar gemak te
zetten. Dadelijk na het ontbijt bracht zij haar naar een aardige,
vroolijke kamer, die nog altijd de "kinderkamer" werd genoemd en op den
tuin uitzag. Er stond een groote tafel met een groen lakensch kleed
en tegen den muur waren boekenkasten geplaatst, waarvan de planken
met geschupte, groenlederen randen waren versierd. Elsje had nog nooit
zooveel boeken bij elkaar gezien en keek nieuwsgierig naar al de roode,
groene, zwarte, gele en bruine banden in de hooge eikenhouten kasten.

"Hier neemt Cécile hare lessen altijd," zei mevrouw d'Ablong. "Je weet
immers dat ze niet meer school gaat? Vandaag is ze wat moe en moet ze
maar eens vacantie nemen: jij kunt hier dus van ochtend rustig gaan
zitten schrijven. Kijk, hier staat een inktkoker en in dat vloeiboek
zijn wel postpapier en couverts. Als je met je brief klaar bent, moet
je maar even op dit knopje drukken. Dat is een electrische schel en
als je hierop drukt, komt Dina terstond bij je en zal zij je brief
naar de post brengen. We moeten maar wat vroeg koffiedrinken vandaag;
dat ga ik van middag met je naar den kapper en de naaister en zoo
verder. Denk er aan dat je de groeten van mij doet aan grootmoeder en
haar vraagt, of ze ons eens gauw bericht stuurt hoe het met haar is."

Een paar minuten later zat Elsje met een hoogroode kleur en een heel
ernstig gezicht haar brief te schrijven. Het was behagelijk warm
in de kamer en heel rustig om haar heen, maar het viel haar toch
allesbehalve gemakkelijk, den brief precies zóó te krijgen, als zij
dien hebben wou. Grootmoeder moest vooral niet den indruk ontvangen
dat zij ongelukkig was en telkens naar huis verlangde, maar Elsje
vond het heel moeielijk een opgewekten brief te schrijven, vooral
ook omdat het schrijven zelf al een heel ding voor haar was. Toen
het postvelletje vol was, streek ze met een zucht de hand over het
voorhoofd en las het geschrevene over met een gezicht, dat duidelijk
toonde dat ze er weinig mee ingenomen was. Zij had het ook zoo warm
en dat vervelende losse haar gaf haar telkens een gevoel, alsof ze
haar _eigen_ hoofd niet had vandaag. Keetje had wel getracht het
haar geheel op te maken naar Elsje's zin, maar dit was haar maar half
gelukt--het zat zoo akelig weinig stevig, vond Elsje.

Met een uitdrukking van ontevredenheid in de oogen, zat ze naar de
dikke, groote letters op het papier te kijken, toen mevrouw d'Ablong
binnen kwam.

"Ben je _nog_ niet klaar, kind?" vroeg ze. "Het is al elf uur."

"Ja, tante, mijn brief is af," zei Elsje, haastig opstaande.

"Goed, ga dan gauw mee naar beneden. Wij hebben nog zooveel te doen
vandaag. Hè, wat staat die jurk je akelig! Wij zullen wat nette,
nieuwe kleeren voor je laten maken. Vindt je het niet heerlijk,
dat je dat allemaal zoo maar van me krijgt?"

"Het is heel vriendelijk van u tante, maar.... maar mijn roode jurk
zit me zoo erg gemakkelijk, die heb ik het liefst aan."

"O, maar als een goede naaister jurken voor je maakt, zullen die je
nog prettiger zitten natuurlijk. Kom, treuzel nu niet langer."

Niet lang daarna reed Elsje in gezelschap harer tante de drukke straten
door naar een der deftigstige modemagazijnen der stad. Men had haar een
winterhoed opgezet, dien Cécile niet meer droeg en een kort lakensch
manteltje aangetrokken, dat haar te nauw was, zoodat zij zich niet heel
behagelijk voelde "Wacht maar, we zullen wel gauw een jonge dame van
je maken," zei mevrouw d'Ablong, toen het rijtuig stilstond voor een
grooten winkel met spiegelruiten, waarachter zooveel fraaie stoffen in
donkere en lichte tinten en zooveel kostbare kant, zijde, fluweel en
wit dons lagen uitgestald dat Elsje groote oogen opzette. Zij volgde
hare tante schuchter, toen een bediende in livrei met een beleefde
buiging het portier en de glazen deuren van den winkel opende.

Mevrouw d'Ablong liep tusschen de toonbanken aan beide zijden door,
terwijl haar nichtje zeer bedeesd achteraan kwam. Het was haar alsof
al die dames en heeren achter de toonbanken haar nazagen en alsof de
deftige mevrouwen, die hier hare inkoopen deden, haar aankeken met
oogen, die duidelijk zeiden: "Jij behoort hier niet, kind!" Ze was
blij, toen hare tante de trap opging, die toegang verleende tot een
zaal, waar slechts twee jonge meisjes aanwezig waren en waar stapels
fijn linnengoed in de winkelkasten tegen den muur waren geborgen. Er
heerschte een aangename warmte en Elsje vond dat de winkeljuffrouw,
die hare tante aansprak, een vriendelijk gezicht had.

"Wat is er van uw dienst, mevrouw?"

"Ik zou graag eens meisjeskorsetten van u willen zien," zei mevrouw
d'Ablong. "Het is voor dit meisje. Zij komt van buiten en ik moet
allerlei ondergoed voor haar hebben. De korsetten kunnen hier immers
gepast worden, niet waar?"

"O ja zeker mevrouw, als u zoo goed wilt zijn mij even te volgen."

Zij ging de zaal door naar een klein zijvertrekje, waar de zon
vroolijk naar binnen scheen en men door een hoog boogvenster een
levendig uitzicht had op de drukke straat, die er vroolijk uitzag in
het heldere, vriezende weer.

"O tante, wat is het hier aardig!" riep Elsje, naar het raam
toeloopende en terstond daarop een kleur krijgende over hare
vermetelheid.

Mevrouw d'Ablong keek haar ontevreden aan; zij vond het in 't
geheel niet noodig dat de winkeljuffrouw wist dat Elsje haar nichtje
was. Het kind was eerst zoo dwaas verlegen geweest hier en nu opeens
die uitroep!

"Jawel, het uitzicht is hier niet onaardig," zei ze kortaf. "Maar
kleed je nu maar gauw uit; wij hebben nog zooveel te doen. Zoudt u
meteen eens onderlijfjes willen laten zien, juffrouw?"

"Gaarne." En het meisje ging heen.

"Komaan, Elsje, haast je wat," zei hare tante ongeduldig. "De juffrouw
komt dadelijk terug met de korsetten."

"Maar ... maar tante, moet ik me dan hier heelemaal uitkleeden?" vroeg
het kind met een angstig gezicht.

"Natuurlijk. Als wij alles eerst nog thuis laten sturen, duurt het
weer langer, eer je er een beetje presentabel uitziet."

"Maar ik wil veel liever niet zoo'n stijf korset aan hebben,"
klaagde Elsje.

"Geen woord meer. Je doet nu dadelijk, wat ik je zeg," klonk het
gebiedend.

Met een zucht kleedde Elsje zich uit en liet zich door de geduldige
winkeljuffrouw het eene korset na het andere aanpassen. O, wat
verveelde het haar en wat werden hare beenen moe en stijf van dat
lange staan! En hoe ongemakkelijk zaten haar al die nare, rare
machines met ontelbare baleinen en wat was het verschrikkelijk om
telkens weer de juffrouw te hooren zeggen: "Ziet u mevrouw, van boven
past dit heel goed, maar de jongejuffrouw is wat heel breed om het
middel en de heupen." De arme "jongejuffrouw" had op het laatst een
gevoel alsof ze een mismaakt schepsel was! En al was het warm in de
kamer, toch werden hare armen en haar hals zoo koud en kreeg ze zulk
akelig kippenvel! Hoe was het toch mogelijk dat het hare tante niet
verveelde naar dat verschrikkelijke passen te kijken en dat zij maar
steeds met dezelfde nauwkeurigheid haar oordeel ten beste gaf!

"U kunt dien veter nog wel wat meer aantrekken," zei ze, toen Elsje
eindelijk een korset aan had, dat tamelijk goed paste. De juffrouw
voldeed aan het bevel en Elsje kreeg een gewaarwording alsof ze in
een soort van harnas vastgesnoerd zat.

"Het zit me nauw," waagde ze te zeggen.

"Nauw jongejuffrouw?" vroeg het meisje verbaasd. "Dat is toch een heel
wijd nummer. Het zal u nog wat ongemakkelijk zijn omdat het nieuw is,
maar ik geloof dat u er heel spoedig aan zult wennen."

"Zij moet dit maar aanhouden," zei mevrouw d'Ablong beslist. "Nu de
onderlijfjes, juffrouw."

Elsje begreep dat tegenstribbelen niets zou baten en onderwierp zich
aan haar lot met de kalmte der wanhoop.

Met een onderlijfje kwam men gelukkig sneller klaar en eindelijk namen
zij afscheid van het onderkleeren-departement en bracht de onvermoeide
mevrouw d'Ablong haar nichtje in een geheel ander gedeelte van het
"modemagazijn", dat in Elsje's oogen een reusachtigen omvang had.

Zij bevonden zich nu in een ruim vertrek, waar de japonstoffen werden
verkocht. Elsje's tante koos een paar donkere stoffen voor jurken uit
en begaf zich toen naar een kamer, waar Elsje de maat genomen werd
en een zeer elegant gekleede dame met mevrouw d'Ablong overlegde, hoe
de jurken gemaakt moesten worden. Hiermee was men veel gauwer gereed
dan Elsje had durven hopen en hoewel het akelig korset haar knelde en
zij zich niet heel opgewekt voelde, verheugde zij zich toch over het
feit, dat ze zich niet _weer_ zoo lang behoefde te laten passen. Juist
wilde hare tante zich met haar naar de mantelzaal begeven, toen haar
nog iets scheen in te vallen en ze tot de elegante dame zei:

"O ja juffrouw, u hebt zeker nieuwe stoffen ontvangen voor
baltoiletjes? Waar kan ik die zien?"

"Gaat u even zitten mevrouw en de jongejuffrouw ook, dan kan ik ze
wel dadelijk hier laten brengen."

Ze drukte op een knopje en een jongen verscheen om even later terug
te keeren met het verlangde.

"Vindt u dit niet bizonder lief, mevrouw?" zei de juffrouw, een
lichtrose stof vertoonend, die zacht en wollig aanvoelde en toch dun
en fijn was. "Dat zou deze jongejuffrouw heel goed staan."

"Jawel, maar wat hebt u daar? Is dat lichtgeel of wit, die kantachtige
stof met die fijne, blauwe bloemetjes?"

"Dit bedoelt u? Dat is heel zacht crème, mevrouw, iets beelderigs
voor een brunette, vindt u niet? Voor uwe eigene dochter
misschien.... u.... neemt u me niet kwalijk, maar u bent immers
mevrouw d'Ablong?"

"Ja, en ik wou juist een baljaponnetje hebben voor mijn
dochtertje. Stuurt u me dit maar eens op zicht, als 't je
blieft. En.... ja, doet u er dat rose dan ook maar eens bij; het kon
zijn dat ik voor dit meisje ook een baltoiletje noodig had."

"Als 't u belieft, mevrouw."

Elsje kon hare ooren nauwelijks gelooven. Een baljurk noodig voor
haar! Met groote oogen keek ze haar tante aan, terwijl deze de beide
stoffen nog eens nauwkeurig bezag.

"Dus dan stuurt u deze twee van avond nog op zicht?" vroeg ze nog eens.

"Jawel mevrouw."

"Kom Elsje, dan gaan we nu mantels passen."

Elsje ging snel mee. Een vraag brandde haar op de lippen.

"Tante," zei ze zacht, toen mevrouw d'Ablong op het punt was, de
"mantelzaal" binnen te gaan.

"Wat is er?"

"Heb ik misschien ook een baljurk noodig?"

Mevrouw d'Ablong glimlachte en keek Elsje vriendelijker aan dan ze
vandaag nog gedaan had.

"Wou je dat graag?"

"Ik zou vreeselijk graag eens een bal willen zien," zei Elsje. "Maar
ik zou er liever stil naar kijken dan er aan meedoen, omdat.... omdat
ik niet weet of ik alles wel naar uw zin doen zou."

"Als je je goed houdt en geen kuurtjes hebt en als je op Cécile's
manieren let en die probeert na te volgen, dan.... dan laat ik je
bij ons blijven tot na de partij. Cécile heeft er iederen winter
een en dit jaar zal er niet alleen gedanst worden, maar ook comedie
gespeeld. Als ik dus tevreden over je ben, zul je dat alles bijwonen."

"O!" was al wat Elsje zeide, maar al was de gedachte haar pijnlijk
dat zij de belooning om bij de partij tegenwoordig te zijn, nog moest
verdienen, toch scheen het haar iets onuitsprekelijk heerlijks toe
eens een "echt bal" te zien. Dat zou iets zijn om van te vertellen,
als ze weer tegenover grootmoeder op haar oude plaatsje zat!

"Hoe mooi tante," zei ze met een dankbaren blik op den warmen,
donkerbruinen mantel, dien mevrouw d'Ablong voor haar kocht. Het
korset begon wezenlijk al een beetje te wennen, vond ze, hoewel ze
een hooge kleur had, omdat ze zooveel minder makkelijk adem haalde
dan anders. Er werd bij een Fransch sprekende modiste een hoed met
veeren voor haar gekocht; toen gaf hare tante den koetsier bevel naar
den kapper te rijden.

Dat viel Elsje niet mee; zij had gehoopt dat zij nu weer naar huis
terug zouden gaan, of dat zij eens wat zou mogen gaan wandelen. Ze
was zoo gewend om veel in de frissche lucht te zijn; ze snakte er
letterlijk naar om de aanraking van den wind te voelen op hare wangen
en zich te koesteren in de volle, heldere Januarizon. Met een zucht
ging ze met haar tante het "damessalon" van den "coiffeur" binnen.

"Ik kom zelf maar even bij u, mijnheer," zei mevrouw d'Ablong tot een
klein mannetje met donker, krullend haar, "omdat er nogal haast bij
is. Wilt u eens zien, wat er van dit haar is te maken? Zet je hoed
eens af, kind."

"Tot uw dienst, mevrouw," zei de beleefde kapper, buigend als een
knipmes. "Ga toch zitten als 't u belieft en wil de jongejuffrouw
dan in dezen stoel plaats nemen?"

En met veel drukte en een vertoon van grooten ijver, schoof hij Elsje
een lederen stoel met hooge zitting toe en haalde zijn kam en schaar
te voorschijn.

"Het is geen mooi haar," zei mevrouw d'Ablong, "maar u kunt er toch
misschien wel iets aan doen dat het wat aardiger en meer gedistingeerd
zit."

"O ja zeker mevrouw, zeker. Wilt u het hoofd een _klein_ weinigje
meer rechtop houden, jongejuffrouw? Zoo is het goed, dank u. Ik
geloof dat het lang geleden is dat dit haar gepunt is, mevrouw. Hoe
zoudt u het vinden, als ik de jonge dame een heel klein weinigje
kleursel in het haar deed? De kleur is.... als ik het zeggen mag,
een beetje.... ordinair."

"Neen, neen, verf wil ik niet in mijn haar hebben!" riep Elsje,
driftig opspringend. "Dat kan niet, dat vind ik veel te vies!"

"Ga maar gauw weer zitten, kind," zei haar tante bedaard, maar met een
zeer strengen blik. "Neen mijnheer, u behoeft geen andere kleur aan
het haar te geven; van dergelijke kunstmiddeltjes houd ik heelemaal
niet, dat weet u wel. Hoe zou het staan, als het een weinig gegolfd
werd en als u wat pony knipte van voren?"

"Dat zou wel gaan, mevrouw. Als de jongejuffrouw zoo goed zou willen
zijn, haar hoofdje wat stiller te houden. Zoo! Als dit achterhaar
nu goed weggeschuierd is en het ponyhaar een weinigje gefriseerd,
zult u eens zien hoe goed het staat."

En ijverig gebruikte hij de krultang, waarbij het Elsje hoe langer
hoe benauwder te moede werd.

Eindelijk legde hij het, in hare oogen zeer hatelijke, instrument
neer, nam den schuier, streek het achterhaar glad en strikte het lint
om Elsje's hoofd. Toen zijn werk met een blik vol innig welgevallen
beschouwend, zei hij:

"Zie eens mevrouw, nu bevalt het u zeker beter, niet waar? Deze
coiffure geeft de jonge dame een geheel ander voorkomen, vindt u
niet? Alleen nog een klein, heel klein droppeltje van iets, om de
kleur iets minder geel te maken?"

"Kijk mij eens goed aan," zei mevrouw d'Ablong, zonder op de vraag
van den kapper te letten. "Trek niet zoo met je wenkbrauwen. Neen,
neen, niet dat haar wegschuiven van je voorhoofd."

"Het jeukt zoo," zei Elsje verdrietig.

Weer keek haar tante haar aan met een afkeurenden blik; toen zei ze:

"Zoo kan het wel blijven, mijnheer. Als er nog iets aan veranderd
worden moet, zal ik u wel een boodschap sturen."

Eindelijk, eindelijk was er, voorloopig ten minste, niets meer te
bestellen ter verfraaiing van Elsje's toilet en persoon en reed zij
met haar tante naar huis terug.



Hoofdstuk VI.

Nieuwe Kennissen.


"Nog eens, Elsje, doe nu vooral je best, aardige, beschaafde,
damesachtige manieren aan te nemen," begon mevrouw d'Ablong weer in
het rijtuig. "Die drift zooeven bij den kapper stond je bij voorbeeld
weer heel leelijk. Neen, neen, zucht nu maar niet zoo ongeduldig en
schuif ook niet zoo heen en weer op de bank. Je zult werkelijk met
veel meer plezier bij ons logeeren, als je zelf probeert wat in den
smaak te vallen. Het is voor Cécile ook niet prettig, als je zoo'n
burgelijken indruk maakt. Wil je me nu beloven goed op te letten hoe
Cilly en ik ons gedragen?"

"Ja tante," zei Elsje, zoo kalm als het haar mogelijk was, "maar
ik verlang er in het geheel niet naar om een modepop te worden. En
grootmoeder zegt nooit iets van mijn manieren!"

"Wij spreken nu niet over grootmoeder, kind, maar wij hebben het erover
hoe je je _hier_ gedragen moet. Je kondt onmogelijk beter voorbeeld
hebben dan Cilly. Zij heeft onberispelijke manieren, al heeft ze
natuurlijk ook veel voor omdat ze zoo beelderig mooi is en dat...."

Zij eindigde den zin niet, maar Elsje begreep wel dat ze bedoelde:
"en dat ben jij niet." Ze kreeg een kleur van ergernis, maar ze hield
zich in en bleef zwijgen totdat het rijtuig weer voor het huis van
mevrouw d'Ablong stil stond.

"O, Cilly heeft zeker kennisjes bij zich," zei deze, toen Elsje en zij
naar boven gingen en een kamer voorbij kwamen, waar Elsje nog niet
geweest was en waaruit het geluid van vroolijke meisjesstemmen naar
buiten drong. "Doe maar gauw je goed af, Elsje, dan kun je naar haar
toegaan. Het is jammer dat je geen andere jurk hebt, maar deze past
je toch beter dan die blouse van gisteravond. Laat mij nog eens even
kijken hoe je haar nu zit. Zoo, zoo, vind ik het; het bevalt me toch
maar half. Hoe kom je nu toch weer zoo rood in je gezicht en lieve
tijd kind, wat heb je leelijke, groote handen! En hoe komen die toch
zóó ruw?"

"Van het werken, tante," zei Elsje een beetje trotsch. "Maar zou
ik dat korset vandaag niet nog uit mogen hebben? Het geeft me zoo'n
benauwd gevoel."

"Och kom kind, malligheden! Ga nu maar gauw naar Cilly's kamer en
let vooral op je manieren. Wees bedaard en spreek nog maar niet te
veel vandaag."

"Ik wou liever eens wat gaan wandelen, tante. Ik verlang zoo vreeselijk
om eens even in de lucht te zijn. Thuis ben ik zooveel buiten. Later
kan ik toch ook nog wel met Cécile's vriendinnen kennis maken."

"Neen, neen, je gaat er nu heen. Morgenochtend kan dat wandelen wel
gebeuren. Je blijft vandaag verder thuis."

Dan maar met moed er op af! dacht Elsje, toen ze naar beneden liep
en de deur opende van de kamer, waaruit het drukke gelach en gepraat
klonk. Zij zag een vrij groot vertrek met twee ramen aan den tuin
en elegante tafeltjes, gemakkelijke stoeltjes, een kleine, sierlijke
canapé, waarvoor een aardig eikenhouten theetafeltje stond met een fijn
porseleinen theeservies, dat op dit oogenblik ijverig dienst deed, een
overvloed van smaakvolle, kleine snuisterijen op den schoorsteen en het
miniatuur-schrijfbureautje bij het raam, een groote verscheidenheid
van waaiers en zijden draperieën in zachte tinten,--op een lage,
zwarte zuil in een hoek een allerliefste kleine groep in wit marmer
van twee slapende kinderen, aan den muur een paar landschap-etsen
en een menigte kleine en groote photographieën en in een vergulden
lijst een schilderij van een mooi kinderkopje met bruine oogen en
donker krullend haar--blijkbaar een portret van Cécile, toen ze twee
of drie jaar oud was.

Dit alles zag Elsje als niet ziende, zoozeer werd zij overweldigd
door een gevoel van plotselinge verlegenheid, toen zij de kamer
in ging. Niemand scheen haar binnenkomen te bemerken en zij bleef
in een linksche houding bij de deur staan, onzeker wat ze doen zou
en eigenlijk heel weinig verlangend om de aandacht op zich te doen
vestigen.

"Neen maar, hoe allergekst Cilly," zei een groot, blond meisje, dat
naast Cécile zat, die de _afternoon-tea_ schonk in kleine kopjes van
doorschijnend wit porselein met rose bloemtakjes beschilderd. "Heeft
hij dat heusch tegen je gezegd en wat heb je toen geantwoord? Dat je
pas zestien waart?"

"Eigenlijk maken wij Cilly ook ouder doordat wij juist hare vriendinnen
zijn," zei een meisje met een spits, scherp gezicht. "Wij zijn alle
drie al achttien en Cilly is _net_ zestien geworden."

"Neen Lou, _ik_ ben nog maar zeventien," zei de derde gast, een meisje
met een rond gezicht en vroolijke, blauwe oogen. "En we blijven Cilly
trouw, hoor. Ik kan onmogelijk zonder haar leven en zij niet zonder
mij, is 't wel, _darling_? Toe, zeg ons nu eens gauw wat je geantwoord
hebt, op dat gewichtige oogenblik, toen je...."

"_Dear me_, daar staat Lizzie af te luisteren wat wij praten!" viel
Cécile opeens verschrikt in. "Heeft mama je hierheen gestuurd, Lizzie?"

Elsje knikte verlegen en bleef bij de deur staan, terwijl Cécile's
vriendinnen haar met onverholen verbazing aanstaarden.

"En heeft mama ook gezegd dat je daar vooral bij de deur moest staan
blijven?" vroeg Cécile spottend.

"Neen, volstrekt niet," zei Elsje, zich vermannend.

"Nu, kom dan hier."

Elsje kwam naderbij met een gezicht, dat onverschillig moest heeten,
maar waarop duidelijk te lezen stond dat ze zich weinig op haar
gemak voelde.

"Dit is Lizzie van den Berg, mijn nichtje van buiten. Ze logeert bij
ons," zei Cécile, zich tot hare gasten wendend.

"O, ik wist niet dat je een nichtje hadt, dat buiten woonde," zei de
scherpe Louise. "Zeker verre familie, he? Aangenaam kennis te maken,"
vervolgde ze, zich tot Elsje wendend en hare hand uitstekend, waarop
de twee andere meisjes haar voorbeeld volgden.

"Ze heeft ons wel eens verteld van een _neef_, die buiten woonde,"
zei Emma, het meisje met het vroolijke gezicht schalks, terwijl Cécile
Elsje op een laag stoeltje naast zich liet plaats nemen.

"_Please don't_," zei Cécile met een flauw blosje en met een
waarschuwende beweging harer oogen naar Elsje.

"He ja, waar hadden wij het ook weer over?" zei het groote, blonde
meisje, dat Cato heette. "O gunst neen, daar kom ik weer op verboden
terrein!" En zij proestte het uit van het lachen.

"Hè, wat ben je vervelend," zei Cécile spijtig. "Wil je nog een kopje
thee? Als 't je blieft, Lizzie, dit is voor jou."

"Toe Cilly, niet boos zijn!" zei Cato, "dat kan ik heusch niet
dragen. Wat vind ik dat toch een allersnoeperigst portret van
je, dat geschilderde! En wat hadt je _toen_ toch een allerliefst
gezichtje! Jammer dat je zoo erg veranderd bent na dien tijd."

"Cato, wees toch niet zoo laf," zei Cécile, toch nogal gevleid door
het bedekte compliment.

"Ja, ik zou wel eens willen weten, of _sommige_ menschen dat portret
wel eens gezien hebben," zei Emma met een geheimzinnig lachje.

"Wat meen je daarmee?" vroeg Cécile, terwijl ze met neergeslagen
oogen water in het trekpotje schonk.

"He ja, wat zou ze daarmee meenen? Of liever, wien zou ze daarmee
meenen?" zei Louise lachend en op half fluisterenden toon.

"Ik vind dat dat portret waard is dat iedereen het ziet, die je kent,
Cilly," zei Cato beslist. "Bent u dat niet met mij eens, juffrouw
Lizzie?"

"Och Cato, wees toch niet zoo dwaas!" zei Cécile. "Noem haar toch
Lizzie, ze is pas veertien jaar."

"Met heel veel genoegen. Nu Lizzie, ben je het niet met me eens?"

"Ja," zei Elsje met een onbestemd gevoel dat men haar voor den
gek hield.

"Ben je al eens eerder hier gelogeerd geweest?" vroeg Emma, met een
goedhartige poging om Elsje aan het praten te krijgen.

"Neen."

"En houdt je veel van het buitenleven?"

"Ja."

"Cécile heeft zeker ook al eens bij jou gelogeerd?"

"Neen."

"Het lijkt wel het spelletje van ja en neen," zei Louise zacht
tot Cato.

"O, het is zoo'n vervelend kind," fluisterde Cécile terug. "Ik begrijp
heusch niet waarom mama haar hier gevraagd heeft."

Met een gloeiend gezicht, warme handen en een benauwd, stijf gevoel
door het korset niet alleen, maar ook door de ongemakkelijke houding,
waarin ze zat, op het puntje van het lage vouwstoeltje--achterover
leunen wist ze niet of voor haar "welgemanierd" was--beantwoordde Elsje
de vragen, die haar werden gedaan. Weer was het haar alsof zij iemand
anders was, niet hetzelfde meisje als de vroolijke, levenslustige,
werkzame Elsje, die blij en moedig haar taak verrichtte en gelukkig
was in het kleine huisje bij grootmoeder.

En toen de meisjes haar met rust lieten, in de overtuiging dat er met
dat "stille burgerkind" niets te beginnen was, keek zij verlangend
naar de heldere zonnestralen, die in de kamer vielen en zag zij het
alles duidelijk voor zich: de lange, rustige dorpsstraat met de roode
en grijze gevels der huizen en de groen-en-roode luiken beschenen door
de zon, den breeden straatweg met de schilderachtige dennengroepjes,
de ruime velden met de korte struiken langs den kant, de kale takken
goudbruin en geel getint door het warme licht,--en eindelijk het
vriendelijke huisje met grootmoeders gezicht voor het raam, haar
toeknikkend met een welkomstgroet in de oude oogen.

Emma moest tweemaal de vraag herhalen, die ze tot Elsje had gericht,
zoozeer was deze in gedachten verzonken.

"Ben je nog hier met Cécile's partij?" vroeg ze.

"Dat denk ik niet," zei Cécile haastig. "En in ieder geval kan _zij_
natuurlijk niet meespelen. Dan moeten we liever een ander zien te
vinden voor die rol. Lizzie heeft stellig nooit comedie gespeeld;
zij kan onmogelijk meedoen."

"Nu, _wij_ weten dan ten minste al vast, wat we te leeren hebben,"
zei Louise. "Voor die rol van Grietje moet dan nog iemand gevonden
worden. Zeg Cilly, je hebt zeker weer een snoeperig toiletje?"

"Ik weet nog niet precies wat ik aan zal doen," zei Cécile. "Misschien
geeft mama me weer iets nieuws."

"Toe Cato, sta nu op, we moeten heusch weg," zei Emma. "Je gaat immers
zoo ver met me mee?"

"Ja zeker. O, daar is je mama, Cilly. Dag mevrouw, hoe maakt u het? Hoe
heerlijk, dat Cilly's partij al zoo gauw is!"

"Dag meisjes," zei mevrouw d'Ablong, die binnen gekomen was met twee
brieven in de hand. "Hier is een brief van grootmama, Cilly. Zij komt
hier gauw een poosje logeeren, dus zij zal er waarschijnlijk ook zijn
met de partij."

"O, dat is gezellig," zei Cécile. "Jij kent grootmama wel, he Emma?"

"Ja zeker, die aardige dame met dat prachtige grijze haar, die hier
ook was op je verjaardag. Zij is immers uw moeder, niet waar mevrouw?"

"Neen, de moeder van mijn man," zei mevrouw d'Ablong. "Ze woont op
een buiten in de buurt van Arnhem. Cécile logeert er dolgraag."

"O ja, dat wist ik wel, maar ik dacht dat zij uw moeder was. Hoe
aardig dat zij juist hier is met de partij, Cilly. Maar nu moeten we
heusch weg."

"Hier is ook een brief voor jou, Elsje," zei hare tante zacht. "Van
grootmoeder, daar ben je zeker heel blij mee."

"O ja, hoe heerlijk!" zei Elsje, blij opspringend. "Mag ik weggaan,
tante, en hem boven lezen op mijn kamer?"

"Ja, maar groet de meisjes dan eerst."

Elsje gehoorzaamde haastig en Emma zei vriendelijk:

"Dag Lizzie, ik hoop dat je me eens op komt zoeken met Cécile."

Toen snelde Elsje naar boven naar haar kamer, met den kostbaren brief
stijf in haar hand gedrukt. De tranen sprongen haar in de oogen,
toen ze het welbekende, beverige schrift zag op het adres en met
haastige, trillende vingers scheurde zij het couvert open en begon
te lezen. Lang was de brief niet, maar Elsje las dien herhaaldelijk
over, als wilde zij de hartelijke, bemoedigende woorden uit het hoofd
leeren. Grootmoeder had haar brief natuurlijk nog niet ontvangen, maar
zij zag er verlangend naar uit, dat begreep Elsje zeker wel. Het was
erg vreemd dat zij niet thuis was, maar zij moest toch maar denken
dat grootmoeder het heel goed had; Aafje's zuster zorgde best voor
haar. En Krelis was er 's ochtends geweest met een aardig klein poesje
voor Elsje. Hij had er twee van vrouw Rikkers gekregen en dat van
Elsje was pikzwart met een smalle witte streep op het borstje. En
Aafje's zuster was een beetje bang voor het katje, omdat het haar
telkens voor de voeten liep.

Telkens als Elsje dit gedeelte van den brief las, lachte zij hardop,
maar zij las het eerste stukje met grootmoeders hartelijke woorden
vol liefde, nog vaker en eindelijk bracht zij het papier met een
hartstochtelijke beweging aan de lippen en kuste het.

Toen lachte ze om hare opgewondenheid.

"Hoe kom ik toch zoo mal hier!" zei ze bij zichzelf, "grootmoeder
zou mij erg uitlachen, als ze me zoo zag. Kom, ik moet moed houden
en niet zoo flauw zijn."

"Ben je hier, Elsje?" klonk de stem van mevrouw d'Ablong op het
portaal.

"Ja tante."

"Goede berichten van grootmoeder?" vroeg ze, de kamer inkomend. "Voelt
ze zich beter?"

"O ja, dat geloof ik wel; daar schrijft grootmoeder heel weinig over."

"Kom, dat is een goed teeken. Ga nu nog even naar Cécile's kamer,
kind. Cilly heeft je wat te zeggen. Wees vooral lief en bedaard tegen
haar hoor en doe wat zij je zegt."

Elsje zuchtte eens even, maar zij gehoorzaamde toch en een oogenblik
later stond ze weer in Cécile's kamer.

Cilly lag lang-uit op de canapé met een boek in de hand. Zij keek niet
op, toen Elsje binnenkwam, maar zij scheen toch gemerkt te hebben,
dat deze in de kamer was, want met hare oogen op het boek geslagen,
zei ze koel:

"O, ben je daar?"

Toen bleef ze rustig doorlezen, terwijl Elsje ongeduldig afwachtte,
wat ze verder zeggen zou. Zij deed echter precies of ze alleen was,
sloeg een bladzijde om en bleef ijverig in het boek kijken.

Het was eenvoudig niet om uit te staan, vond Elsje.

"Cilly," zei ze.

Cécile keek op. "Och kind, noem mij als 't je blieft maar Cécile, dat
spreek je in ieder geval beter uit dan Cilly. Het is of je tien s's
in het woord brengt, zoo dwaas en ordinair komt het er uit. Wat is er?"

"Dat wou ik jou juist vragen," zei Elsje, al haar best doende niet
driftig te worden. "Tante heeft me naar je toegestuurd, omdat je me
iets te zeggen hadt."

"O ja, dat is ook zoo, maar je kondt toch wel even wachten. Heeft
mama je die pony laten knippen? Ik vind niet dat het je schoonheid
verhoogt."

Elsje antwoordde niet.

"Je schijnt geen heel goed humeur te hebben," hernam Cécile
spottend. "Hoor eens Lizzie, mama wil absoluut dat je hier nog bent
met mijn partij, maar doe dan als 't je blieft je best om een _klein_
beetje meer een _lady_ te zijn. Mama wil ook dat je meespeelt in het
comediestukje dat wij zullen opvoeren. _Ik_ vind het gek, maar het
moet nu natuurlijk toch. Gelukkig is het een kleine rol en je moet
dan voor dienstmeisje spelen, dat komt dus nogal goed uit; voor die
rol ben je nog het meest geschikt. Leer je gemakkelijk uit het hoofd?"

"Op school kon ik altijd best leeren," zei Elsje fier, "maar ik wil
liever niet meedoen in dat tooneelstukje. Ik wil ook wel weer weg vóór
de partij, als jij het zoo verschrikkelijk vindt dat ik er bij ben!"

"Je doet wat mama wil, niet wat je zelf wilt, dat spreekt," zei Cécile
beslist. "Natuurlijk zou het voor mij oneindig prettiger zijn als
je er niet bij waart, maar mama heeft mij zooeven gezegd dat zij er
bepaald op gesteld is omdat het jouw grootmoeder plezier zal doen en
nu gebeurt het natuurlijk."

"Mijn grootmoeder is de jouwe ook, Cécile," zei Elsje met bevende
lippen. "En je moogt wel heel trotsch op haar wezen."

Nu was het Cécile's beurt om een beetje verlegen te kijken. Zij
antwoordde echter niets op Elsje's woorden, maar zei, op het boek
wijzend: "Kom eens even wat dichter bij. Kijk, dit is het stukje. Het
dienstmeisje komt het eerst op en moet vlug en wat bijdehand spelen. Je
rol is klein; in het tweede en derde bedrijf heb je bijna niets te
zeggen. Je kunt van avond wel in de leerkamer gaan zitten en je rol
overschrijven. Weet je hoe je dat doen moet?"

"Ja, ik moet zeker alleen opschrijven wat die Grietje te zeggen heeft."

"En goed opletten, wanneer je invallen moet. De volgende week hebben
we repetitie, maak dat je je rol dan prompt hebt geleerd. Ik zal het
boek wel op de leerkamer leggen, ga nu maar heen."

En 's avonds zat Elsje weer rustig alleen in de leerkamer. Er lag een
groot vel papier voor haar en met een kleur van inspanning schreef
ze vlijtig de rol van "Grietje" over. Als zij zich van avond flink
hield, mocht ze den volgenden ochtend alleen een eindje gaan wandelen,
had hare tante gezegd. Zij moest dan in de buurt blijven natuurlijk,
dan was er geen kans op dat ze verdwalen zou. En met het puntje van
haar tong uit den mond en haar hoofd dicht over het papier gebogen,
schreef ze zonder ophouden voort. Miss Piper kwam haar een kopje thee
brengen en bleef even bij haar om een paar vriendelijke woorden te
zeggen, maar overigens kon zij zich ongestoord aan haar werk wijden,
zoodat ze eindelijk het laatste woord had geschreven. Ze vond dat die
"Grietje" nogal grappige dingen zeide en zij zag er op dit oogenblik
nog niet erg tegen op om voor dienstmeisje te spelen. Het zou wel gaan,
dacht ze; het leek haar niet heel moeielijk. Als zij de meisjes maar
eerst wat beter kende, zou ze zich wel gauw wat meer met haar op haar
gemak voelen.

Den volgenden ochtend gaf mevrouw d'Ablong haar werkelijk verlof om
even uit te gaan. Het sneeuwde een weinig, maar dat hinderde Elsje
niet. Zij beloofde vast dat ze niet te ver van huis zou gaan en niet
te lang wegblijven--toen liep ze vlug naar haar kamer om zich klaar te
maken. Daar viel haar opeens iets in. Als zij nu gauw even haar eigen
roode jurk aantrok en haar kapje opzette! Het was zooveel prettiger
om daarin uit te gaan dan met haar nieuwen hoed en mantel--daar kon
ook zoo licht iets aankomen met die sneeuw! Tante zou er natuurlijk
niets tegen hebben; zij ging nu immers alleen uit en niemand kende
haar in deze groote stad. Zij bedacht zich niet lang, maar deed vlug
de kast open om te zien of haar jurk er nog in hing. Jawel hoor, daar
was ze, die verachte roode! En daar was haar kapje ook! Kom, een,
twee, drie, haar reiscostuum weer aangetrokken, toen vlug de trappen
af en de gang door naar de voordeur. Al maakte ze zichzelf wijs dat
haar tante nu niets op deze kleeding zou aan te merken hebben, toch
vond ze het erg plezierig dat ze niemand tegenkwam op haar tocht naar
beneden. De voordeur ging gelukkig veel gemakkelijker open dan ze
had durven hopen. Daar stond ze op de stoep. Hè, wat was het buiten
heerlijk! Het begon harder te sneeuwen en groote vlokken stoven haar
langs de ooren, op haar kapje, op de jurk en op de oogharen, zoodat
ze die lachend knipte en het vocht van haar gezicht moest vegen. Ze
keek eerst eens goed om zich heen, voordat ze verder ging. Ze moest
den weg vooral onthouden, maar o, wat was het heerlijk, heerlijk om
de frissche lucht weer in te ademen! Zij had een gevoel alsof ze in
geen dagen buiten was geweest. Met volle teugen dronk ze de lucht in
en keek vroolijk rond. Het huis van mevrouw d'Ablong stond op een
stille, deftige gracht. Langzaam liep zij de statige, hooge huizen
langs tot ze bij een breede straat kwam, waar het heel druk was en
zich rij aan rij groote, mooie winkels vertoonden.

O, wat wemelde het hier van menschen! Zij bleef dicht langs den
winkelkant gaan, uit vrees van tusschen den drom van karren,
rijtuigen en trams te raken, die voortdurend door de straat
reden. Telkens stond ze stil voor een der winkelramen om al het
moois te bewonderen, dat hier uitgestald lag. Het meest trok een
groote bloemenwinkel haar aandacht. Het was haar alsof ze in een
toovertuin keek, zoo prachtig zag het er achter dat raam uit! Rijke
bouquetten lichtgele rozen met fijne, sierlijke takjes vrouwenhaar,
stonden in hooge vazen van zacht-groen en rood glas, terwijl een
overvloed van kerstrozen, de mooie, reinwitte sterren afstekend
tegen de donkergroene, stevige bladeren, gegroepeerd was tegen een
draperie van donkerrood fluweel. Allerlei soorten varenplanten en
palmen waren tusschen de bloemen in gezet. Elsje kon hare oogen
nauwelijks gelooven. Al die prachtige bloemen en planten midden in
den winter! Naast den bloemenwinkel, op den hoek van een nauwe straat,
was een kleine kruidenierswinkel, die er bizonder onaanzienlijk uitzag
naast zijn rijken buurman, maar Elsje keek er opgetogen naar. Bijna
precies zoo'n kruidenierswinkel als die bij haar in het dorp! De deur
stond op een kier en zij gluurde nieuwsgierig naar binnen. Kijk, de
toonbank was ook aan denzelfden kant en och, wat stond daar een aardig
klein kereltje met knikkers te spelen! Een vrouw met een vriendelijk
gezicht stond achter de toonbank en riep: "Toe maar Evert, toe maar,
het gaat al heel mooi!" Zij was zeker de moeder van den kleinen jongen.

Daar rolde een der knikkers naar buiten vlak voor Elsje's voeten. "O
moeder, daar loopt er een weg, die mooie groote nog wel! Dien pakken
ze bepaald mee!" En zoo gauw als zijn kleine voeten hem veroorloofden,
dribbelde Evert naar de deur toe om den verloren schat te gaan zoeken.

Elsje had den knikker terstond opgeraapt, maar Evert zag dit niet
en liep op een drafje de deur uit, juist op het oogenblik dat een
vigilante snel den hoek der straat omkwam. De kruideniersvrouw gaf
een gil en vloog den winkel uit om haar zoontje buiten het bereik der
paardenhoeven te brengen, maar zij kwam te laat en Evert zou zeker
een vreeselijk ongeluk hebben gekregen, indien Elsje hem niet had
gegrepen en vlug als de wind met hem den winkel was ingeloopen. Het
kleine kereltje begon te schreien nu de schrik voorbij was, zijn
moeder drukte hem met een hartstochtelijke beweging aan het hart en
dankte toen Elsje met uitbundige dankbaarheid.

"Nu is mijn knikker heelemaal weg!" klaagde Evert met zulk een bedroefd
gezichtje dat zijn moeder en Elsje er om moesten lachen.

"Kijk eens!" zei Elsje, hem het verlorene voorhoudend. "Dien had ik
al eerder opgeraapt dan jou."

Evert lachte door zijne tranen heen.

"Dank je wel hoor, voor al je hulp," zei zijn moeder. "Dat trof mooi,
he Evert? Dat dit vriendelijke meisje juist den knikker moest oprapen
en jou zoo flink weghalen voor die vigelante!"

"Ja," zei Evert en keek Elsje met groote oogen aan. Zij scheen een
gunstigen indruk op hem te maken, want terwijl hij haar zachtjes aan
den rok trok, zei hij:

"Je moet mijn paardje zien."

"Dat wil ik heel graag," zei Elsje vroolijk, "als moeder het goed
vindt."

"Wel zeker," zei deze. "Evert heeft van Sinterklaas een paardje
gekregen en dat wil hij nu aan iedereen laten kijken. Kom maar even
binnen, als 't je blieft." Elsje ging den winkel door en volgde
de vrouw door een smalle gang naar een klein vertrek, dat achter
den winkel gelegen was en hierop door een glazen deur uitzicht
gaf. Tegenover deze deur was een raam aan een klein tuintje en hier,
in de lage vensterbank, stond de grootste schat van Evert, een klein,
bruin, houten paard.

"Kijk!" zei hij terstond, toen zij de kamer in waren, met een blik
vol trots zijn ros aan Elsje toonend.

"Heel mooi!" zei ze, "en hij heeft ook heel wat te eten!"

Er lagen eenige krenten en rozijnen bij het paard op de vensterbank.

"Ik eet er ook van," zei Evert heel eerlijk en stopte een paar rozijnen
in den mond. "Wil je ook wat?"

"Neen, dan zullen we haar wat meer geven," zei zijn moeder. "Wacht
maar!" Zij ging even naar den winkel en kwam spoedig met een bruin
papieren zakje vol rozijnen terug.

"Dank u wel," zei Elsje. "Ik vind dit zoo'n aardigen winkel, net zoo
een als bij ons."

"Is je vader dan ook kruidenier?"

"Neen, mijn ouders zijn dood. Ik woon buiten, dicht bij een heel mooi
dorp, bij mijn grootmoeder. Ik ben hier maar voor een poosje. Maar
nu moet ik weer naar huis, anders is tante boos op me. Dag Evert!"

"Dag!" zei Evert.

"Elsje heet ik."

"Dag Elsje. Kom je morgen weer?"

"Neen, dat denk ik niet," zei Elsje lachend.

"Ze zal nog wel eens voorbij komen," zei de vrouw, ziende dat Evert
een lipje trok. "Dag Elsje, dank je nog wel voor je hulp."

Elsje nam een beetje haastig afscheid. Zij had opeens gezien op
de klok in den winkel dat het bijna twaalf uur was en hare tante
had haar zeker al eerder thuis verwacht. Ze was den bloemenwinkel
al voorbij en liep snel voort, toen ze opeens uitgleed en met een
smak op den grond viel. Het zakje ontglipte haar hand en raakte los
en al de rozijnen vielen in een lange, bruine streep op den grond,
tot groote vreugde van twee of drie straatjongens, die uit alle macht
aan het grabbelen gingen.

Pijn deed ze zich gelukkig niet erg, maar ze had toch moeite om weer
op te komen; de plek, waar zij gevallen was, was zóó glad. Telkens
als ze probeerde op te staan, gleed ze weer uit.

"Geef mij maar eens een hand," zei een vriendelijke stem achter haar
en haar rechterhand uitstrekkend, zag ze een heer bij zich staan
met een jong, prettig gezicht, waarin de donkerbruine oogen haar
vroolijk aanzagen.

"Een, twee, drie!" zei hij, haar hand stevig vasthoudend. "Ziezoo,
nu zou ik maar gauw maken dat ik van die verraderlijke gladde plek
vandaan kwam."

"Dank u wel, mijnheer," zei Elsje beschroomd.

"Niet te danken, meisje," zei hij. "Pas nu verder maar op, hoor."

"Ja, mijnheer," zei ze en terwijl hij voor haar uit liep, de straat
door, keek zij hem met een dankbaren blik na. Hij sloeg den hoek
om en liep de gracht op, waar mevrouw d'Ablong woonde en toen zij
het huis naderde, zag Elsje hem tot hare verbazing de stoep opgaan
en aanschellen. Hij stond met den rug naar haar toe, toen zij op
hare beurt de stoep opging en keerde zich lachend om, toen hij haar
herkende.

"Zoo zoo, moet je hier ook zijn?" zei hij. Toen tot Dina, die de
deur opende:

"Morgen Dientje. De dames zijn zeker thuis, he?"

"Jawel mijnheer, daar komt mevrouw juist aan." En met een verbaasden
blik op Elsje, die zij eerst niet herkend had: "O jongejuffrouw,
bent u het?"

Elsje ging vlug naar binnen. Zij had opeens een gevoel dat zij toch
veel beter gedaan zou hebben niet in deze kleeding uit te gaan en
zij schrikte erg toen ze zag, hoe ontstemd hare tante naar haar keek.

"Ga terstond naar boven en verkleed je," zei ze fluisterend, waarop
Elsje zoo snel mogelijk naar haar kamer liep.

"Zoo tante, hoe maakt u het?" zei de jonge man, die met groote
verwondering naar mevrouw d'Ablong en Elsje had gekeken. "En Cécile,
is ze ook wel en Miss Piper? Nog altijd even gezond en elegant?"

"Allemaal uitstekend, uitstekend," was het antwoord. "Ga mee naar
beneden. Je blijft toch natuurlijk lunchen?"

"Zeker, heel graag. Heeft grootmama u geschreven dat zij gauw hier
hoopte te komen?"

"Ja. Cécile vindt het heerlijk dat zij er juist met de partij zal
zijn. Zou je ook niet kunnen komen, Frits? Cilly zou het zeker
ontzettend graag willen."

"Ik weet het heusch niet, tante," zei Frits, terwijl hij zich
behagelijk in een lagen stoel bij den haard liet glijden en met
de hand door zijn donkerbruin haar streek. Men zou hem voor een
broer van Cécile hebben kunnen houden: hij had dezelfde fijnbesneden
gelaatstrekken, dezelfde kleur van oogen en ook die gemakkelijkheid
in houding en manieren, die zijn nichtje zoo goed stond. Maar de
uitdrukking van trots en aanmatiging, die Cécile's gezicht soms
zoo onaangenaam maakte, zag men nooit op dat van Frits. Juist zijn
bizonder groote vriendelijkheid, gaf hem een aantrekkelijkheid,
die Cécile doorgaans mistte.

Hij was de lieveling van zijn grootmoeder, die hem na den dood zijner
ouders,--zij had haar man en hare twee zonen, den vader van Cécile en
dien van Frits overleefd--geheel had opgevoed. Frits placht te zeggen,
dat hij het gemis zijner ouders nooit had _kunnen_ voelen, zoozeer
had zijn grootmoeder haar best gedaan het hem te vergoeden. Als
kleine jongen was hij bij haar gekomen; thans was hij student in
de rechten en kwam hij iederen Zaterdag en Zondag buiten bij zijn
grootmoeder doorbrengen.

Daar vloog Cécile de kamer binnen.

"O dag Frits, hoe vreeselijk gezellig!" zei ze, terwijl ze hem hare
beide handen toestak. _Thans_ keek ze volstrekt niet trotsch of uit
de hoogte.

"Dag Cilly," zei hij, lachend opstaande. "Wat een eer, dat je zóó blij
bent me te zien! Neen, je hebt me je twee handen gegeven, nu houd
ik ze ook vast. Kom, wat krijg ik nog meer? Ik ben je eigen neef en
vroeger kreeg ik altijd een...."

"Och malle jongen!" zei Cilly met een coquette beweging van haar hoofd
en terwijl ze haar best deed, hare handen weg te trekken. "Ik dank
je wel--met die vreeselijke snor, die je er tegenwoordig op na houdt!"

"O, geef me dan maar een kus op de wang, daarmee ben ik ook tevreden."

"Neen, dien geef ik je niet. Toe mama, mag hij nu ophouden? Anders
roep ik Miss Piper."

"Och kom Cilly, geef hem maar even een kus, als hij daar zoo op
gesteld is," zei hare moeder lachend. "Vraag hem maar eens of hij
ook op de partij komt."

"Hè ja, kom je? Toe, kom je?" vroeg Cécile dringend.

"Heel misschien, maar zeker _niet_, als je me nu geen kus geeft,"
zei Frits, plagend op haar neerziende.

"Je bent bepaald de eenige wezenlijke _heer_. Er komen anders niets
dan jongens van 16 en 17."

"En ik ben al over de twintig! Denk je dat ik me met zulke knaapjes
wil bemoeien?"

"Neen, maar dan bemoei je je maar met ons. Als.... als.... ik je _twee_
kussen geef, kom je dan?"

"_En_ als ik er altijd een hebben mag, wanneer ik er om vraag."

"Hè neen, dat kan niet. Wat zegt u nu, mama?"

"Dat moet je zelf uitmaken, kind. Maar maak wat gauw voort, want wij
gaan dadelijk lunchen."

"Nu, in vredesnaam dan maar," zei Cécile met een zucht. "Dus je
komt _zeker?_"

"Ja, maar eerst de twee...."

"Jawel, jawel, gauw dan maar."

Zij ging op de teenen staan en Frits boog zich tot haar over. Juist
op het oogenblik dat zij zijn wang aanraakte, kwam Elsje de kamer
in. Zij bleef verlegen bij de deur staan.

"Wie is daar?" riep Cécile, zich omkeerend. "O, Lizzie, ben jij
het? Kom maar binnen."

En alsof ze het niet onaardig vond, dat Elsje zag hoe vrij ze met
haar neef omging, kuste zij hem hartelijk.

"Dat was wezenlijk goed gemeend," zei Frits. "Je bent zoo kwaad niet,
als je wel lijkt. En vertel mij nu eens, wie Lizzie is. Wij kennen
elkaar al van van ochtend, is het niet, Lizzie?"

"Dan behoef ik ook niet meer te vertellen wie zij is," zei Cécile
spottend.

"Ik heet Elsje," zei haar nichtje snel, "Elsje van den Berg en ik
woon buiten bij mijn grootmoeder. Ik ben hier bij tante gelogeerd."

Keetje had haar een der jurken aangetrokken, die van de naaister thuis
gekomen was. Het was een donkerblauwe stof en de jurk was zoo aardig
gegarneerd en kleurde zoo goed bij Elsje's blond haar en het frissche
rood harer wangen dat mevrouw d'Ablong met welgevallen opmerkte hoe
goed zij er op dit oogenblik uitzag.

"Ja, ja, ze heet Elsje," zei ze. "Zij is het eenige kind van mijne
overledene zuster, Frits, en ook door hare grootmoeder opgevoed,
evenals jij."

"He, dat vind ik aardig!" zei Frits. "Dan zullen wij wel goede vrienden
samen worden, Elsje."

"Hè, zeg toch Lizzie," zei Cécile.

"Wel neen, ik vind Elsje veel mooier. Heb jij Lizzie gemaakt van
dien aardigen, Hollandsche naam? Zeg Elsje, wordt je ook wel eens
Roodkapje genoemd?"

Elsje zweeg bedremmeld en keek verlegen naar hare tante. Zij durfde
niet vroolijk te antwoorden op de toespeling op haar toilet van
dien ochtend.

"O, daar is Miss Piper," zei Frits opstaande om de Engelsche te
begroeten, die juist op dit oogenblik binnen kwam.

Tot Elsje's blijdschap werd er thans een begin gemaakt met het lunch
en was zij niet langer het onderwerp van het gesprek. Frits babbelde
onophoudelijk voort en vertelde allerlei vroolijke grappen, waarom zij
telkens hardop lachen moest. Hare tante keek haar soms waarschuwend
aan, als Elsje naar hare meening, onbehoorlijk luid lachte, maar
Frits vond het aardig, hare blauwe oogen van pret te zien glinsteren
en toen hij wegging, zei hij:

"Dag Roodkapje. Ik ben blij dat je ook vroolijk kijken kunt. Geen al
te deftige Lizzie worden, hoor!"



Hoofdstuk VII.

"Ik bedank er voor!"


"En wilt u dan vooral goed op hare manieren letten, mijnheer? Zorgen
dat ze wat netter loopt en zoo verder? Ze behoeft juist niet zooveel
dansen te kennen, als ze maar wat mee kan doen. Ik ben er op gesteld
dat ze een klein beetje meer elegance krijgt en ze wil zelf graag
haar best doen, is het niet Elsje?"

"Ja tante," zei Elsje zacht.

Zij stond met een ernstig gezicht naar den dansmeester te kijken,
die zich bereid had verklaard haar een weinig dansles te geven,
opdat ze niet geheel onbeslagen op het ijs zou komen ter gelegenheid
van de partij van Cécile. De eerste les zou thans een aanvang nemen
in de leerkamer, terwijl Miss Piper het toeschouwend publiek zou
uitmaken. Elsje was blij dat Cécile het veel te druk had met het
leeren van haar rol om naar de dansles te komen kijken.

"Ik zal mijne beste krachten aan de jonge dame wijden, mevrouw
d'Ablong," zei de dansmeester met een sierlijke buiging. "U weet, ik
heb groot succès gehad met uwe dochter, verbazend succès bepaald. Zoo
iets lichts en elegants en zwevends, zoo uitermate bevallig...."

"O jawel, daar hebt u gelijk in," viel mevrouw d'Ablong ongeduldig
in. "Maar mijn dochter is..."

"Van nature reeds zoo allerinnemendst," zei de dansmeester met een
beleefd lachje.

"Ja juist," was het antwoord, dat een beetje trotsch en uit de hoogte
gegeven werd. "Nu, u weet nu, geloof ik, mijn bedoeling. Dag Elsje,
doe goed je best. Dag Missy, ik zal probeeren die kant voor u te
krijgen. Dag mijnheer Meudon."

"Uw dienaar mevrouw," zei de dansmeester met een tweede buiging.

Mevrouw d'Ablong ging heen en Elsje zuchtte even en ging toen
rechtop staan als een kaars. Het was haar aan te zien dat zij zich
vast voorgenomen had, haar beste beentje voor te zetten. Maar ook in
den letterlijken zin des woords, was dit niet gemakkelijk. De kleine
dansmeester kweet zich met groot geduld van zijn taak, maar Elsje vond
het verbazend moeielijk, precies te doen wat hij verlangde. "Als u
zoo goed wilt zijn, om naar mijn voeten te kijken," zei hij telkens
en heel gehoorzaam keek ze strak naar de keurige, blinkende schoenen
van haar onderwijzer. "Vooral het hoofdje recht houden!" riep hij dan
weer, waarop Elsje verschrikt gehoorzaamde, zonder hare oogen van de
schoenen van mijnheer Meudon af te wenden. "Flink rechtop en de armen
niet zoo ver van het lijf. Ziezoo, nu de eerste pas, de derde.... zóó,
dat gaat al beter. O, maar u moet geen kromme knieën maken! Ja juist,
zoo is het goed. Probeer nu eens op de maat van mijn viool. Een,
twee, drie.... een, twee, drie.... een, twee, drie....e, een, twee,
drie.... Kijk eens, dat gaat al heel aardig. Wel, wel, wat bent u
warm! Eens even rusten?"

"Heel graag mijnheer."

"Dan zou ik maar een oogenblikje gaan zitten. Hebt u nooit eerder
dansen geleerd?"

"Neen mijnheer."

"Maar dan gaat het heusch al vrij goed. Vindt u ook niet,
juffrouw?" vroeg hij, zich tot Miss Piper wendend, die Elsje telkens
bemoedigend had toegeknikt, zonder dat deze er iets van gemerkt had.

"Ik versta niet u," zei Miss Piper. "Ik ben Engelsch."

"O...." zei mijnheer Meudon teleurgesteld. "Maar u spreekt toch
Hollandsch?"

"Heel klein. Het is moeielijk aan mij."

"Vindt u niet," begon hij, langzaam en zeer gearticuleerd sprekend,
alsof hij met een doove sprak, "dat zij," en hij wees naar Elsje,
"al goed danst?"

"Zij wil gauw leeren, u meent?"

"Ja."

"Ik hoop zoo," zei Miss Piper lachend. "Zij heeft alleen juist
begonnen."

"Ja zeker en alle begin is moeielijk," zei de goedhartige dansmeester,
"kom jonge dame, nog maar eens op de maat van de viool."

Elsje deed al haar best, maar toen de les afgeloopen was, was ze
moe en had ze een gevoel dat ze het nooit zou leeren. Met een zucht
streek ze zich het lastige ponyhaar van het voorhoofd weg en keek
naar buiten in den tuin, waar de regen bij stroomen neerviel en
plassen als kleine meren vormde tusschen de vuilwitte sneeuw, die op
de bloembedden lag. Het zag er somber uit, alles grauw en vaal met
een egaal-grijze doffe tint--"echt weer om heerlijk in mijn kamer te
gaan zitten, met den rug naar het raam en het gezicht naar het vuur,"
had Cécile 's ochtends gezegd. De regen viel gestadig neer in dichte,
rechte stralen en alles droop van het water; de kale takken van den
beuk in den tuin, de glibberige, houten schutting, de klimop langs
het tuinhuisje--alles was doornat; het zag er uit, alsof er niet meer
water bij kon, zoo doorweekt en drassig. En toch scheen het Elsje
heerlijk, om eens even, al was het ook maar vijf minuten, in dien
regen te zijn. Zij was nu al een week bij hare tante en het was haar
als had ze bijna geen frissche lucht ingeademd in dien tijd. Buiten
hare ochtendwandeling, was ze nog maar weinig uit geweest en dan nog
steeds met mevrouw d'Ablong en telkens in het rijtuig, omdat het weer
"zoo heel ongunstig" was, volgens deze. En er was zooveel te doen voor
die partij! Dan weer moest Elsje haar rol van dienstmeisje instudeeren,
dan weer gepast worden, want zij kreeg werkelijk ook een baltoiletje,
dan weer vermaningen aanhooren, hoe ze zich gedragen moest, of zich
het haar op verschillende wijzen laten kappen door Keetje, opdat
zij toch vooral op Cécile's feest niet te "boerinne-achtig" voor
den dag zou komen. Bijna den geheelen dag was men met haar bezig,
om haar te fatsoeneeren en te kneden naar één model, dat van Cécile,
op wie zij toch in de verste verte nooit zou gelijken, zooals mevrouw
d'Ablong herhaaldelijk met een trotsch lachje verzekerde. Het begon
Elsje te vervelen, o zoo erg soms, en als hare grootmoeder haar niet
telkens zoo opgewekt en bemoedigend had geschreven en als zij niet
steeds had gedacht: "Na de partij mag ik weer naar huis",--zou zij
zich zeker niet zoo geduldig en gehoorzaam hebben kunnen gedragen.

Van de merkwaardigheden van de stad had ze nog weinig of niets
gezien. "Als Cécile's partij voorbij is, kan Miss Piper wel eens met je
uitgaan, die weet uitstekend den weg," zei mevrouw d'Ablong, toen Elsje
het eens waagde te vragen, of ze eens wat van de stad mocht gaan zien,
"alleen laat ik je niet weer uitgaan, dat spreekt van zelf."

En nu, terwijl de regen tegen de ramen kletterde, snakte het kind
er letterlijk naar, om dien ook op hare wangen te voelen, om den
frisschen, woesten wind met hare haren te laten spelen, om er zich door
te laten voortzwiepen tot ze hijgend stil moest staan, zooals ze dat
zoo dikwijls gedaan had, lachend en vroolijk, op den verlaten straatweg
buiten haar dorp, met geen andere getuigen dan de enkele boomen, die
het hoofd schenen te schudden over den dartelen, onbeschaamden wind.

Zij haalde eens diep adem, terwijl Miss Piper ernstig naar haar keek
en zich afvroeg, waarom hare oogen zoo schitterden en ze zoo ongeduldig
met den voet op den grond stampte.

"_Poor child_!" zei de gouvernante bij zichzelf. Toen, naar Elsje
toegaande en de hand op haar schouder leggend, vroeg ze:

"Wat is het, Elsie?"

Cécile was de eenige in huis, die haar nog "Lizzie" noemde. Miss
Piper deed haar best, Elsje te zeggen, ten volle bereid haar genoegen
te doen.

Elsje keek verschrikt om. Gehoor gevende aan een opwelling van
teederheid, trok de Engelsche haar naar zich toe en herhaalde hare
vraag.

"Ik zou zoo vreeselijk graag eens wandelen gaan," zei Elsje.

"Wandelen? In dit weer?"

"Ja, ja, in dit weer!" riep Elsje, zich losrukkend, op opgewonden
toon. "In dit weer! En in mijn eigen jurk, zonder parapluie en op
een ruime, opene plek, waar men de wolken zien kan, de zware, donkere
wolken, en waar men den regen en den wind nog erger voelt dan in de
stad en ... waar men aan geen mooie manieren en rijke kleeren en al
wat stijf is behoeft te denken! En waar men het mooist kan zien, hoe
de lucht langzaam helderder wordt met lichte strepen en heel kleine,
lichtblauwe vlekjes en waar ...."

"Lieve tijd Lizzie, wat bezielt je? Staat ze nu al te acteeren,
Missy?" klonk opeens de stem van Cécile, die ongemerkt binnen gekomen
was. "Dat is anders nu nog niet noodig. Bewaar dat maar voor van avond,
dwaas kind."

"_For shame, Cilly_," zei Miss Piper berispend. "_Why can't you be
kind to your cousin_?"

Cécile haalde de schouders op, terwijl Elsje, zonder een woord te
zeggen, haastig het vertrek verliet. Haar gemoed was vol. Driftig liep
ze naar boven naar haar kamer en de deur vrij onzacht dichtslaande,
riep ze uit:

"Ik kan het hier niet langer uithouden! Ik moet weg, zoo gauw
mogelijk! Niemand houdt van me hier en niemand heeft me noodig! En
ik verlang zoo verschrikkelijk naar grootmoeder!"

En de handen voor het gezicht slaande, viel ze neer op een stoel en
barstte in tranen uit.

"Ik word hier slecht," snikte ze, "heel, heel anders dan thuis. En ik
ben hoe langer hoe laffer! Telkens die akelige tranen en dat nare,
benauwde gevoel in mijn keel. Ik wou dat ik hier nooit gekomen
was--nooit, nooit! Och, waarom wou grootmoeder ook zoo graag dat
ik hier heen ging? Ik hoor hier niet, ik doe letterlijk nooit iets
goed en tante schaamt zich over mij... en die akelige Cécile... och,
grootmoeder, grootmoeder!"

Zij gleed van den stoel af, knielde er bij neer en bleef zoo zacht
voortschreien.

Eindelijk bedaarde hare droefheid wat en de handen vouwend, bad ze
eenvoudig en ernstig: "Help mij, lieve Heer, o, help mij toch!"

Toen sprong ze op, waschte haar gezicht, knikte haar beeld in den
spiegel vroolijk toe en zei: "Kom Elsje, moed gehouden! Denk aan
grootmoeder!"

En met een plotselinge verandering van toon: "O, hoe heerlijk,
heerlijk zal het zijn als ik haar weerzie! Hoeveel dagen zou dat nog
moeten duren?"

Maar ze hield zich goed en dien middag aan tafel deed ze zoo haar
best zich naar de regelen der etiquette te gedragen, dat hare tante
haar goedkeurend toeknikte en zachtjes zei:

"Ziezoo Elsje, je begint al aardig aan te leeren. Let vooral altijd
goed op Cilly."

Na den eten reden Cécile en Elsje samen naar het huis van Louise of
"Loulou" van Rensen, waar de eerste repetitie plaats zou hebben van
het tooneelstukje, dat op de partij moest worden vertoond. Cato en
Emmy waren al aanwezig, toen de beide nichtjes Louise's kamer binnen
kwamen, die zich op een der bovenverdiepingen van het groote huis
bevond. Mevrouw van Rensen, dezelfde dame, die mevrouw d'Ablong
bij het station had aangesproken, was ook binnen. Zij zou naar de
voorstelling kijken en hare op- en aanmerkingen ten beste geven. Ze
begroette Cécile hartelijk en vriendelijk, maar behandelde Elsje erg
uit de hoogte, zei dat ze haar al eens gezien had aan het station,
maar eigenlijk niet recht begreep hoe zij familie kon zijn van mevrouw
d'Ablong en dat het haar zeker heel vreemd was, zoo'n heel ander leven
te hebben hier dan op haar dorp. Elsje antwoordde niet veel en Cécile
deed niets om haar uit de verlegenheid te helpen en mevrouw van Rensen
op de hoogte te brengen omtrent hare betrekking tot mevrouw d'Ablong,
zoodat de avond al dadelijk onaangenaam begon voor Elsje en zij zich
geweld aan moest doen, kalm te blijven en haar rol bedaard en prompt
op te zeggen, 's Ochtends in de leerkamer had hare tante haar dit
nog eens voor de zooveelste maal laten doen en haar precies gewezen,
hoe ze los en ongedwongen, met een stofdoek in de hand, de kamer door
gaan moest en opgewekt en levendig spreken. Elsje was hierin werkelijk
beter geslaagd dan hare tante had durven hopen, maar nu zij mevrouw van
Rensen tot toehoorster had en de andere meisjes met strakke gezichten
naar haar stonden te kijken, overviel haar een gevoel van verlegenheid,
dat zij niet bij machte was te overwinnen en speelde zij stijf en
gedwongen. Zij was blij, toen haar taak verricht was en de anderen
aan de beurt kwamen. Niemand zei iets van haar spel, terwijl mevrouw
van Rensen uitbundig was in haar lof omtrent het acteeren der anderen
en vooral Cécile prees, die een jong getrouwd vrouwtje voor moest
stellen en bedrijvig met haar sleutelmandje heen en weer dribbelde.

"Snoesig, vindt u niet?" fluisterde Loulou haar moeder in, terwijl
Cécile aan het spelen was. "En dan moet u straks eens opletten,
hoe doddig zij er uitziet met dat kapotje!"

"Ja. Het is jammer dat gij niet allemaal al in uw kostuum kunt spelen
van avond. Cilly is bijna klaar met haar kleeding, dunkt me."

"O, maar wij ook. Op de groote repetitie bij Cilly aan huis, kleeden
wij ons natuurlijk allemaal geheel zooals 't moet."

Daar vloog opeens de deur open en stormden twee kinderen, een jongen
en een meisje, de kamer in.

"Mama, mama!" riepen ze tegelijk. "Papa vraagt of u beneden komt, neef
Gerard is er en of wij even mochten blijven kijken naar de comedie!"

"Sst.... stil, stil!" zei mevrouw van Rensen, half lachend. Het
aardige tweetal, een jongen van 5 en een meisje van 4 jaar, bleef
hijgend en met roode wangen naast haar staan. "Gaat maar stil hier
zitten," zei hunne moeder fluisterend, "maar dan heel rustig zijn;
dan moogt ge wel even blijven kijken."

De kinderen gingen naast elkaar op de canapé zitten en mevrouw van
Rensen verliet de kamer.

Cécile speelde door alsof er niets gebeurd was en Loulou's broertje
en zusje keken naar haar met onverholen belangstelling. De "comedie"
scheen hun echter niet mee te vallen, want nadat zij een paar minuten
rustig hadden geluisterd maar niets begrepen, keken ze met groote
oogen om zich heen, vol verlangen naar iets, dat hunne aandacht meer
blijvend zou boeien.

Elsje had hen met een lachend gezicht gade geslagen, terwijl de andere
meisjes in haar werk verdiept waren. Elsje was ook de eenige, wier
rol thans geheel was geëindigd en toen het kleine meisje haar zag,
wenkte zij haar terstond door onophoudelijk knikken en grappige,
animeerende bewegingen met haar handje, om tusschen haar en haar
broertje op de canapé te komen zitten.

Elsje liet zich niet lang bidden en er kwam een warm, gelukkig gevoel
in haar hart, toen de beide kinderen zich tegen haar aanvlijden en
het kleine meisje vertrouwend naar haar opkeek.

"Moet je heelemaal niet meespelen?" vroeg ze, zóó zacht dat Elsje
haar onmogelijk verstaan kon.

Zij boog zich dichter naar het roode mondje toe, dat nu vlak bij
haar wang de gewichtige vraag herhaalde en haar toen als van zelf,
een kus gaf.

"Dat was een presentje! Dat dacht je niet, he?" lachte het kleine
meisje vroolijk.

"Ik wil heel graag nog zoo'n presentje," fluisterde Elsje, terwijl
ze haar hand over het zachte, blonde haar van het kind streek.

"Wat! Wat voor presentje?" vroeg de kleine jongen nieuwsgierig, die in
het geheel niet op zijn zusje geleek, maar donkerbruin haar en groote,
bruine oogen had.

"Niet zeggen, niet zeggen!" zei het meisje, maar Elsje kon den
vragenden blik van haar aardigen, kleinen buurman niet weerstaan en
hem een kus op de ronde wangen drukkend, zei ze:

"Dàt presentje! Bevalt het je?"

"Gunst Lizzie, je let heelemaal niet op!" riep Loulou opeens
scherp. "Toe kinderen, gaat nu maar weer naar beneden; het is hoog
tijd voor jullie om naar bed te gaan. Wat bezielt de juffrouw toch
dat ze jullie heelemaal vergeet!"

"We mochten vandaag laat opblijven om de comedie!" riep haar zusje
triomfantelijk.

"En we zitten hier nu net zoo gezellig!" riep het broertje.

Een algemeen gelach volgde, maar Louise bleef onverbiddelijk. Zij
stuurde de twee kinderen de kamer uit, riep aan de trap: "Juffrouw,
komt u Liesje en Tom halen?" en deed toen de deur dicht.

"Hè Lou, hoe wreed!" zei Emma medelijdend.

"Nu ja, maar die kinderen blijven vandaag veel te laat op en als we hen
nu nog langer hier hadden gehouden, waren ze hoe langer hoe lastiger
geworden. Toe, laten we nu maar gauw nog eens repeteeren. Kom Lizzie,
sta nu op van die canapé en begin te spelen."

Elsje gehoorzaamde. Louise, Cécile en Cato gingen op de canapé zitten,
dicht bij elkaar, met spottende gezichten, alsof zij afgesproken
hadden, nu eens flink om Elsje te gaan lachen. Emma bleef bij haar
staan met het boekje in de hand, om haar voort te helpen als zij
haperde en Elsje begon te spelen.

Het ontging haar natuurlijk niet dat de drie meisjes op de canapé zich
vroolijk om haar maakten. Zij giegelden en fluisterden onophoudelijk
onder elkaar, maar hoewel haar bloed begon te koken, hield zij zich
goed en liet zich niet van haar stuk brengen. Zooveel mogelijk haar
best doende niet op de plaaggeesten te letten, speelde zij door,
totdat Cécile opeens proestend en met tranen in de oogen van het
lachen, uitriep:

"Lieve tijd Lizzie, wat speel je stijf en houterig; ik geloof dat je
het met opzet doet om ons te ergeren!"

"Neen, heelemaal niet!" riep Elsje, terstond uit haar rol vallend en
met een kleur van verontwaardiging. Ze spande zich echter met waren
heldenmoed in, om zich dapper te houden en vervolgde haar spel. Emma
schudde afkeurend het hoofd tegen hare vriendinnen, maar zij letten
er niet op.

"Zeg Cilly, hoe kom _jij_ toch aan die boerin tot nichtje?" fluisterde
Cato, den zakdoek voor den mond houdend en terstond weer proestend
van het lachen.

"Hardrood zijn haar wangen en geel is heur haar!" zei Louise, bijna
overluid en op een toon, alsof ze een vers reciteerde. "Wanneer gaat
ze eigenlijk weer weg, Cilly?"

"Ik geloof dat ze na de partij naar haar lieflijk dorp teruggaat,"
antwoordde Cécile op alles behalve fluisterenden toon.

Nu was Elsje's geduld ten einde. Zonder het te willen, had zij wel
_moeten_ hooren, wat er gezegd was en met fonkelende oogen, driftig,
geheel buiten zichzelf, riep ze uit:

"En ik wou dat ik dadelijk terug kon gaan, van avond nog, nu,
terstond! Ik wou dat ik nooit, nooit hier gekomen was in die nare,
groote stad en bij jullie, die .... die .... heelemaal geen gevoel
hebt! Ik wou dat ik bij mijn grootmoeder was gebleven .... die is zoo
engelachtig voor me, als jullie je heelemaal niet kunt voorstellen! En
ik _wou_ dat ik weer in mijn lieflijk dorp was, Cécile, want dat is
het, je hebt gelijk dat je het zoo noemt, het is er heerlijk! En ik
wou dat ik weer buiten kon wandelen in de frissche, heerlijke lucht
en langs de hooge boomen en over onze mooie heide--alleen, alleen met
den ruimen, prachtigen hemel boven me en al die plechtige stilte om
me heen! Alleen, zonder al die rare, opgeprikte menschen, zonder al
die mooie kleeren en zonder jullie, die zoo'n verschrikkelijken hekel
aan me hebt! O, ik wou dat ik weg kon dadelijk, dadelijk! Maar jullie
zult nu geen last meer van me hebben! Ik bedank er voor om met jullie
comedie te spelen! Ik ga naar huis, speelt maar alleen!"

En met bevende lippen en ijskoude handen, maar met het hoofd fier in
den nek geworpen--ze _wilde_ niet schreien--snelde ze de kamer uit.

"Mijn hemel, wat een burgerlijk, aanstellerig kind!" zei Cato, toen
Elsje verdwenen was, maar de anderen, ook Cécile, zwegen beschaamd
en Emma keerde zich om, om niet te laten zien dat zij tranen in de
oogen had.

"Ze kan toch onmogelijk alleen naar huis gaan," zei Louise, na eenige
oogenblikken van algemeen stilzwijgen. "Ze weet zeker den weg niet,
wel Cilly? En het regent ook zoo!"

"Ik denk dat ze wel weer terug zal komen," zei Cécile. "Ze zal
veel te bang zijn dat mama boos op haar is, als ze zoo opeens thuis
komt. Laten we maar stil afwachten, wat zij doet; ik geloof nooit dat
ze zonder mij weg zal gaan en buitendien weet ze ook heelemaal niet,
hoe ze loopen moet."

"Zal ik eens even gaan zien, waar ze gebleven is?" vroeg Emma. "Hè,
waarom moesten jullie haar nu ook zóó plagen! Laat ik maar eens gauw
gaan zoeken..."

"Neen, neen, neen!" viel Cécile haastig in. "Blijf stil hier, Emma,
dan komt ze bepaald veel gauwer terug."

Intusschen was Elsje, met het vaste voornemen het huis uit te loopen,
de trap afgegaan. Op een der onderste treden struikelde ze en viel. Ze
deed zich gelukkig in 't geheel geen pijn en wilde juist weer opstaan,
toen in hare nabijheid een deur langzaam en met moeite werd geopend
en een kleine gestalte in een wit nachtjapontje op den drempel
verscheen. Twee aardige, bloote voetjes trippelden naar Elsje toe,
een zacht handje werd tegen haar wang gelegd en een vleiend stemmetje
vroeg:

"Heb je je pijn gedaan? Wat viel je met een bons! Ik hoorde het
heelemaal."

"Liesje, Liesje, kom gauw hier, kindje! Niet op dat koude
portaal!" riep een stem uit de kamer, waarop Elsje's vriendinnetje
terugriep: "Ja, ja, ik moet even helpen!"

"Of kan je wel alleen opstaan?" vroeg ze, toen Elsje snel opsprong,
"Kom maar gauw even mee naar binnen; juf zal je wel weer beter maken,
die is heel lief."

En Elsje's hand pakkend, trok ze haar snel met zich mee in de
kinderkamer, waar haar broertje al te bed lag en een vriendelijke
kinderjuffrouw Elsje lachend toeknikte.

"Liesje is altijd vol ijver om iedereen te helpen," zei ze. "Kom
vrouwtje, nu gauw in bed. Het is toch al zoo erg laat geworden
van avond."

"Kom je ons goeden nacht zeggen?" riep Tom vanuit zijn ledikantje.

Elsje antwoordde niet. Het was haar alsof ze droomde. In een
opgewondene, driftige stemming, met een diep ongelukkig gevoel
in haar hart, was ze zooeven de trap afgekomen en nu stond ze daar
plotseling in een warme, vroolijke kamer en drie gezichten keken haar
vriendelijk en vol belangstelling aan. Liesje zette een stoel voor
haar bij de tafel en dribbelde toen met een grappig, bedrijvig air
naar de juffrouw toe, fluisterde deze iets in en lachtte tevreden,
toen zij zei: "Ja, dat mag wel, maar dan ook terstond naar bed hoor!"

Het kleine meisje schoof vlug een tabouret bij den schoorsteen,
klauterde er op en haalde een doos te voorschijn, waarmee ze terstond
naar Elsje toeliep.

"Wil jij dit even open maken?" vroeg ze. "Kijk maar eens, wat er
in is."

Elsje opende de doos en zag een stuk chocolade liggen, dat blijkbaar
een deel had uitgemaakt van een sinterklaas-letter.

"Dat ziet er erg lekker uit," zei ze. "Is dat van jou, Liesje?"

"En van Tom," zei Liesje. "Proef er maar eens van." "Neemt ze het
heele stuk?" riep Tom vanuit zijn bed. Het scheen hem wat _heel_
royaal toe, alles aan Elsje af te staan.

Liesje liep haastig naar zijn bed toe en haar hoofdje naast het zijne
op het kussen leggend, fluisterde zij hem iets in, dat blijkbaar
zijn goedkeuring niet geheel wegdroeg, want hij schudde met groote
levendigheid van neen en betuigde bovendien nog:

"Dat wil ik niet, heelemaal niet, hoor." Liesje bedacht zich even,
toen fluisterde zij hem weer iets in en nu kwam hij blijkbaar tot
andere gedachten.

"Mag ik er dan den heelen dag mee spelen en kom jij er dan heelemaal
niet aan?" vroeg hij.

Zij knikte bevestigend en toen riepen ze tegelijk, Liesje met een
erg blij gezichtje:

"Je moogt het heele stuk chocolade nemen; het is heelemaal voor jou."

"Neen," zei Elsje, die evenals de juffrouw, lachend naar de beide
kinderen gekeken had, "dat is veel te jammer, dan blijft er niets
voor jullie over."

"Jawel, jawel, je moet het nemen, heusch," zei Liesje, terwijl ze
naar Elsje toekwam en een laatsten, niet geheel ongevoeligen blik op
de lekkernij wierp. "En nu ga ik naar bed."

En terwijl Elsje bij haar neerknielde, sloeg ze de armpjes om haar hals
en zei: "Nacht...." Toen plotseling zichzelf in de rede vallend met
een vroolijken, reinen lach, die Elsje als muziek in de ooren klonk,
"maar ik weet nog niet eens, hoe je heet!"

"Ik heet Elsje."

"Elsje? Wat aardig! Nacht Elsje...." en met haar zachte wang tegen
die van hare nieuwe vriendin, fluisterde ze: "Neem je het nu heusch
wel heelemaal? Toe, doe je het?"

Elsje drukte haar vaster tegen zich aan. "Kleine schat!" zei ze
zacht. "Ja, ik zal de chocolade nemen, hoor en ik dank je heel,
heel hartelijk."

"En Tom ook," zei Liesje, hare armen losmakend.

"Ja zeker, Tom ook. Ik dank jou ook hartelijk voor die heerlijke
chocolade, Tom," riep Elsje.

"Tot je dienst," riep Tom wijs terug.

Nu was Liesje's hart eindelijk gerust en liet ze zich gewillig door
de juffrouw overdekken en toestoppen.

"Blijf je nog een beetje hier in de kamer?" vroeg ze toen aan Elsje.

"Neen, neen, ik moet nu dadelijk weer naar boven," zei Elsje
snel. Haar drift was verdwenen, zij schaamde zich zelfs een beetje
over haar uitval van straks en was nu vast besloten, weer naar de
andere meisjes toe te gaan. Het aardige tooneeltje op de kinderkamer
had haar in een geheel andere stemming gebracht. Kom, ze moest weer
moedig zijn, zich niet zoo gauw van haar stuk laten brengen--het was
toch ook alles maar voor een tijd!

Ze nam haastig afscheid van de kinderjuffrouw en Tom en Liesje en
ging toen, wel met een kloppend hart, maar uiterlijk zoo bedaard als
haar mogelijk was, naar Louise's kamer terug.

Er kwam een zegevierende uitdrukking op Cécile's gezicht, toen zij
binnenkwam en zij keek Emma aan, alsof ze zeggen wou: "Heb ik het
je niet gezegd?" Er werd echter geen woord over het voorgevallene
gesproken. Louise en Cato waren koel beleefd tegen Elsje, Cécile
bemoeide zich niet met haar en Emma durfde niet te vriendelijk te zijn,
uit vrees dat de anderen haar zouden uitlachen.

Het stukje werd nog eenmaal gerepeteerd, toen was het tijd om naar
huis te gaan.

Tot Elsje's verwondering zeide Cécile in het rijtuig geen woord over
haar uitbarsting van drift. Zij sprak trouwens in het geheel niet
en nam geen de minste notitie van Elsje, totdat het rijtuig voor het
huis van mevrouw d'Ablong stil hield. "Het zal mij eens verwonderen
of grootmama nog op is," zei ze toen, "misschien is ze al naar bed
gegaan, vermoeid van de reis."

"Zou je grootmama dan vandaag al komen?" vroeg Elsje uit het rijtuig
stappend.

"Ja, van avond, terwijl wij uit waren."

Dus al weer iemand om kennis mee te maken en zich niet mee op haar
gemak te voelen, dacht Elsje met een zucht, terwijl ze Cécile in huis
volgde. De beide meisjes ontdeden zich van haar hoed en mantel en
gingen toen naar de zaal. Cécile liep vlug naar binnen, Elsje volgde
langzaam en verlegen.

In een gemakkelijken stoel bij den open haard, met het zachte schijnsel
van het lamplicht vallend op haar mooi, wit haar, waarbij het kapseltje
van zwarte kant aardig afstak, zat een oude dame met levendige,
donkere oogen, die sterk aan die van haar kleinzoon Frits d'Ablong
herinnerden. Op haar schoot lag een handwerk van fijne, zachtrose
wol en een grove haaknaald van wit been bewoog zich ijverig heen
en weer in hare kleine, welgevormde handen. Zij keek terstond op,
toen de meisjes binnenkwamen en liet zich met een lachend gezicht
door Cécile op beide wangen kussen.

"Zoo Cilly, ben je daar eindelijk?" zei ze met een welluidende
stem. "Is dat nu een manier om uit te zijn, als je oude grootmoeder
bij je komt! Toe kindje, ga eens even op zij. Is dit nu het dochtertje
van je zuster, Lize?" En zij knikte Elsje vriendelijk toe.

"Ja mama," zei mevrouw d'Ablong.

"Kom eens even bij me, lieve meid," zei de oude dame. "Ik vind het
aardig dat wij ook kennis met elkaar maken. Mijn kleinzoon heeft mij
al van je verteld. Kom, geef mij ook maar een kus. Je hebt ook nog
een oude grootmoeder, he?"

"Ja mevrouw," zei Elsje met haar hand in de zachte, warme hand der
vriendelijke dame.

"Dan moest je mij ook maar grootmama noemen, zoolang je hier bent. Wil
je dat wel?"

"Heel graag," zei Elsje zacht en boos op zichzelf, omdat ze weer dien
onverklaarbaren drang tot schreien voelde.

"Mooi zoo, geef mij dan nu een kus en laat mij je eens even goed
aankijken. Ik moet toch weten, hoe mijn nieuw kleindochtertje er
uit ziet."

Zij trok Elsje dichter naar zich toe, kuste haar op de wang, nam haar
hoofd tusschen de beide handen en keek haar vriendelijk in de oogen.

"Ziezoo, nu heb ik je portret al in mijn hoofd," zei ze, terwijl Elsje
haar dolgraag nog een kus zou hebben gegeven, als ze maar gedurfd had.

Toen ze zich dien avond te slapen legde, voelde ze zich gelukkiger
dan ze nog gedaan had, sedert ze bij hare tante logeerde. Over hetgeen
bij Louise van Rensen voorgevallen was, had Cécile thuis niets gezegd.



Hoofdstuk VIII.

De Feestavond.


De gewichtige dag aan den avond waarvan de partij zou plaats hebben,
was aangebroken en in het huis van mevrouw d'Ablong heerschte een
ongewone drukte. De beide deuren der twee kamers, die en suite
met elkaar waren verbonden en zich vooraan in het huis bevonden,
stonden wijd open, wel een bewijs dat er iets buitengewoons
aan de hand was, want deze kamers werden alleen bij feestelijke
gelegenheden gebruikt. Mannen liepen onophoudelijk af en aan met
hooge, mooie planten in groene kuipen om de hoeken der kamers te
versieren en guirlandes van dennengroen en puntige, glanzige klimop
werden met smaak om den spiegel en aan den muur bevestigd, waar
zij schilderachtig afstaken tegen de teere, lichte kleuren van het
behang. Cécile hield met een kritisch oog het toezicht over alles,
terwijl hare moeder nu en dan even binnen kwam om te zien, of men
goed vorderde met de versiering. "Het moet alles nu eens heel mooi
zijn, mama," had Cécile gezegd, "eens wat anders dan vroeger,"
en mevrouw d'Ablong vond alles goed, wat Cécile goed vond en was
alleen maar bang dat zij zich te veel zou vermoeien, als zij het zich
's ochtends reeds zoo druk maakte. Grootmama was met haar kleinzoon,
die den vorigen avond gearriveerd was, gaan wandelen. Zij had Elsje
gevraagd om mee te gaan, maar daar kon geen denken aan zijn, had
Cécile gezegd. Elsje moest noodzakelijk haar rol nog eens bestudeeren,
zij kende die volstrekt niet prompt en buitendien was er nog van
allerlei te doen. Het was een groote teleurstelling voor Elsje, die
toch al veel minder aan de oude dame had dan zij aanvankelijk had
gehoopt. Cécile wist altijd op een behendige manier tusschen beide
te komen, om een toenadering tusschen deze twee te verhinderen. Zij
vond het onnoodig en ongewenscht dat hare grootmoeder zich veel met
Elsje bemoeide en deze onder hare bescherming nam. Elsje moest weten,
waar zij staan moest; zij was nu eenmaal uit een totaal anderen stand
en het was al mooi genoeg dat zij bij de deftige mevrouw d'Ablong
logeeren mocht, zooveel mooie kleeren cadeau kreeg, bij de partij
mocht zijn, enz. enz. Frits was ook veel te vriendelijk jegens Elsje,
hij deed heusch net soms, of hij haar niet onaardig vond! Dat was nu
niet noodig, oordeelde Cécile; Elsje zou er maar brutaal van worden,
zij was toch al onbescheiden genoeg. En buitendien, zij hoorde hier
eigenlijk niet--het was vervelend altijd dat kind overal bij. Cécile
zou blij zijn, als zij weer goed en wel naar haar dorp vertrokken
was. Mama had haar eigenlijk maar nooit hier moeten laten komen!

Intusschen, zij was niet van plan, haar plezier te laten bederven door
Elsje. Gelukkig gedroeg deze zich thans ten minste iets beter dan in
't begin en als zij zich nu 's avonds maar een beetje achteraf hield
en wat bescheiden was, ook niet te veel danste, want dat deed ze nog
allesbehalve mooi,--dan zou alles wel goed afloopen.

's Avonds, voordat de beide meisjes zich gingen kleeden voor het feest,
nam Cécile Elsje nog eens onder handen op haar kamer. "Gedraag je nu
_als 't je blieft_ een beetje netjes," zei ze, "en lach vooral niet
zoo onbeschaafd luid. Dat deedt je gisterenavond telkens, als Frits een
aardigheid zei. Die keek ook al zoo vreemd op, toen hij het hoorde!"

"Dat is niet waar," zei Elsje driftig.

"Zulke uitdrukkingen gebruikt men bij ons niet," antwoordde Cécile
doodbedaard en uit de hoogte. "Je weet nu, waaraan je je te houden
hebt. Stel je niet op den voorgrond van avond, dans niet te veel, want
dat gaat je nog heel onelegant af en zeg geen onbehoorlijke dingen."

"Dat doe ik nooit," zei Elsje koppig.

"Je hebt me nu, geloof ik, wel begrepen," hernam Cécile scherp. "O,
daar is Keetje om je te helpen bij het kleeden."

Cécile verdween en Keetje haastte zich, aan Elsje's toilet te
beginnen. Een beelderige baljurk van de zachte, rose stof gemaakt, die
mevrouw d'Ablong in den winkel had uitgezocht, lag op het bed. Cécile
zou een nieuw balkleedje dragen van het bewuste, teergele, kantachtige
weefsel met de fijne, blauwe bloempjes. Elsje had een kleur gekregen,
toen de naaister haar paste en er over uit was, zoo goed als het rose
haar stond. Ze was meisje genoeg, om hiervoor niet ongevoelig te zijn
en ze verlangde naar het bal en zag er tegen op tegelijk. Keetje
besteedde bizonder veel zorg aan het kapsel en slaagde werkelijk
gelukkig.

"Kijk nu eens even in den spiegel, jongejuffrouw," zei ze, "en zie
eens, hoe het u zoo bevalt. De kuif zit, dunkt me, veel beter dan
anders, ik heb er erg mijn best op gedaan."

"Ik vind het keurig," zei Elsje verlegen; zij was niet gewend om veel
in den spiegel te kijken. Een lichte huivering van half prettige, half
"griezelige" agitatie voer haar door de leden, toen Keetje de jurk
voorzichtig van het bed nam en haar over de schouders liet glijden. Het
ruime lijfje, smaakvol met een weinig ragfijne kant gegarneerd, zat
keurig, en aardig staken de lage, goudleeren dansschoentjes en de
zijden kousen onder den ruimen rok uit. Elsje bleef met neergeslagen
oogen staan, terwijl Keetje handig en vlug haar werk deed. Zij had een
gevoel, alsof zij iemand anders was en toen Keetje op goedkeurenden
toon zei: "Ziezoo, nu bent u klaar!" keek ze met een droomerig lachje
op. Ze verroerde zich niet en haar hart klopte sneller, toen Keetje
de kaarsen op den schoorsteen aanstak en zei:

"Nu moet u eens voor den grooten spiegel gaan staan, _zóó_, dan kunt
u uzelf van top tot teen bekijken."

Zij duwde Elsje zacht naar voren en toen deze de oogen opsloeg,
zag ze haar beeld plotseling levensgroot in den fraaien spiegel
weerkaatst. Met zekeren nieuwsgierigen schroom keek ze naar de bekende
en toch zoo ongewone verschijning. Ze zag een bedeesd meisjesgezicht
met een warmrood blosje op de wangen, groote, schitterende oogen,
waarin een uitdrukking van kinderlijke verlegenheid lag, een half
blooten hals, door een teere kantwolk omsloten, en een stevig, rond
figuurtje, waaromheen lichtrose plooien bevallig waren gedrapeerd. Ze
haalde eens diep adem en keerde zich half beschaamd van den spiegel af,
als vond ze dat ze nu reeds meer dan lang genoeg gekeken had. Keetje
bezag haar nog eens met een langen, onderzoekenden blik, om te
ontdekken of zij nog iets verzuimd had, toen zei ze:

"Nu ga ik mevrouw even roepen, jongejuffrouw. Zij heeft mij gezegd
dat ik dit doen moest, als u klaar waart."

Zij ging de kamer uit en kwam bijna onmiddellijk terug met mevrouw
d'Ablong, die reeds geheel gekleed was in een japon van zware,
ruischende zwarte zijde. Een prachtige, diamanten broche prijkte aan
haar hals.

"Heel netjes," zei ze, nadat zij Elsje nauwkeurig van top tot teen
had opgenomen. "Kijk maar niet zoo bedremmeld, kind; kom, laat mij
eens zien hoe je gezicht er uit ziet." En het meisje vriendelijk bij
de kin vattend, keek ze haar lachend aan.

"Wat heb je een kleur en wat schitteren je oogen!" zei ze, "het is
net of je een ander kind bent. Nu, vindt je het nu ook prettig dat
ik je die mooie jurk heb gegeven en ben je nu van plan om eens een
heelen boel plezier te hebben van avond?"

Elsje knikte.

"Wat zal grootmoeder verlangen naar al je verhalen," vervolgde mevrouw
d'Ablong, die in een bizonder goed humeur was, nu ze zag hoe lief
Elsje het mooie toiletje stond. "Je zult wel dansers krijgen hoor,
doe vooral goed je best om de passen netjes te maken."

En in een, bij haar zeer ongewone, opwelling van teederheid voor Elsje,
kuste zij haar op de wang.

"Maar kindje, wat gloeit je gezicht!" riep zij uit, "ben je zoo
opgewonden?" Toen, met een plotselinge verandering van toon: "Ik vind
toch dat die garneering om den hals wat kaal staat. Je hals is ook
niet blank genoeg om zoo ver bloot te zijn. Je moest eigenlijk... ja,
wacht eens, ik zal je voor dezen éénen keer mijn parelsnoer leenen;
dat zal bepaald mooi staan bij die crème kant. Maar het is heel, heel
kostbaar, Elsje, pas dus vooral goed op dat je het niet verliest. Het
is een erfstuk van de familie d'Ablong en buitendien een groote som
gelds waard."

"Maar dan wil ik het eigenlijk veel liever niet dragen, tante, als
er eens wat aan kwam...."

"Onzin! Wat zou er nu aan een parelsnoer komen, dat je gewoon om je
hals draagt! Blijf hier maar even wachten, ik kom dadelijk weer terug."

Een paar minuten later kwam zij de kamer weer in met den kostbaren
ketting in haar hand. Juist wilde zij de deur sluiten, toen Cécile
op den drempel verscheen.

"Ik zag u hierin gaan, mama," zei ze, "ik ben klaar. Niet onaardig,
vindt u wel?"

Mevrouw d'Ablong keerde zich snel om en met een glans van moederlijken
trots op haar gelaat, keek ze naar de jonge meisjesgestalte, die in al
de schoonheid van een allerelegantst toiletje, kwistig met lichtblauwe
strikken en volants van slap neerhangende kant versierd, voor haar
stond. Het weelderige, donkere haar viel krullend en golvend neer
langs den blanken hals en werd alleen in bedwang gehouden door een
lossen strik van lichtblauw lint, dat mooi afstak bij de warmbruine
kleur van het haar. De groote, donkere oogen, de fraaie teekening der
wenkbrauwen, de lange oogwimpers, de bevallige ronding der armen,
de slankheid van het figuurtje--alles scheen bij deze smaakvolle
kleeding nog meer uit te komen dan anders en zonder de minste poging
om hare bewondering te verbergen en Cécile's ijdelheid te temperen,
riep mevrouw d'Ablong uit:

"Allerbeelderigst Cilly! Je ziet er meer dan snoeperig uit! Heeft
grootmama je al gezien en Frits?"

"Neen mama."

"Dan zou ik maar gauw naar beneden gaan. Het is ook al niet vroeg
meer. Maar kijk nog eens even naar Elsje; vindt je niet dat dat
japonnetje haar aardig staat?"

Cécile verwaardigde zich niet, meer dan een vluchtigen blik op haar
nichtje te werpen en zei op onverschilligen toon:

"Het gaat nogal." Toen opeens driftig: "Maar mama, waarom heeft ze
uw parels aan?"

"Het stond anders zoo kaal; die kant valt zoo erg naar beneden,
hier van voren."

"Nu, u moet het weten, maar ik vind dat parels al allerminst bij
Lizzie passen."

"Kom Cilly, nu niet zulke onaardige dingen zeggen," zei hare moeder
op vergoelijkenden toon. "Nu maar naar beneden meisjes, ik ben trotsch
op jullie alle twee."

Grootmama en Frits waren vol lof over het fraaie baltoiletje van Cécile
en Frits plaagde zijn nichtje met haar zwak voor mooie kleeren. Naar
Elsje keek de oude dame met een vriendelijke tinteling in hare oogen,
alsof het haar goed deed in het eenvoudige kindergezichtje te zien,
dat gloeide van koortsachtige spanning. Zij trok Elsje naar zich toe
en kuste haar en Frits keek haar vroolijk aan en zei lachend:

"Niet alle dansen weggeven aan anderen, hoor Roodkapje! Ik reken er
vast op dat je er twee of drie met mij doen zult."

"Aan het dansen zijn wij nog zoo gauw niet toe," viel Cécile haastig
in. "Eerst babbelen we een beetje en laten onze balboekjes vullen, maar
voordat het wezenlijke dansen begint, voeren we het tooneelstukje op."

"O," riep Frits, groote oogen opzettend, "moet daar die fraaie tribune
voor dienen?"

"Ja, en nu vertel ik je verder niets meer," zei Cécile met geveinsde
knorrigheid. "Je moogt het gordijn wegtrekken, dat als scherm dienst
doet van avond en dan moet je oplettend en bewonderend naar de
comedie kijken."

"UEd. hebt maar te bevelen," zei Frits, het hoofd buigend.

Toch kwam het anders uit dan Cécile zich had voorgesteld. Toen al de
gasten, een vroolijke, levendige stoet van jongens en meisjes van 14
tot 18 jaar, verschenen waren en de prettige tonen der muziek werden
gehoord, smeekten allen zoo dringend om een, twee dansjes, voordat
er iets anders gebeurde, dat Cécile wel toe moest geven, hoewel
zij het niet heel vleiend vond dat er naar de tooneelvoorstelling
niet meer werd verlangd. Daarbij kwam dat Frits met onverklaarbaren
slechten smaak er op stond den eersten dans met Elsje te doen, die
verbaasd en verrukt haar hand op zijn arm legde en door hem geholpen,
veel beter en met veel meer genot danste dan zij had durven hopen. En
hoewel het Cécile gelukte de jeugdige cavaliers, die zich als om strijd
verdrongen om hunne namen in haar balboekje op te schrijven, van Elsje
af te houden, toch verminderde dit het gevoel van bitterheid niet,
dat bij haar opkwam, toen ze Frits ook den tweeden dans met Elsje zag
doen. Eindelijk, bij den derden zag ze haar als "muurbloem" op een der
stoelen zitten en toen deze dans afgeloopen en het oogenblik gekomen
was, waarop de actrices zich uit de balzaal moesten verwijderen,
ging ze snel naar Elsje toe en fluisterde:

"Ga terstond mee, we moeten ons stukje doen."

Elsje stond dadelijk op en volgde haar naar de achterkamer, waar een
klein tooneel was geïmproviseerd, terwijl de meisjes zich verkleeden
moesten in een vertrekje, dat door een deur met de achterkamer was
verbonden. Een tweede deur kwam op de g

Showing first 200,000 characters. Full text: gutenberg.org/ebooks/14580